የክቡር ነብያችን ትሩፋቶች

የሙሐመድ ዐለይሂ ሰላምን ትሩፋቶች የሚገልጹ በመቶዎች የሚቆጠሩ መጻሕፍት አሉ። ትሩፋት (ፈዲላ) ማለት ብልጫ ማለት ነው። ከብልጫዎቻቸው አንዳንዶቹ ከዚህ በታች ተገልጸዋል፦ 1. ከፍጥረታት መካከል በመጀመሪያ የተፈጠሩት የሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም ኑርና ነፍስ ናቸው። 2. አላሁ ተዓላ ስማቸውን በዐርሽ፣ በጀነቶችና በሰባቱ ሰማያት ላይ ጽፏል። 3. በሕንድ በሚበቅል አንድ ጽጌረዳ ቅጠሎች ላይ «ላ ኢላሀ ኢለላህ ሙሐመዱን ረሱሉላህ» ተብሎ ተጽፏል። 4. በበስራ ከተማ አቅራቢያ ባለ ወንዝ በተያዘ አሣ ቀኝ ጎን «አላህ»፣ በግራ ጎኑ ደግሞ «ሙሐመድ» ተብሎ ተጽፎ ታይቷል። ከእነዚህ ጋር የሚመሳሰሉ ክስተቶች ብዙ ናቸው። በ1975 እ.ኤ.አ. በለንደን በታተመው A History of Fishes መጽሐፍ ሁለት መቶኛ ገጽ ላይ በጅራቱ በቁርኣን ከሪም ፊደላት «ሻኑላህ» ተብሎ የተጻፈበት አሣ ሥዕል ይገኛል። በተሰጠው ማብራሪያ የጅራቱ ሌላኛው ጎን ላይም «ላ ኢላሀ ኢለላህ» ተብሎ እንደተጻፈ ተገልጿል። የዚህ ምሳሌዎች እጅግ ብዙ ናቸው። 5. የሙሐመድ ዐለይሂ ሰላምን ስም ከመጥራት በስተቀር ሌላ ተግባር የሌላቸው መላእክት አሉ። 6. መላእክት ለአደም ዐለይሂ ሰላም ሱጁድ እንዲያደርጉ የታዘዙት በግንባራቸው ላይ የሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም ኑር ስለነበረ ነው። 7. አላሁ ተዓላ ለነብያት ሁሉ ሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም እንደሚመጡ አሳወቀ፤ በተጨማሪም ዘመናቸውን ቢደርሱ በእርሳቸው እንዲያምኑ ኡማዎቻቸውን እንዲያዝዙ አሳወቀ። 8. ወደ ዓለም በሚመጡበት ጊዜ እጅግ ታላላቅ ምልክቶች ታይተዋል። በታሪክና በመውሊድ መጻሕፍት ተጽፈዋል። 9. ወደ ዓለም በመጡ ጊዜ እትብታቸው ተቆርጦና ተገርዘው ታዩ። 10. ወደ ዓለም በመጡ ጊዜ ሰይጣኖች ወደ ሰማይ መውጣትና ከመላእክት ወሬ መስረቅ አቃታቸው። 11. ወደ ዓለም በመጡ ጊዜ በምድር ላይ ያሉ ጣዖታት ሁሉና የሚመለኩ ሐውልቶች በፊታቸው ተደፉ። 12. አልጋቸውን መላእክት ያወዛውዙ ነበር። 13. በአልጋቸው ውስጥ ሳሉ በሰማይ ካለችው ጨረቃ ጋር ይነጋገሩ ነበር። በተባረከ ጣታቸው ወደጠቆሙበት አቅጣጫ ታዘነብል ነበር። 14. በአልጋቸው ውስጥ ሳሉ መናገር ጀመሩ። 15. ልጅ ሳሉ በሜዳ ሲዘዋወሩ በራሳቸው አቅጣጫ አንድ ደመና አብሯቸው እየተንቀሳቀሰ ይጋርዳቸው ነበር። ይህ ሁኔታ ነብይነታቸው እስኪጀመር ድረስ ቀጠለ። 16. የእያንዳንዱ ነብይ የነብይነት ማኅተም በቀኝ እጁ ላይ ነበር። የሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም ግን በተባረከ ጀርባቸው መሀል፣ ከግራ ትከሻቸው አጥንት አጠገብ፣ ከልባቸው በላይ ነበር። ጂብሪል ዐለይሂ ሰላም ልባቸውን አጥበው ደረታቸውን በዘጉ ጊዜ ከጀነት ባመጡት ማኅተም ጀርባቸውን አትመው ነበር።

17. ከፊታቸው እንደሚያዩ ሁሉ ከኋላቸውም ያዩ ነበር።

18. በብርሃን እንደሚያዩ ሁሉ በጨለማም ያዩ ነበር። 19. ምራቃቸው መራራ ውኃን ጣፋጭ አደረገ፤ ለሕሙማን ፈውስ ሰጠ፤ ለሕፃናትም እንደ ወተት ምግብ ሆነ። 20. ዓይኖቻቸው ሲተኙ ልባቸው ንቁ ነበር። (ነብያት ሁሉ እንዲሁ ነበሩ።) 21. በዕድሜያቸው ፈጽሞ አላዛጉም። 22. የተባረከ ላባቸው እንደ ጽጌረዳ መልካም መዓዛ ነበረው። አንድ ድሃ ሰው ልጁን ሲድር ከእርሳቸው እርዳታ ጠየቀ። በዚያ ቅጽበት የሚሰጡት ነገር አልነበራቸውም። በአንድ ትንሽ ጠርሙስ ከላባቸው አድርገው ሰጡት። ያቺ ልጅ ፊቷንና ራሷን በቀባች ጊዜ ቤቷ እንደ ሚስክ ይሸት ነበር። ቤቷ «መዓዛው ያማረ ቤት» በሚል ስም ታወቀ። 23. መካከለኛ ቁመት ያላቸው ሆነው ሳሉ ከረጃጅም ሰዎች አጠገብ ሲሆኑ ከእነርሱ ይልቅ ረጅም ሆነው ይታዩ ነበር። 24. በፀሐይና በጨረቃ ብርሃን ሲሄዱ ጥላቸው መሬት ላይ አይወድቅም ነበር። 25. በሰውነታቸውና በልብሳቸው ላይ ዝንብ፣ ትንኝና ሌሎች ነፍሳት አያርፉም ነበር። 26. የውስጥ ልብሳቸው ምንም ያህል ቢለብሱት በፍጹም አይቆሽሽም ነበር። 27. በሄዱ ቁጥር መላእክት ከኋላቸው ይመጡ ነበር። ስለዚህ ሶሓቦቻቸውን ከፊታቸው እንዲሄዱ አድርገው፦ «ጀርባዬን ለመላእክት ተዉ» ይሉ ነበር።1 28. ድንጋይ ላይ ሲረግጡ በድንጋዩ ላይ የእግራቸው ምልክት ይቀር ነበር። በአሸዋ ላይ ሲሄዱ ምንም ዱካ አይተዉም ነበር። ሽንት ቤት በሄዱ ጊዜ ምድር ተሰንጥቃ ሽንትና መሰል ነገሮች በአፈር ውስጥ ይቀሩ ነበር። (ነብያት ሁሉ እንዲሁ ነበሩ።) 29. ከሰዎችና ከመላእክት መካከል ብዙውን ዕውቀት የተሰጣቸው እርሳቸው ናቸው። ኡሚይ ሆነው ሳሉ ማለትም ከማንም ምንም ሳይማሩ አላሁ ተዓላ ሁሉንም ነገር አሳወቃቸው። ለአደም ዐለይሂ ሰላም የነገሮች ሁሉ ስም እንደተነገራቸው ሁሉ ለእርሳቸውም የነገሮች ሁሉ ስምና ዕውቀት ተነገራቸው። 30. የኡማቸው ስሞች፣ አካላትና በመካከላቸው የሚሆኑ ነገሮች ሁሉ ተነገሯቸው። 31. አእምሯቸው ከሰዎች ሁሉ አእምሮ ይበልጣል። 32. በሰዎች ዘንድ ሊገኙ የሚችሉ መልካም ጠባዮች ሁሉ ተለገሷቸው። ታላቁን ገጣሚ ዑመር ኢብኑል ፋሪድን፦ «ረሱሉላህን ለምን አላወደሱም?» ባሏቸው ጊዜ፦ «እርሳቸውን ለማወደስ አቅም እንደሌለኝ ተረዳሁ። የማወድሳቸውን ቃል አላገኘሁም» አሉ።

«ከኡማዬ አንድ ሰው እንኳ በጀሀነም ውስጥ እንዲቀር አልስማማም» ሐዲስ ሸሪፍ

33. በሸሃዳ ቃል፣ በአዛን፣ በኢቃማ፣ በሶላት ውስጥ ባለው ተሸሁድ፣ በብዙ ዱዓዎች፣ በአንዳንድ ዒባዳዎችና በኹጥባዎች፣ ምክር በመስጠት ጊዜ፣ በችግር ጊዜያት፣ በቀብር፣ በመሕሸር፣ በጀነትና በእያንዳንዱ ፍጡር አንደበት ላይ አላሁ ተዓላ ስማቸውን ከራሱ ስም ጎን አስቀምጧል። 34. ከብልጫዎቻቸው ሁሉ የላቀው ሐቢቡላህ መሆናቸው ነው። አላሁ ተዓላ እርሳቸውን ለራሱ ተወዳጅና ወዳጅ አደረጋቸው። ከሁሉም ሰውና ከሁሉም መልአክ ይበልጥ ወደዳቸው። እንዲህም አለ፦ «ኢብራሂምን ኸሊል ካደረግሁ አንተን ደግሞ ሐቢቤ አደረግሁህ።»

35. «እስክትደሰት ድረስ (‹በቃ!› እስክትል ድረስ) የፈለግኸውን ሁሉ እሰጥሃለሁ»2 የሚል ትርጓሜ ያለው ክቡር አንቀጽ አላሁ ተዓላ ለነብዩ ዕውቀቶችን ሁሉ፣ ብልጫዎችን ሁሉ፣ የእስልምና ሕግጋትን፣ በጠላቶቻቸው ላይ እርዳታና ድልን፣ ለኡማቸው የአገሮችን መከፈትና ድሎችን፣ በቂያማ ቀንም ሁሉንም ዓይነት ሸፋዐና መገለጦችን እንደሚለግስ ቃል ይገባል። ይህ ክቡር አንቀጽ በወረደ ጊዜ ወደ ጂብሪል ዐለይሂ ሰላም ተመልክተው፦ «ከኡማዬ አንድ ሰው እንኳ በጀሀነም ውስጥ እንዲቀር አልስማማም» አሉ። 36. አላሁ ተዓላ በቁርኣን ከሪም ውስጥ እያንዳንዱን ነብይ በራሱ ስም ጠራ፤ ሙሐመድ ዐለይሂ ሰላምን ግን፦ «መልዕክተኛዬ ሆይ! ነብዬ ሆይ!» ብሎ ጠራቸው። 37. በዓረብኛ ቋንቋ በእያንዳንዱ ዘዬ እጅግ ግልጽና በቀላሉ በሚገባ መልኩ ይናገሩ ነበር። ከተለያዩ ስፍራዎች መጥተው ለሚጠይቋቸው ሰዎች በራሳቸው ዘዬ ይመልሱላቸው ነበር። የሰሙት ሰዎች ይደነቁ ነበር። እርሳቸውም፦ «አላሁ ተዓላ እጅግ ባማረ ሁኔታ አሳደገኝ» ይሉ ነበር።3

38. በጥቂት ቃላት ብዙ ነገር ይገልጹ ነበር። ከመቶ ሺህ የሚበልጡት ሐዲሶቻቸው ሸሪፍ እርሳቸው «ጀዋሚዑል ከሊም» መሆናቸውን ያሳያሉ።

አንዳንድ ዓሊሞች እንዲህ አሉ፦ «ሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም የእስልምና ሃይማኖትን አራት መሠረቶች በአራት ሐዲሶች አሳውቀዋል፦

- ‹ሥራዎች የሚመዘኑት በኒያቸው ነው።›4

- ‹ሐላል ግልጽ ነው፤ ሐራምም ግልጽ ነው።›5

- ‹ከሳሽ ምስክር ማቅረብ፣ ተከሳሽም መማል አለበት።›6 እና

- ‹አንድ ሰው ለራሱ የሚፈልገውን ለሃይማኖት ወንድሙ እስካልፈለገ ድረስ ኢማኑ ሙሉ አይሆንም።›7 ከእነዚህ አራት ሐዲሶች የመጀመሪያው የዒባዳ፣ ሁለተኛው የሙዓመላት፣ ሦስተኛው የኹሱማት ማለትም የፍትሕ ጉዳዮችና የአስተዳደር፣ አራተኛው ደግሞ የአደብና የስነ ምግባር ዕውቀቶች መሠረት ነው።»8

39. ሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም መሱንና መዕሱም ነበሩ። እያወቁም ሳያውቁም፣ ትልቅም ትንሽም፣ ከአርባ ዓመታቸው በፊትም በኋላም ምንም ወንጀል አልሠሩም። አንድም አስቀያሚ ድርጊት ከእርሳቸው አልታየም። 40. ሙስሊሞች በሶላት ውስጥ ተቀምጠው ሳሉ «አሰላሙ ዐለይከ አዩሀን-ነቢዩ ወረሕመቱላሂ» ብለው በማንበብ ለሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም ሰላምታ እንዲያቀርቡ ታዘዙ። በሶላት ውስጥ ለሌላ ነብይ ወይም ለመላእክት ሰላምታ ማቅረብ አልተፈቀደም። 41. በሐዲስ ቁድሲ እንዲህ ተባለ፦ «አንተ ባትኖር ኖሮ ምንም ነገር ባልፈጠርኩ ነበር!»9

42. ሌሎች ነብያት ለከሓዲዎች ስም ማጥፋት ራሳቸው መልስ ሰጥተዋል። በሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም ላይ ለተሰነዘረው ስም ማጥፋት ግን አላሁ ተዓላ መልስ ሰጥቶ ተከላከለላቸው። 43. የሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም ኡማ ቁጥር ከሌሎቹ ነብያት ኡማዎች ቁጥር ድምር ይበልጣል። ከእነርሱም ይበልጥ የላቁና የተከበሩ ናቸው። ጀነት ከሚገቡት ሦስት እጅ ሁለቱ ከዚህ ኡማ እንደሚሆኑ በሐዲሶች ሸሪፍ ተገልጿል። 44. ለረሱሉላህ የሚሰጡት ምንዳዎች ለሌሎቹ ነብያት ከሚሰጡት ምንዳዎች እጥፍ ድርብ ይበልጣሉ።

ተቀባይነት ያለው ዒባዳና መልካም ሥራ ለሠራ ሰው የሚሰጠውን ያህል ምንዳ ለመምህሩም ይሰጠዋል። ለመምህሩ መምህር አራት እጥፍ፣ ለእርሱ መምህር ስምንት እጥፍ፣ ለእርሱም መምህር አሥራ ስድስት እጥፍ እየሆነ እስከ ረሱሉላህ ድረስ ለእያንዳንዱ መምህር የተማሪው ምንዳ እጥፍ ይሰጠዋል። ለምሳሌ ለሃያኛው መምህር 524,288 ምንዳ ይሰጠዋል። ለሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም ከኡማቸው የእያንዳንዱ ሰው ሥራ ሁሉ ምንዳ ይሰጣቸዋል።

ለሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም ከእያንዳንዱ ሥራ የሚሰጣቸው ምንዳ ቁጥር በዚህ ስሌት ቢታሰብ የሁሉንም መጠን ከአላሁ ተዓላ በስተቀር ማንም አያውቅም። ሰለፉ ሷሊሒን ከእነርሱ በኋላ ከመጡት ይበልጥ በላጭና የላቁ እንደሆኑ ተገልጿል። በምንዳ ቁጥር ረገድ ይህ ብልጫ ግልጽ ነው። 45. እርሳቸውን በስማቸው መጥራት፣ በአጠገባቸው ድምፅን ከፍ አድርጎ መናገር፣ ከሩቅ መጣራትና በመንገድ ላይ ከፊታቸው መቅደም ሐራም ተደርጓል። የሌሎቹ ነብያት ኡማዎች ነብዮቻቸውን በስማቸው ይጠሩ ነበር። 46. ጂብሪልን ዐለይሂ ሰላም በመልአክ አምሳላቸው ሁለት ጊዜ አይተዋቸዋል። ሌላ ማንም ነብይ በእውነተኛ አምሳላቸው አላያቸውም። 47. ጂብሪል ዐለይሂ ሰላም ወደ እርሳቸው ሃያ አራት ሺህ ጊዜ መጥተዋል። ከሌሎቹ ነብያት መካከል በብዛት የመጡት ወደ ሙሳ ዐለይሂ ሰላም ነው፤ ይህም አራት መቶ ጊዜ ሆኗል።

«አህለል በይቴን የሚጠላ መናፍቅ ነው» ሐዲስ ሸሪፍ

48. ኢስራፊል ዐለይሂ ሰላምም ወደ ሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም ብዙ ጊዜ መጥተዋል። ወደ ሌሎቹ ነብያት (ዐለይሂሙ ሶለዋቱ ወተስሊማት) የመጡት ጂብሪል ዐለይሂ ሰላም ብቻ ናቸው። 49. አላሁ ተዓላን በሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም ማማጸን የተፈቀደ ሲሆን በሌሎች ነብያትና በመላእክት ግን አይፈቀድም። 50. ከሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም በኋላ ባለቤቶቻቸውን ሌሎች በኒካሕ ማግባታቸው ሐራም ተደረገ፤ በዚህ ረገድም የምእመናን እናቶች መሆናቸው ተገለጸ።

የሌሎቹ ነብያት (ዐለይሂሙ ሶለዋቱ ወተስሊማት) ባለቤቶች ለእነርሱ ጎጂ ወይም ጥቅም የሌላቸው ሆነዋል። የሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም የተባረኩ ባለቤቶች (ረዲየላሁ ተዓላ ዐንሁንነ) ግን በዱንያና በአኺራ ጉዳዮች ረዳቶቻቸው ሆነዋል፣ ድህነትን ታግሠዋል፣ አመስግነዋል፣ እስልምናን በማስፋፋትም ታላቅ አገልግሎት አበርክተዋል። 51. በነሰብና በሰበብ ማለትም በደምና በጋብቻ የሆነ ዝምድና በቂያማ ቀን ጥቅም የለውም። የረሱሉላህ ዘመዶች ከዚህ ተለይተዋል። 52. የረሱሉላህን ስም መያዝ በዱንያም በአኺራም ጠቃሚ ነው። ስማቸውን የያዙ እውነተኛ ምእመናን ጀሀነም አይገቡም። 53. እያንዳንዱ ቃላቸውና ሥራቸው ትክክል ነው። እያንዳንዱ ኢጅቲሃዳቸው በአላሁ ተዓላ ይረጋገጣል። 54. እርሳቸውን መውደድ በሁሉም ላይ ፈርድ ነው። «አላሁ ተዓላን የሚወድ እኔን ይወዳል» ብለዋል። እርሳቸውን የመውደድ ምልክቱ ሃይማኖታቸውን፣ መንገዳቸውን፣ ሱናቸውንና ስነ ምግባራቸውን መከተል ነው። በቁርኣን ከሪም ውስጥ፦ «ብትከተሉኝ አላሁ ተዓላ ይወዳችኋል» እንዲሉ ታዘዙ።

55. አህለል በይታቸውን መውደድ ዋጂብ ነው። «አህለል በይቴን የሚጠላ መናፍቅ ነው» ብለዋል። አህለል በይት ዘካ መቀበል ሐራም የሆነባቸው ዘመዶቻቸው ናቸው። እነርሱም ባለቤቶቻቸውና ከአያታቸው ከሀሺም ዘር የሆኑ ምእመናን ናቸው፤ ይኸውም ከዐሊይ፣ ከዐቂል፣ ከጀዕፈር ጠያርና ከዐባስ ዘር የሆኑት ናቸው።

56. ሶሓቦቻቸውን ሁሉ መውደድ ዋጂብ ነው። እንዲህ አሉ፦ «ከእኔ በኋላ ሶሓቦቼን አትጥሉ! እነርሱን መውደድ እኔን መውደድ ነው። ለእነርሱ ጠላት መሆን ለእኔ ጠላት መሆን ነው። እነርሱን ያስቀየመ እኔን አስቀይሟል። እኔን ያስቀየመ ደግሞ አላሁ ተዓላን ያስቀይማል። አላሁ ተዓላም እርሱን ያስቀየመውን ይቀጣል።»

57. አላሁ ተዓላ ለሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም በሰማይ ሁለት፣ በምድር ሁለት ረዳቶችን ፈጥሯል። እነርሱም ጂብሪል፣ ሚካኢል፣ አቡበክርና ዑመር ናቸው (ረዲየላሁ ተዓላ ዐንሁም አጅመዒን)።10 58. ወንድም ሴትም ለአቅመ አዳም ደርሶ የሞተ ሁሉ በቀብሩ ስለ ሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም ይጠየቃል። «ጌታህ ማነው?» እንደሚባለው ሁሉ «ነብይህ ማነው?» ተብሎም ይጠየቃል። 59. የሙሐመድ ዐለይሂ ሰላምን ሐዲሶች ሸሪፍ ማንበብ ዒባዳ ነው። ለሚያነብ ምንዳ ይሰጠዋል።

ሐዲስ ሸሪፍ ለማንበብ ውዱእ ማድረግ፣ ንጹሕ ልብስ መልበስ፣ መልካም ሽቶ መቀባት፣ የሐዲስ መጽሐፉን ከፍ ባለ ስፍራ ማስቀመጥ፣ አንባቢው ከውጭ ለሚገቡ ሰዎች አለመነሣቱና አድማጮች እርስ በርሳቸው አለመነጋገራቸው ሙስተሐብ ነው። ሐዲሶች ሸሪፍን ዘወትር የሚያነብቡ ሰዎች ፊታቸው ኑር የተላበሰ፣ የሚያበራና ውብ ይሆናል። ቁርኣን ከሪምን ሲያነብቡም እነዚህን አደቦች መጠበቅ ያስፈልጋል። 60. የተባረከች ነፍሳቸውን ለመውሰድ ዐዝራኢል ዐለይሂ ሰላም በሰው አምሳል መጡ። ለመግባት ፈቃድ ጠየቁ። 61. በቀብራቸው ውስጥ እኛ በማናውቀው ሕይወት ሕያው ናቸው። በቀብር ውስጥ ቁርኣን ከሪምን ያነብባሉ፣ ሶላትም ይሰግዳሉ። (ነብያት ሁሉ እንዲሁ ናቸው።) 62. በዓለም ሁሉ ስፍራ በረሱሉላህ (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) ላይ ሶለዋት የሚያወርዱትን ሙስሊሞች የሚሰሙ መላእክት ወደ ቀብራቸው መጥተው ያሳውቋቸዋል። በየቀኑ በሺዎች የሚቆጠሩ መላእክት ቀብራቸውን ይዘይራሉ። 63. በቀብራቸው ውስጥ ያለው አፈር ከየትኛውም ስፍራ፣ ከካዕባና ከጀነቶችም ይበልጥ በላጭ ነው። 64. የኡማቸው ሥራዎችና ዒባዳዎች በየጠዋቱና በየምሽቱ ይቀርቡላቸዋል። የሚሠሯቸውንም ሰዎች ያያሉ፤ ወንጀል ለሚሠሩትም ምሕረት እንዲያገኙ ዱዓ ያደርጋሉ። 65. ቀብራቸውን መዘየር ለሴቶችም ሙስተሐብ ነው። ሌሎች ቀብሮችን ግን ሰው በማይበዛበት ጊዜና ለሙስሊም በሚገባ አለባበስ ብቻ መዘየር ይፈቀድላቸዋል። 66. በሕይወት ሳሉ እንደነበረው ሁሉ ካረፉ በኋላም በዓለም ሁሉ ስፍራና በማንኛውም ጊዜ በእርሳቸው ተወሱል የሚያደርጉትን ማለትም ለእርሳቸው ክብርና ማዕረግ ብለው የሚለምኑትን ሰዎች ዱዓ አላሁ ተዓላ ይቀበላል።

አንድ የገጠር ሰው ወደ ቱርቤያቸው አጠገብ መጥቶ፦ «ጌታዬ ሆይ! ባሪያዎችን ነጻ እንዲወጡ አዘዝክ። ይህ ነብይህ ነው፤ እኔም ከባሪያዎችህ አንዱ ነኝ። ለነብይህ ክብር ብለህ ከጀሀነም እሳት ነጻ አውጣኝ!» አለ። በዚህ ጊዜ፦ «ባሪያዬ ሆይ! ለምን ለራስህ ብቻ ነጻ መውጣትን ለመንክ? ባሪያዎቼ ሁሉ ነጻ እንዲወጡ ለምን አልለመንክም? በል ሂድ! ከጀሀነም ነጻ አወጣሁህ» የሚል ድምፅ ተሰማ።

ከታወቁት አውሊያ አንዱ የሆኑት ሐቲም አል-አሰም በረሱሉላህ ቱርቤ አጠገብ ቆመው፦ «ጌታዬ ሆይ! የነብይህን ቀብር ዘየርኩ። ባዶ እጄን አትመልሰኝ!» አሉ። በዚህ ጊዜ፦ «ባሪያዬ ሆይ! የሐቢቤን ቀብር መዘየርህን ተቀበልኩ። አንተንም ከአንተ ጋር አብረው የዘየሩትንም ማርኩ» የሚል ድምፅ ተሰማ።

ኢማም አሕመድ ቀስጠላኒ (ረሕመቱላሂ ዐለይሂ) እንዲህ ይላሉ፦ «ለጥቂት ዓመታት በሕመም ተሠቃየሁ። ሐኪሞች መድኃኒቱን አላገኙም። በመካ አንድ ሌሊት ረሱሉላህን አጥብቄ ተማጸንኩ። በዚያ ሌሊት በሕልሜ አንድ ሰው አየሁ። በእጁ ባለው ወረቀት ላይ፦ ‹እዚህ ለአሕመድ ቀስጠላኒ ሕመም በረሱሉላህ ፈቃድ መድኃኒቱ ተጽፏል› የሚል ጽሑፍ አነበብኩ። በነቃሁ ጊዜ ሕመሜ አልቀረም ነበር።» ቀስጠላኒ ደግሞ እንዲህ ይላሉ፦ «አንዲት ምስኪን ልጃገረድ በሚጥል በሽታ ተይዛ ነበር። እንድትድን ረሱሉላህን አጥብቄ ተማጸንኩ። በሕልሜ አንድ ሰው ልጅቱን ያሳመማትን ጂን ወደ እኔ አምጥቶ፦ ‹ይህን ረሱሉላህ ወደ አንተ ላኩት› አለ። በጂኑ ላይ ተቆጣሁ፤ ጮኽኩበትም። ልጅቱን እንደማይጎዳ ማለልኝ፤ እኔም ነቃሁ። በኋላም ልጅቱ ከሚጥል በሽታዋ እንደዳነች ሰማሁ።»

67. በቂያማ ቀን ከቀብር መጀመሪያ የሚነሡት ረሱሉላህ ናቸው። የጀነት ልብስ ይለብሳሉ። በቡራቅ ላይ ሆነው ወደ መሕሸር ስፍራ ይሄዳሉ። በእጃቸው «ሊዋኡል ሐምድ» የሚባለው ባንዲራ ይኖራል። ነብያትና ሰዎች ሁሉ በዚህ ባንዲራ ሥር ይቆማሉ። ሁሉም ለአንድ ሺህ ዓመት ከመጠበቅ የተነሣ እጅግ ይጨነቃሉ። ሰዎች በተራ ወደ ነብያት ወደ አደም፣ ኑሕ፣ ኢብራሂም፣ ሙሳና ዒሳ (ዐለይሂሙ ሰላም) ሄደው ሒሳቡ እንዲጀመር ሸፋዐ እንዲያደርጉ ይለምናሉ። እያንዳንዳቸው ይቅርታ እየጠየቁ አላሁ ተዓላን እንደሚያፍሩና እንደሚፈሩ ይናገራሉ፤ ሸፋዐ ከማድረግም ይቆጠባሉ። ከዚያም ወደ ረሱሉላህ ሄደው በተማጸኗቸው ጊዜ እርሳቸው ሱጁድ ወርደው ዱዓ ያደርጋሉ፤ ሸፋዐቸውም ተቀባይነት ያገኛል። በመጀመሪያ የኡማቸው ሒሳብ ይታያል፤ ሲራጥን መጀመሪያ የሚያልፉትና ጀነት መጀመሪያ የሚገቡት እነርሱ ናቸው። በሄዱበት ስፍራ ሁሉ በኑር ያደምቁታል።

ሰይደቲና ፋጢማ ሲራጥን ሲያልፉ፦ «ሁሉም ዓይኑን ይጨፍን! የሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም ልጅ እየመጡ ነው» ይባላል።

68. ረሱሉላህ በጀነት ውስጥ የሚገኙበት ማዕረግ ስም ወሲላ ነው። ይህ የጀነት ከፍተኛው ደረጃ ነው። በጀነት ላለ ሰው ሁሉ አንዳንድ ቅርንጫፍ የሚዘረጋለት የሲድረቱል ሙንተሃ ዛፍ ሥር እዚያ ነው። ለጀነት ሰዎች ጸጋዎች በእነዚህ ቅርንጫፎች በኩል ይደርሳሉ።

69. በአደም ዐለይሂ ሰላም ዘመን ለሶላት በሚደረገው አዛን ውስጥ የሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም ስምም ይጠራ ነበር።

70. በተውራት፣ በኢንጂልና በዘቡር ሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም፣ አራቱ ኸሊፋዎቻቸው፣ ሶሓቦቻቸውና ከኡማቸው አንዳንዶቹ በመልካም ባሕርያት ተገልጸዋል፣ ተወድሰዋልም። አላሁ ተዓላ ከራሱ ስም ከመሕሙድ «ሙሐመድ» የሚለውን ቃል አውጥቶ ለሐቢቡ ስም አደረገ። አላሁ ተዓላ ከራሱ ስሞች ረኡፍና ረሒም የሚሉትን ስሞችም ለሐቢቡ ሰጠ። 71. የሦስት ዓመት ልጅ ሳሉ፣ በአርባ ዓመታቸው ነብይነት በተነገራቸው ጊዜና በሃምሳ ሁለት ዓመታቸው ወደ ሚዕራጅ በተወሰዱ ጊዜ መላእክት ደረታቸውን ሰነጠቁ። ከጀነት ባመጡት ሳህን ውስጥ በጀነት ውኃ ልባቸውን አጠቡ። 72. ከሰውር (በሬ) የከዋክብት ስብስብ አጠገብ በሚገኘው «ሱረያ» በሚባለው የከዋክብት ዘለላ ውስጥ ያሉትን ሰባት ከዋክብት በዓይኖቻቸው አይተው ቁጥራቸውን አሳውቀዋል። ይህ የከዋክብት ዘለላ ፐርቪን እና ኡልከር ተብሎም ይጠራል። 73. የዋግምት ደማቸውን የጠጡ ሰዎች ነበሩ። አንድ ሰው በጠጣው ጊዜ፦ «የጀሀነም እሳት አያቃጥለውም» አሉ። 74. ከታላላቅ ተአምራቶቻቸው አንዱ ወደ ሚዕራጅ መወሰዳቸው ነው። ቡራቅ በሚባል የጀነት እንስሳ ከመካ ወደ እየሩሳሌም ተወሰዱ። ከዚያም ወደ ሰማያትና ወደ ዐርሽ ተወሰዱ። አስደናቂ ነገሮች ታዩአቸው። አላሁ ተዓላን በራሳቸው ዓይን ሊታወቅ በማይችል ሁኔታ አዩ። (ነገር ግን ይህ ማየታቸው ከቁሳዊው ዓለም ውጭ ማለትም በአኺራ ዓለም ነበር።) በቅጽበት እንደገና ወደ ቤታቸው ተመለሱ። የሚዕራጅ ተአምር ለሌላ ለየትኛውም ነብይ አልተሰጠም።

75. በዕድሜያቸው አንድ ጊዜ በእርሳቸው ላይ ሶላትና ሰላም ማውረድ በኡማቸው ላይ ፈርድ ሆነ። አላሁ ተዓላና መላእክትም በእርሳቸው ላይ ሶላትና ሰላም ያወርዳሉ።

«የአላህ አገልጋይ ሆኜ ነብይ መሆንን እፈልጋለሁ» ሐዲስ ሸሪፍ

76. በሌሊት፣ ነቅተውም ተኝተውም፣ ብቻቸውንም በብዙዎች መካከልም፣ በጉዞም በቤትም፣ በጦርነትም፣ ሲስቁም ሲያለቅሱም የተባረከ ልባቸው ሁልጊዜ ከአላሁ ተዓላ ጋር ነበር። በአንዳንድ ጊዜያት ደግሞ ከአላሁ ተዓላ ጋር ብቻ ነበር።

በዱንያ ያሉባቸውን ተግባራት ለመፈጸምና የተባረከ ልባቸውን ወደ ሰብአዊው ዓለም ለመመለስ ወደ ባለቤታቸው ዓኢሻ (ረዲየላሁ ዐንሃ) መጥተው፦ «ዓኢሻ ሆይ! ትንሽ አናግሪኝ (ወደ ራሴ እንድመለስ)» ይሉ ነበር፤ ከዚያ በኋላ ሶሓቦቻቸውን ለመምከርና ለመምራት ይሄዱ ነበር። የሱብሒን ሶላት ሱና በቤታቸው ሰግደው ከዓኢሻ (ረዲየላሁ ዐንሃ) ጋር ለጥቂት ጊዜ ከተነጋገሩ በኋላ ሶሓቦቻቸውን ፈርዱን ለማሰገድ ወደ መስጊድ ይሄዱ ነበር። ይህ ሁኔታ ከነብይነት ልዩ ባሕርያት ነው። ከዓኢሻ (ረዲየላሁ ዐንሃ) ጋር ሳይነጋገሩ ቢወጡ ኖሮ ከመለኮታዊ መገለጦችና ከኑሮች የተነሣ ማንም ፊታቸውን ሊመለከት ባልቻለ ነበር። 77. ማዕረግንና ንግሥናን አልፈለጉም፤ ነብይነትንና ድህነትን ተመኙ። አንድ ጠዋት ከጂብሪል ዐለይሂ ሰላም ጋር ሲነጋገሩ በዚያ ሌሊት በቤታቸው አንዲት ጉርሻ ምግብ እንዳልነበረ ተናገሩ። በዚያ ቅጽበት ኢስራፊል ዐለይሂ ሰላም መጥተው፦ «አላሁ ተዓላ የተናገሩትን ሰምቶ ላከኝ። ከፈለጉ በእጅዎ የሚነኩት ድንጋይ ሁሉ ወርቅ፣ ብር ወይም ዙምሩድ ይሁን። ከፈለጉ ንጉሥ ሆነው ነብይ ይሁኑ» አሉ። ረሱሉላህም ሦስት ጊዜ፦ «የአላህ አገልጋይ ሆኜ ነብይ መሆንን እፈልጋለሁ» አሉ።

78. ሌሎቹ ነብያት (ዐለይሂሙ ሶለዋቱ ወተስሊማት) በተወሰነ ጊዜና በተወሰነ አገር ነብይ ሆኑ። ሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም ግን በምድር ላይ ላሉ ሰዎችና ጂኖች ሁሉ እስከ ቂያማ ቀን ድረስ ነብይ ሆነው ተልከዋል። የመላእክት፣ የእንስሳት፣ የዕፅዋትና የግዑዛን ነገሮች፣ ባጭሩ የፍጡራን ሁሉ ነብይ መሆናቸውን ያሳወቁ ዓሊሞችም አሉ።

79. እዝነታቸውና ጥቅማቸው በፍጡራን ሁሉ ላይ ተዘርግቷል። ለምእመናን ያላቸው ጥቅም ግልጽ ነው። በሌሎቹ ነብያት (ዐለይሂሙ ሶለዋቱ ወተስሊማት) ዘመን የነበሩ ከሓዲዎች በዱንያ ላይ ይቀጡና ይጠፉ ነበር። በእርሳቸው ያላመኑት ግን በዱንያ ላይ አልተቀጡም። አንድ ቀን ጂብሪልን ዐለይሂ ሰላም፦ «አላሁ ተዓላ እኔ ለዓለማት እዝነት መሆኔን አሳወቀ። ከእዝነቴ ለአንተም ድርሻ ደረሰህን?» አሏቸው። ጂብሪልም፦ «በአላህ ታላቅነትና አስፈሪነት ፊት መጨረሻዬ እንዴት እንደሚሆን ሁልጊዜ በፍርሃት ውስጥ ነበርኩ። ታማኝ መሆኔን የሚያሳውቁትን አንቀጾች (የሱረቱ አት-ተክዊር ሃያኛውና ሃያ አንደኛው አንቀጾች) ባመጣሁ ጊዜ በዚህ ውዳሴ ከዚያ አስፈሪ ፍርሃት ዳንኩ፤ ተረጋጋሁም። ከዚህ የበለጠ እዝነት ይኖራልን?» አሉ። 80. አላሁ ተዓላ ሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም እንዲደሰቱ ፈለገ። (በሠላሳ አምስተኛው ትሩፋት እንደገለጽነው አላሁ ተዓላ እስኪደሰቱ ድረስ የፈለጉትን ይሰጣቸዋል። ይህ ጉዳይ በሱረቱ አድ-ዱሓ ተገልጿል።)

81. በ«አል-መዋሂቡ ለዱኒያ» ውስጥ እንዲህ ይላል፦ «ኡማዬ በጥመት ላይ እንዳይስማሙ ጌታዬን ለመንኩ። ተቀበለኝ» የሚለው ሐዲስ የታወቀ ነው።

በሌላ ሐዲስ ሸሪፍ ደግሞ እንዲህ አሉ፦ «አላሁ ተዓላ ከሦስት ነገሮች ጠብቋችኋል። የመጀመሪያው፦ በጥመት ላይ ከመስማማት ጠብቋችኋል። ሁለተኛው፦ በሳሪ (ተላላፊ) በሽታ የሞተ የሸሂድን ምንዳ ያገኛል። ሦስተኛው፦ ሁለት ሷሊሕ ሙስሊሞች ለአንድ ሙስሊም ‹መልካም ሰው ነው› (በመልካም እናውቀዋለን) ብለው ቢመሰክሩ ያ ሙስሊም ጀነት ይገባል።»

በአንድ ሐዲስ ሸሪፍ፦ «የሶሓቦቼ መለያየት ለእናንተ እዝነት ነው» እና «የኡማዬ መለያየት (በተግባር በመዝሀቦች መከፋፈላቸው) እዝነት ነው» አሉ። ኡማቸው ሐቁን፣ ትክክለኛውን ለማግኘት ሲጥሩ ይለያያሉ። ይህ ጥረታቸው ደግሞ ለእዝነት ምክንያት ይሆናል። ይህን ሐዲስ ሸሪፍ ሁለት ሰዎች ክደውታል፦ አንዱ ማጂን፣ ሁለተኛው ሙልሒድ ነው። ማጂን ሃይማኖትን ለዱንያ ትርፍ መሣሪያ የሚያደርግ አታላይ ነው። ሙልሒድ ደግሞ ለክቡር አንቀጾች እንደ ዱንያ ጥቅሙ ትርጉም በመስጠት ከሓዲ የሆነ ጠማማ ነው። የሕያ ኢብኑ ሰዒድ እንዲህ ይላሉ፦ የእስልምና ዓሊሞች የሚያቀሉ ናቸው። በአንድ ጉዳይ ላይ አንዱ «ሐላል» ሲል ሌላው «ሐራም» ብሏል። ለሷሊሕ ሰዎች ሐላል ያሉትን በብልሹነት ዘመን ሐራም ብለዋል። ከላይ ያሉት ሐዲሶች ሸሪፍ እንደሚያሳዩት ኢጅማዑል ኡማ ማለትም ሙጅተሂድ የሚባሉት ዓሊሞች የቃል አንድነት ከአዲለቱ ሸርዒያ ነው። ይኸውም ከሃይማኖት ዕውቀቶች አራት ምንጮች አንዱ ነው፤ አራቱ መዝሀቦችም ሐቅ ናቸው። መዝሀቦች ለሙስሊሞች የአላሁ ተዓላ እዝነት ናቸው። 82. የረሱሉላህ የተባረኩ ሴት ልጆችና ባለቤቶች (ረዲየላሁ ተዓላ ዐንሁንነ) ከዓለም ሴቶች ሁሉ የላቁ ናቸው። እንዲሁም ሶሓቦቻቸው ሁሉ ከነብያት በስተቀር ከሰዎች ሁሉ የላቁ ናቸው። ከተሞቻቸው መካ አል-ሙከረማና ከዚያም መዲና አል-ሙነወራ በምድር ላይ እጅግ ውድ ስፍራዎች ናቸው። በተከበረ መስጂዳቸው ውስጥ ለሚሰገድ አንድ ረከዓ ሶላት የሺህ ረከዓ ምንዳ ይጻፋል። ለሌሎች ዒባዳዎችም እንዲሁ ነው።

በቀብራቸውና በሚንበራቸው መካከል ያለው ስፍራ የጀነት የአትክልት ስፍራ ነው። እንዲህ አሉ፦

«ከሞትኩ በኋላ የዘየረኝ በሕይወት ሳለሁ እንደዘየረኝ ነው። ከሐረመይን በአንዱ የሞተ ምእመን በቂያማ ቀን በደኅንነት ይቀሰቀሳል።» የመካና የመዲና ከተሞች ሐረመይን ይባላሉ። 83. የሁሉም ሰው ዘር በወንድ ልጁ በኩል ይቀጥላል። የሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም ዘር ግን ከሴት ልጃቸው ከፋጢማ ነው። ይህ ጉዳይ በሐዲስ ሸሪፍም ተገልጿል። 84. እያንዳንዱ ሰው ከጂን አንድ ጓደኛ አለው። ይህ ሰይጣን ከሓዲ ነው። ወስወሳ በማሳደር ኢማኑን ሊወስድበትና ወንጀል ሊያሠራው ይጥራል። መልዕክተኛው ዐለይሂ ሰላም ግን ጓደኛቸው የነበረውን ጂን ወደ ኢማን አምጥተውታል።

85. ረሱሉላህ (የልዑሉ አላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) ሊያርፉ በተቃረቡ ጊዜ ጂብሪል ዐለይሂ ሰላም መጥተው ከአላሁ ተዓላ ሰላምታ አመጡላቸው፤ አላሁ ተዓላ ደኅንነታቸውን እንደጠየቀም ነገሯቸው። እንደሚያርፉ አሳወቋቸው፤ ለራሳቸውና ለኡማቸውም እጅግ ብዙ የምሥራቾችን አበሠሯቸው።

ለእግርዎ አቧራ ዓለምን አልቀበልም፣ የአላህ መልዕክተኛ ሆይ!
ለአንዲት የጸጉርዎ ዘለላ ሰባቱን ሰማያት አልለውጥም፣ የአላህ መልዕክተኛ ሆይ!
የሲዲቅ ምኞት አንዲት ሰህውዎ ናት፣ የአላህ መልዕክተኛ ሆይ!
የዒርፋን ፍላጎት ለእግርዎ አቧራ መሆን ነው፣ የአላህ መልዕክተኛ ሆይ!