የበድር ጦርነት

የሰይደቲና ሩቀያ ዕረፍት

በዚያ ቀን የውዱ ነብያችን ልጅ ሰይደቲና ሩቀያ (ረዲየላሁ ዐንሃ) አርፈው ነበር። ባለቤታቸው ሰይዲና ዑስማን የጀናዛ ሶላታቸውን አሰግደው ነበር። በዚህ ሐዘን ላይ የመጣው የድል ወሬ ጥቂት አጽናናቸው።

ክቡር ነብያችን (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) ከሶሓቦቻቸው ጋር የበድርን ድል ለለገሳቸው ለአላሁ ተዓላ ምስጋና አቅርበው የምስጋና ሱጁድ ካደረጉ በኋላ ከምርኮኞቹ ጋር ወደ መዲና አል-ሙነወራ ጉዞ ጀመሩ።

ቀደም ብለው የምሥራቹን ያደረሱት ዐብዱላህ ኢብኑ ረዋሓና ዘይድ ኢብኑ ሐሪሳ በበድር ጦርነት የተከሰተውንና እነማን ሸሂድ እንደሆኑ ተርከው ነበር። በመዲና የቀሩት ልጆች፣ ሴቶችና ተልእኮ የነበራቸው ሰዎች በድሉ እጅግ ተደስተው ነበር። ክቡር ነብያችንን ለመቀበል ወጡ። ሸሂድ ከሆኑት መካከል ሐሪሳ ኢብኑ ሱራቃም ነበሩ። የሰይዲና ሐሪሳ እናት ሩበይዕ ልጃቸው ከኩሬው ውኃ ሲጠጡ በጠላት ፍላጻ ተመትተው ሸሂድ መሆናቸውን ሰምተው ነበር። እናታችን ሩበይዕ ይህን ወሬ በሰሙ ጊዜ፦ «መልዕክተኛው ዐለይሂ ሰላም እስካልመጡ ድረስ ለልጄ አላለቅስም። መዲናን በመምጣታቸው ባከበሩ ጊዜ እጠይቃቸዋለሁ። ልጄ በጀነት ከሆነ ፈጽሞ አላለቅስም። በጀሀነም ከሆነ ግን ከዓይኖቼ በእንባ ፈንታ ደም አፈስሳለሁ» ብለው ነበር።

ውዱ ነብያችን ከተባረኩት ሶሓቦቻቸው ጋር መዲናን በመምጣታቸው ባከበሩ ጊዜ ሩበይዕ ወደ እርሳቸው ቀርበው፦ «አባቴና እናቴ ለእርስዎ መሥዋዕት ይሁኑ፣ የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! ለልጄ ለሐሪሳ ያለኝን ፍቅር ያውቃሉ። ሸሂድ ሆኖ ጀነት ገብቷልን? እንዲህ ከሆነ እታገሣለሁ። ካልሆነ ግን ከዓይኔ የደም እንባ አፈስሳለሁ» አሉ። ሐቢቡል አክረምም፦ «የሐሪሳ እናት ሆይ! ልጅሽ በአንድ ሳይሆን ከአንድ በላይ በሆኑ ጀነቶች ውስጥ ነው። ቦታው ፊርደውስ ነው» ብለው አበሠሯቸው። ይህን ጊዜ ሩበይዕ፦ «ከእንግዲህ ለልጄ አላለቅስም» አሉ። የፍጥረተ ዓለሙ ሱልጣን በዕቃ ውኃ እንዲመጣ ጠየቁ። በእዝነታቸው የተባረከ እጃቸውን በውኃው ውስጥ አስገብተው አወጡ። ይህን ውኃ ለሰይዲና ሐሪሳ እናትና እህት አጠጧቸው። በተጨማሪም ይህን ውኃ በራሶቻቸውና በፊቶቻቸው ላይ አሻሹላቸው። ከዚያን ቀን ጀምሮ የሩበይዕና የልጃቸው ፊቶች በኑር የተሞሉ ነበሩ። ዕድሜያቸውም እጅግ ረጅም ሆነ። የፍጥረተ ዓለሙ አስተማሪ (ዐለይሂ አፍደሉ ሶለዋት) ወደ መዲና የመጡትን ሰባ ምርኮኞች በሶሓቦቻቸው መካከል አከፋፍለው መልካም አያያዝ እንዲደረግላቸው አዘዙ። ስለ ምርኮኞቹ ዕጣ ፈንታ ከአላሁ ተዓላ ገና ወሕይ አልመጣም ነበር። ክቡር ረሱሉላህ ከሶሓቦቻቸው ጋር ከተመካከሩ በኋላ ምርኮኞቹ በቤዛ እንዲለቀቁ ወሰኑ።

የቤዛው መጠን በእያንዳንዱ ምርኮኛ ሀብት መሠረት ተወሰነ። ገንዘብ ከሌላቸው መካከል ማንበብና መጻፍ የሚችሉት በመዲና ማንበብና መጻፍ ለማይችሉ አሥር ሰዎች ማንበብና መጻፍ ያስተምራሉ፤ ከዚያ በኋላ ወደ መካ መሄድ ይችላሉ። ክቡር ነብያችን በምርኮኞቹ መካከል ለነበሩት ለአጎታቸው ለዐባስ፦ «ዐባስ ሆይ! ለራስህ፣ ለወንድምህ ልጅ ለዑቀይል (ዐቂል) ኢብኑ አቢ ጧሊብና ለነውፈል ኢብኑ ሐሪስ ማስለቀቂያ ገንዘብ ክፈል። ምክንያቱም አንተ ሀብታም ነህ» አሉ። ሰይዲና ዐባስም፦ «የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! እኔ ሙስሊም ነኝ። ቁረይሾች በግድ ወደ በድር አመጡኝ» አሉ። ረሱሉላህም፦ «ሙስሊምነትህን አላሁ ተዓላ ያውቃል። እውነት የምትናገር ከሆነ አላሁ ተዓላ በእርግጥ ምንዳውን ይሰጥሃል። ነገር ግን አንተ በውጫዊ ሁኔታ በእኛ ላይ ነህ። ስለዚህ ማስለቀቂያ ገንዘብህን መክፈል አለብህ» አሉ። ዐባስም፦ «የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! እንደ ምርኮ ከወሰዱብኝ 800 ዲርሀም በስተቀር ሀብት የለኝም» ባሉ ጊዜ ክቡር ነብያችን፦ «ዐባስ ሆይ! እነዚያን የወርቅ ሳንቲሞች ለምን አትናገርም?» አሉ። እርሳቸውም፦ «የትኞቹን ወርቆች?» አሉ። ውዱ ነብያችንም፦ «ከመካ በምትወጣበት ቀን ለባለቤትህ ለሐሪስ ልጅ ለኡሙል ፈድል የሰጠሃቸው ወርቆች! እነርሱን በሰጠህ ጊዜ ከእናንተ በስተቀር ማንም አጠገባችሁ አልነበረም። ለኡሙል ፈድል፦ ‹በዚህ ጉዞ ምን እንደሚገጥመኝ አላውቅም። መከራ ደርሶብኝ ባልመለስ ይህን ያህሉ የአንቺ ነው፤ ይህን ያህሉ ለፈድል፣ ይህን ያህሉ ለዐብዱላህ፣ ይህን ያህሉ ለዑበይዱላህ፣ ይህን ያህሉ ደግሞ ለቁሰም ነው› ብለህ የሰጠሃቸው ወርቆች» ባሉ ጊዜ ሰይዲና ዐባስ ተደነቁና፦ «እምላለሁ፤ እነዚህን ወርቆች ለባለቤቴ በሰጠሁ ጊዜ አጠገባችን ማንም አልነበረም። ይህን ከየት አወቁ?» አሉ። ክቡር ነብያችንም፦ «አላሁ ተዓላ አሳወቀኝ» ባሉ ጊዜ ዐባስ፦ «እርስዎ የአላሁ ተዓላ መልዕክተኛ መሆንዎንና እውነት እንደሚናገሩ እመሰክራለሁ» ብለው የሸሃዳን ቃል ተናገሩ።26 ሙስሊም በሆኑ ጊዜ ክቡር ነብያችን ሰይዲና ዐባስን በመካ ተልእኮ ሰጧቸው። እዚያ ያሉትን ሙስሊሞች እንዲጠብቁና ከእስልምና ጋር ጠላት ስለሆኑት ሰዎች ወሬ እንዲልኩ አዘዟቸው።

«በእውነተኛ ነብይነት በላከኝ በጌታዬ እምላለሁ፤ እናንተ ከእነርሱ (ከአጋሪዎቹ ሬሳዎች) የበለጠ አትሰሙኝም። ነገር ግን መልስ መስጠት አይችሉም» ሐዲስ ሸሪፍ

በበድር ጦርነት ለተሸነፉት ቁረይሾች ምርኮኞቻቸውን በቤዛ መውሰድ እንደሚችሉ ወሬ ተላከ። ነገር ግን ከሂጅራ በፊት በነብያት ሰይድ ላይ እጅግ ብዙ ስቃይና ግፍ ያደረሰው ነድር ኢብኑል ሐሪስ አንገቱ ተቀላ። እንዲሁም መልዕክተኛው ዐለይሂ ሰላም በካዕባ ሶላት ሲሰግዱ በተባረከ ጀርባቸው ላይ የግመል ሆድ ዕቃ የማድረግ ክፋት ያሳየው ወራዳው ዑቅባ ኢብኑ አቢ ሙዐይጥ ተገደለ። የዚህ መራር የእስልምና ጠላት ራስ ከአካሉ በተለየ ጊዜ ክቡር ረሱሉላህ አላሁ ተዓላን አመሰገኑ። ወደ እርሱ ቀርበው፦ «ወላሂ፣ አላሁ ተዓላን፣ መልዕክተኛውንና ቁርኣን ከሪምን የካደ፣ ነብዩን ከስቃይ ወደ ስቃይ የዳረገ እንዳንተ ያለ ክፉ ሰው አላውቅም» አሉ።

ምርኮኞቹ ዘመዶቻቸው በቤዛ እስኪወስዷቸው ድረስ ከሶሓቦች (ዐለይሂሙ ሪድዋን) ዘንድ ቆዩ። ሶሓቦች ሁሉ ለምርኮኞቹ እጅግ መልካም አያያዝ አደረጉላቸው፤ በምግባቸውም አካፈሏቸው።

የሙስዐብ ኢብኑ ዑመይር ወንድም አቡ ዐዚዝ ከምርኮኞቹ መካከል ነበር። እርሱም እንዲህ ብሎ ተረከ፦ «እኔም በአንድ የመዲና ሙስሊም ቤት ምርኮኛ ነበርኩ። እጅግ መልካም ያደርጉልኝ ነበር፤ ጠዋትና ማታ የሚበሉትን ዳቦ ለእኔ ይሰጡኝ ነበር፤ እነርሱ ራሳቸው ተምር ብቻ ለመብላት ይገደዱ ነበር። ከእነርሱ የአንዱ እጅ ቁራሽ ዳቦ ቢገባ በቀጥታ አምጥቶ ይሰጠኝ ነበር። ከኀፍረቴ የተነሣ ዳቦውን ላመጣው መልሼ እሰጠው ነበር። እርሱ ግን ዳቦውን እንደገና ይመልስልኝ ነበር።»

ከምርኮኞቹ መካከል የዚድ የተባለ አንድ የቁረይሽ ሰውም እንዲህ ብሎ ተረከ፦ «ሙስሊሞች ከበድር ወደ መዲና ሲመጡ እኛን ምርኮኞቹን በእንስሶች ላይ አስቀመጡን፤ እነርሱ ራሳቸው ግን በእግር ሄዱ።»

ከምርኮኞቹ መካከል የኸዲጃ (ረዲየላሁ ዐንሃ) እህት ልጅ፣ የክቡር ነብያችን አማች የሆነው አቡል ዓስ ኢብኑ ረቢዕም ነበር። አቡል ዓስ ከመካ ነጋዴዎች አንዱ ሲሆን ብዙ ሀብት ነበረው። በታማኝነቱና በሃይማኖተኛነቱ ይታወቅ ነበር። ከመካ የምርኮኞቹ ቤዛ በተላከ ጊዜ ሰይደቲና ዘይነብ ቤዛውን ለማሟላት እናታቸው በሠርጋቸው ላይ በስጦታ የሰጧቸውን የአንገት ሐብልም ልከው ነበር። ቤዛዎቹ በመጡ ጊዜ ነብዩ (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) የአንገት ሐብሉን አወቁት፤ እንዲህም አሉ፦ «ሶሓቦቼ ሆይ! ተገቢ ሆኖ ካገኛችሁት የልጄን የዘይነብን ምርኮኛ ከቤዛዋ ጋር ወደ እርሷ መልሱት።» ሶሓቦችም፦ «እሺ» አሉ። ዘይነብን ወደ መዲና እንዲልክ በሚል ቅድመ ሁኔታ አቡል ዓስ ከንብረቱ ጋር ወደ መካ እንዲሄድ ተፈቀደለት። አቡል ዓስም ዘይነብንና አብረዋቸው ያሉትን ከወንድሙ ኪናና ጋር ሸኘ። ይህን የሰሙት አጋሪዎች ተቆጥተው ከሰዎቻቸው ጥቂቶቹን ከኋላቸው ላኩ። በዙ ጡዋ ደረሱባቸው። ሀባር ኢብኑል አስወድ ጦሩን በወረወረ ጊዜ ግመሉ ደንብሮ ሰይደቲና ዘይነብን ከላዩ ወርውሮ መሬት ላይ ጣላቸው። ኪናና ፍላጻዎቹን ከፊቱ አፍስሶ በዘይነብ ላይ ክፉ ለማድረግ የሚያስብን ሁሉ በፍላጻ እንደሚገድል ተናገረ። ዘይነብን ከመካ አውጥቶ ማረፊያው ድረስ አደረሳቸው። ሰይደቲና ዘይነብ በደረሰባቸው ቁስል ታመሙ። ነፍሰ ጡር ነበሩ፤ መዲና በደረሱ ጊዜ ጽንሳቸው ወረደ። መልዕክተኛው ዐለይሂ ሰላም ይህን በሰሙ ጊዜ እጅግ አዘኑ።

አጋሪዎች በበድር ተሸንፈው በተጎሳቆለ ሁኔታ ከጦር ሜዳው መሸሻቸው በመካ ታላቅ ድንጋጤ ፈጠረ። ይህ ፈጽሞ ያልጠበቁትና በአእምሯቸውም ጭራሽ ያልመጣ ውጤት ነበር። የመጀመሪያው ወሬ አምጪ የተናገረውን አቡ ለሀብና ሌሎቹ አጋሪዎች አላመኑም። ከጦር ሜዳው የሸሸው አቡ ሱፍያን መካ በደረሰ ጊዜ ወዲያውኑ ወደ እነርሱ ጠሩት። አቡ ለሀብም፦ «የወንድሜ ልጅ ሆይ! እስኪ ንገረን፤ እንዴት ሆነ?» ብሎ ጠየቀው። አቡ ሱፍያን እዚያ አንድ ቦታ ተቀመጠ። ብዙ ሰዎችም ቆመው ያዳምጡ ነበር። አቡ ሱፍያን እንዲህ ብሎ ተረከ፦

«አትጠይቁኝ፤ ከሙስሊሞች ጋር በተገናኘን ጊዜ እጆቻችንና ክንዶቻችን የታሰሩ ይመስሉ ነበር። እንደፈለጉ አደረጉብን። ከፊላችንን ገደሉ፤ ከፊላችንን ማረኩ። እምላለሁ፤ ከወገኖቻችን ማንንም አልወቅስም፣ አላነውርም። ምክንያቱም በዚያን ጊዜ በሰማይና በምድር መካከል ግራጫ ፈረሶች ላይ የተቀመጡ ነጭ የለበሱ ሰዎችን አገኘን። ምንም ነገር ሊቋቋማቸው አይችልም ነበር፤ ማንም ሊገጥማቸው አይችልም ነበር!»

በእስልምና የመጀመሪያ ዘመን ሙስሊም ቢሆኑም ከአጋሪዎች ክፋት በመፍራት ሙስሊምነታቸውን ይፋ ያላደረጉት የዐባስ ባሪያ ሰይዲና አቡ ራፊዕ እዚያ ነበሩ። በዝምታ ሲያዳምጡ የነበሩት አቡ ራፊዕ ከደስታቸው የተነሣ ሁሉን ረስተው፦ «ወላሂ እነርሱ መላእክት ናቸው!» ብለው ተናገሩ።

አቡ ለሀብ በኃይል በጥፊ መታቸው፤ አንሥቶም መሬት ላይ ፈጠፈጣቸው። ብዙም ደበደባቸው። ይህን ጊዜ እዚያ የነበሩት የሰይዲና ዐባስ ባለቤት ኡሙል ፈድል መቋቋም አልቻሉም። ምክንያቱም እርሳቸውም ቀደም ብለው ሙስሊም ሆነው ነበር። ኡሙል ፈድል በክፍሉ ካሉት ምሰሶዎች አንዱን ይዘው፦ «ማንም የለውም ብለህ ደካማ አድርገህ ቆጠርከው አይደል?» እያሉ አቡ ለሀብን በኃይል መቱት። የአቡ ለሀብ ራስ ተፈነከተ። ደሙ እየፈሰሰ ተዋርዶና ተንቆ ዞሮ ሄደ። ከሰባት ቀን በኋላ አላሁ ተዓላ ‹ጥቁር ቁስል› የሚባል በሽታ ሰጠው። በዚህ በሽታ ሞተ። ልጆቹ ሁለት ወይም ሦስት ሌሊት ሳይቀብሩት ተዉት። በመጨረሻ መሽተት ጀመረ። ሁሉም ሰው አቡ ለሀብ ከተያዘበት በሽታ ከቸነፈር እንደሚሸሽ ይሸሽ፣ ይጸየፍም ነበር። ይህን ጊዜ ከቁረይሽ አንድ ሰው ለአቡ ለሀብ ልጆች፦ «ወዮላችሁ! አታፍሩም? አባታችሁን እስኪሸት ድረስ በቤት ተዋችሁት። ቢያንስ አንድ ቦታ ቀብራችሁ ከዓይን አርቁት» አለ። ልጆቹም ለዚያ ሰው፦ «እኛ በእርሱ ላይ ካለው በሽታ እንፈራለን!» ብለው መለሱ። በዚህ ጊዜ ሰውዬው፦ «እናንተ ሂዱ፤ እኔም እመጣለሁ፤ እረዳችኋለሁ» አላቸው። ከዚያም ሦስቱ ተሰበሰቡ። ተሸክመው ወደ ሩቅ ቦታ ወስደው ተዉት። እስከማይታይ ድረስ በላዩ ላይ ድንጋይ ወረወሩ። አቡ ለሀብ በዚህ ሁኔታ ለዘላለም በቅጣትና በእሳት ውስጥ ወደሚቆይበት መኖሪያው፣ ጨለማና የጀሀነም ጉድጓድ ወደሆነው ቀብሩ ገባ።

በበድር ከተማረኩት ቁረይሾች መካከል ወሊድ ኢብኑል ወሊድም ነበር። እርሱን የማረኩት ዐብዱላህ ኢብኑ ጀሕሽ ነበሩ። የወሊድ ወንድሞች ሂሻምና ገና ሙስሊም ያልሆነው ኻሊድ ኢብኑል ወሊድ ወደ መዲና መጡ። ዐብዱላህ ኢብኑ ጀሕሽ ፊድየቱ ነጃት፣ ማለትም የነጻነት ቤዛ እስካልተከፈለ ድረስ ሊለቁት አልፈለጉም። ከወንድሞቹ ኻሊድ ቢስማማም፣ አባቱ አንድ እናቱ የተለየ ወንድሙ ሂሻም አልተቀበለም። ክቡር ረሱሉላህ የአባታቸው መሣሪያና ትጥቅ እንዲሰጥ ሐሳብ አቀረቡ። ሂሻም በዚህ ቢስማማም ኻሊድ አልተቀበለም። በመጨረሻ ግን መቶ ዲናር በሚያወጣው የአባታቸው ሰይፍ፣ ጥሩርና የራስ ቁር ተስማሙ። ወሊድን ከምርኮ አስለቅቀው ወደ መካ ጉዞ ጀመሩ። ነገር ግን ወሊድ በመካ መንገድ ላይ ከመዲና አራት ማይል ርቀት ላይ በምትገኘው በዙል ሑለይፋ ከእነርሱ ተለይተው ወደ ክቡር ነብያችን መጡ፤ አምነውም ከሶሓቦች አንዱ ሆኑ። ሙስሊም ከሆኑ ከተወሰነ ጊዜ በኋላ ወደ መካ ወደ ወንድሞቻቸው ሄዱ። ያን ጊዜ ኻሊድ ኢብኑል ወሊድ፦ «ሙስሊም ልትሆን ከነበርክ የነጻነት ቤዛው ሳይከፈል ለምን አልሆንክም? ከአባታችን የቀረልንን ማስታወሻ ከእጃችን አስወጣህ። ለምን እንዲህ አደረግህ?» ብሎ በጠየቀ ጊዜ፦ «ቁረይሾች ‹ምርኮን መቋቋም አቅቶት ሙሐመድ ዐለይሂ ሰላምን ተከተለ› እንዳይሉ ፈራሁ» ብለው መለሱ።

«ዐባስ ሆይ! ሙስሊምነትህን አላሁ ተዓላ ያውቃል። እውነት የምትናገር ከሆነ አላሁ ተዓላ በእርግጥ ምንዳውን ይሰጥሃል። ነገር ግን አንተ በውጫዊ ሁኔታ በእኛ ላይ ነህ። ስለዚህ ማስለቀቂያ ገንዘብህን መክፈል አለብህ» ሐዲስ ሸሪፍ

ወንድሞቻቸው በዚህ መልስ እጅግ ተቆጥተው ከመኽዙም ልጆች ከሆኑ አንዳንድ ሙስሊሞች፣ ከዐያሽ ኢብኑ አቢ ረቢዓና ከሰለማ ኢብኑ ሂሻም (ረዲየላሁ ዐንሁማ) ጋር አሰሯቸው። ወሊድ ኢብኑል ወሊድ (ረዲየላሁ ዐንሁ) በማመናቸው ምክንያት ለዓመታት ታስረው ቆዩ። ከእስልምና መራር ጠላቶች አንዱ ከሆነው ከአጎታቸው ከሂሻምና አጋሪ ከሆኑ ዘመዶቻቸው ብዙ ግፍና ስቃይ ደረሰባቸው። ረሱሉል አክረም (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) በአጋሪዎች ግፍ ሥር ለነበሩት ለዐያሽ ኢብኑ አቢ ረቢዓ፣ ለሰለማ ኢብኑ ሂሻምና ለወሊድ እንዲህ ብለው ዱዓ አደረጉ፦ «ጌታዬ ሆይ! ወሊድ ኢብኑል ወሊድን፣ ሰለማ ኢብኑ ሂሻምን፣ ዐያሽ ኢብኑ አቢ ረቢዓንና ደካማ ተደርገው የሚታዩትን (በከሓዲዎች እጅ ተጨንቀው አቅም ያጡትን) ሌሎች ምእመናን አድን። ጌታዬ ሆይ! ሙደርን (ቁረይሽን) ይበልጥ (እጅግ ክፉኛ) ረግጥ። እነዚህን ዓመታት (ለእነርሱ) የዩሱፍን ዓመታት አስመስላቸው።»

በክቡር ረሱሉላህ ዱዓ በረከት ሰይዲና ወሊድ አጋጣሚ አግኝተው ከታሰሩበት ቦታ አመለጡ። ወደ መዲና አል-ሙነወራ መጥተው ውዱ ነብያችንን አገኙ። ሐቢቡላህ ስለ ዐያሽ ኢብኑ አቢ ረቢዓና ስለ ሰለማ ኢብኑ ሂሻም ሁኔታ በጠየቁ ጊዜ እግሮቻቸው እርስ በርስ ታስረው በከባድ ቅጣትና ስቃይ ሥር እየተሰቃዩ መሆናቸውን ነገሯቸው።

የፍጥረተ ዓለሙ ሱልጣን በሁኔታቸው እጅግ አዝነው የሚድኑበትን መንገድ ፈለጉ። ማን ሊያድናቸው እንደሚችል በጠየቁ ጊዜ ወሊድ ለዓመታት በስቃይ ሥር ቢቆዩም በታላቅ ድፍረትና ፍቅር፦ «የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! እኔ አድናቸዋለሁ፤ ወደ እርስዎም አመጣቸዋለሁ» ብለው መለሱ። እንደገና ወደ መካ ሄደው ምግብ የምታመጣላቸውን አንዲት ሴት በመከተል ስቃይ የሚደርስባቸው ሙስሊሞች ያሉበትን ቦታ አወቁ። ሁለቱም ጣሪያ በሌለው ሕንጻ ውስጥ ታስረው ነበር። ወሊድ በሌሊት ሞትን ተጋፍጠው በታላቅ ድፍረት በግድግዳው ወርደው ወደ ጓደኞቻቸው ደረሱ። ከማመን በቀር ሌላ ወንጀል የሌላቸው እነዚያ ሁለት የተበደሉ ሰዎች በአጋሪዎች ከድንጋይ ጋር ታስረው በዓረቢያ በረሃ በሚያቃጥል ሙቀት ውስጥ ለሁሉም ዓይነት ግፍ ይዳረጉ ነበር። ወሊድ እነዚህን የተባረኩ ወንድሞቻቸውን አድነው በግመላቸው ላይ አስቀመጧቸው። እርሳቸው ራሳቸው በእግር፣ ባዶ እግራቸውን እጅግ ወደሚወዷቸው ወደ ረሱሉላህ በተቻለ ፍጥነት ለመድረስ ወደ መዲና አል-ሙነወራ ጉዞ ጀመሩ። ያቃጥላቸው የነበረው የበረሃው ሙቀት ሳይሆን የዓለማት ሰይድን የማግኘት ፍቅር ነበር።

ተርበው፣ ተጠምተውና ባዶ እግራቸውን በሦስት ቀን መዲና ደረሱ። የእግር ጣቶቻቸው በድንጋዮቹ ጉዳት ተቦጫጭቀው ነበር። ወሊድ ኢብኑል ወሊድ በደም ተነክረው እጅግ የሚወዷቸውን ሐቢቡላህን አገኙ።

የበድር ድል ሙስሊሞችን በታላቅ ደስታ አጥለቀለቃቸው። አጋሪዎች ግን በታላቅ ሐዘንና ብስጭት ውስጥ ወደቁ። የሐበሻ ንጉሥ ነጃሺም ክቡር ረሱሉላህ ድል እንዳደረጉ በሰሙ ጊዜ ወዲያውኑ በአገራቸው ወደነበሩት ሶሓቦች ሄደው፦ «መልዕክተኛውን በበድር ባለ ድል ያደረገና ድልን የለገሰው አላሁ ተዓላ ምስጋና ይገባው» ብለው አበሠሩ።

ከበድር ጦርነት በኋላ የተከሰቱ ክስተቶች

ውዱ ነብያችን (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) በመዲና ከአይሁዶችም፣ እንደ ዐብዱላህ ኢብኑ ኡበይ ካሉ ሙስሊም መስለው ከሚታዩ መናፍቃንም፣ በተጨማሪም ከአጋሪዎች ጋር ይታገሉ ነበር። ከዚህም በላይ ከመዲና ውጭ ያሉትን የአጋሪ ጎሳዎች ወደ እስልምና ይጠሩ ነበር፤ ሙስሊም በመሆን እንዲከበሩም ይጥሩ ነበር። እንደ ቀርቀራ፣ በኑ ቀይኑቃዕ፣ ሰዊቅ፣ ገጠፋን፣ በሕራን… ያሉት ዘመቻዎች ሁሉ የተካሄዱት ከበድር ጦርነት በኋላ ነበር።

በሂጅራ ሁለተኛው ዓመት የተከሰቱ አንዳንድ ክስተቶች

በዚህ ዓመት ዘካ ፈርድ መሆኑ፣ ሰደቀቱል ፊጥር መሰጠቱ፣ የዒድ ሶላቶች መሰገዳቸውና እርድ መታረዱ ትእዛዝ መጣ። ክቡር ረሱሉላህ ልጃቸውን ኡሙ ኩልሱምን ከሰይዲና ዑስማን ጋር አጋቡ። የሰይዲና ዑመርን ልጅ ሐፍሷንና ዘይነብ ቢንት ኹዘይማን (ረዲየላሁ ዐንሁማ) በኒካሕ አገቡ። የሰይዲና ዐሊይ ልጅ ሰይዲና ሐሰን ተወለዱ።

ከሰይደቲና ዓኢሻ ጋር መጋባታቸው

ክቡር ነብያችን በመካ ሳሉ ከሰይደቲና ዓኢሻ ጋር ታጭተው ነበር፤ ነገር ግን ሠርጋቸው ገና አልተደረገም ነበር። አንድ ቀን ሰይዲና አቡበክር የዓለም መሪን፦ «የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! ከባለቤትዎ ጋር ሠርግ ከማድረግ የከለከለዎ ምንድን ነው?» ብለው ጠየቁ። ረሱሉላህም፦ «መህሩ ነው» አሉ። ሰይዲና አቡበክር ለረሱሉላህ የመህር ገንዘብ ላኩ።27

በዚህም የእናታችን የሰይደቲና ዓኢሻ ሠርግ ተደረገ። በዚያን ጊዜ ክቡር ነብያችን የሃምሳ አምስት ዓመት ዕድሜ ነበራቸው።28 እናታችን ሰይደቲና ዓኢሻ እጅግ ብልህና ተሰጥኦ ያላቸው ሲሆኑ ክስተቶችን በቅጽበት በግጥም መልክ መናገር ይችሉ ነበር። የተማሩትንና በቃላቸው የያዙትን ነገር ፈጽሞ አይረሱም ነበር። እጅግ አስተዋይ፣ ብልህ፣ ዓሊማ፣ ሥነ ጽሑፍ አዋቂ፣ ጨዋና ጻድቅ ነበሩ። የማስታወስ ችሎታቸው እጅግ ጠንካራ ስለነበር ሶሓቦች ብዙ ነገሮችን ከእርሳቸው ጠይቀው ይማሩ ነበር። በክቡር አንቀጽ ተወደሱ።

የቀርቀረቱል ኩድር ዘመቻ

ከበኑ ሱለይምና ከገጠፋን አንድ ቡድን በቀርቀራ እንደተሰበሰበ ወሬ መጣ። ይህን ጊዜ ክቡር ነብያችን ከሙሃጂሮችና ከአንሷሮች ሁለት መቶ ሰዎችን ይዘው ከመዲና ወጡ። በመዲና ሰይዲና ኢብኑ ኡሙ መክቱም ምትክ ሆነው ቀርተው ነበር። ነጩን ሰንደቅ ሰይዲና ዐሊይ ይዘው ነበር። ወደዚያ ቦታ ደረሱ፤ ነገር ግን ማንንም አላገኙም፤ የእስልምና ሠራዊት እየመጣ መሆኑን የሰሙት አጋሪዎች ቦታውን ትተው ሄደው ነበር። በሸለቆው ውስጥ ሲጓዙ አንድ ግመል ጠባቂ አገኙ። የበኑ ሱለይምና የገጠፋን ሰዎች የት እንዳሉ ጠየቁት። ግመል ጠባቂውም፦ «እንስሶቻቸውን እንድጠብቅ ለአምስት ቀን ቀጥረውኝ ነበር። አሁን የት እንዳሉ አላውቅም» አለ። አምስት መቶ ግመሎች በምርኮ ተወሰዱ። እረኛው የሳርም ተማረከ። በቀርቀረቱል ኩድር ሸለቆ ሦስት ሌሊት ካደሩ በኋላ ግመሎቹን እየነዱ ወደ መዲና ተንቀሳቀሱ። ክቡር ነብያችን ዲራር በሚባለው ቦታ ከግመሎቹ አንድ አምስተኛውን ለይተው የቀረውን አከፋፈሉ። ለእያንዳንዱ ሰው ሁለት ሁለት ግመሎች ደረሱ። በማግሥቱ የሱብሒን ሶላት ሲሰግዱ የሳር የተባለው ይህ ግመል ጠባቂ ከእነርሱ ጋር ሲሰግድ አዩ። ክቡር ነብያችንም ያንን ባሪያ ነጻ አወጡ። ከዚያም በሰላም ወደ መዲና ተመለሱ።

«ወላሂ፣ አላሁ ተዓላን፣ መልዕክተኛውንና ቁርኣን ከሪምን የካደ፣ ነብዩን ከስቃይ ወደ ስቃይ የዳረገ እንዳንተ (ዑቅባ ኢብኑ አቢ ሙዐይጥ) ያለ ክፉ ሰው አላውቅም» ሐዲስ ሸሪፍ

ወሰን በሌለው የናፍቆት እሳት የሚቃጠል ነፍስ ሁሉ ኑር ይሆናል፤
በፍቅር ሕመም የፈረሰ ልብም ተመልሶ ይታነጻል።

የበኑ ቀይኑቃዕ ዘመቻ

አንድ ቀን የበኑ ቀይኑቃዕ አይሁዶች በአንዲት ሙስሊም ሴት ላይ ለማፌዝ ፈለጉ፤ ከሶሓቦች አንዱ ይህን አይተው ወዲያውኑ ሰይፋቸውን መዝዘው ያንን አይሁዳዊ ገደሉት። አይሁዶችም በበኩላቸው ተሰብስበው እኚያን የተባረኩ ሶሓቢይ ገደሏቸው፤ እርሳቸውም ሸሂድ ሆኑ። ክስተቱ ለክቡር ነብያችን ተነገረ። ረሱሉል አክረም አይሁዶችን በቀይኑቃዕ ገበያ ሰብስበው እንዲህ አሉ፦ «የአይሁድ ማኅበረሰብ ሆይ! አላሁ ተዓላ ቁረይሾችን እንደቀጣበት ያለ ቅጣት እንዳይደርስባችሁ ፍሩ፤ ሙስሊሞችም ሁኑ። እኔ በአላሁ ተዓላ የተላክሁ ነብይ መሆኔን በደንብ ታውቃላችሁ። ይህንንም፣ አላሁ ተዓላ ከእናንተ ጋር የገባውን ቃል ኪዳንም በመጽሐፋችሁ አንብባችኋል…»

«መልዕክተኛውን በበድር ባለ ድል ያደረገና ድልን የለገሰው አላሁ ተዓላ ምስጋና ይገባው» ነጃሺ አስሐማ (ረሕመቱላሂ ዐለይሂ)

የበኑ ቀይኑቃዕ ዘመቻ

ይህ እዝነት ቢደረግላቸውም አይሁዶች ያደረጉትን ስምምነት አፍርሰው የዓለማትን ሱልጣን፦ «ሙሐመድ ሆይ! ጦርነት ማካሄድ የማያውቅን ሕዝብ ማሸነፍህ አያታልህ! እንምላለን፤ እኛ ተዋጊዎች ነን! ከእኛ ጋር መዋጋት በጀመርክ ጊዜ ብቻ ምን ዓይነት ጀግኖች እንደሆንን ትረዳለህ!…» ብለው ተገዳደሩ። በዚህም የቀድሞውን ስምምነት አፍርሰው እንደሚገዳደሩ ገለጹ። ይህን ጊዜ ጂብሪል ዐለይሂ ሰላም ወሕይ አመጡ፤ በእርሱም በትርጓሜ እንዲህ ተባለ፦ «(ሐቢቤ ሆይ!) ስምምነት (ከአንተ ጋር) ያደረገ ሕዝብ ክዳት (ከስምምነቱ ተቃራኒ ድርጊት) ቢያሰጋህ፣ (ጦርነት ከማወጅህ በፊት) ቃል ኪዳናቸውን በእውነትና በፍትሕ ላይ ሆነህ እንደሻርከው በቀጥታ አሳውቃቸው። ምክንያቱም አላሁ ተዓላ ከዳተኞችን አይወድም።»29

በሌላ ክቡር አንቀጽ ደግሞ በትርጓሜ እንዲህ ተባለ፦ «መልዕክተኛዬ ሆይ! ለእነዚያ ከሓዲ ለሆኑት አይሁዶች እንዲህ በላቸው፦ በእርግጥ ትሸነፋላችሁ፤ ተሰብስባችሁም ወደ ጀሀነም ትነዳላችሁ፤ ጀሀነምም ምንኛ የከፋ መኖሪያ ነው!»30

ሐቢቡል አክረም ወዲያውኑ በሸዋል ወር አጋማሽ ቅዳሜ ቀን ሠራዊት አቋቁመው የቀይኑቃዕ አይሁዶች ወዳሉበት ምሽግ ዘመቱ። ነጩን ሰንደቅ ሰይዲና ሐምዛ ይዘው ነበር፤ በመዲና ደግሞ አቡ ሉባባ ምትክ ሆነው ቀርተው ነበር።31

የተባረከው ሠራዊት የቀይኑቃዕን ምሽግ ከበበ። «እኛ ምንኛ ጀግኖች ተዋጊዎች ነን!..» ያሉት አይሁዶች መቋቋም ይቅርና ከምሽጋቸው አንዲት ፍላጻ እንኳ ለመወርወር አልደፈሩም። ክቡር ረሱሉላህ መግቢያና መውጫዎቹን ተቆጣጠሩ። ማንም መውጣት አልቻለም። ይህ ሁኔታ አሥራ አምስት ቀናት ቀጠለ።32

አይሁዶች በፍርሃት ተይዘው እጃቸውን ሰጡ። እያንዳንዳቸው መገደል የሚገባቸው ሆነው ሳለ ለዓለማት እዝነት ሆነው የተላኩት ውዱ ነብያችን ርኅራኄ አድርገው የቀይኑቃዕ አይሁዶች ወደ ሻም እንዲሄዱ ፈቀዱላቸው። ከእነርሱ ማንም በዚያ አካባቢ እንዲቆይ አልተፈቀደለትም። በዚህም ከመዲና ምድር ተባረሩ።33 በኑ ቀይኑቃዕ አገራቸውን ለቀው ሄዱ። ንብረታቸውና መሣሪያቸው ለሙስሊሞች ምርኮ ሆነ።

የሰዊቅ ዘመቻ

አቡ ሱፍያን ከበድር ጦርነት ሸሽቶ መካ በደረሰ ጊዜ ሙሐመድን (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) እስኪበቀል ድረስ «ራሱን ዘይት ላለመቀባትና ወደ ሚስቶቹ ላለመቅረብ» ተሳለ። በሂጅራ ሁለተኛው ዓመት በዙልሒጃ ወር አምስተኛው ቀን እሑድ ስለቱን ለመፈጸም ከሁለት መቶ ፈረሰኞች ጋር ወደ መዲና ተንቀሳቀሰ። አንድ ሌሊት በመዲና የአንድን ሰው ቤት ሄዶ ስለ ክቡር ነብያችን ጠየቀ። ያ ሰው ትኩረት አልሰጠውም።

በሩንም እንኳ አልከፈተለትም። አቡ ሱፍያን ከዚያ ተለይቶ የሰላም ኢብኑ ሚሽከም እንግዳ ሆነ። በማግሥቱ ከዚያ ተነሥቶ ዑረይድ ወደሚባለው አካባቢ መጣ። በዚያ አካባቢ ከአንሷሮች መዕበድ ኢብኑ ዐምርን ከአገልጋዩ ጋር አግኝቶ በሥራቸው ላይ ሳሉ ገደላቸው፤ እነርሱም ሸሂድ ሆኑ። አንድ የተምር እርሻን በእሳት አቃጠለ። «መሐላዬ ተፈጸመ» ብሎ ከዚያ ሄደ።

ይህ ክስተት ለክቡር ነብያችን (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) በተነገረ ጊዜ አቡ ሉባባን በመዲና ምትክ አድርገው ከሁለት መቶ ሰዎች ጋር አቡ ሱፍያንን ማሳደድ ጀመሩ።

«በእርግጥ ትሸነፋላችሁ፤ ተሰብስባችሁም ወደ ጀሀነም ትነዳላችሁ፤ ጀሀነምም ምንኛ የከፋ መኖሪያ ነው!» ኣሊ ዒምራን: 12

አጋሪዎች ይህን በሰሙ ጊዜ መሸሽ ጀመሩ። ለመዳን ሲሉ ጓዛቸውንና «ሰዊቅ» የሚሉትን አንድ ዓይነት እህል ለማብሰል ካመጧቸው ድስቶች ጋር እዚያው ትተው ሸሹ። ሙስሊሞች እነዚህን ነገሮች አግኝተው በምርኮ ወሰዱ። ስለዚህ ይህ ዘመቻ የሰዊቅ ዘመቻ ይባላል።

የሰይዲና ዐሊይና የሰይደቲና ፋጢማ ጋብቻ

ጊዜው በሂጅራ ሁለተኛው ዓመት ነበር። የፍጥረተ ዓለሙ ኩራት (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) ልጅ ሰይደቲና ፋጢማ አሥራ አምስት ዓመት ሞልቷቸው ነበር።

አንድ ቀን ሰይደቲና ፋጢማ ለአንድ አገልግሎት ወደ ረሱሉል አክረም ዘንድ ገብተው ነበር። ክቡር ረሱሉላህ ልጃቸው ለጋብቻ የደረሱ መሆናቸውን ተመለከቱ። ከዚያን ቀን ጀምሮ እናታችንን ፋጢመቱ ዘህራን እጅግ ብዙ ሰዎች ለጋብቻ ጠየቁ። መልዕክተኛው ዐለይሂ ሰላም ለእነርሱ ትኩረት ሳይሰጡ፦ «ጉዳይዋ በሐቅ ተዓላ ትእዛዝ ላይ የተመሠረተ ነው» አሉ።

አንድ ቀን አቡበክር፣ ዑመርና ሰዕድ ኢብኑ ሙዓዝ በመስጊድ ተቀምጠው፦ «ከሰይዲና ዐሊይ በስተቀር ሁሉም ሰይደቲና ፋጢማን ለጋብቻ ጠይቀዋል። ለማንም ትኩረት አልተሰጠም» እያሉ ተነጋገሩ። ሰይዲና ሲዲቅ፦ «ለዐሊይ የሚሰጡ ይመስለኛል። ኑ፣ ልንጠይቀው እንሂድና ይህን ጉዳይ እናንሣለት። ድህነቱን ምክንያት ቢያደርግ እንርዳው» አሉ። ሰዕድም፦ «አቡበክር ሆይ! አንተ ሁልጊዜ በጎ ነገር ታደርጋለህ። ተነሥ፤ እኛም አብረንህ እንሂድ» አሉ። ሦስቱም በአንድነት ከመስጊድ ወጥተው ሰይዲና ዐሊይን ለማግኘት ሄዱ። ሰይዲና ዐሊይ ግመላቸውን ይዘው ሄደው የአንድን የአንሷር ሰው የተምር እርሻ ውኃ ያጠጡ ነበር። እነርሱን ባዩ ጊዜ ተቀብለው ደኅንነታቸውን ጠየቁ። ሰይዲና አቡበክር፦ «ዐሊይ ሆይ! በእያንዳንዱ በጎ ሥራ አንተ ግንባር ቀደም ነህ፤ በረሱሉል አክረም ዘንድም ለማንም ያልተሰጠ ደረጃ አለህ። ሁሉም ሰይደቲና ፋጢማን ለጋብቻ ጠየቁ። ለማንም ትኩረት አልተሰጠም። ለአንተ እንደሚሰጡ እንገምታለን። ለምን ሙከራ አታደርግም?» ብለው ጠየቁ።

ሰይዲና ዐሊይ ይህን በሰሙ ጊዜ የተባረኩ ዓይኖቻቸው በእንባ ተሞሉ፤ እንዲህም አሉ፦ «አቡበክር ሆይ! እጅግ አቃጠልከኝ። ከእኔ የበለጠ እርሷን የሚመኝ የለም። ነገር ግን የእጄ ማጠር ለዚህ እንቅፋት ነው።» ሰይዲና አቡበክር፦ «እንዲህ አትበል። በአላሁ ተዓላና በመልዕክተኛው ዘንድ ይህ ዓለም ምንም አይደለም። ድህነት ለዚህ እንቅፋት ሊሆን አይችልም። ሂድና ጠይቅ» አሉ።

ሰይዲና ዐሊይ እንዲህ ይላሉ፦ «በኀፍረትና በመሸማቀቅ ወደ ረሱሉላህ ፊት ገባሁ። ረሱሉላህ በሙሉ ግርማና ክብር ተሞልተው ነበር። በፊታቸው ተቀመጥኩ፤ መናገርም አልቻልኩም። ክቡር ረሱሉላህ፦ ‹ለምን መጣህ? የምትፈልገው ነገር አለን?› አሉ። ዝም አልኩ። ‹ፋጢማን ለመጠየቅ መጥተሃል መሰለኝ› ባሉ ጊዜ፦ ‹አዎን› ማለት ብቻ ቻልኩ። (ክቡር ነብያችን ሰይዲና ዐሊይ እርሳቸውን እንደጠየቁ ለሰይደቲና ፋጢማ አሳወቁ። እርሳቸውም ዝም አሉ።) ክቡር ነብያችን፦ ‹ለፋጢማ መህር አድርገህ የምትሰጠው ምን አለህ?› አሉ። ‹የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! ለእርሷ የምሰጠው ምንም ነገር የለኝም› አልኩ።»

እንደገና፦ «የሰጠሁህ የሑጠሚ ጥሩር ሸሚዝ የት ነው? ምን ሆነ?» ብለው ጠየቁ። ሰይዲና ዐሊይ፦ «አጠገቤ ነው» ባሉ ጊዜ፦ «ሽጠውና ገንዘቡን አምጣልኝ። ለመህር እርሱ በቂ ነው» አሉ።34 በሌላ ዘገባ ደግሞ ክቡር ረሱሉላህ ሰይዲና ዐሊይን፦ «አጠገብህ ምን አለ?» ባሏቸው ጊዜ፦ «ፈረሴና ጥሩር ሸሚዜ አሉኝ» ብለው መለሱ፤ ክቡር ረሱሉላህም፦ «ፈረስህ ያስፈልግሃል፤ ጥሩርህን ግን ሽጥ» አሉ። በሌላ ዘገባ ደግሞ፦ «ዐሊይ ሆይ! ሂድ፣ ለራስህ ቤት ተከራይ» አሉ።

ሰይዲና ዐሊይ እስኪያገቡ ድረስ ከክቡር ነብያችን ጋር ይኖሩ ነበር። በክቡር ነብያችን ትእዛዝ በመስጂደ ነበዊ አቅራቢያ ከሰይደቲና ዓኢሻ ክፍል ፊት ለፊት የሚገኘውን የሐሪሳ ኢብኑ ኑዕማንን ቤት ተከራዩ። ጥሩራቸውንም ወደ ገበያ ላኩ። ሰይዲና ዑስማን (ረዲየላሁ ተዓላ ዐንሁ) በገበያው ሲዘዋወሩ የሰይዲና ዐሊይን ጥሩር አወቁት። ደላላውን ጠርተው፦ «የዚህ ጥሩር ባለቤት ምን ያህል ዋጋ ይጠይቃል?» አሉ። ደላላውም፦ «አራት መቶ ዲርሀም ይጠይቃል» አለ። ዑስማን (ረዲየላሁ ዐንሁ)፦ «ና፣ ገንዘብህን ውሰድ» አሉ። ከዚያም ወደ ተባረከው ቤታቸው ሄዱ። ጥሩሩን ከደላላው ተቀብለው ገንዘቡን ሰጡት። «ይህ ጥሩር ከእርሱ በስተቀር ለማንም አይገባም። ይህንንም ገንዘብ ለሠርጉ ያውለው። ይቅርታችንንም ይቀበለን» አሉ። አራት መቶውን ዲርሀም ሰጥተው ጥሩሩንም ከላዩ አድርገው በስጦታ ለሰይዲና ዐሊይ ላኩ። ሰይዲና ዐሊይ ጥሩሩንና ዲርሀሞቹን ይዘው ወደ ነብያችን በመጡ ጊዜ ክቡር ነብያችን ለሰይዲና ዑስማን ብዙ መልካም ዱዓ አደረጉ፤ «ዑስማን በጀነት ጓደኛዬ ነው» አሉም። ከዚያም ቢላል አል-ሐበሺን ጠርተው ከገንዘቡ የተወሰነውን ሰጥተው እንዲህ ብለው አዘዙ፦ «ይህን ገንዘብ ውሰድና ወደ ገበያ ሂድ! ትንሽ የጽጌረዳ ውኃ፣ በቀረው ገንዘብ ደግሞ ማር ግዛ፤ በመስጊዱ አንድ ጥግ በንጹሕ ዕቃ ውስጥ ከውኃ ጋር በጥብጡት። ኒካሑ ከታሰረ በኋላ እንድንጠጣው የማር ሸርባት አዘጋጁ። ከአንሷርና ከሙሃጂሮች ያሉትን ሶሓቦቼን ወደ መስጊድ ጋብዝ፤ የፋጢማና የዐሊይ ኒካሕ እንደሚታሰርም ለሕዝቡ አውጅ።»

ቢላል አል-ሐበሺ ወጥተው የሰይዲና ዐሊይና የሰይደቲና ፋጢማ ኒካሕ እንደሚታሰር ለሕዝቡ አወጁ። ሶሓቦች ወደ መስጂደ ነበዊ መጥተው ውስጡንም ውጭውንም ሞሉት። ይህን ጊዜ ክቡር ነብያችን ተነሥተው የሚከተለውን ኹጥባ አደረጉ፦ «ምስጋናና ሹክር ሁሉ ለዓለማት ጌታ ብቻ የተገባ ነው። እርሱ በሚለግሳቸው ጸጋዎች የሚወደስ፣ ወሰን በሌለው ችሎታውና ኃይሉ የሚመለክ፣ ቅጣቱና ሒሳቡ የሚፈራ፣ ፍርዱና ትእዛዙ በምድርና በሰማያት የሚሠራ ነው። ፍጥረታትን በችሎታው የፈጠረ፣ በፍትሐዊ ፍርዶቹ እርስ በርሳቸው የለያቸው፣ ሰዎችን በ (እስልምና) ሃይማኖትና በነብዩ በሙሐመድ (ዐለይሂ ሰላም) ያከበረ እርሱ ነው… አላሁ ተዓላ ልጄን ፋጢማን ለዐሊይ ኢብኑ አቢ ጧሊብ በኒካሕ እንድሰጥ አዘዘኝ። አሁን እናንተን ምስክሮች አደርጋለሁ፤ (በአላሁ ተዓላ ትእዛዝ) ፋጢማን በ400 ሚስቃል ብር መህር ለዐሊይ ኢብኑ አቢ ጧሊብ በኒካሕ ሰጠሁ። ጌታዬ ሕልውናቸውን ያስተሳስር፤ ይህንንም ለእነርሱ የተባረከ ያድርግላቸው። ዘራቸውን ንጹሕ፣ የእዝነት ቁልፍ፣ የጥበብ ማዕድንና ለሙሐመድ ኡማ የደኅንነት ምንጭ ያድርገው።

የምናገረው ይህ ነው። ለራሴም ለእናንተም ከጌታዬ ምሕረትን እለምናለሁ።»

ከዚያም ሰይዲና ዐሊይም ተነሥተው የሚከተለውን አጭር ኹጥባ አደረጉ፦ «… በፊታቸው ባለንበት፣ የተባረከች ልጃቸውን ፋጢማን በ400 ሚስቃል ብር መህር በኒካሕ በሰጡኝ በሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም ላይ ሶላትና ሰላም አወርዳለሁ። የሃይማኖት ወንድሞቼ ሆይ! ያለ ጥርጥር ክቡር ነብያችን ያሉትን ሰምታችኋል፤ ምስክሮችም ሆናችኋል። እኔም ለዚህ ምስክርና ተስማሚ ነኝ። እንዳለ እቀበላለሁ። አላሁ ተዓላ የሁላችንም ቃል ምስክር ነው፤ የሁላችንም ጠባቂ ነው።»35

«ዑስማን በጀነት ጓደኛዬ ነው» ሐዲስ ሸሪፍ

የጋብቻው ውል ከተፈጸመ በኋላ ክቡር ነብያችን ትኩስ ተምር አስመጥተው፦ «በሉ፣ ከዚህ ተምር ውሰዱና ብሉ» አሉ። ሁሉም ወስደው በሉ። ከዚያም ሰይዲና ቢላል የማር ሸርባቱን አከፋፈሉ፤ እርሱንም ጠጡ፤ ሶሓቦች ሁሉም፦ «ባረከላሁ ፊኩማ ወዐለይኩማ ወጀመዐ ሸምለኩማ» ብለው ዱዓ አደረጉ። ኒካሑ ሲታሰር ፋጢማ (ረዲየላሁ ዐንሃ) የአሥራ አምስት፣ ዐሊይ (ረዲየላሁ ዐንሁ) ደግሞ የሃያ አምስት ዓመት ዕድሜ ነበራቸው።

ከኒካሑ በኋላ ሰይደቲና ፋጢማ ያለቅሱ ነበር። ክቡር ነብያችን ወደ እርሳቸው መጥተው፦ «ፋጢማ ሆይ! ምን ሆነሽ ነው የምታለቅሺው? በአላሁ ተዓላ እምላለሁ፤ ከጠየቁሽ መካከል እጅግ አዋቂውን፣ በትዕግሥትና በአስተዋይነት እጅግ የላቀውንና ቀድሞ ሙስሊም የሆነውን አጋባሁሽ» አሉ። ሰይደቲና ፋጢማም፦ «አባዬ! የምታገባ ሴት ልጅ ሁሉ መህሯ በወርቅና በብር ይገመታል፣ ይወሰናል። የእኔም መህር እንዲሁ ከተወሰነ በእርስዎና በሌሎቹ መካከል ምን ልዩነት ይኖራል? በቂያማ ቀን እርስዎ ከምእመናን ኃጢአተኞች ለስንቶቹ ሸፋዐ ቢያደርጉ እኔም ለሚስቶቻቸው ሸፋዐ ማድረግ እፈልጋለሁ። ምኞቴ ይህ ነው» አሉ።

አላሁ ተዓላ የሰይደቲና ፋጢማ ይህ ምኞት ተቀባይነት ማግኘቱን ባሳወቀ ጊዜ ክቡር ረሱሉላህ፦ «ፋጢማ ሆይ! የነብይ ልጅ መሆንሽን አሳየሽ!» አሉ።

ሰይዲና ዐሊይ እንዲህ አሉ፦ «ከእነዚህ ነገሮች በኋላ ጥቂት ወራት አለፉ። በጉባኤው ስለዚህ ጉዳይ ምንም ቃል አልተነሣም። እኔም ከሒጃቤ፣ ማለትም ከኀፍረቴ የተነሣ አፌን መክፈት አልቻልኩም። ነገር ግን ክቡር ረሱሉላህ አንዳንድ ጊዜ ለብቻዬ ሲያገኙኝ፦ ‹ሚስትህ ምንኛ መልካም ሴት ናት! የምሥራች ለአንተ፤ እርሷ የዓለም ሴቶች ሰይዳ ናት› ይሉኝ ነበር።»

በእነዚያ ቀናት የሰይዲና ዐሊይ ወንድም ሰይዲና ዐቂል፦ «ዐሊይ ሆይ! በዚህ የጋብቻ ውል ተደስተናል። ነገር ግን ምኞቴ እነዚህ ሁለት ዕድለኞች አብረው እንዲኖሩ ነው» አሉ። ሰይዲና ዐሊይም፦ «እኔም ምኞቴ ይኸው ነው፤ ነገር ግን አፍራለሁ» ብለው መለሱ። ሰይዲና ዐቂል የሰይዲና ዐሊይን እጅ ይዘው ወደ ክቡር ነብያችን ቤት በደረሱ ጊዜ የረሱሉላህ አገልጋይ የሆኑትን ኡሙ አይመንን አገኙ። ጉዳዩን ነገሯቸው። ኡሙ አይመንም፦ «ለዚህ ጉዳይ እናንተ መምጣት አያስፈልጋችሁም። እኛ ከንጹሐት ሚስቶች ጋር ተስማምተን ወሬ እንልክላችኋለን። ምክንያቱም በዚህ ጉዳይ የሴቶች ቃል ይሰማል» አሉ።

ኡሙ አይመን ጉዳዩን ለረሱሉላህ ሚስቶች ነገሩ። ሌሎቹ ንጹሐት ሚስቶች ወደ ሰይደቲና ዓኢሻ ቤት መጡ። ሰይደቲና ኸዲጃን አስታውሰው፦ «እርሳቸው በሕይወት ቢኖሩ ኖሮ ምንም ጭንቀት አይኖርብንም ነበር» አሉ። ክቡር ረሱሉላህ አለቀሱ፤ እንዲህም አሉ፦ «እንደ ኸዲጃ ያለች ሴት የት አለች? ሰዎች ሲያስተባብሉኝ እርሷ አመነችኝ፤ ንብረቷንም ሁሉ በመንገዴ አውላለች። ለእስልምና ሃይማኖት እጅግ ረድታለች። በሕይወት ሳለች ሐቅ ተዓላ፦ ‹ኸዲጃን አብሥራት፤ በጀነት ለእርሷ ከመረግድ የተሠራ ቤተ መንግሥት ተሠርቶላታል› ብሎ አዘዘኝ።» የክቡር ረሱሉላህ ሚስቶች የሰይዲና ዐሊይን ፍላጎት አቀረቡ። ይህን ጊዜ ክቡር ረሱሉላህ ኡሙ አይመን ሰይዲና ዐሊይን እንዲጠሩ አዘዟቸው። ዐሊይ በመጡ ጊዜ በጉባኤው የነበሩት ሴቶች ተነሥተው ሄዱ። ሰይዲና ዐሊይ ራሳቸውን አቀርቅረው ተቀመጡ። ረሱሉላህም፦ «ዐሊይ ሆይ! ሚስትህን ትፈልጋለህን?» አሉ።

ዐሊይ (ረዲየላሁ ዐንሁ)፦ «አዎን፣ የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! አባቴና እናቴ ለእርስዎ መሥዋዕት ይሁኑ» አሉ። ረሱሉል አክረም አስማ ቢንት ዑመይስን፦ «ሂጂና የፋጢማን ቤት አዘጋጂ» አሉ። አስማ ሰይደቲና ፋጢማ በሙሽርነት ወደሚሄዱበት ቤት ሄዱ። አንዱን ፍራሽ ከአዲስ ቆዳ፣ አንዱን ከተጣፈ ቆዳ፣ አንዱን ደግሞ ከሰሌን ሠርተው ውስጣቸውን በተምር ዛፍ ቃጫ ሞሉ። ክቡር ረሱሉላህ ከዒሻ ሶላት በኋላ ወደ ፋጢማ ቤት መጥተው የተዘጋጀውን ተመለከቱ።

ነብያችን ሰይዲና ዐሊይ ካመጡት ገንዘብ በሁለት ሦስተኛው እንደ ምግብ፣ ጌጣጌጥና ሽቶ ያሉ ነገሮች፣ በአንድ ሦስተኛው ደግሞ ልብስ እንዲገዛ አዘዙ፤ የቤት ዕቃዎቹንም አሟሉ። በሰይደቲና ፋጢማ ጥሎሽና የቤት ዕቃዎች ውስጥ የሚከተሉት ነበሩ፦ አስማ ቢንት ዑመይስ ያዘጋጇቸው ሦስት ፍራሾች፣ ዘርፍ ያለው ምንጣፍ፣ ውስጡ በተምር ዛፍ ቃጫ የተሞላ የራስ ትራስ፣ ሁለት የእጅ ወፍጮዎች፣ የውኃ አቁማዳ፣ ከሸክላ የተሠራ የውኃ እንስራ፣ ከቆዳ የተሠራ የውኃ መጠጫ፣ ፎጣ፣ ቀሚስ፣ የተለፋ የአውራ በግ ቆዳ፣ ያረጀና ጸጉሩ የረገፈ ዥንጉርጉር የየመን ምንጣፍ፣ ከተምር ዛፍ ቅጠል የተሠራ መደብ፣ የየመን ሥራ የሆኑ ሁለት ዥንጉርጉር ልብሶችና አንድ የቬልቬት ብርድ ልብስ። ከዚያም ክቡር ረሱሉላህ ለሰይዲና ዐሊይ የተወሰነ ገንዘብ ሰጥተው ተምርና ቅቤ እንዲገዙ ነገሯቸው። ሰይዲና ዐሊይ ከዚያ በኋላ የሆነውን እንዲህ ብለው ተረኩ፦

«በአምስት ዲርሀም ተምር፣ በአራት ዲርሀም ቅቤ ገዛሁ። ወደ ረሱሉላህ ፊት አመጣሁት። ከቆዳ የተሠራ ገበታ ጠየቁ። ተምሩን፣ ዱቄቱን፣ ቅቤውንና እርጎውን በተባረከ እጃቸው ቀላቅለው አንድ ዓይነት ምግብ ሠሩ፤ እንዲህም አሉ፦ ‹ዐሊይ ሆይ! ሂድና ያገኘኸውን ሁሉ አምጣ።› ወጣሁ፤ እጅግ ብዙ ሰዎችን አየሁ፤ ሁሉንም ጋበዝኩ፤ ገብቼም፦ ‹የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! ሰዎቹ እጅግ ብዙ ናቸው› ብዬ አቀረብኩ።

የዓለማት ሰይድ የፍጥረተ ዓለሙ ኩራት፦ ‹ምግብ እንዲበሉ አሥር አሥር ሆነው ይግቡ› አሉ። እንዲሁ አደረግሁ። ሲቆጠር ወንዶችና ሴቶች ሰባት መቶ ሰዎች በልተው ጠግበው ነበር።»

የሰይዲና ዐሊይና የሰይደቲና ፋጢማ የሠርግ ግብዣ ከተበላ በኋላ ኡሙ አይመን እንዳሳወቁት ክቡር ነብያችን ሰይዲና ዐሊይን፦ «ዐሊይ ሆይ! ልጄ ፋጢማ ሙሽራ ሆና ወደ ቤታችሁ ሄዳለች። እኔም ከመግሪብ ሶላት በኋላ መጥቼ ዱዓ አደርጋለሁ። ጠብቁኝ» አሉ።

ሰይዲና ዐሊይ ወደ ቤት በመጡ ጊዜ በአንድ ጥግ ተቀመጡ። ሰይደቲና ፋጢማም በቤቱ ሌላ ጥግ ተቀመጡ። ከዚያም ክቡር ረሱሉላህ መጥተው በሩን አንኳኩ። ኡሙ አይመን በሩን ከፈቱ።

ረሱሉላህ፦ «ወንድሜ እዚህ አለን?» አሉ። ኡሙ አይመንም፦ «አባቴና እናቴ ለእርስዎ መሥዋዕት ይሁኑ፣ የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! ወንድምዎ ማን ነው?» አሉ። ክቡር ረሱሉላህ፦ «ዐሊይ ኢብኑ አቢ ጧሊብ ነው» ባሉ ጊዜ ኡሙ አይመን፦ «ልጅዎን ከወንድምዎ ጋር አጋቡን?» አሉ። ክቡር ረሱሉላህም፦ «አዎን» አሉ። ኡሙ አይመን ረሱሉላህ «ወንድሜ እዚህ አለን?» በማለታቸው ኒካሑ የተፈቀደ እንደማይሆን አሰቡ። ክቡር ረሱሉላህም «አዎን» በማለታቸው ለጋብቻ እንቅፋት የሚሆነው ከአንድ እናት መወለድ መሆኑን አመለከቱ።

ከዚያም ክቡር ረሱሉላህ ኡሙ አይመንን፦ «አስማ ቢንት ዑመይስም እዚህ አለች?» አሉ። «አዎን» ብለው በመለሱ ጊዜ፦ «እንግዲያው የረሱሉላህን ልጅ ለማገልገል መጥታለች» አሉ። ኡሙ አይመን፦ «አዎን» ባሉ ጊዜ፦ «መልካም ነገርን ታግኝ» ብለው ዱዓ አደረጉላት።

«ፋጢማ ሆይ! ምን ሆነሽ ነው የምታለቅሺው? በአላሁ ተዓላ እምላለሁ፤ ከጠየቁሽ መካከል እጅግ አዋቂውን፣ በትዕግሥትና በአስተዋይነት እጅግ የላቀውንና ቀድሞ ሙስሊም የሆነውን አጋባሁሽ» ሐዲስ ሸሪፍ

ከዚያም በዕቃ ውኃ አስመጡ። የተባረኩ እጆቻቸውን ታጠቡ፤ በውኃውም ውስጥ ጥቂት ሚስክ ጨመሩ። ከዚያም ሰይደቲና ፋጢማን ጠሩ። ሰይደቲና ፋጢማ ከኀፍረታቸው የተነሣ ልብሳቸውን ይመለከቱ ነበር። ክቡር ረሱሉላህ ከውኃው ጥቂት ወስደው በፋጢማ ደረት፣ ራስና ጀርባ ላይ ረጩ፤ እንዲህም ብለው ዱዓ አደረጉ፦ «አላሁመ ኢኒ ኡዒዙሃ ቢከ ወዙሪየተሃ ሚነሽ-ሸይጧኒር-ረጂም» (ጌታዬ ሆይ! እርሷንና ዘሯን ከተረገመውና በድንጋይ ከተወገረው ሰይጣን ክፋት እንድትጠብቃቸው በአንተ እጠበቃለሁ)። ከዚያም ለሰይዲና ዐሊይም እንዲሁ አድርገው፦ «አላሁመ ባሪክ ፊሂማ ወባሪክ ዐለይሂማ ወባሪክ ለሁማ ፊ ነስሊሂማ» ብለው ዱዓ አደረጉ። ሱረቱ አል-ኢኽላስንና ሙዐዊዘተይንን አንብበው፦ «በአላሁ ተዓላ ስምና በረከት ወደ ባለቤትህ ግባ» አሉ። ከዚያም የበሩን ሁለት መዝጊያዎች በተባረኩ እጆቻቸው ይዘው በበረከት ዱዓ አድርገው ከዚያ ሄዱ።36

ሰይዲና ዐሊይ እንዲህ አሉ፦ «ከሠርጋችን ከአራት ቀን በኋላ ክቡር ረሱሉላህ ቤታችንን በመምጣታቸው አከበሩ። ልብን በሚማርኩ፣ በጥበብ በተሞሉ ቃላት መከሩን፤ እንዲህም አሉ፦ ‹ዐሊይ ሆይ! ውኃ አምጣ!› ተነሥቼ ውኃ አመጣሁ። አንድ ክቡር አንቀጽ አንብበው፦ ‹ከዚህ ውኃ ትንሽ ጠጣ። ጥቂት ይቅር› አሉ። እንዲሁ አደረግሁ። የቀረውን ውኃ በራሴና በደረቴ ላይ ረጩ። እንደገና፦ ‹ውኃ አምጣ› አሉ። ዳግመኛ ውኃ አመጣሁ። ለእኔ እንዳደረጉት ለፋጢማም አደረጉ። ከዚያም ወደ ውጭ ላኩኝ።»

ሰይዲና ዐሊይ ከወጡ በኋላ ልጃቸውን ስለ እርሳቸው ጠየቁ። ፋጢማም፦ «አባዬ! የፍጹምነት ባሕርያት ሁሉ በእርሱ ዘንድ አሉ። ነገር ግን አንዳንድ የቁረይሽ ሴቶች፦ ‹ባልሽ ድሃ ነው› ይሉኛል» አሉ። ይህን ጊዜ ክቡር ረሱሉላህ እንዲህ አሉ፦ «ልጄ ሆይ! አባትሽም ባልሽም ድሆች አይደሉም። የምድርና የሰማይ ግምጃ ቤቶችና ሀብቶች ሁሉ ለእኔ ቀረቡልኝ። አልተቀበልኳቸውም። በአላሁ ተዓላ ዘንድ ተቀባይነት ያለውን ተቀበልኩ። ውዷ ልጄ ሆይ! እኔ የማውቀውን አንቺ ብታውቂ ኖሮ ይህ ዓለም በዓይንሽ የተናቀና የወረደ በሆነ ነበር። በአላሁ ተዓላ እምላለሁ፤ ባልሽ ከሶሓቦች የመጀመሪያው ነው። በእስልምናም ታላቅ ነው፤ በዕውቀትም እጅግ ጥልቁ ነው። ልጄ ሆይ! አላሁ ተዓላ ከአህለል በይት ሁለት ሰዎችን መረጠ። አንዱ አባትሽ፣ ሌላው ደግሞ ባልሽ ነው። እርሱን ከማመጽና ትእዛዙን ከመቃወም በጣም ተጠንቀቂ።»

የፍጥረተ ዓለሙ ኩራት (ዐለይሂ አፍደሉ ሶለዋት) ልጃቸውን ከመከሩ በኋላ ሰይዲና ዐሊይን ጠሩ። ለእርሳቸውም ፋጢማን እንዲህ ብለው በአደራ ሰጡ፦ «ዐሊይ ሆይ! የፋጢማን ስሜት ጠብቅ። እርሷ የእኔ ቁራጭ ናት። በመልካም ያዛት። ብታሳዝናት እኔን አሳዘንክ።» ሁለቱንም ለአላሁ ተዓላ በአደራ ሰጡ። ከዚያም ተነሥተው ሊሄዱ በተዘጋጁ ጊዜ ሰይደቲና ፋጢማ፦ «የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! የቤቱን ውስጥ ሥራ እኔ እሠራለሁ። የውጭውን ሥራ ደግሞ ዐሊይ ይሠራል። አንዲት ሠራተኛ ቢለግሱኝ በአንዳንድ ሥራዎቼ ትረዳኛለች። ያስደስቱኛልም» አሉ። ክቡር ረሱሉላህም፦ «ፋጢማ ሆይ! ከሠራተኛ የሚበልጥ ነገር ልለግስሽ ወይስ ሠራተኛ?» አሉ።

እናታችን ፋጢማ፦ «ከሠራተኛ የሚበልጠውን ይለግሱኝ» አሉ። ይህን ጊዜ ክቡር ረሱሉላህ እንዲህ አሉ፦ «በየቀኑ ስትተኚ ሠላሳ ሦስት ጊዜ ‹ሱብሓነላህ›፣ ሠላሳ ሦስት ጊዜ ‹አልሐምዱሊላህ›፣ ሠላሳ ሦስት ጊዜ ‹አላሁ አክበር›፣ አንድ ጊዜ ደግሞ ‹ላ ኢላሀ ኢለላሁ ወሕደሁ ላ ሸሪከ ለህ፣ ለሁል ሙልኩ ወለሁል ሐምዱ ወሁወ ዐላ ኩሊ ሸይኢን ቀዲር› በዪ። ሁሉም መቶ ቃላት ናቸው። በቂያማ ቀን አንድ ሺህ ሐሰና (መልካም ሥራ) ታገኛለሽ። በሚዛን ላይ መልካም ሥራዎችሽ ይከብዳሉ።» ከዚያም ክቡር ነብያችን ከልጃቸው ቤት ወጥተው ወደ ተባረከው ቤታቸው ሄዱ።

የከዕብ ኢብኑል አሽረፍ መገደል

በበድር ድል ምክንያት በመዲና የሚገኙ አይሁዶችና ጣዖት አምላኪ አጋሪዎች ልብ ውስጥ ፍርሃት ገባ። አንዳንድ አይሁዶች ወደ ልቦናቸው ተመልሰው፦ «በመጻሕፍታችን ባሕርያቱን የምናነበው ሰው በእርግጥ ይህ ነው። ከእንግዲህ እርሱን መቃወም አይቻልም። ምክንያቱም እርሱ ሁልጊዜ ያሸንፋል» ብለው ሙስሊሞች ሆኑ። ሌሎቹ ግን፦ «ሙሐመድ ጦርነት ከማያውቁ ቁረይሾች ጋር ተዋጋ። ስለዚህ አሸነፈ። ከእኛ ጋር ቢዋጋ ኖሮ ጦርነት እንዴት እንደሚካሄድ፣ ድል እንዴት እንደሚገኝ እናሳየው ነበር» አሉ።

ከዕብ ኢብኑል አሽረፍ የተባለ አንድ አይሁዳዊም የእስልምና ሠራዊት በበድር ማሸነፉን በሰማ ጊዜ በሙስሊሞች ላይ ካለው ቂም የተነሣ ወደ መካ ሄደ። እዚያ ያሉትን አጋሪዎች ሰብስቦ መዲናን እንዲያጠቁ ግጥሞችን ተናገረ፤ አበረታታቸው፣ አነሣሣቸውም። ከክቡር ነብያችን ጋር ለመዋጋት ከእነርሱ ጋር ተስማማ። እንዲያውም በውዱ ነብያችን ላይ የግድያ ሴራ አደራጀ። አላሁ ተዓላ ይህን ሁኔታ ለክቡር ረሱሉላህ አሳወቀ፤ በትርጓሜም እንዲህ አለ፦ «እነርሱ አላሁ ተዓላ የረገማቸው (ከእዝነቱ ያራቃቸው) ሰዎች ናቸው…»37

ይህን ጊዜ ረሱሉል አክረም ለተከበሩት ሶሓቦቻቸው፦ «ከዕብ ኢብኑል አሽረፍን ማን ይገድለዋል? ምክንያቱም እርሱ አላሁ ተዓላንና መልዕክተኛውን አስቸግሯል» አሉ።

ሙሐመድ ኢብኑ መስለማ፦ «የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! እኔ እንድገድለው ይፈልጋሉን?» ብለው ጠየቁ። ክቡር ረሱሉላህም፦ «አዎን፣ እፈልጋለሁ» አሉ። ሙሐመድ ኢብኑ መስለማ በዚህ ጉዳይ ላይ ለጥቂት ቀናት አስበው ዕቅድ አወጡ። ወደ ጓደኞቻቸው ወደ አቡ ናኢላ፣ ዐባድ ኢብኑ ቢሽር፣ ሐሪስ ኢብኑ አውስና አቡ ዐብስ ኢብኑ ጀብር ሄደው ጉዳዩን ገለጡላቸው። ሁሉም ተስማምተው፦ «አብረን እንገድለዋለን» አሉ። በአንድነት ወደ ክቡር ነብያችን መጥተው፦ «የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! ከፈቀዱልን ከእርሱ ጋር ስንነጋገር ስለ እርስዎ ከዕብን የሚያስደስቱ አንዳንድ ቃላትን መናገር እንችላለንን?» አሉ። ክቡር ነብያችንም የፈለጉትን እንዲናገሩ ፈቀዱላቸው።

በዚህም ሙሐመድ ኢብኑ መስለማ ከጓደኞቻቸው ጋር ወደ ከዕብ ኢብኑል አሽረፍ ሄዱ። «ይህ ሙሐመድ ሰደቃ ጠየቀን። ብዙ ግብር ጫነብን። ስለዚህ ከአንተ አንድ ነገር ለመበደር መጣሁ» አሉ። ከዕብ ሙሐመድ ኢብኑ መስለማ እንደ እርሱ የሚያስቡ መስሎት ተደስቶ፦ «እርሱ ገና ያሰለቻችኋል» አለ። ሙሐመድ ኢብኑ መስለማም፦ «እነሆ አንድ ጊዜ ተከተልነው። እርሱን መከተላችንን እንቀጥላለን። መጨረሻው ምን እንደሚሆን እስኪ እንይ። አሁን አንተ ትንሽ ተምር አበድረን» አሉ። ከዕብም፦ «እሺ አበድራችኋለሁ፤ ነገር ግን አንድ ነገር መያዣ ልትሰጡኝ ይገባል!» አለ። ሙሐመድ ኢብኑ መስለማና አብረዋቸው ያሉት፦ «ምን ትፈልጋለህ?» አሉ። ከዕብ፦ «ሴቶቻችሁን መያዣ እፈልጋለሁ» ባለ ጊዜ አልተስማሙም። ከዕብ፦ «እንግዲያው ወንዶች ልጆቻችሁን መያዣ ስጡኝ» አለ። «እነርሱንም መያዣ ልንሰጥ አንችልም። ከእነርሱ ስለ አንዱ በአንድ ወይም በሁለት የግመል ጭነት ተምር ፈንታ መያዣ ሆነ ይባላል፤ ይህም ለእኛ የማንረሳው ነውር ይሆናል። ነገር ግን መሣሪያዎቻችንንና ጥሩሮቻችንን መያዣ ልንሰጥህ እንችላለን» አሉ። ከዕብ ይህን ሐሳብ ተቀበለ። መቼ እንደሚመጡም ነገራቸው።38

«ዐሊይ ሆይ! የፋጢማን ስሜት ጠብቅ። እርሷ የእኔ ቁራጭ ናት። በመልካም ያዛት። ብታሳዝናት እኔን አሳዘንክ» ሐዲስ ሸሪፍ

አንድ ሌሊት ሙሐመድ ኢብኑ መስለማ ወደ ከዕብ ሄዱ። አቡ ናኢላም አብረዋቸው ነበሩ። ከዕብ ወደ ምሽጉ ጠራቸው፤ እርሱ ራሱም ሊቀበላቸው ወደ ታች ወረደ። የከዕብ ሚስት፦ «በዚህ ሰዓት ወዴት ትወጣለህ?» አለች። ከዕብም፦ «የመጡት ሙሐመድ ኢብኑ መስለማና ወንድሜ አቡ ናኢላ ናቸው» አለ። ሚስቱ፦ «የምሰማው ይህ ድምፅ ጭራሽ ደስ አላለኝም። ደም የሚንጠባጠብበት ይመስላል» አለች። ከዕብም፦ «አይ፣ እነርሱ ሙሐመድ ኢብኑ መስለማና የጡት ወንድሜ አቡ ናኢላ ናቸው። እርሱ መልካም ወጣት ነው። በሌሊት ለሰይፍ ፍልሚያ እንኳ ቢጠራ ሳያመነታ ይመጣል። እንዲህ ያለ ሰው ነው» አለ። ሙሐመድ ኢብኑ መስለማ ከእርሳቸው ጋር ሁለት ሰዎችን፣ በአንድ ዘገባ ደግሞ ሦስት ሰዎችን ወደ ምሽጉ አስገቡ። እነርሱም አቡ ዐብስ ኢብኑ ጀብር፣ ሐሪስ ኢብኑ አውስና ዐባድ ኢብኑ ቢሽር ነበሩ።39 ሰይዲና ሙሐመድ ኢብኑ መስለማ ለጓደኞቻቸው፦ «ከዕብ በመጣ ጊዜ ጸጉሩን ማሽተት እንደምፈልግ እነግረዋለሁ፤ ራሱን ይዤ አሸታለሁ። የከዕብን ራስ አጥብቄ እንደያዝኩ ባያችሁ ጊዜ በሰይፎቻችሁ ምቱ» አሉ። ከዕብ ኢብኑል አሽረፍ በሚያምር ልብስ ተውቦ መልካም መዓዛ እያወደ ወደ እነርሱ መጣ። ኢብኑ መስለማ፦ «እስከ ዛሬ እንዲህ ያለ መልካም መዓዛ አሽትቼ አላውቅም» እያሉ ወደ ከዕብ ቀረቡ። ከዕብም፦ «ከዓረቦች እጅግ መልካም መዓዛ ያላቸው ሴቶች በእኔ ዘንድ ናቸው» ብሎ ተመካ። ሙሐመድ ኢብኑ መስለማ፦ «ራስህን እንዳሸት ትፈቅድልኛለህን?» አሉ። ከዕብ እንደሚፈቅድ ተናገረ። ኢብኑ መስለማ አሸተቱት። ጓደኞቻቸውንም እንዲያሸቱ አደረጉ። ከዚያም እንደገና ማሽተት እንደሚፈልጉ ተናገሩ። በዚህ ጊዜ ሙሐመድ ኢብኑ መስለማ ራሱን አጥብቀው ይዘው ጓደኞቻቸው በሰይፎቻቸው እንዲመቱት ምልክት ሰጡ።

በመጀመሪያው የሰይፍ ምት ከዕብ በኃይል ጮኸ፤ ነገር ግን አልሞተም። ይህን ጊዜ ሙሐመድ ኢብኑ መስለማ በጩቤያቸው ገደሉት። ከዕብን የገደሉት ሙጃሂዶች ወዲያውኑ ቦታውን ትተው መዲና ደረሱ። ለክቡር ረሱሉላህ የምሥራቹን ባደረሱ ጊዜ ነብያችን አላሁ ተዓላን አመሰገኑ፤ ለሙጃሂዶቹም ዱዓ አደረጉ። የከሓዲው የከዕብ ኢብኑል አሽረፍ መገደል አይሁዶችን በታላቅ ፍርሃት ላይ ጣላቸው። ምክንያቱም እንደ ከዕብ ያለ ታዋቂ መሪ ከተገደለ በኋላ የእነርሱ መገደል የጊዜ ጉዳይ ብቻ ነበር። ጠዋት ተሰብስበው ወደ ክቡር ነብያችን ፊት መጡ። በሌሊት ስለሆነው ነገር አቤቱታ አቀረቡ። ረሱሉል አክረምም፦ «እርሱ ሁልጊዜ ያስቸግረን፣ በእኛ ላይ ግጥሞችን ይናገር ነበር። ከእናንተ ማንም እንዲሁ ቢያደርግ ቅጣቱ ሰይፍ መሆኑን ይወቅ» አሉ። ከዚህ ማስጠንቀቂያ በኋላ አይሁዶች ከፍርሃታቸው የተነሣ ከክቡር ረሱሉላህ ጋር እንደገና ስምምነት አደረጉ።40

የገጠፋን ዘመቻ

ይህ ዘመቻ «የአንማር ዘመቻ» ተብሎ እንደሚጠራ ሁሉ «የዙ አምር ዘመቻ» ተብሎም ይጠራል። ከበኑ ሰዕለባና ከበኑ ሙሓሪብ አንድ ቡድን ዙ አምር በሚባለው ቦታ ተሰብስቦ በመዲና ዙሪያ ያገኘውን ሁሉ ለመዝረፍ ወስኖ ነበር። መሪያቸው ገውረስ የሚል ቅጽል ስም ያለው ዳዕሱር ኢብኑ ሐሪስ ኢብኑ ሙሓሪብ የተባለ ሰው ነበር። ክቡር ነብያችን (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) ዑስማን ኢብኑ ዐፋንን (ረዲየላሁ ዐንሁ) በመዲና ምትክ አድርገው አራት መቶ ሃምሳ ሰዎች ባሉት ኃይል ከመዲና ተነሡ። በመንገድ ላይ ጀባር የተባለ ሰው አገኙ። ስለ ጠላት ጠየቁት። እርሱም፦ «እነርሱ ከእናንተ ጋር መዋጋት አይፈልጉም። እናንተን ባዩ ጊዜ ወደ ተራሮች ሸሹ» አለ። ረሱሉላህ እስልምናን አቀረቡለት። እርሱም ተቀብሎ ሙስሊም ሆነ።

የእስልምና ሠራዊት ወደ ሸለቆው እየገሠገሠ ሳለ ዝናብ መዝነብ ጀመረ። ዝናቡ ለተወሰነ ጊዜ በሙሉ ኃይሉ ቀጠለ፤ ከዚያም ቀስ በቀስ ቀንሶ አቆመ። ክቡር ነብያችንን ጨምሮ ሙጃሂዶቹ ከራስ እስከ እግር ውኃ በውኃ ሆነው ነበር። ሁሉም በአንድ በኩል ልብሱን ያደርቅ ነበር። ረሱሉላህም ገለል ባለ ስፍራ ልብሳቸውን ለማድረቅ አውልቀው በአንድ ዛፍ ላይ ዘረጉት። ከዛፉ ሥር ዕረፍት እያደረጉ ሳሉ የእስልምናን ሠራዊት ይሰልሉ የነበሩት ከሓዲዎች ረሱሉላህን ብቻቸውን ሆነው አዩአቸውና ለዳዕሱር ኢብኑ ሐሪስ ነገሩት። እርሱም ረሱሉላህን ለመግደል ዕረፍት ወደሚያደርጉበት ቦታ በጸጥታ ቀረበ። ሰይፉን መዝዞ፦ «ከእጄ ማን ሊያድንህ ይችላል?» አለ። ረሱሉላህም፦ «አላሁ ተዓላ ያድናል» አሉ። በዚያው ቅጽበት ጂብሪል ዐለይሂ ሰላም መጥተው የዳዕሱርን ደረት መቱና መሬት ላይ ጣሉት፤ ሰይፉም ከእጁ ወደቀ። ረሱሉላህ (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) የዳዕሱርን ሰይፍ አንሥተው፦ «ከእጄ ማን ያድንሃል?» አሉ። ዳዕሱርም፦ «ማንም ሊያድነኝ አይችልም» አለ። የሸሃዳን ቃል ተናግረው ሙስሊም ሆኑ። ለብዙ ሰዎች ኢማን ማምጣትም ምክንያት ሆኑ።41 ከእንግዲህ ለጦርነት ፈጽሞ ወታደር እንደማይሰበስቡ ቃል ገቡ። የጦር ግጭት ሳይኖር ወደ መዲና ተመለሱ። በዘመቻው አሥራ አንድ ቀን ቆዩ።

የበሕራን ዘመቻ

ይህ ዘመቻ «በኑ ሱለይም» ወይም «የነጅራን ዘመቻ» ተብሎም ይጠራል። በበኑ ሱለይም ዘንድ የተሰበሰቡ ብዙ አጋሪዎች መዲናን ሊያጠቁ መሆናቸው ወሬ መጣ። ሰይዲና ኢብኑ ኡሙ መክቱም በምትክነት ቀሩ። ረሱሉላህ ሦስት መቶ ሰዎች ባሉት ኃይል ወደ ጠላት ዘመቱ። የእስልምና ሠራዊት እየመጣ መሆኑን የሰማው ጠላት ወደ ተራሮች ሸሸ። ስለዚህም መገናኘት አልተቻለም። ዘመቻው አሥራ ሁለት ቀን ቆየ።

«እርሱ (ከዕብ ኢብኑል አሽረፍ) ሁልጊዜ ያስቸግረን፣ በእኛ ላይ ግጥሞችን ይናገር ነበር። ከእናንተ ማንም እንዲሁ ቢያደርግ ቅጣቱ ሰይፍ መሆኑን ይወቅ» ሐዲስ ሸሪፍ

ፍቅርህ ከራሴ ነጠቀኝ፤
ጌታዬ ሆይ! እወድሃለሁ!
የአንተ ውዴታ እንዴት ጣፋጭ ነው፤
ጌታዬ ሆይ! እወድሃለሁ!
በሀብት አልደሰትም፣
በድህነትም አልከፋም፤
በፍቅርህ ደስታ አገኛለሁ፤
ጌታዬ ሆይ! እወድሃለሁ!
ዒባዳዎችን አዘዝክ፣
መልካም ሁኔታዎችን አወደስክ፣
ማለቂያ የሌላቸውን ጸጋዎች ሰጠህ፤
ጌታዬ ሆይ! እወድሃለሁ!
ነፍሴ እንዴት ያለች ውለታ ቢስ ናት፤
ለደስታዋ ስትል ሁልጊዜ ትሠዋኛለች!
እኔ ግን እውነተኛውን ደስታ አገኘሁ፤
ጌታዬ ሆይ! እወድሃለሁ!
ዒባዳን አሳምሮ መፈጸም፣
ለዱንያም ደግሞ መሥራት –
ሌት ተቀን ሥራዬ ይህ ነው፤ ምክንያቱም
ጌታዬ ሆይ! እወድሃለሁ!
ሒልሚ ሆይ! መውደድ በቃል አይሆንም፤
ጌታህ «ሥሩ» ብሎ አዘዘ።
ከሁኔታህም ይታወቅ፦
ጌታዬ ሆይ! እወድሃለሁ!
ስንቱ የእስልምና ጠላት
ሃይማኖትን በስውር ያጠቃል፤
ዝም ብለህ ብትቀመጥ ትክክል ይሆናልን?
ጌታዬ ሆይ! እወድሃለሁ!
አፍቃሪ በስንፍና ይቀመጣልን?
በተወዳጁ ላይ አቧራ እንዲያርፍ ይፈቅዳልን?
ጠላትን ዝም አሰኝና እንዲህ በል፦
«ጌታዬ ሆይ! እወድሃለሁ!»