የኡሑድ ጦርነት

የዚህን ሰይፍ ሐቅ ማን ይሰጣል

ሁለቱም ወገኖች በቦታቸው መቆም ባቃታቸው አንድ ወቅት ውዱ ነብያችን በእጃቸው የያዙትን ሰይፍ አሳዩ። በእርሱም ላይ ይህ ስንኝ ተጽፎ ነበር፦

በፍርሃት ውርደት አለ፤ ወደፊት በመግፋት ክብርና ሞገስ አለ፤
ሰው በመፍራቱ ከቀደር አያመልጥም።

እንዲህም ሲሉ ተሰሙ፦ «ይህን ሰይፍ ከእኔ ማን ይቀበላል?» ይህን የሰሙ ብዙ ሶሓቦች ሁሉም በአንድ ጊዜ ለመቀበል እጆቻቸውን ዘረጉ። ነብያችን እንደገና፦ «ሐቁን ለመስጠት ማን ይቀበለዋል?» ባሉ ጊዜ ሶሓቦች ዝም አሉ፤ ወደ ኋላም አሉ። ሰይፉን በብርቱ ከሚፈልጉት መካከል ዙበይር ኢብኑል ዐዋም፦ «የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! እኔ እቀበላለሁ» አሉ። ነብያችን ሰይፉን ለሰይዲና ዙበይር አልሰጡም። የአቡበክር፣ የዑመርና የዐሊይ (ረዲየላሁ ዐንሁም) ጥያቄዎችም በነብያችን ተቀባይነት አላገኙም።

አቡ ዱጃና፦ «የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! የዚህ ሰይፍ ሐቅ ምንድን ነው?» ብለው ጠየቁ። ውዱ ነብያችንም፦ «ሐቁ፣ እስኪጣመምና እስኪታጠፍ ድረስ ጠላትን በእርሱ መምታት ነው። ሐቁ በእርሱ ሙስሊምን አለመግደልህና በእርሱ ከከሓዲዎች ፊት አለመሸሽህ ነው። አላሁ ተዓላ ድልን ወይም ሸሂድነትን እስኪሰጥህ ድረስ በእርሱ በአላህ መንገድ መዋጋትህ ነው» ባሉ ጊዜ አቡ ዱጃና፦ «የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! እኔ ሐቁን ለመፈጸም እቀበለዋለሁ» አሉ። ነብያችንም በእጃቸው ያለውን ሰይፍ ሰጧቸው።14

አቡ ዱጃና (ረዲየላሁ ዐንሁ) እጅግ ደፋርና ጀግና እንደነበሩ ሁሉ በጦር ሜዳዎች ላይ እጅግ ብልህ ሆነው ይንቀሳቀሱ ነበር፤ «ጦርነት ብልሃት ነው»15 የሚለውን ሐዲስ ሸሪፍ ያለ ጉድለት ይጠብቁ ነበር። ሰይዲና አቡ ዱጃና ሰይፉን በተቀበሉ ጊዜ በኩራት፣ በግርማና በትምክህት ስንኞችን እያሉ ወደ ጦር ሜዳው መራመድ ጀመሩ። በላያቸው ከአንድ ሸሚዝና በራሳቸው ላይ ካለው ቀይ ጥምጣማቸው በቀር ሌላ ነገር አልነበረም።

ይህ የሰይዲና አቡ ዱጃና አረማመድ በሶሓቦች ዘንድ ብዙም አልተወደደም። በዚህም ክቡር ነብያችን፦ «ይህ ከእነዚህ ቦታዎች (ከጦር ሜዳዎች) ውጭ የአላሁ ተዓላን ቁጣ የሚያስከትል አረማመድ ነው» ብለው በኩራት መራመድ የሚፈቀደው በጠላት ፊት ብቻ መሆኑን አሳወቁ።

ከዚህ በላይ መጠበቅ ያልቻለው ኻሊድ ኢብኑል ወሊድ ከአጋሪዎቹ ሰልፍ በእርሱ ሥር ካሉት ኃይሎች ጋር ጥቃት ጀመረ። ውዱ ነብያችንም በቦታቸው መቆም ላቃታቸው ሶሓቦች የጥቃት ትእዛዝ ሰጡ። በቅጽበት «አላሁ አክበር» የሚሉ ድምፆች የጦር ሜዳውን ሞሉት። ከሁሉ ፊት ጥሩር ባልለበሱት ኃይሎች ራስ ላይ ሆነው ሰይዲና ሐምዛ በእጆቻቸው ባሉት ሰይፎች ወደ እርሳቸው የሚመጣውን እያንዳንዱን ከሓዲ መምታት ጀመሩ። በታላቅ ቁጣ የመጡት የኻሊድ ኢብኑል ወሊድ ኃይሎች ወዲያውኑ ወደ ኋላ ተመቱ። ኻሊድ ኢብኑል ወሊድ በዚህ ጊዜ በተራራው መተላለፊያ በኩል ዞሮ ከኋላ ለመምታት ሰፊ ቅስት ሠርቶ የዐይነይን ኮረብታ ደረሰ። ነገር ግን ሰይዲና ዐብዱላህ ኢብኑ ጁበይርና በእርሳቸው ሥር ያሉት ሃምሳ ጀግኖች በኃይለኛ የቀስት ውርወራ መለሷቸው።

አሁን ጦርነቱ ጋለ። ሁለቱም ወገኖች በሙሉ ኃይላቸው ይዋጉ ነበር። እያንዳንዱ ሶሓቢይ ቢያንስ ከአራት አጋሪዎች ጋር እየታገለ ወደፊት ለመግፋት ይሞክር ነበር።

«ሶሓቦቼ ሆይ! ቁጥራቸው ጥቂት ለሆኑ ሰዎች ከጠላት ጋር መዋጋት ይከብዳቸዋል። ቢጸኑና ቢጥሩ ግን አላሁ ተዓላ ወደ እፎይታ ያደርሳቸዋል» ሐዲስ ሸሪፍ

ሰይዲና ሐምዛ በአንድ በኩል «አላሁ አክበር! አላሁ አክበር!» እያሉ ይጣሩ ነበር፤ በሌላ በኩል ደግሞ፦ «እኔ የአላሁ ተዓላ አንበሳ ነኝ!» እያሉ ጠላትን እየሰበሩ ወደፊት ይገፉ ነበር። ሶፍዋን ኢብኑ ኡመያ በዙሪያው ላሉት፦ «ሐምዛ የት ነው? አሳዩኝ» እያለ የጦር ሜዳውን ይፈልግ ነበር። አንድ ጊዜ ዓይኖቹ በሁለት ሰይፍ የሚዋጋን ሰው አዩና፦ «ይህ የሚዋጋው ማን ነው?» ብሎ ጠየቀ። በዙሪያው ያሉትም፦ «የምትፈልገው ሰው ነው! ሐምዛ!» አሉ። ሶፍዋንም፦ «እስከ ዛሬ ድረስ የገዛ ወገኑን ለመግደል የሚያጠቃ እንደ እርሱ ያለ ቁጡና ደፋር ሌላ ሰው አላየሁም» አለ።

ጦርነቱ በጣም በጋለበት ጊዜ ከሙሃጂሮች መካከል የሆኑት ዙበይር ኢብኑል ዐዋም ሰይፉ ለእርሳቸው ባለመሰጠቱ አዝነው ስለነበር በልባቸው እንዲህ አሉ፦ «እኔ ከረሱሉላህ ሰይፉን ጠየቅሁ፤ ነገር ግን ለአቡ ዱጃና ሰጡት። እኔ ግን የአክስታቸው የሶፊያ ልጅ ነኝ። በተጨማሪም ቁረይሻዊ ነኝ። ደግሞም ቀድሜ የጠየቅሁት እኔ ነበርኩ። እስኪ ሄጄ አቡ ዱጃና ከእኔ የበለጠ ምን እንደሚያደርግ ልመልከት።» ከዚያም አቡ ዱጃናን መከታተል ጀመሩ። ሰይዲና አቡ ዱጃና «አላሁ አክበር!» እያሉ ተክቢር ያደርጉ ነበር፤ ከአጋሪዎች ማንንም ባገኙ ጊዜ መትተው ይገድሉት ነበር። ከአጋሪዎቹ እጅግ ጨካኞች መካከል አንዱ፣ ግዙፍ ሰውነት ያለው፣ ሰውነቱ በሙሉ በጥሩር ተሸፍኖ ዓይኖቹ ብቻ የሚታዩ ሰው ከአቡ ዱጃና ጋር ተገናኘ። መጀመሪያ እርሱ ራሱ ሰይዲና አቡ ዱጃናን አጠቃ። አቡ ዱጃና ከምቱ በጋሻቸው ተከላከሉ። የአጋሪው ሰይፍ በአቡ ዱጃና ጋሻ ውስጥ ተቀበረ። ሰይፉን ጎተተ፤ ነገር ግን ሊያወጣው አልቻለም። ተራው የአቡ ዱጃና ሆነ። በአንድ የሰይፍ ምት ተጋጣሚያቸውን ገደሉት።

ከዚህ በኋላ አቡ ዱጃና በፊታቸው የወጣውን እያንዳንዱን ኢማን የሌለው ሰው እየጣሉ በተራራው ግርጌ አጋሪዎችን በአታሞዎቻቸው ወደሚያነሣሡት ሴቶች አጠገብ ደረሱ። ነገር ግን ሰይፋቸውን ቢያነሡም የአቡ ሱፍያንን ሚስት ሂንድን ከመግደል ተቆጠቡ።16 ይህን ያዩት ዙበይር ኢብኑል ዐዋም በልባቸው፦ «ሰይፉ ለማን መሰጠት እንዳለበት አላህና መልዕክተኛው ከእኔ ይበልጥ ያውቃሉ» አሉ። «ወላሂ ከእርሱ የበለጠ የሚዋጋና የሚመታ ሰው አላየሁም» አሉ።

ሚቅዳድ ኢብኑ አስወድ፣ ዙበይር ኢብኑል ዐዋም፣ ሰይዲና ዐሊይ፣ ሰይዲና ዑመር፣ ጦልሐ ኢብኑ ዑበይዲላህ፣ ሙስዐብ ኢብኑ ዑመይር ሁሉም የማይደፈሩ ምሽጎች ነበሩ። ክቡር ነብያችን ለጠላት በጣም ቀርበው ሲዋጉና ደጋግመው ሲያጠቁ ያዩ የተከበሩት ሶሓቦች በቦታቸው መቆም አቃታቸው። «በረሱሉላህ ላይ ጉዳት ሊደርስ ይችላል» ብለው በዙሪያቸው ይሰበሰቡ ነበር፤ በጥሩር የተከናነበውን ጠላት ፋታ አይሰጡትም ነበር። በዚህ ጊዜ ሰይዲና ዐብዱላህ ኢብኑ ዐምር ሸሂድ መሆናቸው ታየ። እርሳቸው የኡሑድ የመጀመሪያው ሸሂድ ነበሩ። ሸሂድ መሆናቸውን ያዩ ጓደኞቻቸው እንደ አንበሳ ሆነው ለአላሁ ተዓላ ውዴታ ሲሉ በጠላት መካከል ገቡ።

ጦርነቱ እጅግ በጋለበት አንድ ወቅት የጀግንነት ምልክት የሆኑት ሰይዲና ዐብዱላህ ኢብኑ ጀሕሽና የቀስተኞች አለቃ ሰይዲና ሰዕድ ኢብኑ አቢ ወቃስ ተገናኙ። በተለያዩ የአካል ክፍሎቻቸው ቆስለው ነበር። ሰይዲና ሰዕድ ኢብኑ አቢ ወቃስ እንዲህ ይላሉ፦ «በኡሑድ፣ የጦርነቱ ኃይለኛ ወቅት ነበር። ድንገት ዐብዱላህ ኢብኑ ጀሕሽ ወደ እኔ ተጠግተው እጄን ያዙና ወደ አንድ ቋጥኝ ሥር ጎተቱኝ። እንዲህም አሉኝ፦ ‹አሁን እዚህ አንተ ዱዓ አድርግ፤ እኔ «አሚን» ልበል። እኔ ዱዓ ላድርግ፤ አንተም «አሚን» በል!› እኔም፦ ‹እሺ› አልኩ። እንዲህ ብዬ ዱዓ አደረግሁ፦ ‹አላህ ሆይ! እጅግ ብርቱና ጠንካራ ጠላቶችን ላክልኝ። ከእነርሱ ጋር ያለ ምሕረት ልዋጋ። ሁሉንም ልግደል። ድል አድራጊ ሆኜ ልመለስ።› ለዚህ ዱዓዬ በሙሉ ልባቸው፦ ‹አሚን› አሉ።

ከዚያም እርሳቸው ራሳቸው ዱዓ ማድረግ ጀመሩ፦ ‹አላህ ሆይ! ብርቱ ጠላቶችን ላክልኝ፤ ከእነርሱ ጋር ያለ ምሕረት ልዋጋ። የጂሃድን ሐቅ ልስጥ። ሁሉንም ልግደል። በመጨረሻም ከእነርሱ አንዱ ሸሂድ ያድርገኝ። ከዚያም ከንፈሮቼን፣ አፍንጫዬንና ጆሮዎቼን ይቁረጥ። በደም ተውጬ ወደ ፊትህ ልምጣ። አንተ፦ «ዐብዱላህ ሆይ! ከንፈሮችህን፣ አፍንጫህንና ጆሮዎችህን ምን አደረግሃቸው?» ብለህ ስትጠይቀኝ፦ «አላህ ሆይ! በእነርሱ ብዙ ጥፋት ሠራሁ፤ በሚገባቸው ቦታ አልተጠቀምኩባቸውም። ወደ ፊትህ ማምጣታቸውን አፈርኩ። ውዱ ነብዬ በተገኙበት ጦርነት በአቧራና በአፈር ተለውሼ እንዲሁ መጣሁ» ልበል።› ልቤ ለእንዲህ ያለ ዱዓ «አሚን» ማለትን አልፈለገም። ነገር ግን እርሳቸው ስለፈለጉትና አስቀድሜ ቃል ስለገባሁ ሳልወድ «አሚን» አልኩ።

ከዚያም ሰይፎቻችንን መዝዘን ጦርነቱን ቀጠልን። ሁለታችንም በፊታችን የመጣውን እንገድል ነበር። እርሳቸው እጅግ በጀግንነት ያጠቁ ነበር፤ የጠላትን ሰልፎችም ይበታትኑ ነበር። ጠላትን ደጋግመው ይመቱ ነበር፤ ሸሂድ ለመሆን በማያልቅ ምኞት እንደገና ያጠቁ ነበር። ‹አላሁ አክበር! አላሁ አክበር!…› እያሉ ሲዋጉ ሰይፋቸው ተሰበረ። በዚያ ቅጽበት ውዱ ነብያችን የተምር ዛፍ ቅርንጫፍ ዘርግተውላቸው ጦርነቱን እንዲቀጥሉ አዘዟቸው። ይህ ቅርንጫፍ በተአምር ሰይፍ ሆነ፤ በፊታቸው ከመጣው ጋርም መዋጋታቸውን ቀጠሉ። እጅግ ብዙ ጠላቶችን ገደሉ። በጦርነቱ መጨረሻ አካባቢ አቡል ሐከም የተባለ አጋሪ በወረወራቸው ቀስቶች የተመኙትን ሸሂድነት አገኙ። ሸሂድ በሆኑ ጊዜ ከሓዲዎች ሬሳቸው ላይ ተረባርበው አፍንጫቸውን፣ ከንፈሮቻቸውንና ጆሮዎቻቸውን ቆረጡ። ሰውነታቸው በሙሉ በደም ተነከረ።»

በሙጃሂዶቹ ሰልፍ ውስጥ የሰይፉን ሰገባ ሰብሮ፦ «መሞት ከመሸሽ እጅግ ይሻላል!» ብሎ በተመዘዘ ሰይፍ በአጋሪዎች መካከል የገባው ቁዝማን ብዙ ጀግንነትና ጀብዱ አሳየ። ብቻውን ሰባት ወይም ስምንት ከሓዲዎችን ገደለ። በመጨረሻም ቆስሎ መሬት ላይ ወደቀ። ሶሓቦች በዚህ ጀግንነቱ ተደንቀው ለክቡር ነብያችን በነገሩ ጊዜ፦ «እርሱ የጀሀነም ሰው ነው» አሉ። ሰይዲና ቀታዳ ኢብኑ ኑዕማን ወደ ቁዝማን ሄደው፦ «ቁዝማን ሆይ! ሸሂድነት የተባረከ ይሁንልህ!» ባሉ ጊዜ ቁዝማን፦ «እኔ የተዋጋሁት ለሃይማኖት ቅናት ብዬ ሳይሆን ቁረይሾች ወደ መዲና መጥተው የተምር እርሻዬን እንዳያወድሙ ብዬ ነው!» አለ። ከዚያም በቀስት የእጅ አንጓውን ደም ሥሮች ወግቶ ራሱን አጠፋ። የክቡር ነብያችን «እርሱ የጀሀነም ሰው ነው!» ማለታቸው ጥበብ ተረዳ።

ከጦርነቱ መጀመሪያ አንሥቶ የዓለማት ሰይድ የሆኑትን ውዱ ነብያችንን ጨምሮ ሁሉም ሶሓቦች ታላቅ ተጋድሎ አደረጉ። በኃይለኛ ጥቃቶች የአጋሪዎችን ሠራዊት ወደ ኋላ መለሱ። ከድንጋይና ከእንጨት ከሠሯቸውና «ላት፣ ዑዛ፣ ሁበል!» እያሉ ከሚያመልኳቸው ጣዖታት ጥቅምና እርዳታ የሚለምነው የአጋሪዎች ጭፍራ በዚህ የሙጃሂዶች ጀግንነት ፊት ተፈረካክሶ መሸሽ ጀመረ። ለጦርነት ሊያነሣሷቸው የመጡት ሴቶች ዋይታ እያሰሙ የሚሸሹትን ወታደሮች ለመድረስ ይሞክሩ ነበር።

የቁረይሽ አጋሪዎች የጦር ሜዳውን ትተው ይዘውት የመጡትን ንብረት ጥለው ወደ መካ መሸሽ በጀመሩ ጊዜ የእስልምና ወታደሮች አላሁ ተዓላ ቃል የገባላቸውን ድል በማግኘታቸው ተደስተው ለእርሱ ምስጋና አቀረቡ። አጋሪዎቹ በቁጥርና በኃይል እጥፍ ድርብ ብልጫ ቢኖራቸውም በሙስሊሞች ፊት ተዋረዱ። እርስ በርሳቸው እየተረጋገጡ ሲሸሹ የተከበሩት ሶሓቦችም ያሳድዷቸው ነበር፤ የደረሱበትንም እየመቱ ይገድሉ ነበር። በዚህ ትርምስ ውስጥ አዲስ ያገቡት ሰይዲና ሐንዞላ ኢብኑ አቢ ዓሚር በፈረሱ ለመሸሽ የሚሞክረውን የአጋሪዎቹን ሠራዊት ጠቅላይ አዛዥ አቡ ሱፍያንን ደረሱበት። የፈረሱን እግሮች በሰይፍ መትተው ፈረሱን መሬት ላይ አንበረከኩት። መሬት ላይ የወደቀው አቡ ሱፍያን በሙሉ ኃይሉ፦ «የቁረይሽ ሰዎች ሆይ!… ድረሱልኝ!… እኔ አቡ ሱፍያን ነኝ! ሐንዞላ በሰይፍ ሊቆራርጠኝ ይፈልጋል!…» እያለ መጮኽ ጀመረ። ከእርሱ ጋር ለመሸሽ የሚሞክሩት አጋሪዎች ይህን ሁኔታ ቢያዩም ነፍሳቸውን የማዳን ጭንቀት ውስጥ ገብተው ስለ አዛዣቸው ግድ አላላቸውም።

«ጦርነት ብልሃት ነው» ሐዲስ ሸሪፍ

ነገር ግን በዚያ ቅጽበት ከሰይዲና ሐንዞላ ጀርባ ቅርብ የነበረው አጋሪው ሸዳድ ኢብኑል አስወድ ጦሩን በሐንዞላ ጀርባ ሰካው። ሰይዲና ሐንዞላ «አላሁ አክበር!» ብለው አንድ ጥቃት ለማድረግ ቢፈልጉም መሬት ላይ ወድቀው ሸሂድ ሆኑ፤ የተባረከችው ነፍሳቸውም ወደ ጀነት በረረች። ረሱሉል አክረም (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን)፦ «መላእክት ሐንዞላን በሰማይና በምድር መካከል በብር ሳህን ውስጥ በዝናብ ውኃ ሲያጥቧቸው አየሁ» አሉ። አቡ ኡሰይድ እንዲህ ብለው ተረኩ፦ «የረሱሉላህን ይህን ንግግር በሰማሁ ጊዜ ወደ ሐንዞላ ሄድኩ። ከራሳቸው የዝናብ ውኃ ይንጠባጠብ ነበር። ተመልሼ ይህን ለረሱሉል አክረም ነገርኳቸው።» ሰይዲና ሐንዞላን «ገሲሉል መላኢካ»፣ ማለትም መላእክት ያጠቧቸው ሰው ብለው ጠሯቸው።17

የአጋሪዎቹን መሸሽ ያዩ በዐይነይን መተላለፊያ ላይ ከነበሩት ቀስተኞች አንዳንዶቹ ጦርነቱ ያለቀ መስሏቸው ቦታቸውን ትተው ሄዱ። አዛዣቸው ዐብዱላህ ኢብኑ ጁበይርና አሥራ ሁለት ሰዎች በቦታቸው ቀሩ።18

የሰይዲና ዐሊይ ጀግንነት

በዚህ መካከል በንቃት የሚጠብቀውና እያንዳንዱን አጋጣሚ ለመጠቀም የሚሞክረው የቁረይሽ የቀስተኞች ክፍል አዛዥ ኻሊድ ኢብኑል ወሊድ በመተላለፊያው ላይ ያሉት ሙጃሂዶች መቀነሳቸውን ባየ ጊዜ በእርሱ ሥር ያሉትን ፈረሰኞች አንቀሳቀሰ።

ከዒክሪማ ኢብኑ አቢ ጀህል ጋር በቅጽበት የዐይነይን መተላለፊያ ደረሱ። ሰይዲና ዐብዱላህ ኢብኑ ጁበይርና ታማኝና ቃላቸውን የሚጠብቁ ጓደኞቻቸው በሰልፍ ተደርድረው ተራራቁ። በኮሮጇቸው ያሉት ቀስቶች እስኪያልቁ ድረስ በጠላት ላይ ቀስት አዘነቡ። ከዚያም በጦሮቻቸው፣ ፊት ለፊት በተገናኙ ጊዜም «አላሁ አክበር! አላሁ አክበር!» እያሉ በሰይፎቻቸው ብዙ ጀብዱ ፈጸሙ። በኢማን ባለቤቶችና ኢማን በሌላቸው መካከል አንድ ለሃያ አምስት የሆነ እጅግ ያልተመጣጠነ ሁኔታ ነበር። የተከበሩት ሶሓቦች የነብያቸውን ትእዛዝ ለመፈጸም እስከ ደማቸው የመጨረሻ ጠብታ ድረስ ተዋጉ። አንዱ ከሌላው በኋላ የሸሂድነትን ጽዋ ጠጡ፤ የተባረኩ ሰውነቶቻቸው መሬት ላይ ወደቁ፤ ነፍሶቻቸውም ወደ ጀነት በረሩ (ረዲየላሁ ዐንሁም)።

አጋሪዎቹ ከጥላቻቸው የተነሣ የሰይዲና ዐብዱላህን ልብስ ገፈው የተባረከ ሰውነታቸውን በጦሮች በሳሱት። ሆዳቸውን ቀደው የውስጥ አካላቸውን አወጡ።

ኻሊድ ኢብኑል ወሊድና ዒክሪማ በመተላለፊያው ላይ የነበሩትን ሙጃሂዶች ሸሂድ ካደረጉ በኋላ በፍጥነት የእስልምናን ሠራዊት ከኋላ አጠቁ። ሶሓቦች ጠላትን በድንገት ከኋላቸው ብቅ ብሎ ባዩት ጊዜ ለመሰባሰብ ዕድል አላገኙም። ምክንያቱም ብዙዎቻቸው መሣሪያዎቻቸውን እንኳ አስቀምጠው ነበር። ሁሉም ነገር በድንገት ተለወጠ። ከፊት እየሸሹ የነበሩት የቁረይሽ አጋሪዎች ኻሊድ ኢብኑል ወሊድ ከኋላ ጥቃት መጀመሩን ባዩ ጊዜ እንደገና ተመለሱ። ሙጃሂዶቹ በሁለት እሳት መካከል ቀሩ። ጠላት ከፊትና ከኋላ እያጠቃ ሙጃሂዶቹን ማጣበብ ጀመረ። የሶሓቦች እርስ በርስ ግንኙነት ተቋረጠ። ለመበታተን ተገደዱ።19

ሰይዲና ዐሊይ እንዲህ ብለው ተረኩ፦ «ዒክሪማ ኢብኑ አቢ ጀህልም በመካከላቸው ወደ ነበረ የአጋሪዎች ክፍል መሀል ዘልቄ ገባሁ። ከበቡኝ፤ አብዛኞቻቸውን በሰይፍ አለፍኳቸው። ወደ ሌላ ክፍል ውስጥ ዘልቄ ገባሁ፤ ከእነርሱም እጅግ ብዙዎቹን ከጥቅም ውጭ አደረግኋቸው። ቀኔ ስላልደረሰ ምንም አልሆንኩም ነበር። አንድ ጊዜ ረሱሉላህን ማየት አልቻልኩም። በልቤም፦ ‹እምላለሁ፣ እርሳቸው የጦር ሜዳውን ትተው የሚሄዱ ሰው አይደሉም። ምናልባት አላሁ ተዓላ ባደረግነው ያልተገባ ተግባር ምክንያት ከመካከላችን አንሥቶ ወስዷቸዋል! ከእንግዲህ ለእኔ እየተዋጉ ከመሞት በቀር ሌላ መንገድ አልቀረም› አልኩ፤ የሰይፌንም ሰገባ ሰበርኩ። በአጋሪዎቹ ላይ አደጋ ጥዬ በበተንኳቸው ጊዜ ረሱሉላህ በመካከላቸው ቀርተው አየሁ። በዚህም አላሁ ተዓላ ረሱሉላህን በመላእክቱ ይጠብቃቸው እንደነበር ተረዳሁ።»

የጠላት ወታደሮች እስከ ረሱሉል አክረም (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) አጠገብ ድረስ ቀርበው ነበር። ሁኔታው እጅግ አደገኛ ነበር። ውዱ ነብያችን ልክ እንደ ገደላማ ተራራ ቆመው ነበር፤ ጸኑ፤ ከቦታቸውም አልተለዩም። በአንድ በኩል ከጠላት ጋር እየተዋጉ በሌላ በኩል የተበታተኑትን ሶሓቦቻቸውን ለማሰባሰብ እየሞከሩ እንዲህ ይሉ ነበር፦ «እገሌ ሆይ! ወደ እኔ ና! እገሌ ሆይ! ወደ እኔ ና! እኔ ረሱሉላህ ነኝ።

ወደ እኔ ተመልሶ ለሚመጣ ጀነት አለው!» ሰይዲና አቡበክር፣ ሰይዲና ዑመር፣ ዐብዱረሕማን ኢብኑ ዐውፍ፣ ጦልሐ ኢብኑ ዑበይዲላህ፣ ዐሊይ ኢብኑ አቢ ጧሊብ፣ ዙበይር ኢብኑል ዐዋም፣ አቡ ዱጃና፣ አቡ ዑበይዳ ኢብኑል ጀራሕ፣ ሰዕድ ኢብኑ ሙዓዝ፣ ሰዕድ ኢብኑ አቢ ወቃስ፣ ሑባብ ኢብኑ ሙንዚር፣ ኡሰይድ ኢብኑ ሑደይር፣ ሰህል ኢብኑ ሑነይፍ፣ ዓሲም ኢብኑ ሳቢትና ሐሪስ ኢብኑ ሲማ (ረዲየላሁ ዐንሁም) በቅጽበት በውዱ ነብያችን ዙሪያ ክብ ሠርተው እርሳቸውን ለመጠበቅ ሕያው የምሽግ ግንብ አቆሙ።

በዚህ ጊዜ ሰይዲና ዐባስ ኢብኑ ዑባዳ የተበታተኑት ሶሓቦች እንዲሰባሰቡ እንዲህ እያሉ ሲጮኹ ተሰሙ፦ «ወንድሞቼ ሆይ! ይህ የደረሰብን መከራ የነብያችንን ትእዛዝ ባለመፈጸማችን የመጣ ውጤት ነው። አትበታተኑ! ወደ ነብያችን ዙሪያ ኑ! እኛ ከጠባቂዎቹ ጋር ቦታ ባንይዝና በረሱሉላህ ላይ ጉዳት እንዲደርስ ምክንያት ብንሆን ከእንግዲህ በጌታችን ዘንድ ለእኛ የምናቀርበው ምንም ምክንያት አይኖርም!» ሰይዲና ዐባስ ኢብኑ ዑባዳ ኻሪጃ ኢብኑ ዘይድንና አውስ ኢብኑ አርቀምን ከጎናቸው አድርገው «አላሁ አክበር!» እያሉ በተመዘዘ ሰይፍ ወደ ጠላት መሀል ገቡ። ለረሱሉላህ ሲሉ፣ እርሳቸውን ለመጠበቅ በጀግንነት ተዋጉ። ኻሪጃ ኢብኑ ዘይድ በአሥራ ዘጠኝ ቦታ ቆስለው ነበር። የሌሎቹም ቁስል ከዚህ ያነሰ አልነበረም። በዚህም ሦስቱም እጅግ የናፈቁትን የሸሂድነት ማዕረግ አገኙ።

ሶሓቦች በዚህ እጅግ አደገኛ ወቅት ቀስ በቀስ በክቡር ነብያችን ዙሪያ መሰባሰብ ጀመሩ። አጋሪዎቹ ውዱ ነብያችንንና ሰውነታቸውን መከታ ያደረጉላቸውን የተከበሩ ሶሓቦቻቸውን በክብ ውስጥ አስገቧቸው። ከየአቅጣጫው በክፍል በክፍል እየገፉ ክቡን ያጠብቡ ነበር። ከቁረይሾች አንድ ቡድን ወደፊት ሲወረወር ያዩት የዓለማት ሰይድ ከአጠገባቸው ላሉትና ነፍሳቸውን መሥዋዕት ለማድረግ ዝግጁ ለሆኑት ሶሓቦቻቸው፦ «ይህን ክፍል ማን ይመክታል?» ባሉ ጊዜ ሰይዲና ወህብ ኢብኑ ቃቡስ፦ «የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! ነፍሴ ለእርስዎ መሥዋዕት ትሁን! እኔ እመክታቸዋለሁ» ብለው ወደፊት ሲወረወሩ ታዩ። የአላሁ ተዓላን የተከበረ ስም ከአንደበታቸው የማይለዩት ይህ ጀግና በተመዘዘ ሰይፍ በአጋሪዎቹ መካከል ገቡ። ክቡር ነብያችንም፦ «በጀነት አበሥርሃለሁ» አሉ። ወህብ በጠላት ፊት ያሳዩትን ጽናትና ጥረት ባዩ ጊዜም፦ «አላህ ሆይ! እዘንለት! ራራለት!» አሉ።

አጋሪዎቹ ሰይዲና ወህብን መሀል አድርገው በጦር ሸሂድ እንዳደረጓቸው ያዩት ሰዕድ ኢብኑ አቢ ወቃስ እርሳቸውን ለመርዳት ወደፊት ተወረወሩ፤ ወደ ጠላት መሀል ገብተው ታይቶ የማይታወቅ ጀግንነት አሳዩ። ብዙ ከሓዲዎችን ከጥቅም ውጭ አደረጉ። ሌሎቹንም ወደ ኋላ መልሰው ወደ ውዱ ነብያቸው አጠገብ መጡ። ረሱሉል አክረምም ስለ ሰይዲና ወህብ፦ «እኔ በአንተ ደስተኛ ነኝ። አላሁ ተዓላም ይደሰትብህ» አሉ። ሐቢቡል አክረም አንድ የአጋሪዎች ቡድን የሙጃሂዶቹን ክብ ሰብሮ ወደ እርሳቸው ሲገፋ ባዩ ጊዜ ሰይዲና ዐሊይን፦ «አጥቃቸው» አሉ። ሰይዲና ዐሊይ አጥቅተው ዐምር ኢብኑ ዐብዱላህን ገደሉ፤ ሌሎቹንም አባረሩ። ሰይፋቸው በተሰበረ ጊዜ ነብያችን ዙልፊቃርን ሰጧቸው። ሌላ ቡድን ሲመጣ ክቡር ነብያችን፦ «ዐሊይ ሆይ! የእነዚህን ክፋት ከእኔ መልስ» አሉ። ነፍሳቸውን ለረሱሉላህ መሥዋዕት ያደረጉት የአላሁ ተዓላ አንበሳ ወዲያውኑ አደጋ ጣሉ። ሸይባ ኢብኑ ማሊክን ገድለው ሌሎቹን ወደ ኋላ መለሱ። በዚያ ቅጽበት ጂብሪል ዐለይሂ ሰላም መጥተው ለክቡር ነብያችን፦ «የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! ይህ ተግባር ከዐሊይ የተገለጠ ልዩ ጀግንነት ነው» ባሉ ጊዜ ክቡር ረሱሉላህ፦ «እርሱ ከእኔ ነው፤ እኔም ከእርሱ ነኝ» አሉ።

«መላእክት ሐንዞላን በሰማይና በምድር መካከል በብር ሳህን ውስጥ በዝናብ ውኃ ሲያጥቧቸው አየሁ» ሐዲስ ሸሪፍ

ጂብሪል ዐለይሂ ሰላምም፦ «እኔም ከሁለታችሁ ነኝ» አሉ። በዚያው ቅጽበት አንድ ድምፅ፦ «እንደ ዐሊይ ያለ ጀግና፣ እንደ ዙልፊቃር ያለ ሰይፍ አይገኝም» ይል ነበር።

አጋሪዎቹ ወደ ውዱ ነብያችን መቅረብ እንደማይችሉ በተረዱ ጊዜ ቀስት መወርወር ጀመሩ። የተወረወሩት ቀስቶች ወይ በላያቸው ያልፉ ነበር፣ ወይ በፊታቸው፣ በቀኛቸው ወይም በግራቸው ይወድቁ ነበር።

ጠላትን ወደ ኋላ ለመመለስ ነፍሳቸውን በእጃቸው ይዘው የሚዋጉት ሶሓቦች ይህን ሁኔታ እንዳዩ በዓለማት ሰይድ ዙሪያ ተሰብስበው የተባረኩ ሰውነቶቻቸውን ለሚመጡት ቀስቶች መከታ ማድረግ ጀመሩ። ክቡር ነብያችን ሶሓቦቻቸውን በቀስት እንዲመልሱ ባዘዙ ጊዜ ሶሓቦችም በጠላት ላይ ቀስት መወርወር ጀመሩ። ውዱ ነብያችን ሰይዲና ሰዕድ ኢብኑ አቢ ወቃስን በፊታቸው አስቀመጡ። እጅግ የተዋጣላቸው ዓላሚ የሆኑት ሰይዲና ሰዕድ በፍጥነት አከታትለው በጠላት ላይ ቀስት ማዝነብ ጀመሩ። ከኮሮጇቸው ማለትም ከቀስት ማስቀመጫቸው ቀስት በመዘዙ ቁጥር፦ «ጌታዬ ሆይ! ይህ የአንተ ቀስት ነው። በእርሱ ጠላትን ምታ!» ይሉ ነበር፤ ክቡር ነብያችንም፦ «አላህ ሆይ! የሰዕድን ዱዓ ተቀበል! አላህ ሆይ! የሰዕድን ቀስት አቅና!… ቀጥል፣ ሰዕድ! ቀጥል! እናቴና አባቴ ለአንተ መሥዋዕት ይሁኑ!» ይሉ ነበር። በዚህ መልኩ በእያንዳንዱ የቀስት ውርወራ ክቡር ነብያችን እነዚያኑ ዱዓዎቻቸውን ይደግሙ ነበር።

የሰይዲና ሰዕድ ቀስቶች ባለቁ ጊዜ ውዱ ነብያችን የራሳቸውን ቀስቶች ሰጥተው አስወረወሯቸው። የሰይዲና ሰዕድ ኢብኑ አቢ ወቃስ እያንዳንዱ ቀስት ወይ አንድን ጠላት ወይም የሚጋልበውን እንስሳ ይመታ ነበር።

አጋሪዎቹ ቀስት በሚወረውሩበት ጊዜ ሰይዲና አቡ ጦልሐ የውዱ ነብያችንን ፊት ሸፍነው ለሚመጣው እያንዳንዱ ቀስት በራሳቸው ሰውነትና በጋሻቸው መከታ ይሆኑ ነበር፤ አልፎ አልፎም ጠላትን ግራ የሚያጋቡ ጩኸቶችን ያሰሙ ነበር። ክቡር ነብያችንም፦ «በሠራዊቱ ውስጥ የአቡ ጦልሐ ድምፅ ከመቶ ሰው ይበልጣል» አሉ። አቡ ጦልሐ አጋጣሚ ባገኙ ቁጥር በአጋሪዎቹ ላይ ቀስት ከመወርወር ወደ ኋላ አይሉም ነበር፤ በኃይልና በከፍተኛ ፍጥነት ይወረውሩ ነበር፤ የወረወሩትም ከንቱ አይቀርም ነበር። ረሱሉል አክረም የሚወረውሯቸውን ቀስቶች ለማየት ጓጉተው የተባረከ ራሳቸውን ቀና ባደረጉ ቁጥር አቡ ጦልሐ በረሱሉላህ ላይ ቀስት ይመታቸዋል ብለው በመፍራት፦ «የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! እናቴ፣ አባቴና ነፍሴ ለእርስዎ መሥዋዕት ይሁኑ! የተባረከውን ራስዎን ቀና አያድርጉ። የጠላት ቀስት መትቶ እንዳይጎዳዎት! ሰውነቴ ለተባረከው ሰውነትዎ መከታና ለእርስዎ መሥዋዕት ነው! እኔን ካላረዱኝ በቀር እርስዎ ዘንድ ሊደርሱ አይችሉም! እኔ ካልሞትኩ በቀር በእርስዎ ላይ ምንም አይደርስም!…» እያሉ ውዱ ነብያችንን ከራሳቸው ነፍስ አስበልጠው ይመለከቱ ነበር።

በኡሑድ ሜዳ በየአቅጣጫው ምሕረት የለሽ፣ አስፈሪ ውጊያ በሙሉ ኃይሉ ቀጥሎ ነበር፤ አንዳንዶቹ በፈረስ፣ አንዳንዶቹ ደግሞ በእግር ሆነው የኢማንና የክህደትን ትግል ቀጠሉ። ሶሓቦች ገና መሰባሰብ አልቻሉም ነበር። በክቡር ነብያችን ዙሪያ ሠላሳ ገደማ ሶሓቦች ብቻ እንደ እሳት እራት ይዞሩ ነበር፤ ለሚመጡት ቀስቶች፣ ጦሮችና የሰይፍ ምቶች የራሳቸውን ሰውነት ጋሻ ያደርጉ ነበር። ብቸኛ ምኞታቸው የክቡር ነብያችንን ትእዛዝ መፈጸምና በእርሳቸው ላይ ሊደርስ የሚችለውን ማንኛውንም ጉዳት ማራቅ ነበር። የጀግኖች አለቃ ሰይዲና ሐምዛ በዚያ ትርምስ ውስጥ ከክቡር ነብያችን ተለይተው ነበር፤ በአንድ ሕዝብ መሀል በሁለት እጆቻቸው ሁለት ሰይፎችን ይዘው ይዋጉ ነበር፤ «አላሁ አክበር!…» እያሉ በጠላት ልብ ውስጥ ፍርሃት ይዘሩ ነበር። እስከዚያች ጊዜ ድረስ ብቻቸውን ሙሉ ሠላሳ አንድ አጋሪዎችን ገድለው ነበር፤ እጅግ ብዙዎቹንም ክንዳቸውን ወይም እግራቸውን አሳጥተው ነበር። የገቡበትን የአጋሪዎች መንጋ በሚበትኑበት አንድ ወቅት ሲባዕ ኢብኑ ኡሙ አንማር፦ «እኔን ሊቋቋም የሚችል ጀግና አለን?» ብሎ ሰይዲና ሐምዛን ተገዳደረ። ሰይዲና ሐምዛም፦ «አንተ የሴት ገራዥ ልጅ ሆይ! ወደ እኔ ና! ታዲያ አንተ አላህንና መልዕክተኛውን ትገዳደራለህ ማለት ነው?» ብለው ዓይኑን እንኳ እንዲያርገበግብ ጊዜ ሳይሰጡት እግሮቹን ይዘው መሬት ላይ ዘረሩት።20 በላዩ ላይ ተቀምጠው ራሱን ከገላው ከለዩ በኋላ ገና ሙስሊም ያልሆነው ወሕሺ በፊት ለፊታቸው ካለው ቋጥኝ ጀርባ ጦሩን በእጁ ይዞ እያነጣጠረባቸው መሆኑን አዩ። ወዲያውኑ ወደ እርሱ ገሠገሡ፤ ነገር ግን ጎርፍ ወደ ቦረቦረው ጉድጓድ በደረሱ ጊዜ እግራቸው አዳልጦ በጀርባቸው ወደቁ። በዚያ ቅጽበት ጥሩራቸው ከሆዳቸው በኩል ተከፈተ። አጋጣሚውን ያገኘው ወሕሺ ጦሩን ወረወረ!… ጦሩ እየበረረ በሰይዲና ሐምዛ የተባረከ ሰውነት ውስጥ ተሰካ፤ በሌላው በኩልም ወጣ። የጀግኖቹ ታላቅ «አላህ ሆይ!» ብለው በዚያው ተዘረጉ። ሸሂድ ሆነው የናፈቁትን ማዕረግ አገኙ። በአላሁ ተዓላ መንገድ ለውዱ ነብያቸው ሲሉ ነፍሳቸውን መሥዋዕት አደረጉ (ረዲየላሁ ዐንሁ)።

«ሰዕድ ሆይ! እናቴና አባቴ ለአንተ መሥዋዕት ይሁኑ! ጌታዬ ሆይ! የእርሱን ቀስቶች ወደ ዒላማቸው አድርስ፤ ዱዓዎቹንም ተቀበል!» ሐዲስ ሸሪፍ

በዚህ ጊዜ በጠላት ሰልፎች ውስጥ አንድ ሰው፦ «እናንተ የቁረይሽ ጉባኤ ሆይ! የዝምድናን መብት የማይጠብቀውንና ወገናችሁን የከፋፈለውን ሙሐመድን ከመዋጋት ወደ ኋላ አትበሉ። ሙሐመድ ከዳነ እኔ አልዳን!…» እያለ አጋሪዎቹን የፍጥረተ ዓለሙን ሰይድ (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) እንዲያጠቁ ያነሣሣ ነበር። ይህ ድምፅ የዓሲም ኢብኑ አቢ ዐውፍ ነበር። ሰይዲና አቡ ዱጃና ይህን ድምፅ ሰምተው ነበር። እየተዋጉ ዓሲም ኢብኑ አቢ ዐውፍን አገኙትና ወዲያውኑ ገደሉት። ነገር ግን ከኋላው የነበረው አጋሪው መዕበድ በሙሉ ኃይሉ ሰይፉን ወደ ሰይዲና አቡ ዱጃና ሰነዘረ። በአላሁ ተዓላ ችሮታ ድንገተኛና እጅግ ፈጣን በሆነ እንቅስቃሴ መሬት ላይ የተዘረጉት አቡ ዱጃና ከገዳዩ ምት ዳኑ። ወዲያውኑ ተነሥተው መዕበድን በሰይፋቸው መትተው ገደሉት።

የቁረይሽ አጋሪዎች ዒላማ የዓለማት ሰይድ ነበሩ። ወደ እርሳቸው ለመቅረብ ኃይላቸውን ሁሉ ያፈሱ ነበር። ነገር ግን በዙሪያቸው እንደ እሳት እራት የሚዞሩትን፣ በእርሳቸው ላይ ጉዳት ይደርሳል ብለው በመፍራት ነፍሳቸውን መሥዋዕት ከማድረግ ቅንጣት ያህል ወደ ኋላ የማይሉትን ክብር የተጎናጸፉ ሶሓቦቻቸውን በምንም መንገድ ማለፍ አልቻሉም። እነዚህ ሠላሳ ጀግኖች በክቡር ረሱሉላህ ፊት፦ «የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! ከአጠገብዎ ፈጽሞ እንዳንለይ ፊቶቻችን ለተባረከው ፊትዎ መከታና ጋሻ፣ ሰውነቶቻችንም ለተባረከው ሰውነትዎ መሥዋዕት ናቸው፤ ብቻ እርስዎ በሰላም ይኑሩ!» አሉ።

አጋሪዎቹ በቡድን በቡድን ያጠቁ ነበር። የዓለም ኩራት ከአጠገባቸው ላሉትና ሰውነታቸውን መከታ ላደረጉላቸው ጀግኖች ሶሓቦቻቸው አንዱን ቡድን እያመለከቱ፦ «በአላሁ ተዓላ መንገድ ሰውነቱን ለእኛ መሥዋዕት የሚያደርግ ማን ነው?» ባሉ ጊዜ ከመዲና ሰዎች አምስት ሶሓቦች ወደፊት ተወረወሩ። እነዚህ ጀግኖች የእሳት እራቶች በክቡር ረሱሉላህ የተባረኩ ዓይኖች ፊት ተክቢር እያሉና በዙሪያቸው እየዞሩ ተዋጉ። በመጨረሻም ከእነርሱ አራቱ እዚያው ወዲያውኑ ሸሂድ ሆኑ። አምስተኛው በአሥራ አራት ቦታ ቆስለው መሬት ላይ በወደቁ ጊዜ የዓለማት ሰይድ፦ «ወደ እኔ አቅርቡት» አሉ። ከሰውነታቸው ሁሉ ደም ይፈስ ነበር። ውዱ ነብያችን ተቀምጠው የተባረኩ እግሮቻቸውን ለቁስለኛው ራስ ትራስ አደረጉላቸው። በዚያ ሁኔታ ሸሂድ የመሆንን ክብር ያገኙት ይህ ዕድለኛ ሶሓቢይ ሰይዲና ዑማራ ኢብኑ የዚድ ነበሩ።

የጦልሐ ኢብኑ ዑበይዲላህ ጀግንነት

አጋሪዎቹ በጣም በቀረቡበት አንድ ወቅት ነብያችን፦ «እነዚህን ማን ይገጥማቸዋል፣ ማንስ ያስቆማቸዋል?» አሉ። ሰይዲና ጦልሐ ኢብኑ ዑበይዲላህ፦ «እኔ! የአላህ መልዕክተኛ ሆይ!» ብለው ወደፊት ለመወርወር ፈለጉ። ክቡር ነብያችንም፦ «እንዳንተ ያለ ሌላ ማን አለ?» አሉ። ከመዲና ሶሓቦች አንዱ፦ «የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! እኔ!» ብለው ፈቃድ ጠየቁ። ውዱ ነብያችን፦ «በል አንተ ግጠማቸው» ባሉ ጊዜ ወደፊት ተወረወሩ፤ በአጋሪዎቹም ላይ ዘመቱ።

አቻ የሌለው ጀግንነት አሳዩ። ጥቂት ኢማን የሌላቸውን ከገደሉ በኋላ የሸሂድነትን ጽዋ ጠጡ።21 ረሱሉል አክረም እንደገና፦ «እነዚህን ማን ይቋቋማቸዋል?» አሉ። ከሁሉ በፊት እንደገና ሰይዲና ጦልሐ ወጡ። ክቡር ነብያችን፦ «እንዳንተ ያለ ሌላ ማን አለ?» ብለው በጠየቁ ጊዜ ከአንሷሮች አንድ የተባረኩ ሰው፦ «የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! እኔ እገጥማቸዋለሁ» አሉ። ነብያችንም፦ «በል አንተ ግጠማቸው» አሉ። እርሳቸውም ከአጋሪዎቹ ጋር እየተዋጉ ሸሂድ ሆኑ። በዚህ መልኩ በዚያን ጊዜ ከክቡር ነብያችን አጠገብ የነበሩት ሶሓቦች ሁሉ እየተዋጉ ሸሂድነትን አገኙ።

በዚያን ጊዜ ከፍጥረተ ዓለሙ ሱልጣን አጠገብ ከሰይዲና ጦልሐ ኢብኑ ዑበይዲላህ በቀር ማንም አልቀረም ነበር። ሰይዲና ጦልሐ በረሱሉላህ ላይ ጉዳት ይደርሳል ብለው ይጨነቁ ነበር፤ ወደ አራቱም አቅጣጫ እየሮጡ ከከሓዲዎች ጋር ያለ ምሕረት ይዋጉ ነበር። ሰይፋቸውን በዚህ ያህል ፍጥነት መሰንዘራቸው፣ በቅጽበት በረሱሉላህ ዙሪያ ሁሉ ለነበረው ጠላት ምላሽ መስጠታቸውና ለቀስት፣ ለጦርና ለሰይፍ ምቶች ሰውነታቸውን ጋሻ ማድረጋቸው አቻ የማይገኝለት ክስተት ነበር። ሰይዲና ጦልሐ እንደ እሳት እራት ይዞሩ ነበር፤ የሚያገኟቸውን ሰይፎች ፈጽሞ ልብ አይሉም ነበር። ምኞታቸው የፍጥረተ ዓለሙን ሱልጣን መጠበቅና በዚህ መንገድ እንደ ሌሎቹ ወንድሞቻቸው ሸሂድ መሆን ነበር። በሰውነታቸው ላይ ያልቆሰለ ቦታ አልቀረም ነበር፤ በልብሳቸው ላይ ከደም በቀር ሌላ ነገር አይታይም ነበር። ይህም ሆኖ ግን ወደ አራቱም አቅጣጫ በአንድ ጊዜ ይደርሱ ነበር። በዚያን ጊዜ ሰይዲና አቡበክርና ሰይዲና ሰዕድ ኢብኑ አቢ ወቃስ ረሱሉል አክረም አጠገብ ደረሱ።

በዚህ መካከል የጀግኖች አለቃ ሰይዲና ጦልሐ ደም በመፍሰሱ ምክንያት በሞቃቱ አፈር ላይ ወድቀው ራሳቸውን ሳቱ። ሰውነታቸው በሙሉ በሰይፍ፣ በጦርና በቀስት ምቶች ተበሳስቶ ነበር። ስድሳ ስድስት ትላልቅ ቁስሎችና ሊቆጠሩ የማይችሉ ትናንሽ ቁስሎች ነበሯቸው። ውዱ ነብያችን ሰይዲና አቡበክርን ወዲያውኑ ሰይዲና ጦልሐን ለመርዳት እንዲሮጡ አዘዙ። አቡበክር ሲዲቅ ሰይዲና ጦልሐ እንዲነቁ በተባረከ ፊታቸው ላይ ውኃ ረጩ። ሰይዲና ጦልሐ ኢብኑ ዑበይዲላህ እንደነቁ፦ «አቡበክር ሆይ! ረሱሉላህ ደኅና ናቸውን?» ብለው ከፍቅርና ከታማኝነት ያማረውን አሳዩ። ረሱሉል አክረምን መውደድና ነፍስን ለተባረከው ሰውነታቸው መሥዋዕት ማድረግ ከዚህ ሊበልጥ አይችልም። ሰይዲና አቡበክር፦ «ረሱሉላህ ደኅና ናቸው። እኔን የላኩኝ እርሳቸው ናቸው» ባሉ ጊዜ ጦልሐ እፎይ ብለው፦ «ለአላሁ ተዓላ ማለቂያ የሌለው ምስጋና ይሁን። እርሳቸው በሕይወት ካሉ በኋላ ማንኛውም መከራ ምንም አይደለም» አሉ። በዚያን ጊዜ ጥቂት ሶሓቦች ተጨማሪ ደረሱ።

የዓለማት ሰይድ ሙሐመድ ሙስጦፋ (የልዑሉ አላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) ወደ ሰይዲና ጦልሐ አጠገብ መጡ። ቁስለኛው ሙጃሂድ ረሱሉላህን በሕይወት ሆነው ባዩ ጊዜ ከደስታቸው የተነሣ አለቀሱ። ክቡር ነብያችን ሰውነታቸውን ከዳበሱ በኋላ እጆቻቸውን ዘርግተው፦ «አላህ ሆይ! ፈውስን ስጠው፤ ኃይልንም ለግሰው» ብለው ዱዓ አደረጉ። የረሱሉል አክረም ተአምር ሆኖ ሰይዲና ጦልሐ ፍጹም ጤነኛ ሆነው ተነሡ፤ እንደገናም ከጠላት ጋር መዋጋት ጀመሩ። ውዱ ነብያችን ስለ እርሳቸው እንዲህ አሉ፦ «በኡሑድ ቀን በምድር ላይ በቀኜ ከጂብሪል፣ በግራዬ ደግሞ ከጦልሐ ኢብኑ ዑበይዲላህ በቀር ለእኔ ቅርብ የሆነ ማንም እንዳልነበረ አየሁ።»22 «በምድር ላይ የሚመላለስን የጀነት ሰው ማየት የሚፈልግ ጦልሐ ኢብኑ ዑበይዲላህን ይመልከት።»

«ጦልሐና ዙበይር በጀነት ጎረቤቶቼ ናቸው» ሐዲስ ሸሪፍ

በግንባሩ ሁሉ ውጊያው በሙሉ ኃይሉ ቀጥሎ ነበር። በክቡር ነብያችን ዙሪያ አቡ ዱጃና፣ ሰንደቅ ዓላማ ያዡ ሙስዐብ ኢብኑ ዑመይር፣ ጦልሐ ኢብኑ ዑበይዲላህ፣ ነብያችንን ለመጠበቅ ከኋላ ሰልፎች ሮጠው የደረሱት እመቤት ነሲባና ጥቂት ሶሓቦች ነበሩ። ከክቡር ረሱሉላህ ጋር በአንድነት ከአጋሪዎቹ ጋር ይዋጉ ነበር። ከራስ እስከ እግሩ የታጠቀ፣ ጥሩር የተከናነበና የራስ ቁር ያደረገ ጨካኙ አጋሪ ዐብዱላህ ኢብኑ ሑነይድ ውዱ ነብያችንን ባየ ጊዜ ፈረሱን አጣደፈ። «እኔ የዙሀይር ልጅ ነኝ። ሙሐመድን አሳዩኝ። ወይ እኔ እገድለዋለሁ፣ ወይም ከጎኑ እሞታለሁ!» እያለ ይጮኽ ነበር። ፈረሱን ወደ ክቡር ነብያችን እየነዳ ሳለ ሰይዲና አቡ ዱጃና በፊቱ ቆመው፦ «ና እስኪ! እኔ በሰውነቴ የሙሐመድን ዐለይሂ ሰላም የተባረከ ሰውነት የምጠብቅ ሰው ነኝ። እኔን ካልረገጥክ በቀር እርሳቸው ዘንድ አትደርስም!» አሉ። የፈረሱን እግሮች በሰይፋቸው መትተው ዐብዱላህ ኢብኑ ሑነይድን መሬት ላይ ጣሉት፤ ሰይፋቸውንም አንሥተው፦ «እንካ፣ ይህ ደግሞ ከኸረሻ ልጅ ነው!» ብለው በአንድ ምት ዘረሩት። ክስተቱን ይመለከቱ የነበሩት የዓለማት ሰይድ፦ «አላህ ሆይ! እኔ በኸረሻ ልጅ (በአቡ ዱጃና) እንደተደሰትኩ አንተም እንዲሁ ተደሰትበት!» ብለው ዱዓ አደረጉ።

ከአጋሪዎቹ መካከል እጅግ የተዋጣለት ዓላሚና የወረወረውን የሚመታ ቀስተኛ የሆነው ማሊክ ኢብኑ ዙሀይር በመጀመሪያው አጋጣሚ በቀስት ሊመታቸው ክቡር ነብያችንን በየቦታው ይፈልግ ነበር። ወደ ክቡር ረሱሉላህ አቅራቢያ መጥቶ ደጋኑን ወጠረ፤ የውዱ ነብያችንን የተባረከ ራስ ዒላማ አድርጎ ቀስቱን ለቀቀ። ዓይን ለመክፈትና ለመጨፈን እንኳ ጊዜ አልነበረም። ሰይዲና ጦልሐ በቅጽበት እጃቸውን ዘርግተው ዒላማ ሆኑ። ቀስቱ በሰይዲና ጦልሐ መዳፍ ውስጥ ተሰክቶ እጃቸውን አደቀቀው። የጣቶቻቸው ጅማቶች ሁሉ ተቆረጡ፤ የእጃቸው አጥንቶች ተሰበሩ። የዓለም ኩራት (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) የሆነውን አይተው ነበር፤ እጅግ አዘኑ፤ እንዲህም አሉ፦ «(እኔን ለመጠበቅ እጅህን ወደ ቀስቱ ስትዘረጋ) ‹ቢስሚላሂ ረሕማኒ ረሒም› ብትል ኖሮ ሰዎች እያዩህ መላእክት ወደ ሰማያት ከፍ ባደረጉህ ነበር።»23

ከመካ አጋሪዎች ዐብዱላህ ኢብኑ ቀሚአ፣ ኡበይ ኢብኑ ኸለፍ፣ ዑትባ ኢብኑ አቢ ወቃስና ዐብዱላህ ኢብኑ ሺሃብ ዙህሪ የተባሉ አራት አጋሪዎች የረሱሉል አክረምን ሕይወት ለማጥፋት ተስማምተው ምለው ነበር። በዚህ የጭንቅ ወቅት ክቡር ረሱሉላህ ጥቂት ሶሓቦች ከአጠገባቸው ሆነው ከጠላት ጋር ያለ ምሕረት ይዋጉ ነበር። በክቡር ነብያችን ፊት ሰንደቅ ዓላማ ያዡ ሰይዲና ሙስዐብ ኢብኑ ዑመይር ነበሩ። ሰይዲና ሙስዐብ በለበሱት ጥሩር ምክንያት ውዱ ነብያችንን በጣም ይመስሉ ነበር። እርሳቸውም በቀኝ እጃቸው የእስልምናን ሰንደቅ ዓላማ ይዘው ከአጋሪዎቹ ጋር በአስፈሪ ትግል ውስጥ ገብተው ነበር። በዚህ ጊዜ ጥሩር የተከናነበው ኢብኑ ቀሚአ በፈረስ ሆኖ ወደዚያ ቀረበ። ድምፁ እስከቻለ ድረስ፦ «ሙሐመድን አሳዩኝ! እርሱ ከዳነ እኔ አልዳን!» እያለ እየጮኸ ፈረሱን ወደ ክቡር ነብያችን አጣደፈ። ሰይዲና ሙስዐብና እመቤት ነሲባ ተቋቁመው ሰውነታቸውን ለክቡር ነብያችን መከታ አድርገው መዋጋት ጀመሩ። በዚህ ከሓዲ ላይ ምንም ያህል ሰይፍ ቢያሳርፉ በጥሩሩ ምክንያት አልሠራም። ኢብኑ ቀሚአ እመቤት ነሲባን በሰይፍ መትቶ ትከሻቸውን አደቀቀ። ከዚያም ሰንደቁን በያዘው በሰይዲና ሙስዐብ ቀኝ እጅ ላይ ሰይፉን አሳረፈ። ቀኝ እጃቸው የተቆረጠው ሙስዐብ ኢብኑ ዑመይር ከነፍሳቸው አስበልጠው የሚያዩትን የተባረከውን የእስልምና ሰንደቅ ዓላማ መሬት ላይ ሳይጥሉ በግራ እጃቸው ያዙት።

በዚያን ጊዜ ትርጓሜው «ሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም መልዕክተኛ ነው። ከእርሱ በፊትም መልዕክተኞች መጥተዋል»24 የሆነውን ክቡር አንቀጽ ያነብቡ ነበር። በዚህ ጊዜ ኢብኑ ቀሚአ ሰይፉን በሰይዲና ሙስዐብ ግራ እጅ ላይ አሳረፈ። ግራ እጃቸውም የተቆረጠው የተከበረው ሰንደቅ ዓላማ ያዥ የእስልምናን ሰንደቅ ዓላማ መሬት ላይ አልጣሉም። ጀግናው ሶሓቢይ ሰንደቁን በክንዶቻቸው ይዘው ወደ ሰውነታቸው አጥብቀው በማስጠጋት ማውለብለባቸውን ቀጠሉ። በዚህ ጊዜ ኢብኑ ቀሚአ ጦሩን በተከበሩት ሶሓቢይ ሰውነት ውስጥ ሰካ። እርሳቸውም እንደ ሌሎቹ ጓደኞቻቸው ሸሂድ ሆነው ወደ አኺራ ተሻገሩ።

ሰይዲና ሙስዐብ መሬት ላይ ሲወድቁ የተከበረው የእስልምና ሰንደቅ ዓላማ መሬት ላይ አልወደቀም፤ የሙስዐብን መልክ የያዘ አንድ መልአክ ወዲያውኑ ነጠቀው። ውዱ ነብያችን፦ «ሙስዐብ ሆይ! ወደፊት! ወደፊት!» ባሉ ጊዜ ሰንደቁን የያዘው መልአክ፦ «እኔ ሙስዐብ አይደለሁም» አለ። በዚያን ጊዜ የፍጥረተ ዓለሙ ሱልጣን እርሱ መልአክ መሆኑን ተረድተው ሰንደቁን ለሰይዲና ዐሊይ ሰጡ።25

ኢብኑ ቀሚአ ግን ሰይዲና ሙስዐብን ክቡር ነብያችን መስሎት ስለነበር በችኮላ ወደ አጋሪዎቹ መሀል ሄዶ፦ «ሙሐመድን ገደልኩ!» እያለ መጮኽ ጀመረ። ይህን የሰሙ አጋሪዎች ዓላማቸውን በማሳካታቸው ባገኙት ደስታ ይበልጥ ተዳፈሩ፤ ገደብም አለፉ። የሁኔታውን እውነት ማወቅ ያልቻሉት ሶሓቦች ግን እጅና እግራቸው ዛለ። በየቦታው የሐዘን አየር ይነፍስ ነበር። ሰይዲና ዑመር እንኳ እጆቻቸው ወደ ጎናቸው ወድቀው ከጓደኞቻቸው ጋር ባሉበት ተቀምጠው ቀሩ። አነስ ኢብኑ ነድር በዚያ ሁኔታ ባያቸው ጊዜ፦ «ለምን ተቀምጣችኋል?» ብለው ጠየቁ።

እነርሱም፦ «ረሱሉላህ ሸሂድ ተደርገዋል!…» ብለው መለሱ። ሰይዲና አነስም፦ «ረሱሉላህ ሸሂድ ከተደረጉ ጌታቸው (አላሁ ተዓላ) ዘላለማዊ ነው። ከረሱሉላህ በኋላ እኛ በሕይወት ቆይተን ምን እናደርጋለን! ኑ ተነሡ! ነብያችን እየተዋጉ የተባረከች ነፍሳቸውን መሥዋዕት ላደረጉለት ነገር እኛም ነፍሳችንን መሥዋዕት እናድርግ» አሉ፤ የሰይፋቸውንም ሰገባ ሰብረው26 «አላሁ አክበር!…» እያሉ በተመዘዘ ሰይፍ ወደ ጠላት መሀል ገቡ። ከከሓዲዎች ብዙዎቹን ጥለው ሸሂድ ሆኑ። በፊታቸው ላይ ብቻ ሰባ ቁስሎች ነበሩ። በሰውነታቸው ላይ ስፍር ቁጥር የሌላቸው ቁስሎች ስለነበሩ ከእህታቸው በቀር ማንም ሊያውቃቸው አልቻለም።

ከሶሓቦች እጅግ ብዙዎቹ ተበታትነው ነበር፤ ከፊሎቹም ሸሂድነትን አግኝተው ነበር። አጋሪዎቹ ይህን መበታተናቸውን ተጠቅመው በረሱሉል አክረም ዙሪያ ተሰበሰቡ። በድንጋይና በሰይፍ የሁለቱን ዓለማት ሱልጣን ሸሂድ ለማድረግ ይሞክሩ ነበር። በላያቸው ሁለት ጥሩሮች ስለነበሩ ምቶቹ አልሠሩም። ዑትባ ኢብኑ አቢ ወቃስ የወረወራቸው ድንጋዮች የውዱ ነብያችንን የተባረከ ፊት መቱ፤ የታችኛው ከንፈራቸውም ቆሰለ። በታችኛው መንጋጋቸው ያለው የተባረከው የቀኝ ረባዒያቸው ማለትም የፊት መቁረጫ ጥርሳቸው ተሰበረ። በዚያን ጊዜ ኢብኑ ቀሚአ የተባለው አጋሪም መጥቶ ሰይፉን በዓለማት ሰይድ የተባረከ ራስ ላይ አሳረፈ። የውዱ ነብያችን የራስ ቁር ተሰባበረ፤ ከቀለበቶቹም ሁለቱ በተባረኩ ጆሮ ግንዶቻቸው ውስጥ ተሰኩ።

ኢብኑ ቀሚአ በሰነዘረው ሌላ የሰይፍ ምትም በተባረከ ትከሻቸው ቆሰሉ፤ ሙስሊሞችን ለመጣል አቡ ዓሚር በቆፈረው ጥልቅ ጉድጓድ ውስጥ በጎናቸው ወደቁ። ውዱ ነብያችን ስለ ከዳተኛው ኢብኑ ቀሚአ፦ «አላሁ ተዓላ ያዋርድህ፤ ያጥፋህም!» ብለው ዱዓ አደረጉ። ኢብኑ ቀሚአ እጅግ ተደስቶ፦ «ሙሐመድን ገደልኩ! ሙሐመድን ገደልኩ!…» እያለ እየጮኸ ወደ አቡ ሱፍያን ሄደ። አጋሪዎቹ ዓላማቸውን አሳክተው ነበር! ከእንግዲህ ስለ ነብያችን ግድ አልነበራቸውም። እነርሱም ክቡር ነብያችን ካሉበት ጉድጓድ ዙሪያ ገለል ብለው ከሶሓቦች ጋር ወደ መዋጋት ዞሩ።27

«በምድር ላይ የሚመላለስን የጀነት ሰው ማየት የሚፈልግ ጦልሐ ኢብኑ ዑበይዲላህን ይመልከት» ሐዲስ ሸሪፍ

ረሱሉል አክረም (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) ወደ ጉድጓዱ በወደቁ ጊዜ የተባረኩ ጉንጮቻቸው ይደሙ ነበር። የተባረኩ እጆቻቸውን በፊታቸው ላይ ባሳለፉ ጊዜ እጆቻቸውና የተከበረው ጺማቸው በደም መቅለማቸውን አዩ። አንዲት ጠብታ መሬት ላይ ሳትወድቅ ጂብሪል ዐለይሂ ሰላም ደርሰው ያንን የተባረከ ደም ቀለቡትና እንዲህ አሉ፦ «የአላህ ሐቢብ ሆይ! በአላሁ ተዓላ ሐቅ እምላለሁ፤ ከዚህ ደም አንዲት ጠብታ መሬት ላይ ብትወድቅ እስከ ቂያማ ድረስ በምድር ላይ ሣር አይበቅልም ነበር።» የዓለም ኩራትም፦ «ከእኔ አንዲት የደም ጠብታ መሬት ላይ ብትወድቅ ከሰማይ ቅጣት ይወርዳል። ጌታዬ ሆይ! ወገኔን ይቅር በል! ምክንያቱም እነርሱ አያውቁም» እያሉ ሊገድሏቸው የተነሡት፣ የተባረከ ሰውነታቸውን በሰይፍ የመቱት፣ የተባረኩ ጥርሶቻቸውን የሰበሩትና የተባረከ ፊታቸውን በደም ያቀለሙት ሰዎች ወደ ቀጥተኛው መንገድ እንዲመሩ ዱዓ ያደርጉ ነበር።

በዚህ ጊዜ ሰይዲና ከዕብ ኢብኑ ማሊክ፦ «እናንተ ሙስሊሞች ሆይ! የምሥራች! እነሆ ረሱሉላህ እዚህ ናቸው!…» እያሉ በታላቅ ድምፅ ይጮኹ ነበር። ይህን ድምፅ የሰሙት የተከበሩት ሶሓቦች እንደገና ሕይወት ያገኙ ያህል በደስታ ወደዚያ ሮጡ። ሰይዲና ዐሊይና ጦልሐ ኢብኑ ዑበይዲላህ ወዲያውኑ ወደዚያ መጥተው ከጉድጓዱ አወጧቸው። ሰይዲና አቡ ዑበይዳ ኢብኑል ጀራሕ በውዱ ነብያችን የተባረኩ ጆሮ ግንዶች ውስጥ የተሰኩትን የራስ ቁር ቀለበቶች በጥርሶቻቸው ጎትተው አወጡ። እነዚህን የብረት ቁርጥራጮች ሲያወጡ ሁለቱ የፊት ጥርሶቻቸውም ወለቁ። ከሶሓቦች መካከል ሰይዲና ማሊክ ኢብኑ ሲናን ከክቡር ረሱሉላህ የተባረከ ፊት የሚፈሰውን ደም መጠጡ። በዚህም ክቡር ነብያችን፦ «ደሜ ከደሙ ጋር የተቀላቀለውን ሰው የጀሀነም እሳት አይነካውም» አሉ።

አጋሪዎቹ እንደገና ወደ እነርሱ መምጣት ጀመሩ። ሶሓቦች ክቡር ነብያችንን እንደገና በማግኘታቸው ደስታ በቅጽበት በክቡር ረሱሉላህ ዙሪያ ክብ ሠርተው አንድም አጋሪ አላስጠጉም። በክቡር ነብያችን ላይ ከእንግዲህ ምንም ማድረግ እንደማይችሉ የተረዱት አጋሪዎች ወደ ተራራው አናት መውጣት ጀመሩ። የሁለቱ ዓለማት ሱልጣን ከአጠገባቸው ለነበሩት ለሰይዲና ሰዕድ ኢብኑ አቢ ወቃስ፦ «መልሳቸው» አሉ። ሰይዲና ሰዕድ፦ «የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! ከእኔ ጋር ያለው አንድ ቀስት ብቻ ነው። በእርሱ እንዴት ልመልሳቸው?» ብለው በጠየቁ ጊዜ ረሱሉል አክረም ያንኑ ትእዛዝ ደገሙ። በዚህም የቀስተኞች አለቃ ሰይዲና ሰዕድ ኢብኑ አቢ ወቃስ እጃቸውን ወደ ኮሮጇቸው ሰደው ቀስታቸውን ወረወሩ። ዒላማውን ያገኘው ቀስት አንድን አጋሪ ጣለ። እጃቸውን እንደገና ወደ ቀስት ማስቀመጫቸው በዘረጉ ጊዜ ሌላ ቀስት መኖሩን አዩ። ልብ ብለው ተመለከቱ፤ ይህ ቀስት ትንሽ ቀደም ብሎ የወረወሩት ቀስት ነበር። ሌላ አጋሪ ሞተ። ይህ ሁኔታ ብዙ ጊዜ ቀጠለ። የውዱ ነብያችን ተአምር ሆኖ ሰይዲና ሰዕድ በእያንዳንዱ ጊዜ ቀደም ብለው የወረወሩትን ቀስት በኮሮጇቸው ውስጥ ያገኙ ነበር። ሰዎቻቸው አንዱ ከሌላው በኋላ ሲገደሉ ያዩ ቁረይሾች ወደ ተራራው ከመውጣት ተቆጠቡ። ወርደው ወደ ኋላ አፈገፈጉ።

ከእነርሱ መካከል ኡበይ ኢብኑ ኸለፍ ፈረሱን ወደ ክቡር ነብያችን እየነዳ፦ «ያ ነብይ ነኝ የሚለው ሰው የት ነው? በፊቴ ይውጣና ከእኔ ጋር ይዋጋ!» እያለ መጮኽ ጀመረ። ሶሓቦች ሊገጥሙት ቢፈልጉም ውዱ ነብያችን አልፈቀዱም። የሰይዲና ሐሪስ ኢብኑ ሲማ ጦር ይዘው ወደፊት ወጡ። ወራዳው ኡበይ ፈረሱን አጣድፎ፦ «ሙሐመድ ሆይ! አንተ ከዳንክ እኔ አልዳን!» እያለ ቀረበ። ከራስ እስከ እግሩ ጥሩር ተከናንቦ ነበር። የዓለማት ሰይድ በእጃቸው የያዙትን ጦር ወደ ኡበይ አንገት ወረወሩ። ጦሩ እየበረረ በራስ ቁሩና በጥሩሩ አንገትጌ መካከል አንገቱ ውስጥ ተሰካ። ኡበይ እንደ በሬ እያገሣ ከፈረሱ ላይ መሬት ላይ ተንከባለለ። የጎድን አጥንቶቹ ተሰበሩ። አጋሪዎቹ አንሥተው ወሰዱት። በመንገድ ላይ፦ «ሙሐመድ ገደለኝ!…» እያለ እየጮኸ ሞተ። ክቡር ረሱሉላህ ከአጠገባቸው ካሉት ሶሓቦች ጋር ወደ ኡሑድ ቋጥኞች መውጣት ጀመሩ። ቋጥኞቹ አጠገብ በደረሱ ጊዜ ወደ ላይ መውጣት ፈለጉ። ነገር ግን እጅግ ስለደከሙ፣ ሁለት ጥሩሮችን ደራርበው ስለለበሱና በተባረከ ሰውነታቸው ላይ ከሰባ በላይ የሰይፍ ምቶች ስላረፉ አቅም አላገኙም። በዚህም ሰይዲና ጦልሐ ክቡር ነብያችንን በጀርባቸው አዝለው ወደ ቋጥኞቹ ላይ አወጧቸው። ውዱ ነብያችንም፦ «ጦልሐ ረሱሉላህን በረዳ ጊዜ ጀነት ለእርሱ ዋጂብ ሆነች» አሉ። ምንም አቅም ስላልቀራቸው የዙህርን ሶላት ተቀምጠው ሰገዱ።

በተራራው ግርጌ ሶሓቦች እያንዳንዳቸው እንደ አንበሳ ሆነው በአጋሪዎቹ ላይ ይወረወሩ ነበር። ነብያችንን በሰይፍ ለመቱት ዓለምን እስር ቤት አደረጉባቸው። አንድ ጊዜ ሐጢብ ኢብኑ አቢ በልተዓ ወደ ውዱ ነብያችን መጥተው፦ «የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! ነፍሴ ለእርስዎ መሥዋዕት ትሁን! ይህን ማን አደረገብዎት?» ብለው ጠየቁ። ሰይዳችንም እንዲህ አሉ፦

«ዑትባ ኢብኑ አቢ ወቃስ ድንጋይ ወርውሮብኝ ፊቴን መታኝ፤ ረባዒያ ጥርሴንም ሰበረ።» በዚህ ጊዜ ሰይዲና ሐጢብ፦ «የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! ወደ የትኛው አቅጣጫ ሄደ?» ብለው እንደገና ጠየቁ። ክቡር ነብያችንም የሄደበትን አቅጣጫ በምልክት አሳዩ። ሰይዲና ሐጢብ ወዲያውኑ ወደዚያ አቅጣጫ ሮጡ። ፈልገው ፈልገው ዑትባን አገኙት። ከፈረሱ ላይ ጥለው በአንድ ምት ራሱን ቆረጡ፤ ወደ ረሱሉላህ ፊት አምጥተውም የምሥራቹን ነገሯቸው። ክቡር ነብያችንም፦ «አላሁ ተዓላ በአንተ ይደሰት። አላሁ ተዓላ በአንተ ይደሰት» እያሉ ዱዓ አደረጉላቸው። አጋሪዎቹ ተሰባስበው እንደገና ጥቃት በጀመሩት ሶሓቦች ፊት መቋቋም አልቻሉም። ወደ ሠላሳ የሚጠጉ ሙታንን አጥተው የጦር ሜዳውን ትተው ወደ መካ አቀኑ። ክቡር ነብያችን ሸሂድ ሆኑ የሚለው ወሬ መዲና ደርሶ ነበር። እንደ ሰይደቲና ፋጢማ፣ ሰይደቲና ዓኢሻ፣ ኡሙ ሱለይም፣ ኡሙ አይመን፣ ሐምና ቢንት ጀሕሽና ኩዐይባ ያሉ ሴቶች ወደ ኡሑድ ሮጡ። ሰይደቲና ፋጢማ አባታቸውን ክቡር ነብያችንን ቆስለው ባዩ ጊዜ አለቀሱ። ክቡር ረሱሉላህ አጽናኗቸው። ሰይዲና ዐሊይ በጋሻቸው ውኃ አመጡ። እናታችን ፋጢማ በዚያ ውኃ የክቡር ነብያችንን የተባረከ ፊትና ደሙን አጠቡ። ነገር ግን የፊታቸው ደም አልቆመም ነበር። ሰይደቲና ፋጢማ የምንጣፍ ቁራጭ አቃጥለው አመዱን ቁስሉ ላይ በጫኑ ጊዜ ደሙ ቆመ።28

ከዚያም ወደ ጦር ሜዳው ወረዱ። መጀመሪያ ቁስለኞች ተለይተው ቁስላቸው ታሰረ። አጋሪዎቹ አንዳንድ ሸሂዶችን እንዳይታወቁ አድርገዋቸው ነበር።

ጆሮዎቻቸውን፣ አፍንጫዎቻቸውንና ሌሎች የአካል ክፍሎቻቸውን ቆርጠው፣ ሆዶቻቸውን ቀደው ነበር። ሰይዲና ዐብዱላህ ኢብኑ ጀሕሽ ከእነዚህ መካከል ነበሩ። ይህን ሁኔታ ያዩት ውዱ ነብያችንና ሶሓቦቻቸው እጅግ አዘኑ። ከሶሓቦቻቸው ምርጥ የሆኑት የሸሂድነትን ጽዋ ጠጥተው፣ የኡሑድን ምድር በደማቸው አጠጥተው ወደ ጀነት በረሩ። ነገር ግን በሸሂዶቹ ላይ የተፈጸመው ይህ ድርጊት ሊታገሡት የሚቻል አልነበረም። ክቡር ነብያችንም ሆኑ ሶሓቦች ሁሉ ውስጣቸው በሐዘን ተጨመቀ። በዚህ ትዕይንት ፊት የዓለማት ሰይድ አለቀሱ። ከተባረኩ ዓይኖቻቸው እንባ እየፈሰሰ እንዲህ አሉ፦ «እኔ እነዚህ ሸሂዶች በአላሁ ተዓላ መንገድ ነፍሳቸውን መሥዋዕት ማድረጋቸውን በቂያማ ቀን እመሰክራለሁ። በደማቸው ቅበሯቸው። ወላሂ በቂያማ ቀን ቁስሎቻቸው እየደሙ ወደ መሕሸር29 ይመጣሉ። የደማቸው ቀለም የደም ቀለም፣ መዓዛውም የሚስክ መዓዛ ይሆናል።»

ውዱ ነብያችን፦ «ሐምዛን አላየሁትም። ሁኔታው ምን ሆነ?» አሉ። ሰይዲና ዐሊይ ፈልገው አገኟቸው። ነብያችን ወደዚያ ሄደው ያልታሰበ ትዕይንት ባጋጠማቸው ጊዜ መቋቋም አቃታቸው። የሰይዲና ሐምዛ ጆሮዎች፣ አፍንጫና ሌሎች የአካል ክፍሎች ተቆርጠው፣ ፊታቸው እንዳይታወቅ ተደርጎ፣ ሆዳቸው ተቀድዶ፣ ጉበታቸው ወጥቶ ነበር። ክቡር ነብያችን ከተባረኩ ዓይኖቻቸው እንባ እየፈሰሰ ሰይዲና ሐምዛን እያናገሩ እንዲህ አሉ፦ «ሐምዛ ሆይ! መቼም ቢሆን ማንም ሰው እንዳንተ ያለ መከራ አልደረሰበትም፤ ወደፊትም አይደርስበትም። የረሱሉላህ አጎት ሆይ! የአላሁ ተዓላና የመልዕክተኛው አንበሳ ሐምዛ ሆይ! መልካም ሥራዎችን የምትሠራ ሐምዛ ሆይ! ለረሱሉላህ ጠባቂ የሆንክ ሐምዛ ሆይ! አላሁ ተዓላ ይዘንልህ!…»

«ጦልሐ ረሱሉላህን በረዳ ጊዜ ጀነት ለእርሱ ዋጂብ ሆነች» ሐዲስ ሸሪፍ

በዚህ ጊዜ ከፊት ለፊት በጭንቀት እየተቻኮለች የምትመጣ አንዲት ሴት ታየች። እርሳቸው የውዱ ነብያችን አክስት እናታችን ሰይደቲና ሶፊያ ነበሩ። እርሳቸውም እንደ ሌሎቹ ሴቶች ክቡር ረሱሉላህ ሸሂድ ሆኑ የሚለውን ወሬ በሰሙ ጊዜ ሁሉንም ነገር ረስተው እየሮጡ ወደ ኡሑድ መጥተው ነበር። ረሱሉል አክረም አክስታቸውን ባዩ ጊዜ የሸሂዶቹን ሁኔታ መቋቋም አይችሉም ብለው በማሰብ ልጃቸውን ሰይዲና ዙበይር ኢብኑል ዐዋምን፦ «እናትህን መልሳት፤ የወንድሟን ሬሳ እንዳታይ» አሉ። ሰይዲና ዙበይር እየሮጡ ወደ እናታቸው ሄዱ። የተባረኩት እመቤት በስሜት፦ «ልጄ! ስለ ረሱሉላህ ወሬ ንገረኝ!…» አሉ። ሰይዲና ዐሊይም ወደ እነርሱ መጥተው ነበር። እርሳቸው፦ «አልሐምዱሊላህ30፣ ረሱሉላህ ደኅና ናቸው» ባሉ ጊዜ እፎይ አሉ፤ ነገር ግን፦ «እርሳቸውን አሳዩኝ» ከማለት ራሳቸውን መግታት አልቻሉም። ሰይዲና ዐሊይ የዓለማትን ሰይድ በምልክት አሳዩ። እናታችን ሰይደቲና ሶፊያ የሁለቱን ዓለማት ፀሐይ በሕይወት ሆነው ባዩ ጊዜ እጅግ ተደሰቱ፤ አላሁ ተዓላንም አመሰገኑ። በዚህ ጊዜ የወንድማቸውን የሰይዲና ሐምዛን ሁኔታ ለማየት ወደፊት መራመድ ፈለጉ። ልጃቸው ዙበይር፦ «እናቴ ሆይ! ረሱሉላህ እንዲመለሱ ያዝዛሉ» ባሉ ጊዜ ሰይደቲና ሶፊያ እንዲህ አሉ፦ «በእርሱ ላይ የተደረገውን እንዳላይ ብዬ የምመለስ ከሆነ፣ የወንድሜ ሬሳ እንደተቆራረጠ አስቀድሜ አውቄያለሁ። እርሱ ይህ የደረሰበት በአላሁ ተዓላ መንገድ ነው። እኛ በዚህ መንገድ ከዚህ የከፋውንም እንቀበላለን። ሰዋቡን ከአላሁ ተዓላ እንጠብቃለን። ኢንሻአላህ እንታገሣለን፤ እንችላለንም።» ሰይዲና ዙበይር ኢብኑል ዐዋም መጥተው ይህን በነገሩ ጊዜ ክቡር ነብያችን፦ «እንግዲያው ተዋት ትይ» አሉ።

ሰይደቲና ሶፊያ በሰይዲና ሐምዛ ሬሳ አጠገብ ተቀምጠው በጸጥታ አለቀሱ። ሰይደቲና ሶፊያ ሲመጡ ሁለት ካባዎችን ይዘው መጥተው ነበር። እነርሱን አውጥተው፦ «እነዚህን ለወንድሜ ለሐምዛ ነው ያመጣሁት፤ በእነርሱ ገንዙት» አሉ። «ሰዪዱሽ ሹሀዳ» ማለትም የሸሂዶች ሰይድ የሆኑትን ሰይዲና ሐምዛን ከእነዚህ ካባዎች በአንዱ ገነዟቸው።31 ሐቢቡላህ ወደ ሰንደቅ ዓላማ ያዡ ሙስዐብ ኢብኑ ዑመይር ራስጌ መጡ። የሰይዲና ሙስዐብ እጆች ተቆርጠው፣ በብዙ ቦታዎችም ቆስለው ነበር። ዙሪያቸው የደም ኩሬ ሆኖ ነበር። ክቡር ነብያችን እዚህም እጅግ አዘኑ፤ እነዚህን ውድ ሸሂዶች እያናገሩ የሱረቱ አል-አሕዛብን 23ኛውን ክቡር አንቀጽ አነበቡ። በትርጓሜም፦ «ከምእመናን መካከል ለአላሁ ተዓላ በገቡት ቃል ታማኝነትን ያሳዩ ወንዶች አሉ። ከእነርሱ አንዳንዶቹ ሸሂድ እስኪሆኑ ድረስ ለመዋጋት የገቡትን ቃል ፈጸሙ (ሸሂድ ሆኑ)። ሌሎቹ ደግሞ ሸሂድ መሆንን ይጠባበቃሉ። የገቡትን ቃልም ፈጽሞ አልለወጡም።» ከዚህም በኋላ ክቡር ነብያችን እንዲህ አሉ፦ «የአላሁ ተዓላ መልዕክተኛም እናንተ በቂያማ ቀን በአላሁ ተዓላ ፊት ሸሂዶች ሆናችሁ እንደምትቀሰቀሱ ምስክር ነው።»

ከዚያም ወደ አጠገባቸው ወዳሉት ዞረው፦ «እነዚህን ጎብኟቸው። ሰላምታ አቅርቡላቸው። በአላሁ ተዓላ እምላለሁ፤ በዚህ ዓለም ለእነርሱ ሰላምታ ያቀረበ ሁሉ በቂያማ እነዚህ ውድ ሸሂዶች ሰላምታውን ይመልሱለታል» አሉ።

ለሰይዲና ሙስዐብ ኢብኑ ዑመይር ከፈን የሚሆን ነገር አላገኙም። የራሳቸው ቀፍጣን የተባረከ ሰውነታቸውን ሙሉ በሙሉ አይሸፍንም ነበር። ራሳቸውን ቢሸፍኑበት እግሮቻቸው፣ እግሮቻቸውን ቢሸፍኑበት ደግሞ ራሳቸው ክፍት ሆኖ ይቀር ነበር። ሐቢቡል አክረምም፦ «ራሱን በቀፍጣኑ፣ እግሮቹን ደግሞ በኢዝኺር ሣር ሸፍኑ» አሉ።32

ሕይወታቸውን እስልምናን በማገልገል ያሳለፉትና በዚህ መንገድ የሸሂድነትን ማዕረግ ያገኙት ይህ ዕድለኛ ሶሓቢይ በግማሽ ከፈን ከዚህ ዓለም ተለዩ።33

ሌሎቹ ሸሂዶች የጀናዛ ሶላታቸው ተሰግዶ በደም የተነከሩ ልብሶቻቸውን እንደለበሱ ሁለት ሁለትና ሦስት ሦስት ሆነው በአንድ ቀብር ተቀበሩ (ረዲየላሁ ዐንሁም)። በኡሑድ ጦርነት ሰባ ሸሂዶች ወድቀው ነበር። ከእነዚህ ስድሳ አራቱ ከአንሷሮች፣ ስድስቱ ደግሞ ከሙሃጂሮች ነበሩ።

የአብዛኞቹ ሶሓቦች ዘመዶች ሸሂድ ሆነው ነበር። በዚህ ምክንያት ልቦቻቸው ቆስለው ነበር። የቀሩትን ለማጽናናት ሐቢቡል አክረም (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) እንዲህ አሉ፦ «ወላሂ ከሶሓቦቼ ጋር እኔም ሸሂድ ሆኜ በኡሑድ ተራራ ጉያ ማደርን ምንኛ በወደድኩ ነበር! ወንድሞቻችሁ ሸሂድ በሆኑ ጊዜ አላሁ ተዓላ ነፍሶቻቸውን በአረንጓዴ አዕዋፍ ቋቶች ውስጥ አደረገ።

ወደ ጀነት ወንዞች ይመጣሉ፤ ከውኃቸውም ይጠጣሉ። ከፍሬዎቿ ይበላሉ። የጀነትን አራቱንም ማዕዘናት ይጎበኛሉ። በጽጌረዳ አትክልቶቿ ውስጥ ይበርራሉ። ከዚያም ከዐርሹል አዕላ ሥር በተንጠለጠሉት የወርቅ ፋኖሶች ውስጥ ገብተው እዚያ ያመሻሉ። የእንዲህ ያሉትን ምግቦችና መጠጦች ጣዕምና ውበት ባዩ ጊዜ፦ ‹አላሁ ተዓላ ለእኛ የለገሰንን ወንድሞቻችን ምነው ባወቁ ኖሮ፤ ከጂሃድ ባልተቆጠቡ፣ ውጊያን ፈርተው ከጠላት ፊታቸውን ባላዞሩ ነበር› ይላሉ። አላሁ ተዓላም፦ ‹እኔ ሁኔታችሁን ለእነርሱ አሳውቃለሁ› አለ።» (ክብሩ የላቀው አላህም ክቡር አንቀጽ አውርዶ በትርጓሜ እንዲህ አለ፦) «በአላሁ ተዓላ መንገድ ሸሂድ የሆኑትን ሙታን አድርጋችሁ አታስቡ! ይልቁንም እነርሱ ሕያዋን ናቸው፤ በጌታቸው ዘንድ ሲሳይ ይሰጣቸዋል። አላሁ ተዓላ በሰጣቸው (በለገሳቸው የሸሂድነት ማዕረግ) ደስተኞች ናቸው። ከኋላቸው (በሸሂድነት) ገና ያልተቀላቀሏቸውን በተመለከተም ‹በእነርሱ ላይ ምንም ፍርሃት የለም፤ እነርሱም አያዝኑም› ብለው ሊያበሥሩ ይፈልጋሉ። ከአላሁ ተዓላ በመጣ ጸጋና ችሮታ ምክንያት፣ አላሁ ተዓላም የምእመናንን ምንዳ እንደማያጠፋ በሚገልጸው የምሥራች ይደሰታሉ።»34 «አላሁ ተዓላ ይገለጥላቸውና፦ ‹ባሮቼ ሆይ! ነፍሳችሁ የምትመኘውን ተናገሩ፤ እርሱን አብዝቼ አቀምሳችኋለሁ› ይላል። እነርሱም፦ ‹ጌታችን ሆይ! እንድንለምነው አንተ ከለገስከን ጸጋዎች የሚበልጥ ጸጋ የለም። እኛ በጀነት የምንፈልገውን ሁሉ እየበላን ነው። ነገር ግን የምንለምን ብንሆን ኖሮ ነፍሶቻችን ወደ ሰውነቶቻችን እንዲመለሱ፣ ወደ ዱንያ እንድንመለስና በመንገድህ እየተዋጋን እንደገና እንድንገደል እንለምን ነበር› ይላሉ።»

ከእንግዲህ እዚህ የሚደረግ ነገር አልቀረም ነበር። ተሰባስበው ለጉዞ ተዘጋጁ። ጂሃድ ፊ ሰቢሊላህ ማለትም የአላሁ ተዓላን ሃይማኖት ለማስፋፋት በመጡበት በኡሑድ በታሪክ አቻ የሌለው ዘመቻ ተካሄደ። ዓይን ሊያየው የማይችል፣ ከምናብ በላይ የሆነ የሶሓቦች ብዙ ጀግንነት ታየ፤ ለከሓዲዎችም ሌላ ትምህርት ተሰጠ።

«ሐምዛ ሆይ! መቼም ቢሆን ማንም ሰው እንዳንተ ያለ መከራ አልደረሰበትም፤ ወደፊትም አይደርስበትም። የረሱሉላህ አጎት ሆይ! የአላሁ ተዓላና የመልዕክተኛው አንበሳ ሐምዛ ሆይ! መልካም ሥራዎችን የምትሠራ ሐምዛ ሆይ! ለረሱሉላህ ጠባቂ የሆንክ ሐምዛ ሆይ! አላሁ ተዓላ ይዘንልህ!…» ሐዲስ ሸሪፍ

የዓለማት ሰይድ (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) ከተባረኩ ሶሓቦቻቸው ጋር ወደ ብርሃናማዋ መዲና ጉዞ ጀመሩ። ሐራ የተባለው ስፍራ በደረሱ ጊዜ ሶሓቦቻቸውን በሰልፍ አቁመው የተባረኩ እጆቻቸውን አንሥተው ወደ አላሁ ተዓላ በመማጸን እንዲህ ብለው ዱዓ ማድረግ ጀመሩ፦ «አላህ ሆይ! ምስጋናና ውዳሴ ከሁሉ በላይ ለአንተ ነው። አላህ ሆይ! አንተ በጥመት የተውከውን የሚመራ፣ የመራኸውንም የሚያጠም የለም… አላህ ሆይ! ኢማንን አስወድደን። ልቦቻችንን በኢማን አስጊጥ። ክህደትን፣ አመፅንና ወሰን ማለፍን አስጠላን። ለሃይማኖታችንና ለዱንያችን ጎጂ የሆኑ ነገሮችን ከሚያውቁት፣ ቀጥተኛውን መንገድ ካገኙት አድርገን። አላህ ሆይ! ሙስሊሞች ሆነን አኑረን፤ ሙስሊሞች ሆነንም እንድንሞት አድርገን። ከሷሊሖችና ከመልካሞች ቡድን ጋር አቀላቅለን፤ ምክንያቱም እነርሱ ክብራቸውንና ማዕረጋቸውን ያጡ አይደሉም፤ ከሃይማኖታቸውም የሚመለሱ አይደሉም። አላህ ሆይ! መልዕክተኛህን የሚያስተባብሉትን፣ ከመንገድህ ፊታቸውን የሚያዞሩትንና ነብይህን የሚዋጉትን ከሓዲዎችም ቅጣታቸውን ስጣቸው! በእነርሱ ላይ ሐቅና እውነት የሆነውን ቅጣትህን አውርድ!… አሚን!»

ሶሓቦችም «አሚን! አሚን!» እያሉ በዚህ ዱዓ ተካፈሉ። ውዱ ነብያችን ከሶሓቦቻቸው ጋር መዲና ተቃርበው ነበር። በመዲና የቀሩት ሴቶችና ልጆች ወደ መንገዶች ፈስሰው በጉጉትና በሐዘን በሚመጣው ሠራዊት ውስጥ የፍጥረተ ዓለሙን ሰይድ ለማየት ይሞክሩ ነበር። ዓለምን የሚያበራውን ብሩህ ፊታቸውን ባዩ ጊዜ አላሁ ተዓላን አመሰገኑ። ከዚያም ዓይኖቻቸው ሠራዊቱ ላይ ተተክለው አባቶቻቸውን፣ ባሎቻቸውን፣ ወንዶች ልጆቻቸውንና አጎቶቻቸውን ይፈልጉ ነበር። ካላዩአቸው… እንባቸውን መግታት አይችሉም ነበር። የሶሓቦቻቸውን ይህን የሐዘን ሁኔታ ያዩት የእዝነት ውቅያኖስ የሆኑት ረሱሉል አክረምም እጅግ አዘኑ፤ ከተባረኩ ዓይኖቻቸውም እንባ አፈሰሱ።

አንድ ጊዜ የሰይዲና ሰዕድ ኢብኑ ሙዓዝ እናት እመቤት ከብሻ ወደ ክቡር ነብያችን ሲቀርቡ ታዩ። በኡሑድ ልጃቸው ዐምር ሸሂድ ሆነው ነበር። ወደ ተባረከው ፊታቸው በደረሱ ጊዜ፦ «የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! እናቴ፣ አባቴና ነፍሴ ለእርስዎ መሥዋዕት ይሁኑ! አልሐምዱሊላህ፣ እርስዎን በደኅና አየሁ። እርስዎ በሰላም ካሉ በኋላ መከራዎች ሁሉ ለእኔ ምንም አይደሉም!» አሉ። የአንጀታቸው ክፋይ ስለሆነው ልጃቸው አልጠየቁም። ውዱ ነብያችን ስለ ልጃቸው ስለ ዐምር ካጽናኗቸው በኋላ እንዲህ አሉ፦ «የሰዕድ እናት ሆይ! ለአንቺና ለቤተሰቡ የምሥራች ይሁን፤ ከእነርሱ ሸሂድ የሆኑት ሁሉ በጀነት ተሰበሰቡ፤ እርስ በርሳቸውም ባልንጀሮች ሆኑ። ለቤተሰቦቻቸውም ያማልዳሉ።»

እመቤት ከብሻም፦ «የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! ከአላሁ ተዓላ በሚመጣው ነገር ሁሉ ደስተኞች ነን! ከእነዚህ የምሥራቾች በኋላ ከእንግዲህ ለእነርሱ ማን ያለቅሳል! እርስዎ ወደ ኋላ ለቀሩት ዱዓ ያድርጉ» አሉ። የዓለማት ሰይድም፦ «አላህ ሆይ! በልቦቻቸው ያለውን ሐዘን አስወግድ! ከኋላቸው የቀሩትንም ከኋላ ከሚቀሩት ሁሉ በላጭ አድርግ!» ብለው ዱዓ አደረጉ።

ክቡር ነብያችን ከሥጋዊ ፍላጎቶች ጋር የሚደረገውን ትግል በማመልከት ለሶሓቦቻቸው፦ «(ሶሓቦቼ ሆይ! አሁን) ከትንሹ ጂሃድ ተመለስን፤ ታላቁን ጂሃድ ልንጀምር ነው» አሉ።35 ከዚያም ሁሉም በቤታቸው ዕረፍት እንዲያደርጉና ቁስለኞች ቁስላቸውን እንዲያክሙ መከሩ። እርሳቸውም ራሳቸው ቆስለው ነበር። በቀጥታ ወደ ተባረከው ቤታቸው ሄዱ።

የሐምራኡል አሰድ ዘመቻ

ረሱሉል አክረም (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) ወደ መዲና በተመለሱ ጊዜ አጋሪዎቹ በማንኛውም ጊዜ ተመልሰው መዲናን ሊወሩ የሚችሉበት ዕድል ስለነበረ ጥንቃቄ ወሰዱ።

ከኡሑድ ጦርነት በኋላ በነበረው ሰኞ ቀን፣ ቆስለው የነበሩ ቢሆንም፣ ሙስሊሞች በትናንቱ ጦርነት ምክንያት እንዳልደከሙ ለማሳወቅና ጠላትን በማስፈራራት እንደገና ወደ መዲና እንዳይመለስ ለመከላከል ለቢላል አል-ሐበሺ እንዲህ አሉ፦ «‹ረሱሉላህ ጠላትን እንድትከታተሉ ያዝዟችኋል! ትናንት በኡሑድ ከእኛ ጋር ያልተዋጉ አይመጡም፤ በውጊያው የተካፈሉ ብቻ ይመጣሉ!› በል!» ቢላል ይህን ትእዛዝ ለሶሓቦች ባሳወቁ ጊዜ አብዛኞቹ ቆስለው የነበሩ ቢሆንም ወዲያውኑ ተዘጋጁ። እንዲያውም ክፉኛ የቆሰሉት ዐብዱላህና ራፊዕ የተባሉ ወንድማማቾች የረሱሉል አክረምን ይህን ጥሪ እንደሰሙ ሕመማቸውና ስቃያቸው ሁሉ ቢኖርም፦ «ከረሱሉላህ ጋር ለዘመቻ የመውጣትን ዕድል እናመልጣለን እንዴ?!» እያሉ ወደ ሙጃሂዶቹ ሰልፍ ሮጡ።

ውዱ ነብያችን ከተከበሩት ሶሓቦቻቸው ጋር አጋሪዎችን መከታተል ጀመሩ። ረውሓ በተባለው ስፍራ አጋሪዎቹ ተሰብስበው መዲናን ለመውረርና ሙስሊሞችን ለማጥፋት መወሰናቸውን ሰሙ። ይህ ጥንቃቄም የክቡር ነብያችን ተአምር እንደነበረ ግልጽ ሆነ።

አጋሪዎቹ ረሱሉል አክረም ወደ እነርሱ እየመጡ መሆናቸውን በሰሙ ጊዜ ፈርተው ያሉበትን ስፍራ ትተው ወደ መካ ተመለሱ።36

ክቡር ነብያችን እስከ ሐምራኡል አሰድ ስፍራ ድረስ ተከታተሏቸው። ከአጋሪዎቹ ሁለት ሰዎች ተያዙ። እዚያ ሦስት ቀን ቆዩ፤ ከዚያም ወደ መዲና ተመለሱ።

አላሁ ተዓላ ወደ ሐምራኡል አሰድ የሄዱትን እነዚህን የተከበሩ ሶሓቦች በክቡር አንቀጹ በትርጓሜ እንዲህ ብሎ አወደሳቸው፦ «ከቆሰሉ በኋላም የአላሁ ተዓላንና የነብዩን ጥሪ ተቀብለው ለሮጡት፣ በተለይም ከእነርሱ መካከል መልካም ለሠሩትና ከክፋት ለተጠነቀቁት እጅግ ታላቅ ምንዳ አለ።»37

በኡሑድ ውዱ ነብያችንን ለመግደል ከማሉት መካከል አንዱ የሆነው ኢብኑ ቀሚአ ወደ መካ በተመለሰ ጊዜ አንድ ቀን በጎቹን ለማየት ወደ ተራራ ወጥቶ ነበር። በተራራው አናት በጎቹን አገኘ። ከእነርሱ መካከል አንድ የበግ አውራ በፍጥነት እየሮጠ መጥቶ ኢብኑ ቀሚአን በቀንዶቹ መውጋት ጀመረ። እየደጋገመ በመምታት ኢብኑ ቀሚአን ቦጫጭቆ ገደለው።

ዐብዱላህ ኢብኑ ሺሃብ ዙህሪንም ወደ መካ ሲሄድ ነጭ ነጠብጣብ ያለው እባብ ነድፎ ገደለው።

በክቡር ነብያችን ላይ ያሴሩ ሁሉ በአንድ ዓመት ውስጥ ቅጣታቸውን አግኝተው ሞቱ።

«ሶሓቦቼ ሆይ! አሁን ከትንሹ ጂሃድ ተመለስን፤ ታላቁን ጂሃድ ልንጀምር ነው» ሐዲስ ሸሪፍ

ወዳጃቸው የእባብ መርዝ ቢጠጣ የሕይወት ውኃ ይሆንለታል፤
ጠላታቸው ውኃ ቢጠጣ ግን በእርግጥ የእባብ መርዝ ይሆናል ውኃ።
በእያንዳንዷ ጠብታ ውስጥ ሺህ የእዝነት ባሕሮችን አማዕበለ፣
ለውዱእ እጃቸውን ዘርግተው የጽጌረዳ ጉንጫቸውን በነኩ ጊዜ ውኃ።
«የእግራቸውን አፈር ልድረስ» እያለ ለዘመናት ያለማቋረጥ
ራሱን ከድንጋይ ወደ ድንጋይ እየመታ ይንከራተታል ውኃ።
ቅንጣት በቅንጣት በደጃቸው አፈር ላይ ብርሃን መርጨት ይሻል፤
ቢቆራረጥም እንኳ ከዚያ ደጅ አይመለስም ውኃ።
ኃጢአተኞች ውዳሴዎን መደጋገም ፈውስ እንደሆነ ያውቃሉ፣
ስካርን ለማስወገድ
ጠጪ እንደሚጠጣው ውኃ።
የአላህ ሐቢብ ሆይ! የሰዎች ሁሉ በላጭ ሆይ! እርስዎን እናፍቃለሁ፣
የተጠሙ ከንፈሮች እየተቃጠሉ እንደሚናፍቁት ውኃ።
እርስዎ ያ የቸርነት ባሕር ነዎት፤ በሚዕራጅ ሌሊት
የችሮታዎ ጠል ለቋሚና ለተጓዥ ከዋክብት አደረሰ ውኃ።