የክቡር ነብያችን የላቀ ስነ ምግባር1

አላሁ ተዓላ ለውዱ ነብዩ (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) የሰጣቸውን በጎነቶችና ስጦታዎች እየቆጠረ የተባረከ ልባቸውን በማጽናናት እንዲህ ይላል፦ «አንተ በመልካም ጠባይ ተፈጠርክ።»2

በክቡር አንቀጽ ውስጥ በትርጓሜ እንዲህ ተባለ፦ «በእርግጥም አንተ በኹሉቅ ዐዚም ላይ ነህ (ታላቅ ጠባይ አለህ)።» ኹሉቅ ዐዚም ማለት ከአላሁ ተዓላ ጋር ምሥጢርና የተደበቁ ነገሮች መኖር፣ በሰዎች መካከልም መልካም ጠባይ ያለው መሆን ማለት ነው። ሰይዲና ዒክሪማ እንዲህ ይላሉ፦ «ዐብዱላህ ኢብኑ ዐባስን እንዲህ ሲሉ ሰማሁ፦ በዚህ ክቡር አንቀጽ ውስጥ ያለው ‹ኹሉቅ ዐዚም› ማለትም መልካም ጠባዮች ቁርኣን ከሪም ያሳወቀው ስነ ምግባር (አኽላቅ) ነው።»

ብዙ ሰዎች ወደ እስልምና ሃይማኖት እንዲገቡ ምክንያት የሆነው የረሱሉላህ መልካም ስነ ምግባር ነበር።

ንግግራቸው እጅግ ጣፋጭ ነበር፤ ልቦችን ይማርክ፣ ነፍሶችንም ይስብ ነበር። አእምሯቸው እጅግ ታላቅ ከመሆኑ የተነሣ በዓረብ ባሕረ ገብ መሬት ጨካኝና ግትር በሆኑ ሰዎች መካከል መጥተው በሚያምር ሁኔታ እየመሩና ግፋቸውን እየታገሡ ወደ ልስላሴና ወደ ታዛዥነት አመጧቸው። አብዛኞቹ ሃይማኖታቸውን ትተው ሙስሊም ሆኑ፤ በእስልምና ሃይማኖት መንገድም በአባቶቻቸውና በልጆቻቸው ላይ ተዋጉ።

ለእርሳቸው ሲሉ ንብረታቸውንና አገራቸውን ሠዉ፣ ደማቸውንም አፈሰሱ። ይሁን እንጂ እንዲህ ያሉ ነገሮችን አልለመዱም ነበር። መልካም ጠባያቸው፣ ልስላሴያቸው፣ ይቅርታቸው፣ ትዕግሥታቸው፣ በጎነታቸውና ልግስናቸው እጅግ ብዙ ከመሆኑ የተነሣ ሁሉንም ያስደንቅ ነበር። ያዩአቸውና የሰሟቸው በፈቃደኝነት ሙስሊም ይሆኑ ነበር። በየትኛውም እንቅስቃሴያቸው፣ በየትኛውም ሥራቸውና በየትኛውም ቃላቸው ውስጥ በየትኛውም ጊዜ አንዳችም አስቀያሚ ነገር ወይም ጉድለት አልታየም። ለራሳቸው ሲሉ በማንም ላይ ባይቀየሙም በሃይማኖት ጠላቶችና በሃይማኖት ላይ ምላሳቸውንና እጃቸውን በሚዘረጉት ላይ ግን ጠንካሮችና ኃይለኞች ነበሩ።

ከሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም በሺዎች የሚቆጠሩ ተአምራት ታዩ፤ ይህን ወዳጅም ጠላትም ሁሉም ተናግሯል። ከእነዚህ ተአምራት እጅግ ውዱ አደብ ያላቸውና መልካም ጠባይ ያላቸው መሆናቸው ነበር። ሰይዲና አቡ ሰዒድ አል-ኹድሪ እንዲህ አሉ፦ «ረሱሉላህ (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) ለእንስሳት ሣር ይሰጡ ነበር። ግመልን ያስሩ ነበር። ቤታቸውን ይጠርጉ ነበር። በግ ያልቡ ነበር። የተቀደደውን ጫማቸውን ይሰፉ፣ የውስጥ ልብሳቸውንም ይጠግኑ ነበር።3 ከአገልጋያቸው ጋር አብረው ይበሉ ነበር። አገልጋያቸው የእጅ ወፍጮ ሲፈጭ በደከመው ጊዜ ያግዙት ነበር። ከገበያ የተለያዩ ነገሮችን ገዝተው በከረጢት ውስጥ ይዘው ወደ ቤት ያመጡ ነበር። ከድሃ፣ ከሀብታም፣ ከትልቅና ከትንሽ ጋር ሲገናኙ ቀድመው ሰላምታ ያቀርቡ ነበር። ከእነርሱ ጋር ለመጨባበጥ የተባረከ እጃቸውን ቀድመው ይዘረጉ ነበር። ባሪያንና ባለቤቱን፣ መኳንንትን፣ ጥቁርንና ነጭን አንድ አድርገው ይመለከቱ ነበር። ማንም ቢጠራቸው ወደተጠሩበት ስፍራ ይሄዱ ነበር። በፊታቸው የቀረበውን ነገር ጥቂት ቢሆንም እንኳ አያቃልሉም፣ አይንቁም ነበር።

ከምሽት ለጠዋት፣ ከጠዋትም ለምሽት ምግብ አያስቀሩም ነበር። መልካም ጠባይ ነበራቸው። በጎ መሥራትን ይወዱ፣ ከሁሉም ጋር በመልካም ይኖሩ ነበር። ፈገግተኛና ንግግራቸው ጣፋጭ ነበር፤ ሲናገሩም አይስቁም ነበር። ሐዘንተኛ ሆነው ይታዩ ነበር፤ ነገር ግን ቅንድባቸውን አያኮሳትሩም ነበር። ትሑት ልብ ነበራቸው፤ ነገር ግን ዝቅተኛ ተፈጥሮ አልነበራቸውም። ግርማ ሞገስ ያላቸው ሆነው አክብሮትንና ፍርሃትን ያሳድሩ ነበር፤ ነገር ግን ሻካራ አልነበሩም። ጨዋና ለጋስ ነበሩ፤ ነገር ግን አያባክኑም፣ ያለ ጥቅምም አንዳች አይሰጡም ነበር፤ ለሁሉም ያዝኑ ነበር። የተባረከ ራሳቸው ሁልጊዜ ወደ ፊታቸው ያቀረቀረ ነበር። ከማንም ምንም አይጠብቁም ነበር። ደስታንና እርጋታን የሚፈልግ ሰው እንደ እርሳቸው መሆን አለበት።» አነስ ኢብኑ ማሊክ እንዲህ አሉ፦ «ረሱሉላህን ለአሥር ዓመት አገለገልኩ። አንድ ጊዜ እንኳ ‹ኡፍ!› አላሉኝም። ‹ይህን ለምን እንዲህ አደረግህ?› ወይም ‹ያንን ለምን አላደረግህም?› ብለውኝ አያውቁም።»4 አቡ ሁረይራ እንዲህ አሉ፦ «በአንድ ዘመቻ ከሓዲዎች እንዲጠፉ ዱዓ እንዲያደርጉ ጠየቅናቸው። ‹እኔ የተላክሁት ለመርገም ወይም ሰዎች እንዲቀጡ አይደለም። የተላክሁት ለሁሉም መልካም ለማድረግና ሰዎች ሰላም እንዲያገኙ ነው› አሉ።»5 አላሁ ተዓላ በሱረቱ አል-አንቢያ መቶ ሰባተኛው ክቡር አንቀጽ በትርጓሜ እንዲህ ይላል፦ «ለዓለማት እዝነትና በጎነት አድርገን ላክንህ።»

አቡ ሰዒድ አል-ኹድሪ እንዲህ አሉ፦ «የረሱሉላህ ዓይናፋርነት ከእስልምና ድንግል ልጃገረዶች ዓይናፋርነት ይበልጥ ነበር።»6

አነስ ኢብኑ ማሊክ እንዲህ ይላሉ፦ «ረሱሉላህ ከአንድ ሰው ጋር ሲጨባበጡ ያ ሰው እጁን እስካልሳበ ድረስ የተባረከ እጃቸውን ከእርሱ አይለዩም ነበር።7 ያ ሰው ፊቱን እስካላዞረ ድረስ የተባረከ ፊታቸውን ከእርሱ አያዞሩም ነበር። ከአንድ ሰው አጠገብ ሲቀመጡ በሁለት ጉልበቶቻቸው ላይ ይቀመጡ ነበር፤ ለእርሱ አክብሮት ለማሳየት የተባረከ ጉልበታቸውን አቁመው አይቀመጡም ነበር።»

ጃቢር ኢብኑ ሰሙራ እንዲህ ይላሉ፦ «ረሱሉላህ ጥቂት ይናገሩ ነበር። አስፈላጊ ሲሆን ወይም አንድ ነገር ሲጠየቁ ይናገሩ ነበር።» ከዚህ እንደምንረዳው ሙስሊም ሁሉ ከንቱና ጥቅም የሌለው ነገር ሳይናገር ዝም ማለት አለበት። በተባረከ ንግግራቸው ውስጥ ተርቲልና ተርሲል ነበሩ፤ ይኸውም እጅግ ግልጽና ሥርዓት ያለው ንግግር ይናገሩ ነበር፤ በቀላሉም ይገባ ነበር። አነስ ኢብኑ ማሊክ እንዲህ አሉ፦ «መልዕክተኛው ዐለይሂ ሰላም ሕሙማንን ይጠይቁ፣ ጀናዛን ይከተሉ፣ ወደተጠሩበትም ስፍራ ይሄዱ ነበር። በአህያም ይቀመጡ ነበር። መልዕክተኛውን ዐለይሂ ሰላም በኸይበር ዘመቻ አየኋቸው። ልጓሙ ገመድ በሆነ አህያ ላይ ነበሩ። መልዕክተኛው ዐለይሂ ሰላም ከሱብሒ ሶላት በወጡ ጊዜ የመዲና ልጆችና ሠራተኞች ውኃ የሞላባቸውን ዕቃዎቻቸውን ወደ ፊታቸው አምጥተው የተባረከ ጣታቸውን በውስጡ እንዲነክሩ ይጠይቋቸው ነበር። ክረምትና ውኃውም ቀዝቃዛ ቢሆን እንኳ ጥያቄያቸውን አይመልሱም ነበር፤ ልባቸውንም ደስ ያሰኙ ነበር።»8

ደግሞም አነስ እንዲህ ይላሉ፦ «አንዲት ትንሽ ልጃገረድ የመልዕክተኛውን ዐለይሂ ሰላም እጅ ይዛ ለአንድ ጉዳይ ብትወስዳቸው አብረዋት ይሄዱ ነበር፤ ችግሯንም ይፈቱላት ነበር።»

«በእርግጥም አንተ በኹሉቅ ዐዚም ላይ ነህ (ታላቅ ጠባይ አለህ)» ቀለም: 4

ጃቢር እንዲህ ይላሉ፦ «መልዕክተኛው ዐለይሂ ሰላም አንድ ነገር ተጠይቀው ‹የለኝም› ሲሉ ተሰምተው አያውቁም።»

ክቡር ነብያችን በዓይናፋርነትም ከፍጥረታት ሁሉ የላቁ ነበሩ። ተገቢ ላልሆኑ ነገሮች ዓይኖቻቸው የተከደኑ ያህል ነበሩ። ለማንም ሰው በማይወደው ነገር አይናገሩትም ነበር።

እናታችን ሰይደቲና ዓኢሻ እንዲህ ተረኩ፦ «አንድ ሰው የማይወደድ ነገር እንዳደረገ ለክቡር ረሱሉላህ በተነገራቸው ጊዜ የዚያን ሰው ስም ሳይጠሩ በጥቅሉ፦ ‹ለምን እንዲህ ያደርጋሉ?› ይሉ ነበር። በዚህ መልኩ ያንን ሰው ካደረገው ወይም ከተናገረው መጥፎ ነገር ይከለክሉት ነበር፤ ስሙንም አይጠሩም ነበር።»9

አነስ ኢብኑ ማሊክ እንዲህ ተረኩ፦ «አንድ ቀን ፊቱ ላይ ቢጫ መልክ ያለው ነገር የተቀባ አንድ ሰው ወደ ክቡር ነብያችን ፊት ገባ። ምንም አላሉትም። የሚያሳዝነውን ነገር አልተናገሩም። በወጣ ጊዜ፦ ‹ብትነግሩትና በፊቱ ላይ ያለውን ቢያጥበው ኖሮ!› አሉ።»10

ክቡር ረሱሉላህ ሕዝቦችን አንድ የሚያደርጉ ነበሩ። እርስ በርሳቸው እንዲጠላሉ አያደርጉም ነበር። የእያንዳንዱን ሕዝብ ታላቅ ያከብሩ፣ በክብር ቦታም ያስቀምጡት ነበር።

ማንንም ከተባረከ ገጽታቸው አይነፍጉም ነበር። ሶሓቦቻቸውን ይፈልጉ፣ ያልመጡትንም ይጠይቁ ነበር። አጠገባቸው ለሚቀመጡት ምክር ይሰጡ፣ ለእያንዳንዱም ድርሻውን ይሰጡ ነበር።

በአያያዛቸው ምክንያት አንዱን ከሌላው አብልጠው ይወዳሉ የሚል ሐሳብ ወደ ማንም ልብ አይመጣም ነበር። ለአቤቱታ ወደ እርሳቸው የመጣውን ሰው በትዕግሥት ይችሉት፣ ያዳምጡትም ነበር።

የመጣው ሰው ከአጠገባቸው እስካልሄደ ድረስ ትተውት አይሄዱም ነበር። ለሰዎች ሁሉ መልካም ጠባያቸውንና ስነ ምግባራቸውን በተሻለ መልኩ ያቀርቡ ነበር። በእርሳቸው ዘንድ በሐቅና በፍትሕ ረገድ ሁሉም እኩል ነበር። ማንም ከማንም ብልጫ ወይም ልዩነት አልነበረውም። እናታችን ሰይደቲና ዓኢሻ እንዲህ አሉ፦ «እንደ ክቡር ረሱሉላህ ያለ መልካም ስነ ምግባር ያለው ሰው በፍጹም አላየሁም። ከሶሓቦቻቸው ወይም ከአህለል በይታቸው አንዱ በጠራቸው ቁጥር ሁልጊዜ ‹አቤት!› ብለው ይመልሱ ነበር።»11

ክቡር ረሱሉላህ ሶሓቦቻቸውን እጅግ በሚያማምሩ ስሞች ይጠሯቸው ነበር፤ የማንንም ንግግር አያቋርጡም ነበር። የሚያናግሩት ሰው ንግግሩን እስካልጨረሰ ወይም ለመሄድ እስካልተነሣ ድረስ ንግግሩን አያቋርጡም ነበር። ስለ መልካም አያያዛቸው፣ ስለ ርኅራኄያቸውና ስለ እዝነታቸው አላሁ ተዓላ በሱረቱ አት-ተውባ መቶ ሃያ ስምንተኛው ክቡር አንቀጽ በትርጓሜ እንዲህ አለ፦ «መቸገራችሁ እርሱን ያሳምመዋል፣ ያሳዝነዋልም። በእናንተ ላይ እጅግ ጉጉ ነው፤ ለምእመናን እጅግ አዛኝ ነው፤ ብዙ መልካምም ይመኝላቸዋል።»

በሱረቱ አል-አንቢያ መቶ ሰባተኛው ክቡር አንቀጽም አላሁ ተዓላ በትርጓሜ እንዲህ አለ፦ «(ሐቢቤ ሆይ!) ለዓለማት እዝነት አድርገን እንጂ አልላክንህም።»

ክቡር ነብያችን አንዳንድ ነገሮች ለኡማቸው ይከብዳሉ ብለው በመስጋት ያቀልሏቸው ነበር። እንዲህም አሉ፦ «በኡማዬ ላይ ችግር ማድረስ ባልፈራ ኖሮ በእያንዳንዱ ውዱእ ሲዋክ እንዲጠቀሙ ባዘዝኳቸው ነበር።»12 በቃል መጠበቅ ረገድም በሰዎች መካከል ከክቡር ነብያችን የሚበልጥ ማንም አልመጣም። ዐብዱላህ ኢብኑ አቢል ሐምሳእ እንዲህ ተረኩ፦ «ነብይነት ገና ሳይነገራቸው በፊት ከነብያችን ጋር ተገበያይቼ ነበር። በእኔ ላይ ያልተከፈለ ቀሪ ሒሳብ ቀርቶ ነበር። በእንዲህ ያለ ጊዜ በእንዲህ ያለ ስፍራ ለመገናኘት ቃል ገባሁላቸውና ረሳሁ። ከሦስት ቀን በኋላ የገባሁትን ቃል ባስታወስኩ ጊዜ ወዲያውኑ ወደዚያ ስፍራ ሮጥኩ። ለሦስት ቀን እዚያው እየጠበቁ መሆናቸውን ባየሁ ጊዜ በመደነቅ ደርቄ ቀረሁ። እርሳቸውም፦ ‹ወጣት ሆይ! አደከምከኝ! እዚህ ሙሉ ሦስት ቀን እየጠበቅሁህ ነው› አሉኝ።» የክቡር ነብያችን የትሕትና ባሕርይ በማንም ሰው፣ እንዲያውም በየትኛውም ነብይ (ዐለይሂሙ ሰላም) ዘንድ ሊገኝ በማይችል መጠን ታላቅና አቻ የሌለው ነበር።

የትዕቢት ስሜት በእርሳቸው ዘንድ ፈጽሞ አልተፈጠረም። ነብያችን ንጉሥ ነብይ በመሆንና የአላህ አገልጋይ ነብይ በመሆን መካከል ምርጫ በተሰጣቸው ጊዜ የአላህ አገልጋይ ነብይ መሆንን መረጡ።13 በዚህ ጊዜ ኢስራፊል ዐለይሂ ሰላም ክቡር ነብያችንን እንዲህ አሉ፦ «በእርግጥ አላሁ ተዓላ በትሕትና የተዉትን ያንን ባሕርይም ሰጥቶዎታል። ምክንያቱም በቂያማ ቀን እርስዎ የአደም ልጆች ሁሉ ታላቅ ነዎት። ከቀብርዎ የሚነሣው የመጀመሪያው ሰው እርስዎ ነዎት። መጀመሪያ ሸፋዐ የሚያደርጉትም እርስዎ ነዎት።»

ክቡር ነብያችን እናታችን ሰይደቲና ዓኢሻን እንዲህ አሏቸው፦

«የመካ ድንጋይና አፈር ወርቅ እንዲሆን ቀረበልኝ። ‹ጌታዬ ሆይ! አይሆንም› አልኩ። ‹አንድ ቀን ልራብ፣ አንድ ቀን ልጥገብ። በተራብኩበት ቀን አንተን እማጸናለሁ፣ ወደ አንተም ዱዓ አደርጋለሁ። በጠገብኩበት ቀን አንተን አመሰግናለሁ፣ አወድስሃለሁም።›»14

አንድ ቀን ጂብሪል ዐለይሂ ሰላም ወደ ክቡር ነብያችን መጥተው እንዲህ አሉ፦

«አላሁ ተዓላ ሰላም ይልክልዎታል። ከፈለጉ እነዚህን ተራሮች ለእርሳቸው ወርቅ ላድርጋቸው። ወደየትም ቢሄዱ እነዚያ የወርቅ ተራሮች ከእርሳቸው ጋር አብረው ይሆናሉ።»

ውዱ ነብያችንም እንዲህ አሉ፦ «ጂብሪል ሆይ! ዱንያ ቤት የሌለው ሰው ቤት፣ ገንዘብ የሌለውም ሰው ገንዘብ ናት። እርሷን የሚያከማቻት አእምሮ የሌለው ሰው ነው።»15 በዚህ ጊዜ ጂብሪል ዐለይሂ ሰላም፦ «ሙሐመድ ሆይ! አላሁ ተዓላ በጽኑ ቃል አጽንቶዎታል» አሉ።

እናታችን ሰይደቲና ዓኢሻ እንዲህ አሉ፦ «አንዳንድ ጊዜ ሙሉ ወር እንቆይ ነበር፤ በቤታችን (ምግብ ለማብሰል) እሳት አናነድም ነበር። ተምርና ውኃ ብቻ ይገኝ ነበር።»

ኢብኑ ዐባስ እንዲህ አሉ፦ «ክቡር ረሱሉላህና አህለል በይታቸው ብዙ ሌሊቶች እራት ሳይበሉ ይተኙ ነበር። በምሽት የሚበሉት ነገር አያገኙም ነበር።» እናታችን ዓኢሻ እንዲህ አሉ፦ «የክቡር ረሱሉላህ የተባረከ ሆድ በፍጹም ከምግብ ጠግቦ አያውቅም። በዚህ ጉዳይ ለማንም አላማረሩም። ችግር ለእርሳቸው ከሀብት ይሻላቸው ነበር። ሌሊቱን ሙሉ ከረሃብ የተነሣ ቢንፈራገጡ እንኳ ይህ ሁኔታ ከቀኑ ጾም አያግዳቸውም ነበር።16

«የመካ ድንጋይና አፈር ወርቅ እንዲሆን ቀረበልኝ። ‹ጌታዬ ሆይ! አይሆንም› አልኩ። ‹አንድ ቀን ልራብ፣ አንድ ቀን ልጥገብ። በተራብኩበት ቀን አንተን እማጸናለሁ፣ ወደ አንተም ዱዓ አደርጋለሁ። በጠገብኩበት ቀን አንተን አመሰግናለሁ፣ አወድስሃለሁም›» ሐዲስ ሸሪፍ

ቢፈልጉ ኖሮ ከጌታቸው የምድርን ግምጃ ቤቶች ሁሉ፣ ምግቦቿንና የተደላደለ ሕይወትን በለመኑ ነበር። እምላለሁ፤ ይህን ሁኔታቸውን ባየሁ ጊዜ አዝንላቸውና አለቅስ ነበር። በእጄ የተባረከ ሆዳቸውን እያሻሸሁ እንዲህ እል ነበር፦

‹ነፍሴ ለእርስዎ መሥዋዕት ትሁን! ኃይል ከሚሰጥዎት ከዚህች ዱንያ ጥቂት ጥቅም ቢያገኙ አይሆንም?›

እርሳቸውም፦ ‹ዓኢሻ ሆይ! ዱንያን ምን አደርጋታለሁ? ከኡሉል ዐዝም የሆኑት ነብያት ወንድሞቼ ከዚህ የከበደውን ታገሡ። ነገር ግን በዚያ ሁኔታቸው ኑሯቸውን ቀጠሉ። ጌታቸውን ተገናኙ። በዚህም ምክንያት ጌታቸው ወደ እርሱ መመለሳቸውን እጅግ ያማረ አደረገው፤ ምንዳቸውንም አበዛላቸው። እኔ የተደላደለ ሕይወት ለመኖር አፍራለሁ፤ ምክንያቱም እንዲህ ያለ ሕይወት ከእነርሱ ወደ ኋላ ያስቀረኛል። ለእኔ ከሁሉ ያማረውና ተወዳጁ ነገር ወንድሞቼን፣ ወዳጆቼን መገናኘትና ከእነርሱ ጋር መቀላቀል ነው› ይሉ ነበር።»

እናታችን ሰይደቲና ዓኢሻ እንዲህ አሉ፦ «ረሱሉላህ እነዚህን ቃላት ከተናገሩ ከአንድ ወር ገደማ በኋላ አረፉ።» ክቡር ነብያችን በልግስናቸውም በሰዎች አፍ የሚወደሱ ነበሩ። በዚህ መልካም ጠባይም ነብያችንን ማንም ሊደርስባቸው አልቻለም።

ኢብኑ ዐባስ እንዲህ አሉ፦ «ክቡር ረሱሉላህ በጎ በመሥራት ረገድ ከሰዎች ሁሉ ይበልጥ ለጋስ ነበሩ። በተከበረው የረመዳን ወርና ከጂብሪል ዐለይሂ ሰላም ጋር በተገናኙ ጊዜ ከንጋት ነፋስ ይበልጥ ለጋስ ይሆኑ ነበር።» አነስ ኢብኑ ማሊክ እንዲህ ይላሉ፦ «ከመልዕክተኛው ዐለይሂ ሰላም ጋር አብሬ እሄድ ነበር። በላያቸው ቡርዱ ነጅራኒ ማለትም ከየመን ጨርቅ የተሠራ ካባ ነበር። አንድ የገጠር ሰው ከኋላ መጥቶ አንገትጌውን እጅግ አጥብቆ ስለጎተተው የካባው አንገትጌ የተባረከ አንገታቸውን ቧጨረው፤ ምልክትም ቀረ። መልዕክተኛው ዐለይሂ ሰላም በሰውየው ሁኔታ ሳቁ፤ አንድ ነገርም እንዲሰጠው አዘዙ።» መልዕክተኛው ዐለይሂ ሰላም አንዲት አሮጊት ጎረቤት ነበረቻቸው። ሴት ልጇን ወደ መልዕክተኛው ዐለይሂ ሰላም ልካ፦ «ሶላት ለመስገድ የምሸፈንበት ልብስ የለኝም። በሶላት የምሸፈንበትን ልብስ ይላኩልኝ» ብላ ተማጸነች። መልዕክተኛው ዐለይሂ ሰላም በዚያ ቅጽበት ሌላ ልብስ አልነበራቸውም። በተባረከ ሰውነታቸው ላይ የነበረውን ቀሚስ አውልቀው ለዚያች ሴት ላኩት። የሶላት ወቅት በደረሰ ጊዜ ያለ ልብስ ወደ መስጊድ መሄድ አልቻሉም። ሶሓቦች ይህን ሁኔታ በሰሙ ጊዜ፦ «መልዕክተኛው ዐለይሂ ሰላም እጅግ ለጋስ ከመሆናቸው የተነሣ ያለ ቀሚስ ቀርተው ለጀማዐ ወደ መስጊድ መምጣት አልቻሉም። እኛም ያለንን ሁሉ ለድሆች እናከፋፍል» አሉ። አላሁ ተዓላ ወዲያውኑ የሱረቱ አል-ኢስራን ሃያ ዘጠነኛውን ክቡር አንቀጽ አወረደ። በመጀመሪያ ለሐቢቡ በትርጓሜ እንዲህ አለ፦

«እጆችህን ወደ አንገትህ አታስራቸው፤ ሙሉ በሙሉም አትዘርጋቸው (ንፉግ አትሁን፣ ከመስጠትም አትከልከል)»፤ ከዚያም፦ «ገንዘብህን ለራስህ የማይቀር እስኪሆን ድረስ (እስክትቸገር፣ ሶላትም እስኪያመልጥህና እስክታዝን ድረስ) አትበትን! (ሰደቃ በመስጠት መካከለኛ ሁን።)»

በዚያ ቀን ከሶላት በኋላ ሰይዲና ዐሊይ ወደ ረሱሉላህ መጥተው፦ «የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! ዛሬ ለቤተሰቤ ቀለብ ለማድረግ ስምንት የብር ዲርሀም ተበድሬ ነበር። ግማሹን ለእርስዎ ልስጥዎ። ለራስዎ ቀሚስ ይግዙ» አሉ። መልዕክተኛው ዐለይሂ ሰላም ወደ ገበያ ሄደው በሁለት ዲርሀም አንድ ቀሚስ ገዙ። በቀሩት ሁለት ዲርሀሞች ምግብ ለመግዛት ሲሄዱ አንድ ዓይነ ስውር ተቀምጦ አዩ፤ እርሱም፦ «ለአላህ ውዴታ ብሎና የጀነት ልብሶችን ለማግኘት ብሎ ማን ቀሚስ ይሰጠኛል?» ይል ነበር። የገዙትን ቀሚስ ሰጡት። ዓይነ ስውሩ ቀሚሱን በእጁ በያዘ ጊዜ እንደ ሚስክ ያለ መልካም መዓዛ አሸተተ። ይህ ከመልዕክተኛው ዐለይሂ ሰላም የተባረከ እጅ የመጣ መሆኑን ተረዳ። ምክንያቱም መልዕክተኛው ዐለይሂ ሰላም አንድ ጊዜ የለበሱት ነገር ሁሉ አርጅቶ ቢበታተን እንኳ እያንዳንዱ ቁራጩ እንደ ሚስክ መልካም መዓዛ ይሸት ነበር።

ዓይነ ስውሩ ዱዓ በማድረግ፦ «ጌታዬ ሆይ! ለዚህ ቀሚስ ክብር ብለህ ዓይኖቼን ክፈትልኝ!» አለ። ሁለቱም ዓይኖቹ ወዲያውኑ ተከፈቱ። መልዕክተኛው ዐለይሂ ሰላም ከዚያ ሄዱ። በአንድ ዲርሀም አንድ ቀሚስ ገዙ። በአንዱ ዲርሀም ምግብ ለመግዛት ሲሄዱ አንዲት አገልጋይ ልጃገረድ ስታለቅስ አይተው፦ «ልጄ ሆይ! ለምን እንዲህ ታለቅሻለሽ?» አሉ። ልጅቱም፦ «የአንድ አይሁዳዊ አገልጋይ ነኝ። አንድ ዲርሀም ሰጠኝና ‹በግማሽ ዲርሀም ጠርሙስ፣ በግማሽ ዲርሀም ደግሞ ዘይት ግዢ› አለኝ። እነርሱን ገዝቼ እየሄድኩ ሳለሁ ከእጄ ወደቁ። ጠርሙሱም ዘይቱም ጠፉ። አሁን ምን እንደማደርግ ግራ ገባኝ» አለች። መልዕክተኛው ዐለይሂ ሰላም የመጨረሻውን ዲርሀማቸውን ለልጅቱ ሰጥተው፦ «በዚህ ጠርሙስና ዘይት ገዝተሽ ወደ ቤትሽ ውሰጂ» አሉ። ምስኪኗ ልጅ ግን፦ «ወደ ቤት በመዘግየቴ አይሁዳዊው እንዳይመታኝ እፈራለሁ» ባለች ጊዜ መልዕክተኛው ዐለይሂ ሰላም፦ «አትፍሪ! ከአንቺ ጋር እመጣለሁ፤ ምንም እንዳያደርግሽ እነግረዋለሁ» አሉ። ወደ ቤቱ መጥተው በሩን አንኳኩ። አይሁዳዊው በሩን ከፍቶ ክቡር ረሱሉላህን (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) ባየ ጊዜ ደንግጦ ቀረ። ረሱሉላህ የሆነውን ሁሉ ለአይሁዳዊው ተረኩለት፤ በልጅቱ ላይ ምንም እንዳያደርግ አማለዱ። አይሁዳዊው በረሱሉላህ እግር ላይ ወድቆ እንዲህ አለ፦ «በሺዎች ለሚቆጠሩ ሰዎች የራስ ዘውድ የሆኑ፣ በሺዎች የሚቆጠሩ አናብስት ትእዛዝዎን ለመፈጸም የሚጠብቁዎት ታላቅ ነብይ ሆይ! ለአንዲት አገልጋይ ልጃገረድ ብለው እንደ እኔ ያለ ምስኪንን ደጅ በመምጣትዎ አከበሩ። የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! ለክብርዎ ብዬ ይህችን ልጅ ነጻ አወጣኋት። ኢማንን፣ እስልምናን ያስተምሩኝ። በፊትዎ ሙስሊም ልሁን።» መልዕክተኛው ዐለይሂ ሰላም እስልምናን አስተማሩት። አይሁዳዊው ሙስሊም ሆኑ። ወደ ቤታቸው ገብተው ለቤተሰባቸው ተረኩ። ሁሉም ሙስሊም ሆኑ። ይህ ሁሉ የሆነው በረሱሉላህ መልካም ጠባዮች በረከት ነው።

ሙስሊም ሁሉ እነዚህን የረሱሉላህ ሁኔታዎች ለራሱ አርአያ ማድረግ አለበት። በአላሁ ተዓላ ስነ ምግባር መዋብ ለሙስሊም ሁሉ አስፈላጊ ነው። ምክንያቱም ክቡር ረሱሉላህ፦ «በአላሁ ተዓላ ስነ ምግባር ተዋቡ!» ብለዋል። ለምሳሌ ከአላሁ ተዓላ ባሕርያት አንዱ «ሰታር» ነው። ይኸውም ወንጀሎችን የሚሸፍን ማለት ነው።

ሙስሊምም የሃይማኖት ወንድሙን ነውርና ጉድለት መሸፈን አለበት። አላሁ ተዓላ የባሮቹን ወንጀሎች ይምራል። ስለዚህ ሙስሊሞችም አንዳቸው የሌላውን ጉድለትና ጥፋት ይቅር ማለት አለባቸው። አላሁ ተዓላ ከሪምና ረሒም ነው። ይኸውም ችሮታውና በጎነቱ የበዛ፣ እዝነቱም ብዙ ነው። ሙስሊም ለጋስና አዛኝ መሆን አለበት። መልካም ስነ ምግባር ሁሉ እንዲሁ ነው።

«አዎ! እናንተ ሁሉንም ነገር እንደምታደርጉ አውቃለሁ። ነገር ግን ከሚሠሩት ተለይቼ መቀመጥ አልፈልግም። አላሁ ተዓላ ከጓደኞቹ ተለይቶ የሚቀመጥን አይወድም» ሐዲስ ሸሪፍ

የመልዕክተኛው ዐለይሂ ሰላም መልካም ጠባዮች እጅግ ብዙ ናቸው። ሙስሊም ሁሉ እነርሱን መማርና እንደ እነርሱ ባለ መልካም ስነ ምግባር መዋብ አለበት። በዚህም በዱንያም በአኺራም ከመከራዎችና ከችግሮች መዳንና የዚያን የሁለቱ ዓለማት ሰይድ ሸፋዐ ማግኘት ይታደላል።