የሐጅ ግዴታነት

ሰይዲና አቡበክርና ሰይዲና ዐሊይ ወደ ሐጅ መላካቸው

በዚያ ዓመት ሶሓቦች በሰይዲና አቡበክር መሪነት በሦስት መቶ ሰዎች ተጓዥ ቡድን ወደ መካ ሄዱ። በዚያ ወቅት የሱረቱ በራኣ የመጀመሪያዎቹ ክቡር አንቀጾች ወረዱ። በውስጡ ስለ ስምምነቶች አንዳንድ ድንጋጌዎች ተነገሩ። ውዱ ነብያችን እነዚህን ድንጋጌዎች ለማሳወቅ ሰይዲና ዐሊይንም ወደ መካ ላኩ።2

በዚያን ጊዜ በዓረቦች ዘንድ በተስፋፋ ልማድ መሠረት ስምምነት ማድረግን ወይም የተደረገ ስምምነትን ማፍረስን ራሱ ያደረገው ሰው ወይም ለዚህ የሾመው ዘመዱ ያሳውቅ ነበር። ስለዚህ ክቡር ነብያችን ለዚህ ጉዳይ ሰይዲና ዐሊይን የሐጅ ተጓዥ ቡድንን ተከትለው ወደ መካ ላኩ። ሰይዲና ዐሊይ ተጓዥ ቡድኑን ደርሰውበት በአንድነት መካ ገቡ።3 ሰይዲና አቡበክር ኹጥባ አደረጉ፤ የሐጅ ሥርዓትንም አብራሩ። ሶሓቦች (ዐለይሂሙ ሪድዋን) ሐጅን በተማሩት ደንብ አደረጉ። የሐጅ ሥርዓት በሚካሄድበት ወቅት ሰይዲና ዐሊይም በሚና «ጀምረቱል ዐቀባ» በሚባል ስፍራ ኹጥባ አደረጉ። ኹጥባቸውን እንዲህ ጀመሩ፦

«እናንተ ሰዎች! ረሱሉላህ ወደ እናንተ ልከውኛል።» ከዚያም የሱረቱ በራኣን የመጀመሪያ ክቡር አንቀጽ አነበቡ። ቀጥለውም፦ «አራት ነገሮችን እንዳሳውቃችሁ ታዝዣለሁ።» አሉ። እነዚህ አራት ነጥቦች የሚከተሉት ነበሩ፦

1. ከምእመናን በቀር ማንም ጀነት አይገባም።

2. ከዚህ ዓመት በኋላ ማንም አጋሪ ካዕባን እንዲቀርብ አይፈቀድለትም።

3. ከዚህ በኋላ ማንም ራቁቱን በካዕባ ዙሪያ ጠዋፍ አያደርግም። (በዚያ ዘመን አጋሪዎች ራቁታቸውን በካዕባ ዙሪያ ጠዋፍ ያደርጉ ነበር።)

4. ከረሱሉላህ ጋር ስምምነት ያለው ሰው ጊዜው እስኪያልቅ ድረስ ስምምነቱ ይጸናል። ለሌሎቹ የአራት ወር ጊዜ ይሰጣቸዋል። ከዚያ በኋላ ለማንም አጋሪ ስምምነትም ጥበቃም የለም።

«በዚያ (በካዕባ) ግልጽ ምልክቶች አሉ፤ መቃመ ኢብራሂም። ወደዚያ የገባ ከጥቃት የተጠበቀ ነው። ወደዚያ መንገድ ማግኘት ለሚችሉ ሰዎች (አቅም ላላቸው) የዚያ ቤት ሐጅ (ጉብኝትም) አላሁ ተዓላ በሰዎች ላይ ያለው መብት፣ ፈርድ ነው» ኣሊ ዒምራን: 97

ከዚያን ቀን ጀምሮ ማንም አጋሪ ወደ ካዕባ አልመጣም፤ ማንም ራቁቱን በካዕባ ዙሪያ ጠዋፍ አላደረገም። እነዚህ ነጥቦች ከተነገሩ በኋላ አብዛኞቹ አጋሪዎች ሙስሊም ሆኑ። የሐጅ ግዴታ ከተፈጸመ በኋላ ሰይዲና አቡበክርና ሰይዲና ዐሊይ አብረዋቸው ከነበሩ ሶሓቦች ጋር ወደ መዲና ተመለሱ።4

የኻሊድ ኢብኑል ወሊድ ወደ የመን ሰሪያ (ዘመቻ)

በሂጅራ አሥረኛው ዓመት በረቢዑል አወል ወር ውዱ ነብያችን በየመን አካባቢ የሚኖሩትን የሐሪስ ኢብኑ ከዕብ ልጆች ወደ እስልምና ለመጥራት ኻሊድ ኢብኑል ወሊድን ከአራት መቶ ሙጃሂዶች ጋር ላኩ። ሰይዲና ኻሊድ ኢብኑል ወሊድ በክቡር ረሱሉላህ ትእዛዝ ይህን ጎሳ ለሦስት ቀን በተከታታይ ወደ እስልምና ጠሩ። ጥሪውን ተቀብለው ሙስሊም ሆኑ።

ከፀሐይ ምንጭ ሁልጊዜ ንጹሕ የእዝነት ውኃ ይወርዳል፣
መቃብርዎን የሚያድሰው ግንበኛ ውኃ ቢያስፈልገው።
የጀሀነም ፍርሃት በሚቃጠል ልቤ ላይ የሐዘን እሳት ጣለ፤
ተስፋዬ የውለታዎ ደመና በዚያ እሳት ላይ ውኃ ማፍሰሱ ነው።
በምስጋናዎ በረከት የፉዙሊ ቃላት ዕንቁዎች ሆኑ፣
ከጸደይ ደመና እንደሚወርድ ውኃ ወደ ንጉሣዊ ዕንቁ እንደሚለወጥ።
በሐሽር ቀን በዘንጋታ እንቅልፍ ላይ የነበረ ሲነቃ፣
ንቁ ዓይንም በናፍቆት እንባ ውኃ ሲያፈስ፣
ተስፋዬ በሐሽር ቀን ያለ ዕድል አለመቅረቴ ነው፣
እርስዎን ለማየት የተጠማሁትን እኔን የመገናኘትዎ ምንጭ ውኃ ያጠጣኝ ዘንድ ነው።
Fuzûlî

በሂጅራ አሥረኛው ዓመት የተከሰቱ ክስተቶች

በሂጅራ አሥረኛው ዓመት እስልምና በዓረብ ባሕረ ገብ መሬት ሁሉ ተስፋፋ። ልክ እንደ ዘጠነኛው ዓመት በዚህ ዓመትም ከሁሉም የዓረብ ክፍሎች ሰዎች በታላቅ ቡድኖች ወደ መዲና መጡ፤ ሙስሊም የመሆን ክብርን አግኝተው ዘላለማዊ ደስታን ለመድረስ እርስ በርስ ተሽቀዳደሙ። በዓረብ ምድር ሙስሊሞችን የሚቃወም አንድም ኃይል አልቀረም፤ እስልምና በሁሉም ስፍራ ገዛ። ጥቂት የአይሁድና የክርስቲያን ጎሳዎች ብቻ ሙስሊም አልሆኑም።

በዚያ ዓመትም ረሱሉል አክረም (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) ለነጅራን ክርስቲያኖች ደብዳቤ ልከው ወደ እስልምና ጠሯቸው። አሥራ አራት ሰዎችን መርጠው የረሱሉላህን አካሄድ እንዲመረምሩ ወደ መዲና ላኩ። ከተወሰነ ጊዜ በኋላ ልዑካኑ የሰላም ስምምነት ፈጸሙ። ከእነርሱ አንዳንዶቹ በኋላ በራሳቸው ሙስሊም ሆኑ። በዚያ ዓመት የየመን ገዥ ባዛን አረፉ። የዕረፍታቸው ዜና ሲመጣ ረሱሉላህ አገራቸውን ከፋፍለው ከፊሉን ለልጃቸው ሸህር፣ ከፊሉን ለአቡ ሙሳ አል-አሽዐሪ፣ ከፊሉን ለየዕላ ኢብኑ ኡመያ፣ ከፊሉን ለሙዓዝ ኢብኑ ጀበል ሰጡ።

በዚያ ዓመት ክቡር ነብያችን እስልምና ወደ ተስፋፋባቸው ስፍራዎች ሁሉ ገዥዎችን ላኩ። ሰይዲና ዐሊይም በየመን የሚገኘውን የሙድሊጅ ጎሳ ወደ እስልምና ለመጥራት ከሦስት መቶ ሰዎች ጋር ተላኩ። መጀመሪያ ተቃወሙ፤ በእስልምና ወታደሮች ላይ ፍላጻ ወረወሩ። ወዲያውኑ ምላሽ ተሰጠ። ሃያ ሰዎች ተገደሉ። አብዛኞቹ ተበተኑ። ሰይዲና ዐሊይ (ረዲየላሁ ዐንሁ) ሶሓቦች ጠላትን እንዳያሳድዱ ከለከሉ። መከሯቸው፤ እንደገና ወደ እስልምና ጠሯቸው። ተቀበሉ፤ ወደ እምነትም መጡ። ዐሊይና ሶሓቦች በችኮላ ወደ መዲና ተመለሱ፤ በመካም ረሱሉላህን ተቀላቀሉ። በዚያ ዓመትም ልክ እንደ ዘጠነኛው ዓመት መልዕክተኞች መምጣታቸው ቀጠለ። ከእነርሱ አንዱ የጋሚድ መልዕክተኛ፣ ሌላው የበኑ ሐኒፋ ነበር። ወደ ረሱሉላህ ስብሰባ መጥተው ሙስሊም ሆኑ።

የነጃሺ እህት ልጅ ፊሩዝ መጥተው ሙስሊም ሆኑ። የዐብዱልቀይስ ልዑካንም መጥተው ሙስሊም ሆኑ።

በዚያ ዓመት የረሱሉላህ ልጅ ኢብራሂም በአንድ ዓመት ተኩል ዕድሜያቸው አረፉ። ረሱሉላህ የራሳቸውን ሥጋና ደም ሲያጡ የተባረኩ ዓይኖቻቸው በእንባ ተሞሉ። ሰይዲና ኢብራሂም በበቂዕ መቃብር ስፍራ ከዑስማን ኢብኑ መዝዑን አጠገብ ተቀበሩ። በመቃብራቸው ላይ ውኃ የተረጨለት የመጀመሪያው እርሳቸው ነበሩ።5

ኡማዎ አቅመ ቢስ ናት፤ አመጿን አይመልከቱ፣
በእጅ አይግፏት፤ በጀሀነም በናፍቆት አያቃጥሏት።
ይዘኑ፣ ምሕረት ያድርጉ! በመለያየት እሳት አያቃጥሉን፤
ባጭሩ፣ በኃጢአት የተሞላውን ባሪያዎን ጋሊብን አይተዉት።
እርስዎ አሕመድ፣ መሕሙድና ሙሐመድ ነዎት፣ ሰይዴ ሆይ፤
ከሐቁ ዘንድ ለእኛ የተረዱ ሱልጣን ነዎት፣ ሰይዴ ሆይ።
Şeyh Galib

«የተበደለውን ሰው እርግማን ተጠንቀቁ። በተበደለው ዱዓና በሐቅ ተዓላ መካከል መጋረጃ የለም» ሐዲስ ሸሪፍ

እስልምና በዓረብ ባሕረ ገብ መሬት መስፋፋቱ