የስንብት ሐጅ

በሂጅራ አሥረኛው ዓመት ክቡር ነብያችን ለሐጅ ተዘጋጁ፤ በመዲና ያሉ ሙስሊሞችም ለሐጅ እንዲዘጋጁ አዘዙ። ከመዲና ውጭ ለሚኖሩትም መልእክት ላኩ። በዚህ ምክንያት በሺዎች የሚቆጠሩ ሙስሊሞች በመዲና ተሰበሰቡ። ክቡር ረሱሉላህ ለመሥዋዕት መቶ ግመሎችን ገዙ። ከመነሣታቸው በፊት ጉሱል አደረጉ። የተባረከ ጸጉራቸውን አበጠሩ፤ መልካም መዓዛ ተቀቡ፤ ኢዛራቸውንና ሪዳአቸውን ለበሱ። ዝግጅቱ ሲጠናቀቅ ውዱ ነብያችን በዙልቀዕዳ ወር 25ኛው ቀን የዙህር ሶላት ከሰገዱ በኋላ ከሠላሳ ሺህ በላይ ሰዎች ካሉት ተጓዥ ቡድን ጋር ከመዲና ተነሡ። በሸጀራ መንገድ ዙል ሑለይፋ ደረሱ። እዚያ የሶሓቦች ቁጥር ከአርባ ሺህ በላይ ደረሰ። ሌሊቱን እዚያ አሳለፉ። ውዱ ነብያችን ይዘዋቸው ከነበሩት መቶ ግመሎች አንዱን አስመጡ። የመሥዋዕት እንስሳ መሆኑን ለማመልከት የጉብታውን የቀኝ ጎን እስኪደማ ድረስ ቧጠጡ፤ ሁለት ጫማዎችን በአንገቱ አንጠለጠሉ፤ ሶሓቦችም ተመሳሳይ እንዲያደርጉ አዘዙ። የኢሕራም ሁለት ረከዓ ሶላት ሰገዱ። የፍጥረተ ዓለሙ መሪ አላሁ ተዓላን ካመሰገኑና ካወደሱ በኋላ ይህን ዱዓ አደረጉ፦ «አላህ ሆይ! ይህን ለእኔ መብሩር የሆነና ግብዝነት፣ ጉራና ዝና መፈለግ የሌለበት ተቀባይነት ያለው ሐጅ አድርግልኝ!» ኢሕራም ገቡ፤ ጂብሪል ዐለይሂ ሰላም ካሳወቃቸው በኋላ ተልቢያን በታላቅ ድምፅ ማሰማት ጀመሩ። ሶሓቦቹ ሲቀላቀሉ ምድርና ሰማይ በተልቢያ ጩኸት ያስተጋቡ ጀመር፦ «ለበይክ፣ አላሁመ ለበይክ! ለበይክ፣ ላ ሸሪከ ለከ ለበይክ! ኢነል ሐምደ ወኒዕመተ ለከ ወልሙልክ፣ ላ ሸሪከ ለክ!…»

የበይዳእን መንገድ ተከትለው ወደ መለል ሄዱ። ሶሓቦች ከኋላቸው እንደ ጎርፍ ይፈስሱ ነበር። በመንገድ ላይ ብዙ ሰዎች እየተቀላቀሉ ሄዱ። ሙሳ ዐለይሂ ሰላምን ጨምሮ ወደ ሰባ የሚጠጉ ነብያት ሶላት ወደ ሰገዱበት ወደ ረውሓ ሸለቆ ሲደርሱ ክቡር ረሱሉላህ፦ «ይህ ሸለቆ ከጀነት ሸለቆዎች አንዱ ነው።» አሉ። እዚያ ሶላት ሰገዱ። ከዚያ ወደ ሙንሰረፍ ሄደው የሱብሒን ሶላት በአሳሳ ሰገዱ። ለሒ ጀማል ሲደርሱ ታመሙ፤ ዋግምት አስደረጉ፤ በሱቅያም ሰፈሩ። የተከበሩ እናታቸው አሚና ወደ አረፉበት አብዋ ሲደርሱ መቃብራቸውን ጎብኝተው አነቡ። አብረዋቸው የነበሩትንም አስለቀሱ። ከዚያም ወደ ጠልዐቱል የመን፣ ጁሕፋ፣ ገዲር ኹም፣ ቁደይድና ዑስፋን ሸለቆ ደረሱ። እዚህ ክቡር ነብያችን ሰይዲና አቡበክርን እንዲህ አሉ፦ «ሁድና ሷሊሕ ዐለይሂማ ሰላም ለሐጅ ተልቢያ እያሰሙ ወደዚህ አልፈዋል፤ ወገባቸውን በወፍራም የሱፍ ጨርቅ ጠቅልለው፣ ዥንጉርጉር ጨርቅ ለብሰው፣ በተምር ቃጫ የተገመደ ልጓም ባለው ወጣት ቀይ ቡናማ ግመል ላይ እያንዳንዳቸው ተቀምጠው ነበር።»1 በገኒም፣ በመሩዝ ዘህራንና በሸሪፍ ተጉዘው ዙ ጡዋ ደረሱ። ሌሊቱን እዚያ አሳልፈው የሱብሒ ሶላት ከተሰገደ በኋላ በሐጁን በኩል አልፈው በከዳእ ዳገት መካ ገቡ። የ10 ቀን ጉዞ ካደረጉ በኋላ በዙልሒጃ 4ኛው ቀን መካ ደረሱ። ከየመንና ከሌሎች ስፍራዎች ሐጅ ለማድረግ የመጡትም ሲቀላቀሉ የሙስሊሞች ቁጥር ከ90,000 አለፈ። (በአንድ ዘገባ መሠረት አንድ መቶ አሥራ አራት ሺህ፣ በሌላ ዘገባ ወደ አንድ መቶ ሃያ ሺህ ነበሩ።)

«አላህ ሆይ! ይህን ለእኔ መብሩር የሆነና ግብዝነት፣ ጉራና ዝና መፈለግ የሌለበት ተቀባይነት ያለው ሐጅ አድርግልኝ!» ሐዲስ ሸሪፍ

ክቡር ረሱሉላህ በይቱላህን ባዩ ጊዜ ይህን ዱዓ አደረጉ፦

«አላህ ሆይ! የዚህን ቤት ክብር፣ ልዕልና፣ ግርማና ማዕረግ ጨምር። በሐጅና በዑምራ የሚያከብሩትን ሰዎች ክብር፣ ግርማ፣ አክብሮትና መልካምነትም ጨምር።»

ከዚያም መናሲኩን ጀመሩ። በሐጁ ወቅት በመካና በሚና መካከል በአብጠሕ በተተከለ ድንኳን ውስጥ ቆዩ። ውዱ ነብያችን በዙልሒጃ 8ኛው ቀን (የተርዊያ ቀን) ወደ ሚና፣ በ9ኛው (የዐረፋ ቀን) ወደ ዐረፋ ሄዱ። በዐረፋ ሸለቆ መካከል ወደሚገኘው ዑረና ሸለቆ ደርሰው እዚያ ቆሙ። ከቀትር በኋላ በግመላቸው ቀስዋ ላይ ተቀምጠው የስንብት ኹጥባ አደረጉ፤ ሶሓቦቹንም (ረዲየላሁ ዐንሁም) ተሰናበቱ።2

መጣሁ ወደ እርስዎ!
የኃጢአተኞች መጠጊያ ሆይ፣ ልጠለልዎ መጣሁ!
ብዙ ስሕተት ሠርቻለሁ፤ ልለምንዎ መጣሁ!
ወደ ጨለማ ስፍራዎች ተሳሳትኩ፤ በጭቃ ውስጥ ተያዝኩ፣
ቀና መንገድን ወደሚያበራው የብርሃን ምንጭ መጣሁ።
ሊሄድ የተቃረበ አንድ ሕይወት ቀርቶኛል፣ የሕይወቶች ሁሉ ሕይወት ሆይ!
«ሕይወቴን መሥዋዕት ላደርግ መጣሁ» ማለት ይገባልን?
እርስዎ የሚሰቃዩ ሁሉ ሐኪም ነዎት፤ እኔም በልቤ የታመምኩ ነኝ።
የልቤን ቁስል ለመፈወስ ደጃፍዎን ላንኳኳ መጣሁ።
ወደ ቸሮች ደጅ አንድ ነገር ይዞ መምጣት ስሕተት ነው፤
በላዩ በመራመድዎ ያከበሩትን አፈር ልስም መጣሁ።
ኃጢአቶቼ እንደ ተራሮች ብዙ ናቸው፤ ፊቴ እንደ ዝፍት ጥቁር ነው!
ከዚህ ሸክምና ከዚህ ጥቁረት ሙሉ በሙሉ ለመዳን መጣሁ።
ከውለታዎ ውቅያኖስ አንድ ጠብታ በእርግጥ ሁሉን ያጠራል፤
እንደ ፊቴ ጥቁር ቢሆንም፦ የሥራዬን መጽሐፍ ይዤ መጣሁ።
ፊቴን ደጃፍዎ ላይ ባሳርፍ፣ ከሕይወቴ የሚበልጡብኝ ሆይ!
ውኃ የማይችለውን ያ አፈር ይፈጽማል!