የክቡር ነብያችን ዕረፍት

ኡሳማ ኢብኑ ዘይድ አዛዥ ሆነው መሾማቸው

የሰፈር ወር የመጨረሻ ቀናት ነበሩ። የዓለማት ሰይድ (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) በሰሜን ያለው የሩም መንግሥት ለሙስሊሞች ታላቅ አደጋ ከመሆኑ በፊት ሩሞችን እንደገና ወደ እስልምና ሊጠሩ፣ ባይቀበሉም ሊዋጓቸውና በእስላማዊው መንግሥት ሥልጣን ሥር ሊያመጡ ፈለጉ። ስለዚህ ጀግኖቹ ሶሓቦቻቸው ሩሞችን ለመዋጋት እንዲዘጋጁ አዘዙ። ሶሓቦቹ ለዝግጅት ተበተኑ። ረሱሉል አክረም ሰይዲና ኡሳማ ኢብኑ ዘይድን አስጠርተው እንዲህ አሉ፦ «ኡሳማ ሆይ! በአላሁ ተዓላ ስምና በረከት ወደ ሻም፣ እስከ በልቃእ ወሰን፣ አባትህ ሸሂድ ወደ ሆነበት ወደ ፍልስጤም ዳሩም ሂድ። ፈረሶቹ ያንን ምድር ይርገጡት። የዚህ ሠራዊት ዋና አዛዥ አድርጌ ሾሜሃለሁ። የኡብና ሰዎችን ሳይታሰቡ ወረር፤ እንደ መብረቅም ውደቅባቸው። ዜናው ወደምትሄድበት ስፍራ ከአንተ በፊት እንዳይደርስ በፍጥነት ሂድ። መሪዎችን ይዘህ ሂድ፤ ሰላዮችንና ቅኝት ጓዶችንም ከፊትህ ላክ። አላሁ ተዓላ ድል ቢሰጥህ በመካከላቸው ጥቂት ብቻ ቆይ።» ከዚያም በጁርፍ እንዲሰፍሩ አዘዙ፤ በተባረኩ እጃቸው ሰንደቁን አስረው ሰጧቸው።4

በመስጂድ ሚንበር ወጥተው እንዲህ አሉ፦ «ሶሓቦቼ ሆይ! የኡሳማ አባት ዘይድ አዛዥነት እንደሚገባውና ከእኔ ዘንድ እጅግ የተወደደ እንደነበረው ሁሉ ከእርሱ በኋላ ልጁ ኡሳማም አዛዥነት ይገባዋል። ኡሳማ ከእኔ ዘንድ እጅግ ከተወደዱት ሰዎች አንዱ ነው።»

በሰይዲና ኡሳማ አዛዥነት ሥር ከሚዘምቱት መካከል ሰይዲና አቡበክር፣ ሰይዲና ዑመር፣ ሰይዲና አቡ ዑበይዳ ኢብኑል ጀራሕና ሰይዲና ሰዕድ ኢብኑ አቢ ወቃስን የመሰሉ የታወቁ ሶሓቦችም ነበሩ።

ሆኖም የፍጥረተ ዓለሙ ሱልጣን በማግሥቱ በድንገት ስለታመሙ የሠራዊቱ መነሣት ክቡር ነብያችን ወደ አኺራ እስኪሻገሩ ድረስ ተላለፈ። ውዱ ነብያችን ከባድ ትኩሳት (ሑማ) ያዛቸው። ትኩሳቱ እየጨመረ፣ ሕመሙም እየከበደ ሄደ።

ሕመማቸው በቀለለበት አንድ ሌሊት እኩለ ሌሊት ላይ ከአልጋቸው ተነሡ። ልብሳቸውን ለብሰው ለመሄድ ተዘጋጁ። እናታችን ሰይደቲና ዓኢሻ ይህን ባዩ ጊዜ፦ «አባቴና እናቴ፣ ሕይወቴም ለእርስዎ መሥዋዕት ይሁኑ፣ የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! ወዴት ይሄዳሉ?» ብለው ጠየቁ። የዓለም መሪ (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን)፦ «በበቂዕ መቃብር ስፍራ ለተቀበሩት ምሕረት እንድለምን ታዝዣለሁ። ወደዚያ እሄዳለሁ።» አሉ።

አቡ ሙወይሂብንና አቡ ራፊዕን ይዘው ሄዱ። በመቃብር ስፍራው ረጅም ዱዓ አደረጉ፤ ለእነርሱ ምሕረትና እዝነት አላሁ ተዓላን ለመኑ። ክቡር ነብያችን እንዲህ አጥብቀው ሲለምኑ ሲያዩ አብረዋቸው የነበሩ ሶሓቦች፦ «እኛም አሁን እዚህ ተቀብረን ቢሆን፣ የክቡር ረሱሉላህን ይህን ዱዓ የማግኘት ክብር ቢኖረን!» አሉ። ውዱ ነብያችን ወደ አቡ ሙወይሂብ ዞረው እንዲህ አሉ፦ «አቡ ሙወይሂብ ሆይ! በዚህ ዓለም ሀብት እና በአኺራ ጸጋ መካከል የመምረጥ ነጻነት ተሰጥቶኛል። ‹ከፈለግህ በዓለም ቆይ፤ ከዚያም ወደ ጀነት ሂድ፤ ከፈለግህ ሊቃኡላህን (አላሁ ተዓላን መገናኘት) አግኝተህ ጀነት ግባ› ተባልኩ። ሊቃኡላህን፣ ከዚያም ጀነትን መረጥኩ።»

«እናንተ ምእመናን ሆይ! ለአላህ ብላችሁ፦ ከእኔ ዘንድ የሚገባው ነገር ያለው ሰው ይነሣ፤ መጥቶም ከትንሣኤ ቀን በፊት እዚህ ይውሰድ» ሐዲስ ሸሪፍ

አንድ ቀን በኡሑድ ሸሂድ ሆነው ለተኙት ምሕረት ለመለመን ሄዱ። ለእነርሱ ዱዓ አደረጉ፤ አላሁ ተዓላንም ረጅም ጊዜ ለመኑ። ከዚያም ወደ መስጂድ መጥተው ለሶሓቦች እንዲህ አሉ፦ «ከእናንተ መካከል ወደ ከውሰር ገንዳ የምደርስ የመጀመሪያው እኔ ነኝ፤ የምቀበላችሁም እኔ ነኝ። መገናኛ ስፍራችን እዚያ ነው… ከእኔ በኋላ ወደ ሽርክ እንድትመለሱ አልፈራም። ነገር ግን በዓለም እንድትታለሉ፣ እርስ በርስ እንድትቀናኑ፣ እንድትገዳደሉና በመጨረሻም ከእናንተ በፊት እንደነበሩት እንድትጠፉ እፈራለሁ…» ከዚያም ወደተባረከ ቤታቸው ሄዱ። ሕመማቸው ከብዶ ነበር። የተባረኩ ሚስቶቻቸው በእናታችን ሰይደቲና ዓኢሻ ቤት እንዲቆዩ እንደሚፈልጉና መብታቸውን ለእርሳቸው እንደሚለቁ ለውዱ ነብያችን አሳወቁ። የንጹሐን ሚስቶቻቸውን ይህን ራስን መሥዋዕት ማድረግ ወደዱ፤ ለሁሉም ዱዓ አደረጉ፤ በቀጣዮቹ ቀናትም በእናታችን ሰይደቲና ዓኢሻ ቤት መቆየት ጀመሩ። የረሱሉል አክረም (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) ትኩሳት እጅግ ጨምሮ ነበር። በትኩሳቱ ክብደት ምክንያት በአልጋቸው ከአንዱ ጎን ወደ ሌላው መገላበጥ ነበረባቸው። በዚያ ሁኔታ ላይ ሳሉ ሶሓቦች ሊጠይቋቸው መጡ፤ ሰይዳችን በሚቀበሉት ከባድ ስቃይ እጅግ አዘኑ። አቡ ሰዒድ አል-ኹድሪ እንዲህ ተረኩ፦ «ወደ ረሱሉላህ የተባረከ ፊት መጣሁ። በላያቸው ላይ የቬልቬት ብርድ ልብስ ተጭኖ ነበር። የትኩሳቱ ሙቀት በብርድ ልብሱ አልፎ ይወጣ ነበር፤ በሙቀቱም ምክንያት ብርድ ልብሱን በእጃችን መንካት አልቻልንም። ክቡር ረሱሉላህ መገረማችንንና ሐዘናችንን ባዩ ጊዜ እንዲህ አሉ፦

‹ከባዱ መከራ በነብያት ላይ ይደርሳል። ይሁን እንጂ ነብይ በመከራ የሚደሰተው እናንተ በሚሰጣችሁ ጸጋ ከምትደሰቱት ይበልጣል።›»

ኡሙ ቢሽር ቢንት በራእ እንዲህ ተረኩ፦ «ረሱሉላህን ልጠይቅ ሄድኩ። የተባረከ አካላቸው እንደ እሳት ይነድ ነበር። ‹የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! ሕይወቴ ለእርስዎ መሥዋዕት ይሁን! እንዲህ ያለ ከባድ ሕመም ፈጽሞ አይቼ አላውቅም!…› አልኩ። እርሳቸውም፦ ‹ኡሙ ቢሽር ሆይ! የትኩሳቱ ክብደት ምንዳዬ ታላቅ እንዲሆን ነው። ይህ ሕመም በኸይበር የቀመስኩት የተመረዘ ሥጋ ውጤት ነው። የዚያ ሥጋ ስቃይ ሁልጊዜ ይሰማኝ ነበር። በዚያ ቀን የበላሁት መርዝ አሁን አብሐሬን፣ ማለትም ወሳጅ ደም ቧንቧዬን እየቀደደ ነው።›» አሉ።5

ውዱ ነብያችን ለሰይዲና ዐብዱላህ ኢብኑ መስዑድም እንዲህ አሉ፦ «በሕመም የሚያዝ ሙስሊም የለም፣ አላሁ ተዓላ የዛፍ ቅጠሎች እንደሚረግፉ ስሕተቶቹንና ኃጢአቶቹን ሳያረግፍለት!»6 ሕመሙ በየቀኑ እየከበደ ሄደ። ሶሓቦች በዚህ እጅግ አዘኑ፤ በቤታቸውም ዕረፍት አላገኙም። በመስጂድ ተሰበሰቡ። የክቡር ነብያችንን ሁኔታ እንዲጠይቁ ሰይዲና ዐሊይን ወደ ፊታቸው ላኩ። የዓለማት ሰይድ በምልክት፦ «ሶሓቦቼ ምን ይላሉ?» ብለው ጠየቁ። እርሳቸውም፦ «እጅግ አዝነዋል፣ ተጨንቀዋልም፤ ‹ረሱሉላህ ከእኛ ቢለዩስ?!…› ይላሉ።» አሉ። ውዱ ነብያችን ለሶሓቦቻቸው የነበራቸው እዝነት እጅግ የላቀ ስለነበር የሕመማቸውን ክብደት ተቋቁመው ተነሡ፤ በሰይዲና ዐሊይና በሰይዲና ፈድል ኢብኑ ዐባስ ተደግፈው ወደ መስጂድ መጡ። ሚንበር ወጥተው አላሁ ተዓላን ካመሰገኑና ካወደሱ በኋላ ሶሓቦቹን እንዲህ አሉ፦

«ሶሓቦቼ ሆይ! ሞቴን እያሰባችሁ እንደምትጨነቁ ሰማሁ። እኔ በመካከላችሁ ለዘላለም እንድኖር ከነብያት መካከል በኡማው ውስጥ ለዘላለም የቆየ ነብይ አለን? እወቁ፤ እኔ ጌታዬን እገናኛለሁ። ምክሬ ይህ ይሁንላችሁ፤ የሙሃጂሮችን ታላላቆች አክብሩ! ሙሃጂሮች ሆይ! ለእናንተም ኑዛዜዬ ይህ ነው፤ ለአንሷሮች መልካም አድርጉ! እነርሱ ለእናንተ መልካም አድርገዋል። በቤቶቻቸው አስጠልለዋችኋል። ኑሯቸው የተቸገረ ቢሆንም ከራሳቸው አስበልጠዋችኋል። በንብረታቸው ተካፋይ አድርገዋችኋል። በአንሷሮች ላይ ሥልጣን የሚይዝ ማንም ቢኖር ይንከባከባቸው፤ ከእነርሱ የሚያጠፋ ቢኖርም ይቅር ይበለው።» አሉ። ከዚያም እጅግ ያማሩና ልብ የሚነኩ ምክሮችን ከለገሱ በኋላ፦ «አላሁ ተዓላ ከባሮቹ አንዱን በዚህ ዓለም በመቆየትና ጌታውን በመገናኘት መካከል እንዲመርጥ ነጻ ተወው። ያ ባሪያ ጌታውን መገናኘትን መረጠ።» አሉ። ሰይዲና አቡበክር ክቡር ረሱሉላህ በእነዚህ ቃላቸው ዕረፍታቸውን እንደጠቆሙ ተረድተው፦ «ነፍሳችን ለእርስዎ መሥዋዕት ትሁን፣ የአላህ መልዕክተኛ ሆይ!» እያሉ ማልቀስ ጀመሩ። የእዝነት ውቅያኖስ የሆኑት ውዱ ነብያችን (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን)፦ «አቡበክር ሆይ! አታልቅስ!» ብለው መታገሥና መቻል እንደሚገባ አዘዟቸው። ከተባረኩ ዓይኖቻቸው እንባ ይፈስ ነበር። «ሶሓቦቼ ሆይ! በእስልምና ሃይማኖት መንገድ በእውነተኝነትና በኢኽላስ ንብረቱን መሥዋዕት ባደረገው በአቡበክር እጅግ ተደስቻለሁ። ለአኺራ መንገድ ወዳጅ መያዝ ቢቻል ኖሮ እርሱን እመርጥ ነበር።» አሉ፤ እንዲሁም፦ «ወደ መስጊዱ ከሚከፈቱት በሮች ከአቡበክር በር በስተቀር ሁሉንም ዝጉ!» ብለው አዘዙ።

ከዚያም ከሚንበሩ ወርደው ወደ እናታችን ሰይደቲና ዓኢሻ ክፍል ተመለሱ። ሶሓቦች ማልቀስ ጀመሩ። በዚህ ጊዜ ክቡር ነብያችን በሰይዲና ዐሊይና በፈድል ኢብኑ ዐባስ ክንዶች ተደግፈው እንደገና ወደ መስጊዱ መጡ። በሚንበሩ የታችኛው ደረጃ ላይ ቆመው ለሶሓቦች እንዲህ አሉ፦ «ሙሃጂሮች ሆይ! አንሷሮችም ሆይ! ጊዜው የተወሰነን ነገር ለማግኘት መቸኮል ጥቅም የለውም። አላሁ ተዓላ ለየትኛውም ባሪያው ሲል አይቸኩልም። አንድ ሰው የአላሁ ተዓላን ቀዷእና ቀደር ለመለወጥና ከፈቃዱ በላይ ለመሆን ቢሞክር እርሱ ያሸንፈዋል፤ ያጠፋዋልም።

አላሁ ተዓላን ለማታለልና ለማሳሳት የሚፈልግ ሰው ጉዳዩ ይበላሻል፤ የሚታለለውም ራሱ ነው። እወቁ፤ እኔ ለእናንተ ሩኅሩኅና አዛኝ ነኝ። እናንተም እኔን ትገናኛላችሁ። የምትገናኙኝ ስፍራ የከውሰር ገንዳ ዳር ነው። ጀነት መግባትና እኔን መገናኘት የሚፈልግ ከንቱ ንግግር አይናገር። ሙስሊሞች ሆይ! ከሓዲ መሆንና ኃጢአት መሥራት ጸጋ እንዲለወጥና ሲሳይ እንዲቀንስ ምክንያት ይሆናል። ሰዎች ለአላሁ ተዓላ ትእዛዛት ቢታዘዙ የመንግሥት መሪዎች፣ አለቆችና ገዥዎች ያዝኑላቸዋል፤ ይራሩላቸዋልም። ፍስቅና ብልግና ቢፈጽሙ፣ ወሰን ቢያልፉና ኃጢአት ቢሠሩ ግን ሩኅሩኅ መሪዎችን አያገኙም። ሕይወቴ ለእናንተ መልካም እንደሆነ ሁሉ ሞቴም መልካምና እዝነት ነው። አንድን ሰው ያለ አግባብ መትቼ ወይም መጥፎ ቃል ተናግሬው ከሆነ ያንኑ በእኔ ላይ አድርጎ መብቱን እንዲወስድ፣ ከአንዳችሁም ያለ አግባብ አንዳች ነገር ወስጄ ከሆነ መልሶ እንዲጠይቀኝ ተስማምቻለሁ፤ ሐላል ለመባባልም ዝግጁ ነኝ። ምክንያቱም የዱንያ ቅጣት ከአኺራ ቅጣት እጅግ የቀለለ ነው። እርሱን መሸከምም ይበልጥ ቀላል ነው።» ቀደም ሲል በሰይዲና አቡበክር መደሰታቸውን እንደገለጹት ሁሉ በዚህ ኹጥባም በሰይዲና ዑመር መደሰታቸውን አሳውቀው፦ «ዑመር ከእኔ ጋር ነው፤ እኔም ከእርሱ ጋር ነኝ። ከእኔ በኋላ እውነት ከዑመር ጋር ነው።» አሉ።

«ከባዱ መከራ በነብያት ላይ ይደርሳል። ይሁን እንጂ ነብይ በመከራ የሚደሰተው እናንተ በሚሰጣችሁ ጸጋ ከምትደሰቱት ይበልጣል» ሐዲስ ሸሪፍ

ክቡር ረሱሉላህ ከዚህ ኹጥባ በኋላ ከሚንበሩ ወረዱ። ከሶላቱ በኋላ እንደገና ሚንበር ላይ ወጥተው የመጨረሻ ኑዛዜያቸውንና ምክራቸውን ከሰጡ በኋላ፦ «ለአላሁ ተዓላ አደራ ሰጥቻችኋለሁ።» አሉ፤ ከሶሓቦችም ተለይተው ወደ ክፍላቸው ሄዱ። ሕመማቸው እጅግ በበረታበት አንድ ቀን የዓለማት ሰይድ (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) ከሶሓቦች ጋር ሐላል ለመባባልና የሰዎችን መብት ተሸክመው ወደ አኺራ ላለመሄድ ሰይዲና ቢላል አል-ሐበሺን አስጠሩ። እንዲህም አሏቸው፦ «ሕዝቡን ጥራ! በመስጊዱ ይሰብሰቡ። የመጨረሻ ኑዛዜዬን ልነግራቸው እፈልጋለሁ!…»

ሰይዲና ቢላል ሶሓቦችን በመስጊዱ ሰበሰቡ። ውዱ ነብያችን በሰይዲና ዐሊይና በፈድል ተደግፈው ወደ መስጊዱ መጡ። ሚንበሩ ላይ ተቀምጠው አላሁ ተዓላን ካመሰገኑና ካወደሱ በኋላ፦ «ሶሓቦቼ ሆይ! ከመካከላችሁ የምለይበት ጊዜ እንደቀረበ እወቁ። በእኔ ላይ መብት ያለው ሰው ከእኔ ይጠይቅ። በእኔ ዘንድ የተወደደ ሰው እነዚህን መብቶች ከፍዬ ጌታዬንና እዝነቱን እንድገናኝ መብቱን ከእኔ ይጠይቅ ወይም ሐላል ያድርግልኝ።» አሉ። ከዚያም ከሚንበሩ ወርደው የዙህርን ሶላት አሰገዱ። ከሶላቱ በኋላ እንደገና ሚንበር ላይ ወጥተው ከሶላቱ በፊት የተናገሩትን ደገሙ። ክቡር ነብያችን በሕመማቸው ወቅት አዛን በተባለ ቁጥር ሁልጊዜ ወደ መስጂድ ሸሪፍ ይወጡ፣ ለሶሓቦች ኢማም ሆነው በጀማዐ ይሰግዱ ነበር።7 ውዱ ነብያችን ከማረፋቸው ሦስት ቀን ሲቀራቸው ሕመማቸው ከበደ። ወደ መስጊድ ወጥተው ጀማዐውን ማሰገድ አልቻሉም። በጀማዐ ሊሰግዱት ያልቻሉት የመጀመሪያው ሶላት የዒሻ ሶላት ነበር።

ሰይዲና ቢላል እንደተለመደው በዚያ ሰዓት ወደ በሩ መጥተው፦ «ሶላት፣ የአላህ መልዕክተኛ ሆይ!» አሉ። ውዱ ነብያችን ከድካም የተነሣ ወደ መስጊድ ለመሄድ አቅም አልነበራቸውም። «ለአቡበክር ንገሩት! ሶሓቦቼን ያሰግድ።» አሉ። እናታችን ሰይደቲና ዓኢሻ፦ «ነፍሴ ለእርስዎ መሥዋዕት ትሁን፣ የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! አባቴ ልበ ለስላሳና በቀላሉ የሚያዝን ሰው ነው። በእርስዎ ስፍራ ቆሞ እዚያ እርስዎን ካላየ ከልቅሶ የተነሣ ማንበብ አይችልም። ዑመር ኢማም እንዲሆን ቢያዝዙስ?» ብለው ጠየቁ። ክቡር ነብያችን እንደገና፦ «ለአቡበክር ንገሩት! ለሶሓቦቼ ኢማም ሆኖ ያሰግድ።» አሉ። ሰይዲና ቢላል ሁኔታውን ለአቡበክር ሲዲቅ አሳወቁ። ሰይዲና አቡበክር ክቡር ረሱሉላህን በሚሕራቡ ውስጥ ሳያዩ ሲቀሩ ልባቸው የተወጋ ያህል ሆኑ፤ አእምሯቸውን ሊስቱ ምንም አልቀራቸውም። አለቀሱ!… አለቀሱ!… ሶሓቦችም ተያይዘው ማልቀስ ጀመሩ። ሐቢቡላህ ከመስጊዱ የሚመጣው ይህ ዋይታ ምን እንደሆነ ሲጠይቁ እናታችን ሰይደቲና ፋጢማ፦ «ነፍሴ ለእርስዎ መሥዋዕት ትሁን፣ የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! ሶሓቦችዎ ከእርስዎ መለየትን መቋቋም ስላልቻሉ ያለቅሳሉ!…» ብለው ሁኔታውን አስረዱ።8 የእዝነት ውቅያኖስ የሆኑት ውዱ ነብያችን (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) እጅግ ተነኩ። ሕመማቸው ይህን ያህል የበረታ ቢሆንም ሶሓቦቻቸውን ለማጽናናት በብዙ ችግር ተነሡ። በሰይዲና ዐሊይና በሰይዲና ዐባስ ተደግፈው ወደ መስጊዱ መጡ። ከሶላቱ በኋላ፦ «ሶሓቦቼ ሆይ! እናንተ በአላሁ ተዓላ ጥበቃ ውስጥ ናችሁ፤ እኔም ለአላሁ ተዓላ አደራ ሰጥቻችኋለሁ! በተቅዋ ላይ ጽኑ። አላሁ ተዓላን ፍሩ። የአላሁ ተዓላን ትእዛዝ አጥብቃችሁ ያዙ፤ ታዘዙለትም። እኔ እንግዲህ ከዚህ ዓለም እየተለየሁ ነው።» አሉ።

ውዱ ነብያችን ከማረፋቸው ሦስት ቀን በፊት ነበር። ጂብሪል ዐለይሂ ሰላም ክቡር ረሱሉላህን ለመጠየቅ መጥተው፦ «የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! አላሁ ተዓላ ሰላምታውን ልኮልዎታል። ሁኔታዎን እያወቀ እንዴት እንደሆኑና ራስዎ እንዴት እንደሚሰማዎት ይጠይቃል።» አሉ። የዓለማት ሰይድም፦ «አዝኛለሁ!» ብለው መለሱ። ጂብሪል ዐለይሂ ሰላም እሑድ ቀንም መጥተው ያንኑ ተናገሩ። ክቡር ነብያችን እንደገና የቀድሞውን መልስ ሰጡ። ጂብሪል ዐለይሂ ሰላም በተጨማሪ በየመን ነብይ ነኝ ያለው አስወድ አል-ዐንሲ እንደተገደለ አሳወቁ። ረሱሉል አክረምም ለሶሓቦቻቸው አሳወቁ። ከሕመማቸው በፊት ወደ እርሳቸው ከመጡት ጥቂት ወርቆች የተወሰኑትን ለድሆች፣ የተወሰኑትን ደግሞ ለሰይደቲና ዓኢሻ ሰጥተው ነበር። እሑድ ቀን የረሱሉላህ ሕመም ከበደ። ወደ እርሳቸው ለመጣው የሠራዊቱ አዛዥ ለሰይዲና ኡሳማ ምንም አልተናገሩም። ነገር ግን የተባረኩ ክንዶቻቸውን አንሥተው በላያቸው ላይ አሳለፉ። ዱዓ እያደረጉላቸው እንደሆነ ተረዱ። የሕመማቸው አሥራ ሦስተኛውና የመጨረሻው ቀን… ያ ቀን ውዱ ነብያችን ዓለምን በመምጣታቸው ያከበሩበት ቀን እንደነበረው ሁሉ የረቢዑል አወል አሥራ ሁለተኛውና ሰኞ ነበር። የፍጥረተ ዓለሙ ሱልጣን በተባረከ አካላቸው ውስጥ ቀለል ያለ ስሜት ተሰማቸው… ሶሓቦች ከሰይዲና አቡበክር ሲዲቅ ኋላ የሱብሒን ሶላት ሊሰግዱ ሲሉ የዓለማት ሰይድ ወደ መስጂድ ሸሪፍ መጡ። ኡማቸው በሰልፍ ተሰልፈው ዒባዳ ሲያደርጉ አዩ። በደስታ ፈገግ አሉ። ሶሓቦችም ረሱሉላህን በመስጊድ ሲያዩ ሕመማቸው ያለፈ መስሏቸው ተደሰቱ። አቡበክር ሲዲቅ (ረዲየላሁ ዐንሁ) ውዱ ነብያችን እንደመጡ ተረድተው ወደ ኋላ ማፈግፈግ ፈለጉ። ሰይዳችን «በቦታህ ቁም!» በሚል ትርጉም ጠቆሟቸው። እርሳቸውም ሰይዲና አቡበክርን ተከትለው ከኋላቸው ሰገዱ።9 በዚህ መልኩ ሰይዲና አቡበክር በረሱሉላህ ትእዛዝ ለሶሓቦች አሥራ ሰባት ወቅት ሶላት አሰገዱ። ረሱሉል አክረም (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) ከሶላቱ በኋላ ወደ ሰይደቲና ዓኢሻ ክፍል ሄደው ተኙ። «ወደ አላሁ ተዓላ ፊት የዱንያ ንብረት ሳልተው መሄድ እፈልጋለሁ። አንቺ ዘንድ የቀሩትን ወርቆችም ለድሆች አከፋፍዪ!» አሉ። ከዚያም ትኩሳታቸው ጨመረ። ከጥቂት ጊዜ በኋላ እንደገና ዓይኖቻቸውን ከፍተው ሰይደቲና ዓኢሻን ወርቆቹን አከፋፍለው እንደሆነ ጠየቁ። እርሳቸውም እንደሚያከፋፍሉ ተናገሩ። ወዲያውኑ እንዲከፋፈሉ ደጋግመው አዘዙ። ወርቆቹ ወዲያው እንደተከፋፈሉ ሲነገራቸው፦ «አሁን ተረጋጋሁ።» አሉ። በአልጋቸው ላይ ለጥቂት ጊዜ ዕረፍት ካደረጉ በኋላ ሰይዲና ዐሊይን ወደ ተከበረው ፊታቸው ጠሩ። የተባረከ ራሳቸውን በእቅፋቸው ላይ አኖሩ። የተባረከ ግንባራቸው ላብ አውጥቶ፣ የተባረከ መልካቸውም ተለውጦ ነበር። እናታችን ሰይደቲና ፋጢማ የተባረኩ አባታቸውን በዚያ ሁኔታ ሲያዩ መቋቋም አልቻሉም፤ ወደ ልጆቻቸው ወደ ሰይዲና ሐሰንና ወደ ሰይዲና ሑሰይን ሄዱ። እጃቸውን ይዘው እንዲህ እያሉ ማልቀስ ጀመሩ፦ «አባቴ ሆይ! ልጅዎን ማን ይንከባከባታል? ሐሰንንና ሑሰይንን ለማን አደራ ይሰጣሉ? ወይ አባቴ! ነፍሴ ለእርስዎ መሥዋዕት ትሁን! ከእርስዎ በኋላ የእኔ ሁኔታ እንዴት ይሆናል? ከተባረከ ፊትዎ በኋላ ዓይኔ ማንን ያያል?» ክቡር ረሱሉላህ የልጃቸውን ልብ የሚያቃጥሉ እነዚህን ቃላት ሲሰሙ የተባረኩ ዓይኖቻቸውን ከፍተው ወደ አጠገባቸው ጠሯቸው፤ እንዲህም ብለው ዱዓ አደረጉ፦ «ጌታዬ ሆይ! ለእርሷ ትዕግሥትን ለግሳት።» ከዚያም፦ «ፋጢማ ሆይ! የዓይኔ ብርሃን ሆይ! አባትሽ በሞት ጣር ላይ ነው!» ባሉ ጊዜ በጥልቅ ሲቃ ልቅሶአቸው ይበልጥ ጨመረ። ሰይዲና ዐሊይ፦ «ፋጢማ ሆይ! እባክሽ ዝም በዪ፤ ረሱሉላህን ከዚህ በላይ አታሳዝኚ!» ሲሉ ውዱ ነብያችን፦ «ዐሊይ ሆይ! አታስቀይማት! ተዋት፣ ለአባቷ ዓይኖቿ እንባ ያፍስሱ!…» አሉ፤ ከዚያም የተባረኩ ዓይኖቻቸውን ጨፍነው ራሳቸውን እንደሳቱ ሆኑ። በዚህ ጊዜ ሰይዲና ሐሰን ወደተባረኩ አያታቸው ፊት መጥተው እያለቀሱ፦ «የተባረኩ አያቴ ሆይ! ከእርስዎ መለየትን ማን ሊቋቋም ይችላል? የልባችንን ሐዘን ለማን እናዋያለን? ከእርስዎ በኋላ ለእናቴ፣ ለአባቴና ለወንድሜ ማን ይራራል? ባለቤቶችዎና ሶሓቦችዎ ያን መልካም ስነ ምግባርዎን የት ያገኙታል?…» አሉ። በዚህ ጊዜ የክቡር ነብያችን የተባረኩ ባለቤቶች የሚቋቋሙበት አቅም አልቀረላቸውም፤ ሁሉም በአንድነት በጸጥታ ማልቀስ ጀመሩ። ውጭ እጅግ ተጨንቀው ይጠባበቁ የነበሩት ሶሓቦች የክቡር ነብያችን ሕመም እጅግ እንደጨመረ ሲሰሙ ልባቸው ተቃጠለ። ማልቀስ ጀመሩ። ለመጨረሻ ጊዜ እንኳ ቢሆን የውዱ ነብያቸውን የተባረከ ፊት ለማየት፦ «እባካችሁ በሩን ክፈቱ! የመልዕክተኛው ዐለይሂ ሰላምን የተባረከ ፊት አንድ ጊዜ እንኳ እንደገና እንይ!…» እያሉ በበሩ ላይ ይማጸኑ ነበር። ለዓለማት እዝነት ሆነው የተላኩት የአላሁ ተዓላ ሐቢብና ተወዳጅ የሶሓቦቻቸውን ይህን ልመና ሲሰሙ አዝነውላቸው፦ «በሩን ክፈቱ!» አሉ። የሶሓቦች ታላላቆች ወደ ውስጥ ገቡ። ውዱ ነብያችን ትዕግሥትን ከመከሯቸው በኋላ፦ «ሶሓቦቼ ሆይ! እናንተ ከሰዎች ሁሉ የላቃችሁና የተከበራችሁ ናችሁ። ከእናንተ በኋላ ማንም ቢመጣ ከሁሉም በፊት ጀነት የምትገቡት እናንተ ናችሁ። ሃይማኖትን በማቆም ላይ ጽኑ ሁኑ፤ ታላቁን ቁርኣን ኢማም (መሪ) አድርጋችሁ ያዙ።

«ሶሓቦቼ ሆይ! እናንተ በአላሁ ተዓላ ጥበቃ ውስጥ ናችሁ፤ እኔም ለአላሁ ተዓላ አደራ ሰጥቻችኋለሁ! በተቅዋ ላይ ጽኑ» ሐዲስ ሸሪፍ

የሃይማኖትን ሕግጋት አትዘንጉ።» አሉ። ከዚያም፦ «ጌታዬ ሆይ! መልዕክቱን አደረስኩን?» ብለው የተባረኩ ዓይኖቻቸውን ጨፈኑ። የተባረከ ፊታቸው ላብ አወጣ። ሰይዲና ዐሊይ ሶሓቦች እንዲወጡ በምልክት ነገሯቸው። እነርሱ ከሄዱ በኋላ እናታችን ሰይደቲና ዓኢሻ ወደ እርሳቸው መጥተው ምክር ጠየቁ። ክቡር ነብያችን፦ «ዓኢሻ ሆይ! በቤትሽ ማዕዘን ተቀምጠሽ ራስሽን ጠብቂ!» ካሉ በኋላ ከተባረኩ ዓይኖቻቸው እንባ መፍሰስ ጀመረ። የፍጥረተ ዓለሙ ሱልጣን ያለቅሱ ነበር… እዚያ የነበሩት ሰዎች ልብ ቆሰለ፤ አንጀታቸው ተበጣጠሰ። እናታችን ሰይደቲና ኡሙ ሰለማ፦ «ነፍሴ ለእርስዎ መሥዋዕት ትሁን፣ የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! ለምን ያለቅሳሉ?» ብለው ሲጠይቁ፦ «ለኡማዬ እዝነት እንዲደረግላቸው አለቅሳለሁ።» አሉ።

ፀሐይ ወደ ሰማዩ አናት ከፍ ትል ነበር። ሰዓቱ ቀርቦ ነበር… የውዱ ነብያችን የተባረከ ራስ በእናታችን ሰይደቲና ዓኢሻ ደረት ላይ ተደግፎ ነበር። የዓለማት ሰይድ አሁን የመጨረሻ ቅጽበታቸውን እያሳለፉ ነበር፤ ከተባረኩ ከንፈሮቻቸውም እነዚህ ቃላት ይወጡ ነበር፦ «ተጠንቀቁ! ተጠንቀቁ! በእጃችሁ ላሉት ባሪያዎቻችሁ መልካም አድርጉ! አልብሷቸው፤ አጥግቧቸውም። በለስላሳ አነጋግሯቸው። ሶላትን፣ ሶላትን አዘውትሩ። ስለ ሚስቶቻችሁና ስለ ባሪያዎቻችሁ አላሁ ተዓላን ፍሩ!… አላህ ሆይ! ማረኝ! እዝነትህን ለግሰኝ!… ከረፊቁል አዕላ ጭፍራ ጋር አገናኘኝ!…» የእናታችን ሰይደቲና ፋጢማ እንባ እንደ ጎርፍ ይወርድ ነበር፤ ሲቃቸውም አንጀትን ያቃጥል ነበር። ውዱ ነብያችን (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) አጠገባቸው አስቀምጠዋቸው፦ «ልጄ ሆይ፣ ትንሽ ታገሺ፤ አታልቅሺ። ምክንያቱም ሐመለቱል ዐርሽ (መላእክት) በአንቺ ልቅሶ ያለቅሳሉ።» አሉ። የእናታችን ሰይደቲና ፋጢማን እንባ አበሱ። አጽናንተዋቸው ከአላሁ ተዓላ ትዕግሥትን ለመኑላቸው፤ እንዲህም አሉ፦ «ልጄ ሆይ፣ ነፍሴ ትወሰዳለች። ያን ጊዜ ‹ኢና ሊላሂ ወኢና ኢለይሂ ራጂዑን› በዪ። ፋጢማ ሆይ! ለሚመጣ ለእያንዳንዱ መከራ ምንዳ ይሰጣል።» የተባረኩ ዓይኖቻቸውን ለጥቂት ጊዜ ከጨፈኑ በኋላ፦ «ከዚህ በኋላ አባትሽ ሐዘንና ጭንቀት አያገኘውም። ምክንያቱም ከጠፊው ዓለምና ከመከራ ስፍራ ይገላገላል።» አሉ። ከዚያም ለሰይዲና ዐሊይ፦ «ዐሊይ ሆይ! በእኔ ላይ የእገሌ አይሁዳዊ ይህን ያህል ገንዘብ አለ። ሠራዊት ለማዘጋጀት ወስጄው ነበር። እንዳትረሳ ክፈለው። በእርግጥ ከዕዳዬ ታነጻኛለህ፤ በከውሰር ገንዳ ዳር ከእኔ ጋር ከሚገናኙት የመጀመሪያው አንተ ነህ። ከእኔ በኋላ ብዙ ጉዳት ይደርስብሃል፤ ታገሥ። ሰዎች ዱንያን በሚሹበት ጊዜ አንተ አኺራን ምረጥ።» አሉ።

ኡሳማ እንደገና መጡ። ክቡር ረሱሉላህ፦ «አላሁ ተዓላ ረዳትህ ይሁን! በል ወደ ጦርነት ሂድ!» አሉ። እርሳቸውም ወጥተው ወደ ሠራዊታቸው ሄዱ፤ ወዲያውኑ የጉዞ ትእዛዝ ሰጡ።10

የዓለማት ሰይድ አሁን የመጨረሻ እስትንፋሳቸውን እየሰጡ ነበር… ሰዓቱ እጅግ ቀርቦ ነበር… አላሁ ተዓላ ለዐዝራኢል ዐለይሂ ሰላም እንዲህ ብሎ ወሕይ አደረገ፦ «ወደ ሐቢቤ በተዋበው መልክ ሂድ! ቢፈቅድልህ ነፍሱን በጣም በለስላሳና በቀላል ውሰድ። ካልፈቀደልህ ተመለስ!» ዐዝራኢል ዐለይሂ ሰላም በተዋበው መልክ፣ በሰው አምሳል ወደ ውዱ ነብያችን የተባረከ ቤት በር መጥተው፦ «አሰላሙ ዐለይኩም፣ የነብይነት ቤት ባለቤት ሆይ! ወደ ውስጥ ለመግባት ይፈቅዱልኛልን? አላሁ ተዓላ እዝነቱን ያውርድልዎ!» አሉ።

እናታችን ሰይደቲና ዓኢሻ ከውዱ ነብያችን (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) አጠገብ ለተቀመጡት ለሰይደቲና ፋጢማ፦ «ለመጣው ሰው አንቺ መልስ ስጪ» አሉ። እርሳቸውም ወደ በሩ ሄደው እጅግ ባዘነ ድምፅ፦ «የአላሁ ተዓላ ባሪያ ሆይ! ረሱሉላህ በአሁኑ ሰዓት በራሳቸው ሁኔታ ተይዘዋል» አሉ። ዐዝራኢል ዐለይሂ ሰላም እንደገና ፈቃድ ጠየቁ። ያው መልስ ተሰጣቸው። ለሦስተኛ ጊዜ ሰላምታቸውን ደግመው የግድ መግባት እንዳለባቸው በከፍተኛ ድምፅ ሲናገሩ ክቡር ነብያችን ሰምተው፦ «ፋጢማ ሆይ! በሩ ላይ ያለው ማን ነው?» አሉ።

ሰይደቲና ፋጢማ፦ «የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! በሩ ላይ ለመግባት ፈቃድ የሚጠይቅ አንድ ሰው አለ። ጥቂት ጊዜ መልስ ሰጠሁት። ነገር ግን ለሦስተኛ ጊዜ ሲጣራ ሰውነቴ ተንቀጠቀጠ» አሉ። በዚህ ጊዜ ክቡር ረሱሉላህ፦ «ፋጢማ ሆይ! በሩ ላይ ያለው ማን እንደሆነ ታውቂያለሽን? እርሱ ደስታዎችን የሚያፈርስ፣ ጉባኤዎችን የሚበትን፣ ሴቶችን ባልቴት፣ ልጆችን የሙት ልጅ የሚያደርግ፣ ቤቶችን የሚያፈርስ፣ መቃብሮችን የሚሞላ የሞት መልአክ ዐዝራኢል ነው። ዐዝራኢል ሆይ፣ ግባ!» አሉ። ያን ጊዜ እናታችን ሰይደቲና ፋጢማ ሊገለጽ የማይችል ጭንቀት ውስጥ ወደቁ፤ ከተባረከ አፋቸውም እነዚህ ቃላት ወጡ፦ «ወይ መዲና፣ ፈረስሽ!» ነብያችን የሰይደቲና ፋጢማን እጅ ይዘው በተባረከ ደረታቸው ላይ አኖሩ፤ የተባረኩ ዓይኖቻቸውንም ጨፈኑ። እዚያ የነበሩት የተባረከች ነፍሳቸው የተወሰደች መሰላቸው። እናታችን ሰይደቲና ፋጢማ መቋቋም አቅቷቸው ወደ አባታቸው የተባረከ ጆሮ ጎንበስ ብለው ልብን በሚያቆስል ድምፅ፦ «ውድ አባቴ ሆይ!…» ብለው ተጣሩ። ምንም መልስ ሳይመጣ ሲቀር በዚህ ጊዜ፦ «ነፍሴ ለእርስዎ መሥዋዕት ትሁን፣ የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! እባክዎ የተባረኩ ዓይኖችዎን አንድ ጊዜ ከፍተው አንድ ነገር ይንገሩኝ…» አሉ። የዓለማት ሰይድ የተባረኩ ዓይኖቻቸውን ከፍተው የልጃቸውን እንባ አበሱ፤ እንደሚያርፉም በጆሯቸው ነገሯቸው። በዚህ ጊዜ ሰይደቲና ፋጢማ ማልቀስ ጀመሩ። በዚህ ጊዜ ደግሞ በጆሯቸው፦ «ከአህለል በይቴ መካከል ቀድሞ ወደ እኔ የምትመጪው አንቺ ነሽ።» አሉ። እርሳቸውም በዚህ የምሥራች ተደስተው ተጽናኑ።

«አላህ ሆይ! ማረኝ! እዝነትህን ለግሰኝ!… ከረፊቁል አዕላ ጭፍራ ጋር አገናኘኝ!…» ሐዲስ ሸሪፍ

እናታችን ሰይደቲና ፋጢማ፦ «ውድ አባቴ ሆይ! ዛሬ የመለያየት ቀን ነው! እንደገና መቼ ነው የምገናኝዎት?» ብለው ጠየቁ። ክቡር ረሱሉላህ፦ «ልጄ ሆይ! በቂያማ ቀን በገንዳው ዳር ታገኚኛለሽ። ከኡማዬ ወደ ገንዳው ለሚመጡት ውኃ አጠጣለሁ።» አሉ። ሰይደቲና ፋጢማ፦ «እዚያ ባላገኝዎስ ምን አደርጋለሁ?» ብለው ሲጠይቁ ክቡር ነብያችን፦ «ሚዛኑ አጠገብ ታገኚኛለሽ። እዚያ ለኡማዬ ሸፋዐ አደርጋለሁ።» አሉ።

እናታችን ሰይደቲና ፋጢማ፦ «እዚያም ባላገኝዎስ፣ የአላህ መልዕክተኛ ሆይ?» ሲሉ ክቡር ነብያችን፦ «ሲራጥ አጠገብ ታገኚኛለሽ። እዚያ ጌታዬን፦ ‹ጌታዬ ሆይ! ኡማዬን ከእሳት ጠብቅ!› ብዬ እማጸናለሁ።» አሉ።

ከዚህ በኋላ ሰይዲና ዐሊይ በሐዘን ድምፅ፦ «የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! ነፍስዎን ካስረከቡ በኋላ ማን ያጥብዎታል? በምን እንከፍንዎታለን? የጀናዛ ሶላትዎን ማን ያሰግዳል? ወደ ቀብርስ ማን ያስገባዎታል?» ብለው ጠየቁ። ክቡር ነብያችንም እንዲህ አሉ፦

«ዐሊይ ሆይ፣ አንተ እጠበኝ፤ ፈድል ኢብኑ ዐባስ ውኃ ያፍስስልህ። ጂብሪል ሦስተኛችሁ ይሆናሉ። እጥበቴን (ጉሱል) ስትጨርሱ ከፍኑኝ። ጂብሪል ከጀነት መልካም መዓዛ ያመጣሉ። ከዚያም ወደ መስጊድ ውሰዱኝና ውጡ። ምክንያቱም መጀመሪያ ጂብሪል፣ ከዚያም ሚካኢል፣ ከዚያም ኢስራፊል፣ ከዚያም መላእክት ቡድን በቡድን ሆነው የጀናዛ ሶላቴን ይሰግዳሉ። ከዚያ በኋላ እናንተ ግቡ፤ በሰልፍ ተሰለፉ። ማንም ከእኔ ፊት አይቁም።»11 ከዚያም ይጠባበቁ ለነበሩት ለዐዝራኢል ዐለይሂ ሰላም፦ «ዐዝራኢል ሆይ! ለጉብኝት ነው የመጣኸው ወይስ ነፍሴን ለመውሰድ?…» ብለው ሲጠይቁ ዐዝራኢል ዐለይሂ ሰላም፦ «እንደ እንግዳም እንደ ተልእኮ ፈጻሚም ሆኜ መጣሁ። አላሁ ተዓላ ወደ እርስዎ በፈቃድዎ ብቻ እንድገባ አዞኛል። የተባረከች ነፍስዎን የምወስደው በፈቃድዎ ብቻ ነው። የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! ከፈቀዱ ትእዛዝዎን ተቀብዬ ነፍስዎን እወስዳለሁ። ካልሆነ ተመልሼ ወደ ጌታዬ እሄዳለሁ።» አሉ። ክቡር ነብያችን፦ «ዐዝራኢል ሆይ! ጂብሪልን የት ተውካቸው?…» አሉ። ዐዝራኢልም፦ «ጂብሪልን በዱንያ ሰማይ ትቻቸው መጣሁ። መላእክት በእርስዎ ዕረፍት ምክንያት ሐዘናቸውን እየገለጹላቸው ነው» አሉ። እንዲህ እየተነጋገሩ ሳሉ ጂብሪል ዐለይሂ ሰላም መጡ። ክቡር ረሱሉላህ፦ «ወንድሜ ጂብሪል ሆይ! ከዱንያ የምሄድበት ጊዜ እነሆ ደረሰ። በአላሁ ተዓላ ዘንድ ለእኔ ምን አለ? አደራውን በልብ እርካታ ለባለቤቱ እንዳስረክብ በእርሱ አብሥረኝ።» አሉ። ጂብሪል ዐለይሂ ሰላም፦ «የአላሁ ተዓላ ተወዳጅ ሆይ! የሰማይን በር ከፍቼ ትቼዋለሁ። መላእክት በሰልፍ ተሰልፈው ነፍስዎን በፍቅር ይጠባበቃሉ።» አሉ። ክቡር ነብያችን፦ «ምስጋና ለአላሁ ተዓላ ይገባው። አንተ አብሥረኝ! በጌታዬ ዘንድ ለእኔ ምን አለ?…» አሉ። ጂብሪል ዐለይሂ ሰላም፦ «የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! በእርስዎ መምጣት ምክንያት የጀነት በሮች ተከፍተዋል፤ የጀነት ወንዞች ፈስሰዋል፤ የጀነት ዛፎች ዘንበል ብለዋል፤ ሑሮችም አጊጠዋል።» አሉ።

ክቡር ነብያችን እንደገና፦ «ምስጋና ለአላሁ ተዓላ ይገባው። ጂብሪል ሆይ! ሌላ የምሥራች ንገረኝ!…» አሉ። ጂብሪል ዐለይሂ ሰላም፦ «የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! በቂያማ ቀን መጀመሪያ ሸፋዐ የሚያደርጉትና ሸፋዐቸው መጀመሪያ ተቀባይነት የሚያገኘው እርስዎ ነዎት።» አሉ። ውዱ ነብያችን እንደገና፦ «ምስጋና ለአላሁ ተዓላ ይገባው። ጂብሪል ሆይ! ሌላ የምሥራች ንገረኝ» ሲሉ ጂብሪል ዐለይሂ ሰላም፦ «የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! የሚጠይቁት ስለ ምን ነው?…» አሉ። በዚህ ጊዜ ክቡር ነብያችን፦ «ጭንቀቴ፣ ሐዘኔና ትካዜዬ ሁሉ ከእኔ በኋላ የምተዋቸው ኡማዬ ናቸው።» አሉ። ጂብሪልም፦ «የአላሁ ተዓላ ሐቢብ ሆይ! አላሁ ተዓላ በቂያማ ቀን እርስዎ እስኪደሰቱ ድረስ ኡማዎን ይምራል። ከነብያት ሁሉ በፊት እርስዎን፣ ከኡማዎች ሁሉ በፊት ደግሞ ኡማዎን ጀነት ያስገባል።» አሉ። ውዱ ነብያችን ለጂብሪል ዐለይሂ ሰላም፦ «በአላሁ ተዓላ ዘንድ ሦስት ምኞቶች አሉኝ፦ አንደኛው ለኡማዬ ኃጢአተኞች አማላጅ እንዲያደርገኝ ነው። ሁለተኛው በዱንያ በሠሩት ኃጢአት እንዳይቀጣቸው ነው። ሦስተኛው በሐሙስና በሰኞ ቀናት የኡማዬ ሥራዎች ለእኔ እንዲቀርቡ ነው። (ሥራቸው መልካም ከሆነ ዱዓ አደርጋለሁ፤ አላሁ ተዓላም ይቀበላል። መጥፎ ከሆነ ደግሞ ሸፋዐ አድርጌ ከሥራ መዝገብ እንዲሰረዝ እለምናለሁ።)» አሉ። ጂብሪል ዐለይሂ ሰላም እነዚህ ሦስት ምኞቶቻቸውም ተቀባይነት እንዳገኙ ከአላሁ ተዓላ ዘንድ ዜና አመጡ። በዚህ ጊዜ ውዱ ነብያችን ተረጋጉ።

አላሁ ተዓላ እንዲህ ብሎ ወሕይ አደረገ፦ «ሐቢቤ ሆይ! ለኡማህ ይህን ያህል ፍቅርና ርኅራኄ እንድታሳይ በተባረከው ልብህ ውስጥ ማን አኖረው?…» ክቡር ነብያችንም፦ «የፈጠረኝና ያሳደገኝ የላቀው ጌታዬ ነው።» ብለው መለሱ። ክብሩ የላቀው አላህም፦ «ለኡማህ ያለኝ እዝነትና ርኅራኄ ከአንተው ሺህ እጥፍ ይበልጣል። እነርሱን ለእኔ ተዋቸው።» አለ። በዚህ ጊዜ ውዱ ነብያችን፦ «አሁን ተረጋጋሁ። ዐዝራኢል ሆይ! የታዘዝከውን ተግባር ፈጽም!» አሉ። ዐዝራኢል ዐለይሂ ሰላም ተግባራቸውን ለመፈጸም ወደ ፍጥረተ ዓለሙ ሱልጣን ፊት ቀረቡ፤ እርሳቸው ራሳቸው የተፈጠሩት ለዚህ ሱልጣን ክብር ሲባል ነበር። ውዱ ነብያችን አጠገባቸው ባለው የውኃ ዕቃ ውስጥ ሁለቱን የተባረኩ እጆቻቸውን ነክረው በርጥብ እጆቻቸው የተባረከ ፊታቸውን አበሱ፤ እንዲህም አሉ፦ «ላ ኢላሀ ኢለላህ! አላህ ሆይ! ረፊቁል አዕላ!…» ዐዝራኢል ዐለይሂ ሰላም የዓለማት ሰይድን የተባረከች ነፍስ መውሰድ ጀመሩ። የክቡር ረሱሉላህ የተባረከ ፊት አንዳንዴ ይቀላ፣ አንዳንዴ ደግሞ ይገረጣ ነበር። ለዐዝራኢል ዐለይሂ ሰላም፦ «የኡማዬንም ነፍስ እንዲህ በኃይልና በጭንቅ ነው የምትወስደው?…» ሲሉ፦ «የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! የማንንም ነፍስ እንደ እርስዎ በቀላሉ አልወሰድኩም።» ብለው መለሱ። በመጨረሻ ቅጽበታቸው እንኳ ኡማቸውን ያልረሱት ውዱ ነብያችን፦ «ዐዝራኢል ሆይ! በኡማዬ ላይ የምታደርገውን ጭንቅ በእኔ ላይ አድርገው! ምክንያቱም እነርሱ ደካሞች ናቸው፤ አይችሉትም…» አሉ። ከዚያም፦ «ላ ኢላሀ ኢለላህ! ረፊቁል አዕላ!…» አሉ፤ የተባረከች ነፍሳቸውም ተወስዳ ወደ ከፍተኛው ዒሊዪን ደረሰች…

ሸፋዐ፣ የአላህ መልዕክተኛ ሆይ!
ተማጽኛለሁ፣ የአላህ መልዕክተኛ ሆይ!
አስ-ሶላቱ ወሰላሙ ዐለይከ ያ ረሱለላህ!
አስ-ሶላቱ ወሰላሙ ዐለይከ ያ ሐቢበላህ!
አስ-ሶላቱ ወሰላሙ ዐለይከ ያ ሰይደል አወሊነ ወል አኺሪን!

ጂብሪል ዐለይሂ ሰላም ክቡር ነብያችንን፦ «አሰላሙ ዐለይኩም፣ የአላሁ ተዓላ መልዕክተኛ ሆይ! ግቤና ፍላጎቴ እርስዎ ነበሩ። ከእንግዲህ ወዲህ ወደ ምድር ዳግመኛ አልመጣም!…» ብለው ተሰናበቷቸው።

የረሱሉል አክረም የተባረከች ነፍስ ወደ ላይኛው ዓለም በሄደች ጊዜ እናታችን ሰይደቲና ፋጢማና የተባረኩ ባለቤቶቻቸው አዝዋጁ ጣሂራት (ረዲየላሁ ዐንሁንነ) በጸጥታ ማልቀስ ጀመሩ።12 በዚህ ጊዜ ባለቤቱ የማይታይ አንድ ድምፅ

«ፋጢማ ሆይ! በሩ ላይ ያለው ማን እንደሆነ ታውቂያለሽን? እርሱ ደስታዎችን የሚያፈርስ፣ ጉባኤዎችን የሚበትን፣ ሴቶችን ባልቴት፣ ልጆችን የሙት ልጅ የሚያደርግ፣ ቤቶችን የሚያፈርስ፣ መቃብሮችን የሚሞላ የሞት መልአክ ዐዝራኢል ነው» ሐዲስ ሸሪፍ

«አሰላሙ ዐለይኩም፣ አህለል በይት ሆይ! ወረሕመቱላሂ ወበረካቱሁ።» ብሎ ሰላምታ ሰጠ፤ ትርጓሜውም «እወቁ፤ እያንዳንዱ ነፍስ ሞትን ቀማሽ ናት። በቂያማ ቀንም ምንዳችሁ ሙሉ በሙሉ ይሰጣችኋል።» የሆነውን የሱረቱ ኣሊ ዒምራን መቶ ሰማንያ አምስተኛውን ክቡር አንቀጽ አነበበ። ከዚያም አጽናንቷቸው በእነዚህ ቃላት ሐዘኑን ገለጸላቸው፦ «በአላሁ ተዓላ ስጦታዎችና ችሮታዎች ተማመኑ። እርሱን አጥብቃችሁ ያዙ፤ ከእርሱም ተስፋ አድርጉ። አትጩኹ! በእውነት መከራ የደረሰበት ከምንዳ የተነፈገ ነው!»

እዚያ የነበሩት ሁሉ እነዚህን ቃላት ሰምተው ሰላምታውን መለሱ። ይህን የተናገሩት ኺድር ዐለይሂ ሰላም ነበሩ።13 በረሱሉል አክረም ላይ የሞት (መውት) ምልክቶች በታዩ ጊዜ ኡሙ አይመን ለልጃቸው ለኡሳማ መልእክት ልከው ነበር። ኡሳማ፣ ሰይዲና ዑመርና አቡ ዑበይዳ ይህን መራራ ዜና ሲሰሙ ሠራዊቱን ትተው ወደ መስጂደ ነበዊ መጡ። ዓኢሻ ሲዲቃና ሌሎቹ ሴቶች ሲያለቅሱ በመስጂድ ሸሪፍ የነበሩት ሶሓቦች ደነገጡ። ምን እንደሆኑ ሊረዱ አልቻሉም። ራሳቸውን በዱላ እንደተመቱ ሆኑ። ሰይዲና ዐሊይ እንደ ሙት ሳይንቀሳቀሱ ቀሩ። የሰይዲና ዑስማን አንደበት ተያዘ። ሰይዲና አቡበክር በዚያ ሰዓት ቤታቸው ነበሩ። እየሮጡ መጡ። ወዲያውኑ ወደ ሑጅረቱ ሰዓዳ ገቡ። የዓለም ኩራትን ፊት ገለጡ፤ እንዳረፉም አዩ። የተባረከ ፊታቸውና መላ አካላቸው ለስላሳና ንጹሕ ሆኖ እንደ ኑር ያበራ ነበር። «የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! ሞትዎም እንደ ሕይወትዎ እንዴት ያማረ ነው!» ብለው ሳሟቸው። ብዙ አለቀሱ። የተባረከ ፊታቸውን ሸፈኑ። በቤት ያሉትን አጽናኑ። ከዚያም ወደ መስጂድ ሸሪፍ መጡ። ሚንበር ላይ ወጥተው ለሶሓቦች ኹጥባ አደረጉ። አላሁ ተዓላን አመሰገኑ፤ አወደሱም፤ ለረሱሉል አክረም (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) ሶለዋት ካወረዱ በኋላ፦ «በሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም ያመነ ሁሉ ሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም እንዳረፉ ይወቅ። አላሁ ተዓላን የሚያመልክ ሁሉ ደግሞ ይወቅ፤ እርሱ ሐይ (ሕያው) እና ባቂ (የማይሞት፣ ዘላለማዊ) ነው።» አሉ። ከዚያም ትርጓሜው «ሙሐመድ (ዐለይሂ ሰላም) መልዕክተኛ ነው። ከእርሱ በፊትም መልዕክተኞች መጥተዋል። እርሱም ይሞታል። ቢሞት ወይም ቢገደል ከሃይማኖታችሁ ትመለሳላችሁን? ከሃይማኖቱ የሚወጣ ሰው አላሁ ተዓላን አይጎዳም። የሚጎዳው ራሱን ብቻ ነው። ከሃይማኖታቸው ለማይመለሱት አላሁ ተዓላ ምንዳዎችን ይሰጣል።» የሆነውን የሱረቱ ኣሊ ዒምራን መቶ አርባ አራተኛውን ክቡር አንቀጽ አነበቡ። ሶሓቦችን መክረው ሥርዓትን መለሱ።14 በዚህ መልኩ ሁሉም ረሱሉላህ እንዳረፉ አመኑ። ሐዘንና ትካዜ በሶሓቦች ልብ ውስጥ እንደ መርዘኛ ጩቤ ተሰካ። ዓይኖች ያለቅሱ፣ እንባዎች ይጎርፉ፣ የናፍቆት እሳትም የሁሉንም አንጀት ያቃጥል ነበር። ሶሓቦች (ዐለይሂሙ ሪድዋን) በመጀመሪያ ሥራቸው ጉዳዮችን ሁሉ እንዲያስተዳድሩ ሰይዲና አቡበክርን ኸሊፋ አድርገው መረጡ። በይዐ አደረጉላቸው፤ ተከተሏቸው፤ በትእዛዛቸውም መሠረት ጉዳዮችን ማካሄድ ጀመሩ።15 ረሱሉል አክረም በሂጅራ 11ኛው ዓመት (632 እ.ኤ.አ.) በረቢዑል አወል ወር 12ኛው ቀን፣ ሰኞ፣ ከቀትር በፊት ወደ አኺራ ተሻገሩ። በዚያን ጊዜ ዕድሜያቸው በጨረቃ አቆጣጠር 63 (በፀሐይ አቆጣጠር 61) ዓመት ነበር።16

ክቡር ነብያችንን ሰይዲና ዐሊይ፣ ሰይዲና ዐባስ፣ ሰይዲና ፈድል ኢብኑ ዐባስና ሰይዲና ኡሳማ ኢብኑ ዘይድ አጠቧቸው።17

«በአላሁ ተዓላ ስጦታዎችና ችሮታዎች ተማመኑ። እርሱን አጥብቃችሁ ያዙ፤ ከእርሱም ተስፋ አድርጉ። አትጩኹ! በእውነት መከራ የደረሰበት ከምንዳ የተነፈገ ነው!» ኺድር ዐለይሂ ሰላም

በክቡር ነብያችን (ዐለይሂ ሶላቱ ወሰላም) መስጂድ ሸሪፍ ውስጥ «ረውዳ ሙጠሀራ / የጀነት የአትክልት ስፍራ» ተብሎ የሚጠራው ክፍል። ውዱ ነብያችን (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) ኢማም ሆነው ያሰገዱበት ሚሕራብ ይታያል። በዚህ ፎቶ ባይታይም በግራ በኩል የተባረከ ቀብራቸው (ሑጅረቱ ሰዓዳ) ይገኛል።

ውዱ ነብያችን (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) የጁሙዓን ኹጥባ ያደረጉበት ሚንበር ይታያል። የዚያን ጊዜው ሚንበር ሸሪፍ ሦስት ደረጃዎች ያሉትና አንድ ሜትር ከፍታ ነበረው። በ654 (1256 እ.ኤ.አ.) በተነሣው እሳት ሙሉ በሙሉ ተቃጠለ። በተለያዩ ዓመታት የተለያዩ ሚንበሮች ተሠሩ፤ አሥራ ሁለት ደረጃዎች ያሉትንና ሰባት ሜትር ከፍታ ያለውን የአሁኑን የእብነ በረድ ሚንበር በሂጅራ 998 (1590 እ.ኤ.አ.) ሱልጣን ሙራድ ኻን III ከኢስታንቡል ላከው።

በእጥበቱ ወቅት ከተባረከ አካላቸው እስከዚያ ጊዜ ድረስ ማንም አሽትቶት የማያውቅ የሚስክ መዓዛ ተሰራጨ። ከዚያም የተባረከ ቀሚሳቸው በላያቸው እንዳለ ሦስት ጊዜ ታጥበው በሦስት ንብርብር አዲስ ነጭ ከፈን ተጠቅልለው ተከፈኑ። በአልጋ ላይ ተደርገው ወደ መስጊዱ ተወሰዱ። ውዱ ነብያችን ቀደም ብለው ባሳወቁት መሠረት ሁሉም ከመስጊዱ ወጡ። መላእክት ቡድን በቡድን እየመጡ የጀናዛ ሶላታቸውን ሰገዱ። መላእክት ሰግደው ሲጨርሱ ባለቤቱ የማይታይ አንድ ድምፅ፦ «ግቡ! የነብያችሁን የጀናዛ ሶላት ስገዱ!» ይል ነበር። በዚህ ጊዜ ሶሓቦች ወደ ውስጥ ገቡ። እነርሱም ቡድን በቡድን እየመጡ ያለ ኢማም ለውዱ ነብያችን የጀናዛ ሶላት ሰገዱ። ይህንንም ሊጨርሱ የቻሉት ረቡዕ ምሽት ገደማ ነበር። ሶሓቦች የውዱ ነብያችንን የተባረከ ቀብር በመቆፈር ጉዳይ ሰይዲና አቡበክር ያስታወሷቸውን ይህን ሐዲስ ሸሪፍ ተከተሉ፦ «ነብያት የሚቀበሩት ነፍሳቸውን ባስረከቡበት ስፍራ ነው።» ሰይዲና አቡ ጦልሐ አል-አንሷሪ በለሕድ ቅርጽ በቆፈሩት የተባረከ ቀብር ውስጥ ማክሰኞን ከረቡዕ በሚያገናኘው ሌሊት (የረቡዕ ሌሊት) እኩለ ሌሊት ገደማ ተቀበሩ። የሰይዲና ዐባስ ልጅ ቁሰም በቀብሩ ውስጥ የነበረውን አገልግሎት ጨርሰው በመጨረሻ የወጡት እርሳቸው ነበሩ። እንዲህ አሉ፦ «የረሱሉላህን የተባረከ ፊት በመጨረሻ ያየሁት እኔ ነኝ። የተባረኩ ከንፈሮቻቸው ይንቀሳቀሱ ነበር። ወደ እርሳቸው ጎንበስ ብዬ አዳመጥኩ፤ ‹ጌታዬ ሆይ! ኡማዬ!… ጌታዬ ሆይ! ኡማዬ!…› እያሉ ይማጸኑ ነበር።»18 ውዱ ነብያችን ወደ አኺራ በተሻገሩበት ቀን ሰይዲና ዐብዱላህ ኢብኑ ዘይድ፦ «ጌታዬ ሆይ! እነዚህን ዓይኖች የምፈልጋቸው የሐቢብህን የተባረከና ብሩህ ፊት ለማየት ነበር። እርሳቸው ከአሁን በኋላ የማይታዩ ከሆነ እንግዲህ ምን ላድርጋቸው! ጌታዬ ሆይ፣ ዓይኖቼን ውሰድ!» ብለው ዱዓ አደረጉ፤ ማየትም አቃታቸው…

ክቡር ረሱሉላህ ባረፉ ጊዜ የተከበሩት አክስታቸው ሶፊያ ቢንት ዐብዱልሙጠሊብ (ረዲየላሁ ዐንሃ) ይህን የሐዘን ግጥም ተቀኙ፦

የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! ተስፋችን እርስዎ ነበሩ፤
ሁልጊዜ መልካም የሚያደርጉልን እርስዎ ነበሩ።
ፈጽሞ ከበዳዮች ወገን አልነበሩም፤
ከአዛኞችና መንገድ ከሚያሳዩት ነበሩ፤
ሊገለጽ የማይችልም የዕውቀት ውቅያኖስ ነበሩ።
ዛሬ የሚያለቅሱ ሁሉ ዋይታቸው ለእርስዎ ነው።
አያት ቅድመ አያቶቼ ሁሉ ለመንገድዎ መሥዋዕት ይሁኑ!
ንብረቴ፣ ነፍሴ፣ ያለኝ ሁሉ መሥዋዕት ይሁን!
ወይ! ዛሬ በመካከላችን በሕይወት ቢኖሩ ኖሮ፣
ምንኛ ደስ ባለን ነበር፣ ቢቆዩልን ኖሮ!
ይህ የሐቅ ተዓላ ፍርድ ነው፤ «ትዕግሥት!» እንላለን፤
ምን እንደምናደርግ አናውቅም፤ ዋይ ዋይ እንላለን።
የአላህ ሰላም በእርስዎ ላይ ይሁን፣ የአላህ መልዕክተኛ ሆይ!
ወደ ዐድን ጀነት ገብተው በዚያ ይኑሩ፣ የአላህ መልዕክተኛ ሆይ!