የጥሪ ደብዳቤዎች

ለንጉሦች የተላኩ ደብዳቤዎች

የተከበሩት ነብይ (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) ከሑደይቢያ ከተመለሱ በኋላ እስልምና በመላው ዓለም እንዲስፋፋ፣ ሰዎችም ከጀሀነም ቅጣት ተርፈው እውነተኛውን ደስታ እንዲያገኙ ይመኙ ነበር። ምክንያቱም እርሳቸው ለመላው ዓለም እዝነት ሆነው ተልከው ነበር። ስለዚህ በዙሪያቸው ወዳሉ ንጉሦች መልዕክተኞችን ልከው ወደ እስልምና ለመጥራት ወሰኑ። በሂጅራ ስድስተኛው ዓመት በዙልሒጃ ወር መጨረሻ አካባቢ፣ በሰባተኛው ዓመት በሙሐረም ወር መጀመሪያ ላይ ዐምር ኢብኑ ኡመያን (ረዲየላሁ ዐንሁ) ወደ ሐበሻ፣ ዲሕያ አል-ከልቢን (ረዲየላሁ ዐንሁ) ወደ ሩም፣ ሐጢብ ኢብኑ አቢ በልተዓን (ረዲየላሁ ዐንሁ) ወደ ግብጽ ንጉሥ ላኩ። በተመሳሳይ ተልእኮ ዐብዱላህ ኢብኑ ሑዛፋን (ረዲየላሁ ዐንሁ) ወደ ፋርስ ንጉሥ፣ ሹጃዕ ኢብኑ ወህብን (ረዲየላሁ ዐንሁ) ወደ ገሳን፣ ሰሊት ኢብኑ ዐምርን (ረዲየላሁ ዐንሁ) ወደ የማማ፣ ዐላእ አል-ሐድረሚንም ወደ በሕሬን አሚር ወደ ሙንዚር ኢብኑ ሳዊ ላኩ።1 እነዚህ መልዕክተኞች ከሶሓቦች እጅግ የተመረጡት ነበሩ፤ መልካቸውና ንግግራቸውም ከሁሉ ያማረ ነበር። ለእያንዳንዱ ንጉሥ በተናጠል ወደ እስልምና የሚጠራ ደብዳቤ ተጻፈ። ውዱ ነብያችን ደብዳቤዎቹን በግርጌያቸው፣ በብር ቀለበታቸው ዕንቁ ላይ ከታች ወደ ላይ በሦስት መስመር «ሙሐመድ፣ ረሱል፣ አላህ» ተብሎ በተጻፈበት ማኅተማቸው አተሙ። ወደ ንጉሦች የሚላኩት መልዕክተኞች በክቡር ነብያችን ተአምር ጠዋት ከእንቅልፋቸው ሲነሡ የሚሄዱበትን አገር ቋንቋ ተምረው ነበር።2

ለነጃሺ አስሐማ የተላከ ደብዳቤ

ወደ ሐበሻ የሚሄዱት ሰይዲና ዐምር ኢብኑ ኡመያ ከነጃሺ አስሐማ ቀደም ብለው ወደዚያ ስደት የሄዱት ሶሓቦች ወደ መዲና እንዲላኩም መጠየቅ ነበረባቸው። ክቡር ረሱሉላህ ለነጃሺ ሁለት ደብዳቤዎችን ልከው ነበር። ዐምር ኢብኑ ኡመያ በአጭር ጊዜ ሐበሻ ደርሰው በንጉሥ ነጃሺ አስሐማ ፊት ቀረቡ። መጀመሪያ የመጀመሪያውን ደብዳቤ አቀረቡ። ነጃሺ ከዙፋናቸው ወርደው ደብዳቤውን በታላቅ ክብርና ፍቅር ተቀበሉ። ሳሙት፤ በፊታቸውና በዓይኖቻቸው ላይ አሻሹት፤ ከዚያም ከፍተው አስነበቡት፦ «ቢስሚላሂ ረሕማኒ ረሒም! ከአላሁ ተዓላ መልዕክተኛ ከሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም፣ ለሐበሻው ንጉሥ ለነጃሺ አስሐማ!… ቅኑን መንገድ ለተከተለ ሰላም ይሁን!…

«ንጉሥ ሆይ! እኔ አንተን አጋርና ተጋሪ በሌለው በአላሁ ተዓላ ወደ ማመን፣ እርሱን ወደ ማምለክ፣ እኔን ወደ መከተልና አላሁ ተዓላ ወደ እኔ የላከውን ወደ ማመን እጠራሃለሁ። እኔ ይህን እንዲያስተላልፍ የታዘዝኩ የአላሁ ተዓላ መልዕክተኛ ነኝና» ውዱ ነብያችን ሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም

ወደ ንጉሦች ከላኩት ደብዳቤዎች አንዱ

በደብዳቤው የታችኛው ግራ ጥግ ባለው ማኅተም ላይ በሦስት መስመር፣ ከታች ወደ ላይ «ሙሐመድ፣ ረሱል፣ አላህ» የሚሉት ቃላት ተጽፈዋል። በብር ቀለበት ዕንቁ ላይ የተቀረጸው ይህ ማኅተም፣ ከተላኩት የጥሪ ደብዳቤዎች ሁሉ በታች ይታተም ነበር። ረሱሉላህ (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) ይህን ቀለበት እንደ መንግሥታዊ ማኅተም ወደ አኺራ እስከተሻገሩ ድረስ ተጠቅመውበታል። ከዚያም በኸሊፋነት ዘመናቸው የሰይዲና አቡበክር፣ ቀጥሎም የሰይዲና ዑመር፣ ሦስተኛም የሰይዲና ዑስማን ማኅተም ሆነ። ሰይዲና ዑስማን ለስድስት ወር ብቻ ተጠቀሙበት። አንድ ቀን ቀለበቱ ከኸሊፋው ጣት ሸርተት ብሎ በአሪስ ጉድጓድ ውስጥ ወደቀ። ከፍተኛ ፍለጋ ቢደረግም ፈጽሞ አልተገኘም።

ንጉሥ ሆይ! ሰላምና ደኅንነትህን እመኛለሁ፤ ለአንተ ስለሰጠህ ጸጋዎቹም አላሁ ተዓላን አመሰግናለሁ። ከእርሱ በቀር አምላክ የለም። እርሱ መሊክ ነው (በመላው ፍጥረተ ዓለም ላይ የሚያስተዳድር እርሱ ብቻ ነው)። እርሱ ቁዱስ ነው (ከማንኛውም ነውርና ጉድለት የጸዳ ነው)። እርሱ ሰላም ነው (ባሮቹን ከአደጋዎች ሁሉ በሰላም የሚጠብቅ ነው)። እርሱ ሙእሚን ነው (ጸጥታንና ዋስትናን የሚሰጥ ነው)። እርሱ ሙሀይሚን ነው (ሁሉን ነገር የሚከታተልና የሚጠብቅ ነው)።

እኔ ዒሳ (ዐለይሂ ሰላም) አላሁ ተዓላ እጅግ ንጹሕ፣ ጨዋና ከዓለማዊ ሕይወት ሁሉ ፈጽሞ ራሳቸውን ባራቁት መርየም ውስጥ ያኖረው መንፈሱና ቃሉ እንደሆኑ እመሰክራለሁ። በዚህም ዒሳን ፀነሱ። አላሁ ተዓላ አደምን በችሎታው እንደፈጠረ ዒሳንም እንዲሁ ፈጥሯል።

ንጉሥ ሆይ! እኔ አንተን አጋርና ተጋሪ በሌለው በአላሁ ተዓላ ወደ ማመን፣ እርሱን ወደ ማምለክ፣ እኔን ወደ መከተልና አላሁ ተዓላ ወደ እኔ የላከውን ወደ ማመን እጠራሃለሁ። እኔ ይህን እንዲያስተላልፍ የታዘዝኩ የአላሁ ተዓላ መልዕክተኛ ነኝና። አሁን ለአንተ የሚገባውን መልእክት አድርሼ፣ የዚህንና የመጨረሻይቱን ዓለም ደስታ የሚያስገኝ ምክር ሰጥቼሃለሁ። ምክሬን ተቀበል! ቅኑን መንገድ ለተከተሉና ወደ ቀጥተኛው መንገድ ለደረሱ ሰላም ይሁን።»

ንጉሥ አስሐማ የረሱሉል አክረም (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) ደብዳቤ በታላቅ ጨዋነትና ትሕትና ሲያዳምጡት ወዲያውኑ የሸሃዳ ቃል ተናግረው ሙስሊም ሆኑ፦

«አሽሀዱ አን ላ ኢላሀ ኢለላህ፣ ወአሽሀዱ አነ ሙሐመደን ዐብዱሁ ወረሱሉሁ።» ከዚያም እንዲህ አሉ፦ «የመጽሐፉ ባለቤቶች የሆኑት አይሁዶችና ክርስቲያኖች ሲጠባበቋቸው የነበሩትና የቀደሙት ነብያት መምጣታቸውን ያበሠሩት ነብይ እርሳቸው መሆናቸውን እምላለሁ። ወደ እርሳቸው የመሄድ አጋጣሚ ቢኖረኝ ኖሮ በእርግጥ እሄድ ነበር፤ እርሳቸውንም በማገልገል እከበር ነበር!» ደብዳቤውን በክብር ውብ በሆነ ሣጥን ውስጥ አስቀምጠው፦ «እነዚህ ደብዳቤዎች እዚህ እስካሉ ድረስ መልካምነትና በረከት ከሐበሻ አይለይም» አሉ።3 ነጃሺ አስሐማ በሁለተኛው ደብዳቤ የተገለጹትን ትእዛዞች በክብር አንብበው፣ በነብዩ ትእዛዝ መሠረት የውዱ ነብያችን የተባረኩ ሚስት እናታችን ኡሙ ሐቢባን ከረሱሉል አክረም ጋር ኒካሕ አሰሩ። ከዚያም እናታችን ኡሙ ሐቢባንና በዚያ የነበሩትን ሶሓቦች ለሁለት ወር ያህል ካስተናገዱ በኋላ በመርከቦች አስገብተው በብዙ ስጦታዎች ወደ መዲና ላኳቸው። በላኩት ደብዳቤም ወደ እምነት እንደመጡ አሳወቁ።

ለሩም ንጉሥ ለሂረቅል የተላከ ደብዳቤ

ሰይዲና ዲሕያ አል-ከልቢ የሩምን ንጉሥ ወደ እስልምና እንዲጠሩ ተመድበው ነበር። ደብዳቤውን በቡስራ ላለው የገሳን ንጉሥ ለሐሪስ ሊሰጡ፣ እርሱ ደግሞ ለሩሙ ንጉሥ ለሂረቅል ሊልከው ነበር። ሰይዲና ዲሕያ የክቡር ነብያችን (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) የጥሪ ደብዳቤን በታላቅ ክብር ተቀብለው በፍጥነት ወደ ቡስራ መጡ። ሐሪስን አግኝተው ጉዳዩን አስረዱት። ሐሪስ ገና ሙስሊም ያልሆነውን ዐዲይ ኢብኑ ሐቲምን ከዲሕያ ጋር አብሮ አድርጎ በዚያን ጊዜ በእየሩሳሌም ወደነበረው ወደ ሂረቅል ላካቸው። ሁለቱም አብረው እየሩሳሌም ደርሰው ንጉሡን ለማግኘት ግንኙነት ፈጠሩ። የንጉሡ ሰዎች ለዲሕያ፦ «በቄሳር ፊት በምትቀርብበት ጊዜ ራስህን ደፍተህ ትሄዳለህ፤ ስትቀርብም መሬት ላይ ወድቀህ ትሰግዳለህ። ከሱጁድ እንድትነሣ እስኪፈቅድልህ ድረስ ራስህን ከመሬት ፈጽሞ አታነሣም» አሏቸው። እነዚህ ቃላት ለሰይዲና ዲሕያ ከበዷቸው፤ እንዲህም አሏቸው፦ «እኛ ሙስሊሞች ከአላሁ ተዓላ በቀር ለማንም አንሰግድም። ደግሞም ሰው ለሰው መስገዱ ከፍጥረቱ ጋር የሚጻረር ነው።» ከዚያም የቄሳር ሰዎች፦ «እንግዲያውስ ቄሳር ያመጣኸውን ደብዳቤ ፈጽሞ አይቀበልም፤ ከፊቱም ያባርርሃል» አሉ። ሰይዲና ዲሕያም፦ «ነብያችን ሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም ማንም ለእርሳቸው እንዲሰግድ ቀርቶ በፊታቸው ቀለል ብሎ እንኳ እንዲያጎነብስ አይፈቅዱም። ሊያገኟቸው የሚፈልግ ባሪያ እንኳ ቢሆን ትኩረት ይሰጡታል። በፊታቸው ይቀበሉታል፤ ችግሩን ያዳምጣሉ፤ ሸክሙን ያቀላሉ፤ ልቡንም ያጽናናሉ። ስለዚህ የሚከተሏቸው ሁሉ ነጻና የተከበሩ ናቸው» አሉ።

«የመጽሐፉ ባለቤቶች የሆኑት አይሁዶችና ክርስቲያኖች ሲጠባበቋቸው የነበሩትና የቀደሙት ነብያት መምጣታቸውን ያበሠሩት ነብይ እርሳቸው መሆናቸውን እምላለሁ» ነጃሺ አስሐማ (ረሕመቱላሂ ዐለይሂ)

ይህን ከሰሙት አንዱ፦ «ለቄሳር መስገድ ስለማትፈልግ የተሸከምከውን ተልእኮ ልትፈጽም እንድትችል ሌላ መንገድ አሳይሃለሁ። ከቤተ መንግሥቱ ፊት ለፊት ንጉሡ ዕረፍት የሚያደርግበት ስፍራ አለ። በየቀኑ ከቀትር በኋላ ወደዚህ ግቢ ወጥቶ በዚያ ይዘዋወራል። በዚያ አንድ ሚንበር አለ። በላዩ ላይ ማንኛውም ጽሑፍ ካለ መጀመሪያ ያንን ወስዶ ያነባል፤ ከዚያም ዕረፍት ያደርጋል። አሁን አንተ ሄደህ ደብዳቤውን በዚያ ሚንበር ላይ አኑረው፤ ውጭም ጠብቅ። ደብዳቤውን ሲያይ ያስጠራሃል። ያን ጊዜ ተልእኮህን ትፈጽማለህ» አለ።

በዚህ ጊዜ ሰይዲና ዲሕያ ደብዳቤውን በተነገረው ስፍራ አኖሩት። ሂረቅል ደብዳቤውን ወስዶ ዓረብኛ የሚችል ተርጓሚ ጠየቀ። ተርጓሚው የክቡር ረሱሉላህን ደብዳቤ ማንበብ ጀመረ። በደብዳቤው ራስ ላይ፦ «ቢስሚላሂ ረሕማኒ ረሒም! ከአላሁ ተዓላ መልዕክተኛ ከሙሐመድ (ዐለይሂ ሰላም)፣ ለሩሞች ታላቅ ለሂረቅል» ተብሎ ተጽፎ ነበር። የሂረቅል ወንድም ልጅ የናቅ ደብዳቤው እንዲህ መጀመሩ እጅግ አስቆጣው፤ በተርጓሚውም ደረት ላይ ጠንካራ ቡጢ መታው። ተርጓሚው በቡጢው ኃይል መሬት ላይ ወደቀ፤ የተባረከውም ደብዳቤ ከእጁ ወደቀ። ሂረቅል የናቅን፦ «ይህን ለምን አደረግህ!» ብሎ ሲጠይቀው እርሱ፦ «ደብዳቤውን አታየውም? ከስምህ በፊት የራሱን ስም አስቀድሞ ጽፏል፤ አንተ ንጉሥ መሆንህንም ሳይናገር፦ ‹ለሩሞች ታላቅ ለሂረቅል› ብሏል። ለምን ‹የሩሞች ንጉሥ› ብሎ አልጻፈም፤ ለምንስ በአንተ ስም አልጀመረም? የእርሱ ደብዳቤ ዛሬ መነበብ የለበትም» አለ።

በዚህ ጊዜ ሂረቅል፦ «በአላህ እምላለሁ፣ አንተ ወይ እጅግ ሞኝ ነህ ወይ ፍጹም እብድ። እንዲህ መሆንህን አላውቅም ነበር። በደብዳቤው ውስጥ ምን እንዳለ እንኳ ሳላይ ልትቀድደውና ልትጥለው ትፈልጋለህን? በሕይወቴ እምላለሁ፤ እርሱ እንደሚለው ረሱሉላህ ከሆነ፣ በደብዳቤው ውስጥ የራሱን ስም ከስሜ በፊት መጻፍና የሩሞች ታላቅ ብሎ መጥራቱ ትክክል ነው። እኔ የእነርሱ ባለቤት ብቻ ነኝ፤ ንጉሣቸው አይደለሁም» አለ፤ የናቅንም ከፊቱ አባረረው። ከዚያም ከክርስቲያኖች እጅግ ዓሊም፣ መሪያቸውና የራሱ አማካሪ የሆነውን ኡስኩፍ የሚባል ሰው አስጠርቶ ደብዳቤውን አስነበበው። በደብዳቤው ቀጣይ ክፍል፦ «የአላሁ ተዓላን ቅን መንገድ ለተከተሉና ወደ ቀጥተኛው መንገድ ለደረሱ ሰላም ይሁን!» ይል ነበር። ከዚያም፦ «(የሩሞች ታላቅ ሆይ!) እኔ አንተን ወደ እስልምና እጠራሃለሁ። እስልምናን ተቀበል፤ ትድን ዘንድ። ሙስሊም ሁን፤ አላሁ ተዓላ ሁለት እጥፍ ምንዳ ይሰጥህ ዘንድ። ፊትህን ካዞርክ የክርስቲያኖች ሁሉ ኃጢአት በአንተ ላይ ነው። (መልዕክተኛዬ ሆይ!) በል፦ ‹እናንተ የመጽሐፉ ባለቤቶች (አይሁዶችና ክርስቲያኖች)! በእኛና በእናንተ መካከል ወደ ተመሳሳይ ቃል ኑ፤ እርሱም ከአላሁ ተዓላ በቀር ማንንም እንዳናመልክ፣ በእርሱም ምንንም እንዳናጋራ፣ ከአላሁ ተዓላም ሌላ ከእኛ መካከል ማንንም ፈጣሪ ጌታ አድርገን እንዳንይዝ ነው። ከዚህ ቃል ፊታቸውን ካዞሩ፦ መስክሩ፣ እኛ እውነተኛ ሙስሊሞች ነን በሏቸው።›»4

የረሱሉል አክረም (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) ደብዳቤ እየተነበበ ሳለ የላብ ጠብታዎች ከሂረቅል ግንባር ላይ ይወርዱ ነበር። ደብዳቤው ተነብቦ ሲያበቃ፦ «ከሱለይማን ዐለይሂ ሰላም በኋላ እንዲህ ‹ቢስሚላሂ ረሕማኒ ረሒም› ብሎ የጀመረ ደብዳቤ አይቼ አላውቅም» አለ። ሂረቅል በዚህ ጉዳይ የኡስኩፍን አስተያየት ሲጠይቀው ኡስኩፍ፦

«በአላህ እምላለሁ፣ እርሳቸው ሙሳና ዒሳ (ዐለይሂማ ሰላም) መምጣታቸውን የምሥራች ብለው የነገሩን ነብይ ናቸው። ለነገሩ እኛ መምጣታቸውን ስንጠባበቅ ነበር።»

ሂረቅል፦ «በዚህ ጉዳይ ምን እንዳደርግ ትመክረኛለህ? ምንስ ተገቢ ይመስልሃል?» ሲል ጠየቀ። ኡስኩፍ፦ «እርስዎ እርሳቸውን መከተልዎ ተገቢ ይመስለኛል» ሲል መለሰ። ሂረቅል፦ «የምትለውን በደንብ አውቃለሁ። ግን እርሳቸውን ተከትዬ ሙስሊም ለመሆን ብርታት የለኝም። ምክንያቱም ንግሥናዬ ይጠፋል፤ ደግሞም ይገድሉኛል» አለ። ከዚያም ሰይዲና ዲሕያንና ዐዲይ ኢብኑ ሐቲምን አስጠራ። ዐዲይ፦ «ንጉሥ ሆይ! ከበግና ከግመል ባለቤት ዓረቦች የሆኑት ከጎኔ ያሉት እኚህ ሰው በአገራቸው ስለተከሰተ አንድ አስደናቂ ክስተት እየተናገሩ ነው» አለ። ሂረቅል፦ «በአገራችሁ የተከሰተው ክስተት ምንድን ነው?» ብሎ ሲጠይቅ ሰይዲና ዲሕያ፦ «በመካከላችን አንድ ሰው ተገለጡ። ነብይ መሆናቸውን ገለጹ። ከሕዝቡ አንድ ክፍል ይከተሏቸዋል፣ ሌላው ክፍል ደግሞ ይቃወማቸዋል። በእኛ በምእመናንና በማያምኑት መካከል ጦርነቶች እየተካሄዱ ነው» አሉ።

ከዚያ በኋላ ሂረቅል ስለ ክቡር ነብያችን ምርመራ ጀመረ። ለደማስቆ ገዥ ከረሱሉል አክረም ጋር ከአንድ ዘር የሆነ ሰው እንዲያገኝ አዘዘ። በዚህ መካከል የዕብራይስጥ ቋንቋ ለሚችል በሮም ለሚኖር ዓሊም ወዳጁ ደብዳቤ ጽፎ ስለዚህ ጉዳይ ጠየቀ። ከሮም ወዳጁ የተነገረለት ሰው የመጨረሻው ዘመን ነብይ መሆናቸውን የሚገልጽ ደብዳቤ መጣለት። የደማስቆ ገዥ ደግሞ ለንግድ የሚሄድ አንድ የቁረይሽ ንግድ ቅፍለት አገኘ። በእነርሱ መካከል ገና ሙስሊም ያልሆነው የቁረይሽ መሪ አቡ ሱፍያንም ነበር። አቡ ሱፍያን እንዲህ ይላል፦ «እኛ በጋዛ ሳለን የሂረቅል የደማስቆ ገዥ እንደሚያጠቃን ሆኖ መጣና፦ ‹እናንተ በሒጃዝ ያለው የዚያ ሰው ሕዝብ ናችሁን?› ሲል ጠየቀ። ‹አዎ› አልነው። ‹በሉ፣ ከእኛ ጋር ወደ ንጉሡ ትሄዳላችሁ!› አለ።» አቡ ሱፍያንንና ከእርሱ ጋር ያሉትን ወደ ደማስቆ ወሰዳቸው። የደማስቆ ገዥ አቡ ሱፍያንንና አብረውት ያሉትን ወደ ሂረቅል አቀረባቸው። በዚህ ጊዜ ሂረቅል በእየሩሳሌም በበይቱል መቅዲስ ነበር። ከሚኒስትሩ ጋር ተቀምጦ ዘውዱን ጭኖ ነበር። ሂረቅል አቡ ሱፍያንንና ከእርሱ ጋር ያሉትን ሠላሳ ያህል የመካ ሰዎች እዚያ ተቀበላቸው።

ተርጓሚ አስጠርቶ፦ «ከእናንተ መካከል ነብይ ነኝ ለሚለው ሰው በዘር በጣም የቀረበው ማን ነው?» ሲል ጠየቃቸው። አቡ ሱፍያንም፦ «በዘር በጣም የቀረበው እኔ ነኝ» ሲል መለሰ። ሂረቅል አቡ ሱፍያን ወደ እርሱ እንዲቀርብ አዘዘ፤ ሌሎቹም ከአቡ ሱፍያን ጀርባ እንዲቆሙ ነገራቸው። ሂረቅል፦ «የዝምድናችሁ ደረጃ ምንድን ነው?» ሲል ጠየቀ፤ እርሱም፦ «የአጎቴ ልጅ ነው» አለ። (ምክንያቱም የአቡ ሱፍያን አያት ኡመያ ነው፤ የረሱሉላህ አያት ደግሞ ዐብዱልሙጠሊብ ናቸው። አያቶቻቸው የአጎት ልጆች ናቸው። በዚህ ምክንያት «የአጎቴ ልጅ ነው» አለ። ዘራቸው በአያቶቻቸው አያት በዐብዱ መናፍ ይገናኛል።) አቡ ሱፍያን መጀመሪያ ቢዋሽም በንጉሡ ዛቻ ፈርቶ መዋሸት አልቻለም።

«በአላህ እምላለሁ፣ እርሳቸው ሙሳና ዒሳ (ዐለይሂማ ሰላም) መምጣታቸውን የምሥራች ብለው የነገሩን ነብይ ናቸው። ለነገሩ እኛ መምጣታቸውን ስንጠባበቅ ነበር» የእየሩሳሌም ኡስኩፍ

ከዚያም በመካከላቸው የሚከተለው ውይይት ተካሄደ። ሂረቅል፦ – ነብይ ነኝ የሚለው ሰው በመካከላችሁ ያለው የዘር ሐረግ እንዴት ነው? – እርሱ በዘመኑ ከሁሉ የተሻለ የዘር ሐረግ ያለው ሰው ነው። በዘር ከእኛ መካከል እጅግ የተከበረ ነው። – ከእርሱ በፊት ከእናንተ መካከል ነብይነትን የተናገረ ሰው ነበርን? – አልነበረም። – ከአባቶቹ መካከል ንጉሥ የነበረ አለን? – የለም። – የሚከተሉት የሕዝቡ ባላባቶች ናቸው ወይስ ድሆችና ደካሞች? – የሚከተሉት ድሆች፣ ደካሞች፣ ወጣቶችና ሴቶች ናቸው። ከሕዝቡ ሽማግሌዎችና ባላባቶች የሚከተለው ጥቂት ነው። – ተከታዮቹ እየጨመሩ ነው ወይስ እየቀነሱ? – እየጨመሩ ነው። – ወደ ሃይማኖቱ ከገባ በኋላ ሳይወደው ወይም ተቆጥቶ የተመለሰ ሰው አለን? – የለም። – ነብይ ነኝ ከማለቱ በፊት ሲዋሽ ታይቶ ያውቃልን? – አልታየም። – ይህ ነብይ ቃል ኪዳኑን ያፈረሰበት፣ ቃሉን ያላከበረበት ጊዜ ነበርን? – አልነበረም። ነገር ግን እኛ አሁን ከእርሱ ጋር ለተወሰነ ጊዜ ጦርነትን ትተን ስምምነት ፈጽመናል። በዚህ ጊዜ ውስጥ እርሱ ምን እንደሚያደርግ አናውቅም። – ምን ያዝዛችኋል? – አንድ የሆነውን አላህን ብቻ እንድናመልክ፣ በእርሱም ምንንም እንዳናጋራ ያዝዘናል። አባቶቻችን ከሚያመልኩት (ከጣዖታት) ይከለክለናል። ሶላት እንድንሰግድ፣ እውነተኞች እንድንሆን፣ ድሆችን እንድንረዳ፣ ከሐራም እንድንጠበቅ፣ ቃል ኪዳንን እንድናከብር፣ አደራን እንዳንከዳና ዘመዶቻችንን እንድንጠይቅ ያዝዘናል። እነዚህ ንግግሮች በበይቱል መቅዲስ ተካሂደው ነበር፤ የረሱሉላህ (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) የተባረከ ደብዳቤም ተነብቦ ነበር። ሂረቅል ደብዳቤውን ስሞ በዓይኖቹ አሻሽቶ በራሱ ላይ ሲያደርገው በሩሞች መካከል ጫጫታ በዛ።

ንጉሡ አቡ ሱፍያንና ከእርሱ ጋር ያሉት ቁረይሾች እንዲወጡ አዘዘ። ገና ሙስሊም ያልሆነው አቡ ሱፍያን በዚያ በመሐላ የውዱ ነብያችን ጉዳይ በስኬት እንደሚጠናቀቅ እንደሚያምን ተናግሮ ነበር። ሰይዲና ዲሕያ በሂረቅል ፊት ቆመው በተባረከ ውብ ፊታቸውና በጣፋጭ ድምፃቸው፦ «ቄሳር ሆይ! ወደ አንተ የላከኝ ከቡስራ የመጣ ሰው (ሐሪስ) ከአንተ የተሻለ ነው። ወደ እርሱ የላከኝ ሰው (ረሱሉላህ) ደግሞ ከእርሱም ከአንተም የተሻለ መሆኑን በአላሁ ተዓላ እምላለሁ። ንግግሬን በትሕትና ልትሰማና የሚሰጥህን ምክር ልትቀበል ይገባል! ምክንያቱም ትሑት ከሆንክ ምክሮችን ትረዳለህ። ምክሮችን ካልተቀበልክ ፍትሐዊ ልትሆን አትችልም!» አሉ።

ሂረቅል፦ «ቀጥል» ሲል ሰይዲና ዲሕያ፦ «እንግዲያውስ እኔ አንተን ዒሳ ዐለይሂ ሰላም ሶላት በሰገዱለት በአላሁ ተዓላ እንድታምን እጠራሃለሁ። አንተን መጀመሪያ ሙሳ ዐለይሂ ሰላም ከዚያም ዒሳ ዐለይሂ ሰላም መምጣታቸውን የምሥራች ብለው ባበሠሩት በዚህ ኡሚይ ነብይ እንድታምን እጠራሃለሁ። በዚህ ጉዳይ የምታውቀው ነገር ካለ፣ የዚህንና የአኺራን ደስታ ማግኘት ከፈለግህ እነዚህን በዓይንህ ፊት አምጣቸው። አለበለዚያ የአኺራን ደስታ ታጣለህ፤ በክህደትና በሽርክ ውስጥ ትቀራለህ። ይህንንም በደንብ እወቅ፤ ጌታህ የሆነው አላሁ ተዓላ በዳዮችን አጥፊና ጸጋዎችን ለዋጭ ነው» አሉ።

ሂረቅል፦ «እኔ እጄ የገባን ጽሑፍ ሳላነብ፣ ወደ እኔ የመጣን ዓሊም የማላውቀውን ሳልጠይቅና ሳልማር አልተውም። ከዚህ መልካምነትንና ጥቅምን ብቻ አያለሁ። እውነቱን እስካገኝ ድረስ እንዳስብበት ጊዜ ስጠኝ» አለ። ሂረቅል ከዚያ በኋላ ሰይዲና ዲሕያን ወደ እርሱ ጠርቶ ለብቻቸው አነጋገራቸው። በልቡ ያለውንም እንዲህ ገለጸ፦ «እኔ አንተን የላኩህ ሰው በመጻሕፍት መምጣታቸው የተበሠረና የሚጠበቁ የመጨረሻው ዘመን ነብይ መሆናቸውን አውቃለሁ። ግን እርሳቸውን ከተከተልኩ ሩሞች እንዳይገድሉኝ እፈራለሁ። አንተን ከእነርሱ መካከል ታላቅ ዓሊማቸው ወደሆነውና ከእኔ ይልቅ ክብር ወደሚሰጡት ሰው ወደ ሰፋጢር እልክሃለሁ። ክርስቲያኖች ሁሉ የእርሱ ተከታዮች ናቸው። እርሱ ካመነ ሩሞች ሁሉ ያምናሉ። እኔም ያን ጊዜ በልቤ ያለውንና እምነቴን ግልጽ አደርጋለሁ።»

ከዚያ በኋላ ሂረቅል ደብዳቤ ጽፎ ለሰይዲና ዲሕያ ሰጠና ወደ ሰፋጢር ላካቸው።

መነኩሴው ሰፋጢር

ክቡር ረሱሉላህ ለሰፋጢርም ደብዳቤ ልከው ነበር። ሰፋጢር ደብዳቤዎቹን አንብቦ የክቡር ነብያችንን ባሕርያት ሲሰማ፣ እርሳቸው ሙሳና ዒሳ (ዐለይሂማ ሰላም) መምጣታቸውን የተናገሩላቸው የመጨረሻው ዘመን ነብይ መሆናቸው ምንም ጥርጥር እንደሌለው ተናግሮ አመነ። ወደ ቤታቸው ሄደው ራሳቸውን ዘጉ፤ በየእሑዱ ለሚያደርጉት ስብከትም ለሦስት ሳምንት አልወጡም። ክርስቲያኖችም፦ «ሰፋጢር ምን ሆኗል? ከዚያ ዓረብ ጋር ከተነጋገረ ጀምሮ አይወጣም! እንፈልገዋለን!» ብለው ጮኹ።

ሰፋጢር የለበሱትን ጥቁር የመነኩሴ ልብስ አወለቁ። ነጭ ልብስ ለብሰው በእጃቸው በትራቸውን ይዘው ወደ ቤተ ክርስቲያን ሄዱ። የከተማውን ነዋሪዎች ከሰበሰቡ በኋላ ተነሥተው እንዲህ አሉ፦ «ክርስቲያኖች ሆይ! ከአሕመድ (ዐለይሂ ሰላም) ደብዳቤ እንደመጣልን እወቁ። ወደ እውነተኛው ሃይማኖት ጠርተውናል። እኔ እርሳቸው የአላሁ ተዓላ እውነተኛ መልዕክተኛ መሆናቸውን በእርግጠኝነት አውቃለሁ፤ አምንማለሁ።» ክርስቲያኖች ይህን ሲሰሙ ወደ ሰፋጢር ተንደርድረው ደብድበው ገደሏቸው፤ እርሳቸውም ሸሂድ ሆኑ። ሰይዲና ዲሕያ መጥተው የሆነውን ለሂረቅል አሳወቁ።

ሂረቅል፦ «አልነገርኩህምን? ሰፋጢር በክርስቲያኖች ዘንድ ከእኔ የበለጠ ተወዳጅና የተከበሩ ናቸው። እኔ እንዲህ ያለ ቃል ብናገር እኔንም እንደ እርሳቸው ይገድሉኛል» አለ። ቡኻሪ በ«ሶሒሕ» ውስጥ በጠቀሰውና ዙህሪ በተረከው ዘገባ ግን እንዲህ ተብሏል፦ «ሂረቅል በሒምስ በሚገኘው ቤተ መንግሥቱ የሩሞችን ታላላቆች ሰብስቦ በሮቹ እንዲዘጉ አዘዘ። ከዚያም ከፍ ወዳለ ስፍራ ወጥቶ፦ ‹የሩም ማኅበረሰብ ሆይ! ደስታንና ሰላምን ማግኘት፣ ሥልጣናችሁም ዘላቂ ሆኖ እንዲቆይ፣ ዒሳ ዐለይሂ ሰላም የተናገሩትንም መከተል ትፈልጋላችሁን?› አለ። ሩሞችም፦ ‹ንጉሣችን ሆይ! ይህን ለማግኘት ምን እናድርግ?› ብለው ጠየቁ። ሂረቅልም፦ ‹የሩም ማኅበረሰብ ሆይ! እኔ ለመልካም ነገር ሰብስቤአችኋለሁ። ከሰይዲና ሙሐመድ ደብዳቤ መጣልኝ። ወደ እስልምና ሃይማኖት ይጠራኛል። በአላህ እምላለሁ፣ እርሳቸው መምጣታቸውን ሁልጊዜ የምንጠባበቀው፣ በመጻሕፍታችን ውስጥ ተጽፈው ያገኘናቸውና ምልክቶቻቸውን የምናውቃቸው ነብይ ናቸው። ኑ፣ እርሳቸውን ተከትለን በዚህ ዓለምና በአኺራ እንዳን!› አለ። ከዚያም ሁሉም መጥፎ ቃላት እየተናገሩ እያጉረመረሙ ለመሸሽ ወደ በሮቹ ሮጡ። በሮቹ ግን ዝግ ስለነበሩ መውጣት አልቻሉም። ሂረቅል የሩሞችን ይህን ድርጊት አይቶ እስልምናን እንዲህ እንደሸሹ ሲረዳ ለሕይወቱ ፈራና፦ ‹የሩም ማኅበረሰብ ሆይ! የተናገርኳቸው ቃላት ለሃይማኖታችሁ ያላችሁን ታማኝነት ለመለካት ነበሩ። ለሃይማኖታችሁ ያላችሁን ታማኝነትና እኔን ያስደሰተኝን አቋማችሁን በዓይኖቼ አየሁ› አለ። ከዚያም ሩሞች ለሂረቅል ሰገዱ፤ የቤተ መንግሥቱም በሮች ሲከፈቱ ወጥተው ሄዱ።»5 ሂረቅል ሰይዲና ዲሕያን ጠርቶ የሆነውን ነገራቸው። አንዱ ከሌላው የሚበልጥ ውድ ስጦታዎችንም ሰጣቸው። በተጨማሪም ለክቡር ነብያችን (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) ደብዳቤ ጻፈ። ደብዳቤውንና ያዘጋጃቸውን ስጦታዎች ለሰይዲና ዲሕያ ሰጥቶ ወደ ውዱ ነብያችን ላከ።

«ሙሳና ዒሳ (ዐለይሂማ ሰላም) መምጣታቸውን የተናገሩላቸው የመጨረሻው ዘመን ነብይ መሆናቸው ምንም ጥርጥር የለውም» መነኩሴው ሰፋጢር

ሂረቅል ሙስሊም መሆን ፈልጎ ነበር፤ ነገር ግን ዙፋኑንና ሕይወቱን እንዳያጣ ፈርቶ አላመነም። ለክቡር ነብያችን በጻፈው ደብዳቤ ውስጥ፦ «ዒሳ ዐለይሂ ሰላም መምጣታቸውን ላበሠሩላቸው ለአላህ መልዕክተኛ ለሙሐመድ፣ ከሩሞች ንጉሥ ከቄሳር! መልዕክተኛዎ ከደብዳቤዎ ጋር ወደ እኔ መጣ። እርስዎ የአላህ እውነተኛ መልዕክተኛ መሆንዎን እመሰክራለሁ። እኛ እርስዎን በኢንጂል ውስጥ ተጽፈው አግኝተናል፤ ዒሳ ዐለይሂ ሰላምም መምጣትዎን አብሥረውን ነበር። ሩሞችን በእርስዎ እንዲያምኑ ጠርቻቸው ነበር፤ እነርሱ ግን አልፈለጉም። እኔን ቢሰሙ ኖሮ ይህ ያለ ጥርጥር ለእነርሱ መልካም በሆነ ነበር። እርስዎ ዘንድ ሆኜ እርስዎን ማገልገልንና እግሮችዎን ማጠብን እጅግ እመኛለሁ» ይል ነበር። ሰይዲና ዲሕያ ከሂረቅል ተለይተው ወደ ሒስማ መጡ። በመንገድ ላይ ከጁዛም ሸለቆዎች አንዱ በሆነው በሸናር ሸለቆ ሑነይድ ኢብኑ ዑስ ከልጁና ከሰዎቹ ጋር ሰይዲና ዲሕያን ዘረፏቸው። ከአሮጌ ልብሶቻቸው በቀር ያላቸውን ሁሉ ወሰዱባቸው። በዚያ አካባቢ ዱበይብ ኢብኑ ሪፋዐ ኢብኑ ዘይድና ሕዝቡ እስልምናን ተቀብለው ነበር። ዲሕያ ወደ እነርሱ መጥተው የሆነውን ሲነግሯቸው እነርሱ በሑነይድ ኢብኑ ዑስና በነገዱ ላይ ዘምተው ንብረቱን ሁሉ መለሱ።

በኋላ ክቡር ረሱሉላህ ዘይድ ኢብኑ ሐሪሳን በሑነይድ ኢብኑ ዑስና በሰዎቹ ላይ ላኩ። በዚያ አካባቢ የነበሩ ሁሉ አመኑ። ሰይዲና ዲሕያ መዲና ሲደርሱ ወደ ቤታቸው ሳይገቡ በቀጥታ ወደ ሐቢቡል አክረም በር ሄዱ። በሩን አንኳኩ። ነብያችን፦ «ማነው?» ሲሉ ጠየቁ። ዲሕያ፦ «ዲሕያ አል-ከልቢ» አሉ። የዓለማት ሰይድ፦ «ግባ» አሉ። ሰይዲና ዲሕያ ገብተው የሆነውን ሁሉ በዝርዝር ተረኩ። ለክቡር ነብያችን የሂረቅልን ደብዳቤ አነበቡ፤ እርሳቸውም፦ «እርሱ ገና የተወሰነ ጊዜ (በዙፋኑ ላይ) ይቆያል። ደብዳቤዬ ከእነርሱ ዘንድ እስካለ ድረስ ሥልጣናቸው ይቀጥላል» አሉ።

ሂረቅል በደብዳቤው በነብያችን እንዳመነ ቢጽፍም ክቡር ረሱሉላህ (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን)፦ «ይዋሻል። ከሃይማኖቱ አልተመለሰም» አሉ። ሂረቅል የውዱ ነብያችንን ደብዳቤ በሐር አትላስ ጠቅልሎ በክብ የወርቅ ሣጥን ውስጥ አስቀመጠ። የሂረቅል ቤተሰብ ይህን ደብዳቤ ጠብቆ ከሁሉም ሰው ሰውሮ አቆየው። ይህ ደብዳቤ በእጃቸው እስካለ ድረስ ሥልጣናቸው እንደሚቀጥል ይናገሩና ያምኑ ነበር። በእርግጥም እንዲሁ ሆነ።6