ሂጅራ

የአውስና የኸዝረጅ ጎሳዎች በድንገት ሙስሊም መሆናቸውና የመካ ሙስሊሞች ከመዲና ሙስሊሞች ጋር ሊዋሐዱ መቻላቸው አጋሪዎቹን እጅግ አስደነገጣቸው፤ አሳበዳቸውም። ሁለተኛውን የዐቀባ ቃል ኪዳን የሰሙት የመካ አጋሪዎች አቋም እጅግ የከረረና እጅግ አደገኛ ሆነ። ለሙስሊሞች በመካ መቆየት ሊታገሡት በማይችሉት ደረጃ ላይ ደረሰ። በመጨረሻው የዐቀባ ቃል ኪዳን መዲና ለሙስሊሞች ሰላም የሚያገኙበትና የሚጠለሉበት ስፍራ ሆነች። አንድ መላ አግኝተው ከመካ ሂጅራ ለማድረግ፣ ትንሽ እፎይ ወደሚሉበትና ጥቂትም ቢሆን በነጻነት ወደሚኖሩበት ምድር ለመሄድ ይመኙ ነበር። ለክቡር ነብያችን (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) ሁኔታቸውን አቅርበው ሂጅራ ለማድረግ ፈቃድ ጠየቁ። እርሳቸውም ሶሓቦቻቸው እንዲታገሡ መከሯቸው፤ ምክንያቱም መካን ለመልቀቅ ገና ፈቃድ አልወረደም ነበር። በመጨረሻም ለሂጅራ የተጠበቀው የአላህ ፈቃድ መጣ። በዚያን ቀን ውዱ ነብያችን በደስታ ሆነው ወደ ሶሓቦች መጥተው እንዲህ አሉ፦ «ሂጅራ የምታደርጉበት ስፍራ ተነገረኝ። እርሱም የስሪብ (መዲና) ነው። ወደዚያ ሂጅራ አድርጉ። በዚያ ከሙስሊም ወንድሞቻችሁ ጋር ተቀላቀሉ። አላሁ ተዓላ እነርሱን ወንድሞቻችሁ አደረጋቸው። የስሪብን (መዲናን) ደኅንነትና ሰላም የምታገኙባት አገር አደረጋት።» በክቡር ረሱሉላህ ፈቃድና ምክር ሙስሊሞች አንዱ ከሌላው በኋላ በቡድን በቡድን ሆነው ወደ መዲና ሂጅራ ማድረግ ጀመሩ።1 ክቡር ነብያችን ሂጅራ የሚያደርጉትን እጅግ ጠንቃቆችና ጥንቁቆች እንዲሆኑ አጥብቀው ያሳስቡ ነበር። ሙስሊሞች የአጋሪዎቹን ትኩረት ላለመሳብ በትናንሽ ቅፍለቶች ሆነው ይጓዙ ነበር፤ በተቻለ መጠንም በምሥጢር ይንቀሳቀሱ ነበር። ወደ መዲና በመጀመሪያ ሂጅራ ያደረጉት አቡ ሰለማ ከአጋሪዎቹ ብዙ ስቃይ ደርሶባቸው ነበር። ከጊዜ በኋላ ነገሩን የተረዱት አጋሪዎች ለሂጅራ ከተነሡት ሙስሊሞች ያገኟቸውን ከመንገድ መመለስ፣ ሴቶችን ከባሎቻቸው መለየትና አቅማቸው የቻሉትን ወደ እስር ቤት መጣል ጀመሩ፤ ለልዩ ልዩ መከራዎችም ዳረጓቸው። ከሃይማኖታቸው ሊመልሷቸውም ማንኛውንም ዓይነት ስቃይ አደረሱባቸው። ነገር ግን የእርስ በርስ ጦርነት እንዳይፈነዳ ስለፈሩ ለመግደል አልደፈሩም። ሙስሊሞች ግን ይህ ሁሉ ሆኖ እያንዳንዱን አጋጣሚ እየተጠቀሙ የመዲናን መንገዶች ያዙ። አንድ ቀን ሰይዲና ዑመርም ሰይፋቸውን ታጠቁ። ፍላጾቻቸውንና ጦራቸውን ይዘው በሁሉም ፊት ካዕባን ሰባት ጊዜ ጠዋፍ አደረጉ። በዚያ ለነበሩት አጋሪዎችም በታላቅ ድምፅ እንዲህ አሉ፦ «እነሆ እኔም ሃይማኖቴን ለመጠበቅ በአላሁ ተዓላ መንገድ ሂጅራ አደርጋለሁ። ሚስቱን ባልቴት፣ ልጆቹን ወላጅ አልባ ማድረግና እናቱን ማስለቀስ የሚፈልግ ካለ ከዚያ ሸለቆ ጀርባ ይጋፈጠኝ!…» በዚህም ሰይዲና ዑመርና ሃያ ያህል ሙስሊሞች በጠራራ ፀሐይ ያለ አንዳች ፍርሃት ወደ መዲና ጉዞ ጀመሩ። እርሳቸውን ከመፍራት የተነሣ ማንም ይህን ቅፍለት ሊነካው አልቻለም። ከዚያ በኋላ የስደቱ ፍሰት አልተቋረጠም፤ ሶሓቦችም በቡድን በቡድን መዲና ይደርሱ ነበር።

«ሂጅራ የምታደርጉበት ስፍራ ተነገረኝ። እርሱም የስሪብ (መዲና) ነው። ወደዚያ ሂጅራ አድርጉ» እና «በዚያ ከሙስሊም ወንድሞቻችሁ ጋር ተቀላቀሉ። አላሁ ተዓላ እነርሱን ወንድሞቻችሁ አደረጋቸው። የስሪብን (መዲናን) ደኅንነትና ሰላም የምታገኙባት አገር አደረጋት» ሐዲስ ሸሪፍ

የሂጅራ መንገድ

በዚህ መካከል ሰይዲና አቡበክርም ሂጅራ ለማድረግ ፈቃድ ጠየቁ። ረሱሉል አክረም (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን)፦ «ታገሥ። አላሁ ተዓላ ለእኔም ፈቃድ ይሰጠኛል ብዬ ተስፋ አደርጋለሁ። አብረን ሂጅራ እናደርጋለን» አሉ። ሰይዲና አቡበክር፦ «እናቴና አባቴ ለእርስዎ መሥዋዕት ይሁኑ! እንዲህ ያለ ዕድል ይኖራልን?» ብለው በጠየቁ ጊዜ ነብያችን፦ «አዎ፣ ይኖራል» ብለው አስደሰቷቸው። ሰይዲና አቡበክር በስምንት መቶ ዲርሀም ሁለት ግመሎችን ገዝተው ያንን ቀን መጠባበቅ ጀመሩ። ከእንግዲህ በመካ የቀሩት ውዱ ነብያችንና ሰይዲና አቡበክር፣ ሰይዲና ዐሊይ፣ ድሆች፣ በሽተኞች፣ ሽማግሌዎችና አጋሪዎቹ ወደ እስር ቤት የጣሏቸው ምእመናን ብቻ ነበሩ።

በሌላ በኩል የመዲና ሰዎች (አንሷሮች) ሂጅራ ያደረጉትን የመካ ሰዎች (ሙሃጂሮችን) እጅግ በመልካም ሁኔታ ተቀብለው በእንግድነት አስተናገዷቸው። በመካከላቸውም ጠንካራ አንድነት ተፈጠረ።

ረሱሉላህም ሂጅራ አድርገው የሙስሊሞች መሪ ይሆናሉ በሚለው ሐሳብ የመካ አጋሪዎች ተሸበሩ። ታላላቅ ጉዳዮችን ለመመካከር በሚሰበሰቡበት በዳሩ ነድዋ ተሰብስበው ምን እንደሚያደርጉ መነጋገር ጀመሩ። ሰይጣን ሸይኹ ነጅዲ በሚል መልክ ማለትም ከነጅድ የመጣ ሽማግሌ መስሎ ወደ አጋሪዎቹ መጣ። ንግግራቸውን አዳመጠ። የተለያዩ ሐሳቦች ቀረቡ፤ ነገር ግን አንዱም ተቀባይነት አላገኘም። ከዚያም ሰይጣን በንግግሩ ውስጥ ገብቶ፦ «ካሰባችሁት አንዱም መፍትሔ ሊሆን አይችልም። ምክንያቱም ፈገግታ የሞላበት ፊቱና ጣፋጭ አንደበቱ ማንኛውንም ዘዴ ያፈርሳል። ሌላ መላ አስቡ» ብሎ ሐሳቡን ተናገረ።

የቁረይሽ መሪ የነበረው አቡ ጀህል፦ «ከእያንዳንዱ ጎሳ አንድ ብርቱ ሰው እንምረጥ። ሰይፎቻቸውን በእጃቸው ይዘው በሙሐመድ ላይ ይረባረቡ። በሰይፍ መትተው ደሙን ያፍስሱ። ማን እንደገደለው አይታወቅም። በዚህም ሳይወዱ በግድ በደም ካሳው (በዲያ) ይስማማሉ። እኛም የደም ካሳውን ከፍለን ከዚህ ችግር እንገላገላለን» አለ። ሰይጣንም ይህን ሐሳብ ወደደው፤ በብርቱም አበረታታው፤ መከረውም።2

አጋሪዎቹ በዚህ ዝግጅት ላይ ሳሉ ጂብሪል ዐለይሂ ሰላም መጥተው የአጋሪዎቹን ውሳኔ ለረሱሉል አክረም ነገሯቸው፤ በዚያች ሌሊት በአልጋቸው ላይ እንዳይተኙም አሳሰቧቸው፤ የአላሁ ተዓላን የሂጅራ ትእዛዝም አሳወቋቸው። በዚህ የአላህ ትእዛዝ ውዱ ነብያችን ሰይዲና ዐሊይን በአልጋቸው ላይ እንዲተኙና በአደራ የተሰጧቸውን ንብረቶች ለባለቤቶቻቸው እንዲመልሱ ነገሯቸው፤ እንዲህም አሉ፦ «ዛሬ ሌሊት በአልጋዬ ላይ ተኛ፤ ይህን ኺርቃዬንም ደርበህ ተሸፈን! አትፍራ፤ ምንም ጉዳት አይደርስብህም።»

ሰይዲና ዐሊይ ክቡር ነብያችን ባዘዙት መሠረት ተኙ። በዚያን ጊዜ ዕድሜያቸው ሃያ ሦስት ዓመት ነበር። በሐቢቡላህ ቦታ ያለ አንዳች ፍርሃት የራሳቸውን ሕይወት ለመሠዋት ዝግጁ ነበሩ።

በሂጅራው ሌሊት ከሓዲዎቹ የክቡር ረሱሉላህን የተባረከ ቤት ዙሪያውን ከበው ነበር። በዚያች ሌሊት የሱረቱ ያሲን የመጀመሪያዎቹ አንቀጾች ወረዱ። ክቡር ነብያችን ከተባረከው ቤታቸው ሲወጡ ትርጓሜው «ከፊታቸው ግርዶሽ፣ ከኋላቸውም ግርዶሽ አደረግን፤ ሸፈንናቸውም፤ ስለዚህ አያዩም» የሆነውን የሱረቱ ያሲንን ዘጠነኛውን ክቡር አንቀጽ በእነርሱ ላይ አነበቡ፤ ከዚያም ከመሬት አንድ እፍኝ አፈር አንሥተው በከሓዲዎቹ ራስ ላይ በተኑ። (ከዚህ አፈር ራሱ ላይ ያረፈበት ሰው ሁሉ በበድር ጦርነት እንደተገደለ ተዘግቧል።) ክቡር ረሱሉላህ በጤናና በሰላም በመካከላቸው አልፈው ወደ ሰይዲና አቡበክር ቤት ደረሱ። ከአጋሪዎቹ አንዱም ሊያያቸው አልቻለም ነበር።

«አቡበክር ሆይ! ታገሥ። አላሁ ተዓላ ለእኔም ፈቃድ ይሰጠኛል ብዬ ተስፋ አደርጋለሁ። አብረን ሂጅራ እናደርጋለን» ሐዲስ ሸሪፍ

ከጥቂት ጊዜ በኋላ አንድ ሰው ወደ አጋሪዎቹ መጥቶ፦ «እዚህ ምን ትጠብቃላችሁ?» ብሎ ጠየቀ። እነርሱም፦ «ሙሐመድ ከቤቱ እስኪወጣ» ብለው መለሱ። ያ የመጣው ሰውም፦ «እምላለሁ፤ ሙሐመድ በመካከላችሁ አልፎ ሄዷል፤ በራሳችሁም ላይ አፈር በትኗል» አለ። አጋሪዎቹ እጆቻቸውን ወደ ራሳቸው ሰደዱ። በእርግጥም በራሳቸው ላይ አፈር አገኙ። ከፊታቸውና ከራሳቸው ላይ አፈሩን ጠረጉ። ወዲያውኑ ወደ በሩ ተረባርበው ወደ ውስጥ ገቡ። ሰይዲና ዐሊይን በመልዕክተኛው ዐለይሂ ሰላም አልጋ ላይ ባዩአቸው ጊዜ ረሱሉል አክረም የት እንዳሉ ጠየቁ።

ሰይዲና ዐሊይ፦ «አላውቅም! እርሳቸውን እንድጠብቅ ሾማችሁኛልን?» አሉ። በዚህ ጊዜ ሰይዲና ዐሊይን ገፈታተሯቸው። ከሓዲዎቹ ክቡር ረሱሉላህን ለማግኘት ወደ ውጭ ወጥተው መፈለግ ጀመሩ። ሰይዲና ዐሊይንም በካዕባ አጠገብ ለተወሰነ ጊዜ አስረው ከዚያ ለቀቋቸው።3

ከዚያም ወደ ሰይዲና አቡበክር ቤት ሄደው የሰይዲና አቡበክርን ልጅ አስማን ጠየቁ። መልስ ባልሰጧቸው ጊዜ ደበደቧቸው። ሁሉንም ቦታ ቢፈልጉም ሊያገኟቸው አልቻሉም፤ በዚህም አበዱ። ከእነርሱ እጅግ ጨካኙ የነበረው አቡ ጀህል በመካና በአካባቢዋ አዋጅ ነጋሪዎችን አስጮኸ፤ ውዱ ነብያችንንና ሰይዲና አቡበክርን አግኝቶ ለሚያመጣና ያሉበትን ቦታ ለሚያሳውቅ 100 ግመሎችን እንደሚሰጥ ቃል ገባ። ይህን ቃሉን የሰሙና ገንዘብን የሚጎመጁ አንዳንድ ሰዎች ጦር መሣሪያ ታጥቀው ፈረሶቻቸውን ተቀምጠው መፈለግ ጀመሩ።

ክቡር ረሱሉላህ ወደ ሰይዲና አቡበክር ቤት በመምጣታቸው አክብረው፦ «ሂጅራ እንዳደርግ ተፈቀደልኝ» ባሉ ጊዜ ሰይዲና አቡበክር ሲዲቅ በታላቅ ስሜት፦ «የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! ፊቴን በተባረኩ እግሮችዎ አቧራ ላይ ላሽ!… እኔም አብሬዎት እሆናለሁን?» ብለው ጠየቁ። ሰይዳችንም፦ «አዎ…» ብለው መለሱ። ሰይዲና ሲዲቅ ከደስታቸው የተነሣ አለቀሱ። በእንባቸው መካከልም፦ «እናቴ፣ አባቴና ነፍሴ ለእርስዎ መሥዋዕት ይሁኑ፣ የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! ግመሎቹ ተዘጋጅተዋል። የፈለጉትን ይቀበሉ» አሉ። የዓለማት ሱልጣን፦ «የእኔ ያልሆነ ግመል ላይ አልቀመጥም። በዋጋው (ብቻ) እወስደዋለሁ» አሉ። በዚህ ቁርጥ ትእዛዝ ፊት ምርጫ ያጡት ሰይዲና ሲዲቅ የግመሉን ዋጋ ተናገሩ። ሰይዲና አቡበክር በመንገድ መሪነቱ የታወቀውን ዐብዱላህ ኢብኑ ኡረይቂጥ የተባለውን ሰው ጠርተው መንገዱን እንዲያሳያቸው በክፍያ ቀጠሩት፤ ግመሎቹንም ከሦስት ቀን በኋላ በሰውር ተራራ ወዳለው ዋሻ እንዲያመጣ አዘዙት።

በቢዕሳ በአሥራ ሦስተኛው ዓመት በሰፈር ወር 27ኛው ቀን ሐሙስ ዕለት ክቡር ነብያችንና አቡበክር ሲዲቅ ጥቂት ስንቅ ይዘው ጉዞ ጀመሩ።

ሰይዲና አቡበክር በረሱሉላህ ዙሪያ አንዳንዴ በቀኝ፣ አንዳንዴ በግራ፣ አንዳንዴ ከፊት፣ አንዳንዴ ደግሞ ከኋላ ይሄዱ ነበር። ነብያችን ለምን እንዲህ እንደሚያደርጉ በጠየቋቸው ጊዜ፦ «ከዙሪያው የሚመጣን አደጋ ለመከላከል ነው። ጉዳት ቢመጣ መጀመሪያ በእኔ ላይ ይድረስ። ነፍሴ ለላቀው ማንነትዎ መሥዋዕት ትሁን፣ የአላህ መልዕክተኛ ሆይ!» አሉ።

የዓለም መሪ እንዲህ አሉ፦ «አቡበክር ሆይ! በእኔ ላይ የሚደርስ መከራ በእኔ ፈንታ በአንተ ላይ እንዲደርስ ትፈልጋለህን?» ሰይዲና ሲዲቅም፦ «አዎ፣ የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! በእውነተኛው ሃይማኖት እውነተኛ ነብይ አድርጎ በላከዎት በአላሁ ተዓላ እምላለሁ፤ የሚመጣ መከራ በእርስዎ ፈንታ በእኔ ላይ እንዲደርስ እፈልጋለሁ» አሉ።4

የውዱ ነብያችን ነጠላ ጫማ ጠባብ ስለነበር በመንገድ ላይ ተበጣጠሰ፤ የተባረኩ እግሮቻቸውም ቆሰሉ፤ የሚራመዱበት አቅም አልቀረላቸውም። በብዙ ችግር ተራራውን ወጥተው ወደ ዋሻው ደረሱ። ወደ መግቢያው በደረሱ ጊዜ ሰይዲና አቡበክር፦ «ለአላህ ብለው፣ የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! ወደ ውስጥ አይግቡ! እኔ ልግባ፤ በዚያ ጎጂ ነገር ካለ በእኔ ላይ ይድረስ፤ በተባረከው ማንነትዎ ላይ አንዳች ሐዘን፣ አንዳች ሕመም አይንካ» ብለው ወደ ውስጥ ገቡ። ውስጡን ጠርገው አጸዱ። በቀኝና በግራ በኩል ትልቅና ትንሽ የሆኑ ብዙ ቀዳዳዎች ነበሩ። ኺርቃቸውን ቀዳደው ቀዳዳዎቹን ደፈኑ፤ ነገር ግን አንዱ ክፍት ቀረ። እርሱንም በተረከዛቸው ደፍነው ረሱሉላህን ወደ ውስጥ ጋበዙ። ክቡር ነብያችን (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) ወደ ውስጥ ገቡ፤ የተባረከ ራሳቸውንም በአቡበክር ጭን ላይ አድርገው ተኙ።

በዚያን ጊዜ እባብ የሰይዲና ሲዲቅን እግር ነደፋቸው። ረሱሉላህ እንዳይነቁ ታግሠው ምንም አልተንቀሳቀሱም። ነገር ግን እንባቸው በረሱሉላህ የተባረከ ፊት ላይ በወደቀ ጊዜ እርሳቸው፦ «አቡበክር ሆይ! ምን ሆንክ?» ብለው ጠየቁ። ሰይዲና አቡበክርም፦ «በእግሬ ከደፈንኩት ቀዳዳ አንድ እባብ እግሬን ነደፈኝ» አሉ። ክቡር ረሱሉላህ ቁስሉ እንዲድን ከተባረከ አፋቸው ምራቅ በአቡበክር ቁስል ላይ በቀቡ ጊዜ ሕመሙ ወዲያውኑ ጠፋ፤ ዳኑም።

ክቡር ረሱሉላህ (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) እና አቡበክር ሲዲቅ በውስጥ ሳሉ አጋሪዎቹ ዱካውን እየተከተሉ ወደ ዋሻው መግቢያ ደረሱ። የዋሻውን አፍ አንዲት ሸረሪት ድራ እንደሸፈነችውና ሁለት ርግቦችም ጎጆ እንደሠሩበት አዩ። ዱካ ተከታዩ ኩርዝ ኢብኑ ዐልቀማ፦ «እነሆ ዱካው እዚህ ተቋረጠ» አለ። ከሓዲዎቹም፦ «እነርሱ ወደዚህ ገብተው ቢሆን ኖሮ በበሩ ላይ ያለው የሸረሪት ድር መቀደድ ነበረበት» አሉ።

አንዳንዶቹ፦ «እዚህ ድረስ መጥተናል፤ ከእናንተ አንዱ ወደ ዋሻው ገብቶ ይመልከት!..» ባሉ ጊዜ ከሓዲው ኡመያ ኢብኑ ኸለፍ፦ «በጭራሽ አእምሮ የላችሁምን? ተደራራቢ የሸረሪት ድር ባለበት በዚህ ዋሻ ውስጥ ምን ጉዳይ አላችሁ? እምላለሁ፤ ይህች ሸረሪት ድሯን ያደራችው ሙሐመድ ከመወለዱ በፊት ነው» አለ።

አጋሪዎቹ በበሩ ፊት ለፊት ሲከራከሩ ሰይዲና አቡበክር በውስጥ ሆነው በጭንቀት ተያዙና፦ «የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! ወላሂ ለራሴ አልጨነቅም። ነገር ግን በላቀው ማንነትዎ ላይ አንዳች ነገር እንዳይደርስ እፈራለሁ። እኔ ብገደል አንድ ሰው ብቻ ነኝ፤ ምንም ነገር አይለወጥም። በእርስዎ ላይ ጉዳት ቢደርስ ግን መላው ኡማ ይጠፋል፤ ሃይማኖቱም ይፈርሳል» አሉ። የፍጥረተ ዓለሙ ሱልጣን፦ «አቡበክር ሆይ! አትዘን!.. አላሁ ተዓላ በእርግጥ ከእኛ ጋር ነው» አሉ።

አቡበክር ሲዲቅ፦ «የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! ነፍሴ ለእርስዎ መሥዋዕት ትሁን! ከእነርሱ አንዱ ራሱን ዝቅ አድርጎ ቢመለከት ያየናል!» ባሉ ጊዜ ሰይዳችን፦ «አቡበክር ሆይ! እኛ ሁለት ነን፤ ሦስተኛችን አላሁ ተዓላ ነው። አትዘን!.. ሐቅ ተዓላ በእርግጥ ከእኛ ጋር ነው» አሉ። አጋሪዎቹም ወደ ውስጥ ሳይመለከቱ ተመለሱ።5

አላሁ ተዓላ ስለዚህ ሁኔታ በቁርኣን ከሪም በትርጓሜ እንዲህ አለ፦ «እናንተ እርሱን (ሐቢቤን) ባትረዱት፣ (ያንን ጊዜ አስታውሱ፦) ከሓዲዎቹ እርሱን (ከመካ) ከሁለቱ ሁለተኛ ሆኖ (ከሰይዲና አቡበክር ጋር) ባወጡት ጊዜ፣ ሁለቱም (በሰውር ተራራ አናት ላይ ባለው) ዋሻ ውስጥ ሳሉ አላሁ ተዓላ እርሱን (ረሱሉላህን) ረድቶታል። ያን ጊዜ ለጓደኛው (ለአቡበክር ሲዲቅ)፦ ‹አትዘን፤ የአላሁ ተዓላ እርዳታና ድጋፍ በእርግጥ ከእኛ ጋር ነው› ብሎ ነበር። አላሁ ተዓላ ልቦችን የሚያረጋጋውን ሰኪናውን በእርሱ ላይ አወረደ፤ እርሱንም (ሐቢቡን) ባላያችኋቸው (መንፈሳዊ) ሠራዊት አበረታው (በመላእክት ጠበቀው)፤ የከሓዲዎቹንም ቃል እጅግ አዋረደ። የአላሁ ተዓላ (የተውሒድ) ቃል ግን እጅግ የላቀ ነው (የአላህን ስም በዓለም ሁሉ አሰራጨ፤ የበላይም አደረገው)። አላሁ ተዓላ ፍጹም አሸናፊ ነው። ብቸኛው የፍርድና የጥበብ ባለቤት ነው።»6

«ለአላህ ብለው፣ የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! ወደ ውስጥ አይግቡ! እኔ ልግባ፤ በዚያ ጎጂ ነገር ካለ በእኔ ላይ ይድረስ፤ በተባረከው ማንነትዎ ላይ አንዳች ሐዘን፣ አንዳች ሕመም አይንካ» አቡበክር ሲዲቅ (ረዲየላሁ ዐንሁ)

ውዱ ነብያችንና ሰይዲና አቡበክር በዚህ ዋሻ ሌት ተቀን ሦስት ቀን ቆዩ። የሰይዲና አቡበክር ልጅ ዐብዱላህ በመካ የሰሙትን በሌሊት ወደ ዋሻው መጥተው ይነግሯቸው ነበር፤ ነጻ የወጡ ባሪያቸውና የመንጎቻቸው እረኛ ዓሚር ኢብኑ ፉሀይራ ደግሞ በሌሊት ወተት እያመጡላቸው ዱካዎቹን ያጠፉ ነበር።

በአራተኛው ቀን እሑድ ሌሊት ለሰኞ አጥቢያ በንጋት ጊዜ ከሰውር ዋሻ የወጡት ውዱ ነብያችን ቀስዋ የተባለችውን ግመላቸውን ተቀመጡ። በአንድ ዘገባ መሠረት ሰይዲና አቡበክርን ከኋላቸው አፈናጠጧቸው። በሌላኛው ግመል ላይ ደግሞ ሰይዲና ዓሚር ኢብኑ ፉሀይራና መንገዶቹን በሚገባ የሚያውቀው ዐብዱላህ ኢብኑ ኡረይቂጥ ተቀመጡ።

የዓለማት ሰይድ (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) አላሁ ተዓላ ካወደሳት፣ ከከተሞች ሁሉ እጅግ ውድ ከሆነችው ከአገራቸው ከመካ አል-ሙከረማ እየተለዩ ነበር። ግመላቸውን ወደ ሐረም ሸሪፍ አዙረው በሐዘን እንዲህ አሉ፦ «ወላሂ! አንቺ አላሁ ተዓላ ከፈጠራቸው ስፍራዎች ሁሉ በላጯ፣ በጌታዬ ዘንድም እጅግ ተወዳጇ ነሽ! ከአንቺ ባልተባረርኩ ኖሮ አልወጣም ነበር። ለእኔ ከአንቺ ይበልጥ ያማረ፣ ይበልጥ ተወዳጅ አገር የለም። ወገኖቼ ከአንቺ ባያስወጡኝ ኖሮ አልወጣም ነበር፤ ከአንቺ ሌላ በየትኛውም ስፍራ አገርና መኖሪያ አልይዝም ነበር።»

በዚያን ጊዜ ጂብሪል ዐለይሂ ሰላም ወርደው፦ «የአላህ መልዕክተኛ ሆይ! አገርዎን ይናፍቃሉን? ናፈቅዎትን?» አሉ። ሰይዳችንም፦ «አዎ፣ እናፍቃለሁ!» አሉ። ጂብሪል ዐለይሂ ሰላም በመጨረሻ ወደ መካ እንደሚመለሱ የሚያበሥረውን የሱረቱ አል-ቀሶስን ሰማንያ አምስተኛውን ክቡር አንቀጽ አንብበው የተባረከ ልባቸውን አጽናኑ።

ጉዞው በእርጋታ ቀጠለ። አጋሪዎቹ ሁሉንም ስፍራ ቢፈልጉም ሊያገኟቸው አልቻሉም፤ ክብሩ የላቀው አላህ ሐቢቡን ከክፋታቸው ይጠብቅ ነበር። ክቡር ረሱሉላህ ቁደይድ ወደሚባለው ስፍራ በደረሱ ጊዜ በቸርነታቸው የታወቁ፣ አስተዋይና ጨዋ ሴት በሆኑት ኡሙ መዕበድ በተባሉት እመቤት ድንኳን ፊት ቆሙ። በዋጋ ምግብ፣ ተምርና ሥጋ ለመግዛት ፈለጉ። ኡሙ መዕበድ፦ «ቢኖረኝ ኖሮ በገንዘብ ሳይሆን ግብዣ አዘጋጅቼ አስተናግዳችሁ ነበር። በድርቅና በኑሮ ችግር ምክንያት በእጃችን ምንም ነገር አልቀረም» አሉ። «ወተት አለን?» ብለው በጠየቁ ጊዜ፦ «የለም። ከብቶቹ ደርቀዋል» ብለው መለሱ። የፍጥረተ ዓለሙ ሱልጣን (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) ከድንኳኑ አጠገብ የቆመችን አንዲት የከሳች በግ እያመለከቱ እንዲህ አሉ፦ «ኡሙ መዕበድ ሆይ! ይህች በግ ለምን እዚህ ታስራ ቆማለች?» እርሳቸውም፦ «እጅግ የታመመችና የደከመች ስለሆነች ከመንጋው ቀረች። አቅም ስላልነበራት መሄድ አልቻለችም» አሉ። «ምንም ወተት አላትን? ይህችን በግ እንዳልባት ትፈቅጅልኛለሽን?» ባሉ ጊዜ፦ «እናቴና አባቴ ለእርስዎ መሥዋዕት ይሁኑ! ወተት የላትም፤ ነገር ግን እርሷን እንዳያልቡ የሚከለክልዎት ምንም ነገር የለም» አሉ።

ክቡር ረሱሉላህ ወደ በጊቱ ቀርበው የአላሁ ተዓላን ስም አወሱ። በረከት እንዲሰጥ ዱዓ ካደረጉ በኋላ የተባረከ እጃቸውን በበጊቱ ጡት ላይ አሳለፉ። በዚያው ቅጽበት ጡቱ በወተት ተሞላ፤ መፍሰስም ጀመረ። ወዲያውኑ ዕቃ አምጥተው ሞሉት። በመጀመሪያ ለኡሙ መዕበድ ሰጧቸው። እርሳቸው ከጠጡ በኋላ ለሰይዲና አቡበክርና ለሌሎቹ ሰጥተው እስኪጠግቡ ድረስ እንዲጠጡ አደረጉ። በመጨረሻም እርሳቸው ራሳቸው ጠጡ። ዳግመኛ የተባረከ እጃቸውን በበጊቱ ጡት ላይ አድርገው አለቧት፤ በድንኳኑ ውስጥ ያለውንም ትልቁን ዕቃ ጠየቁ። እርሱንም ሞልተው ለኡሙ መዕበድ አስረከቡ። በዘገባው መሠረት ያቺ በግ አሥራ ስምንት ዓመት ኖረች፤ በዓለም ኩራት በረከትም ጠዋትና ማታ በወተቷ ይኖሩ ነበር። ከዚያ ከሄዱ በኋላ የኡሙ መዕበድ ባል መጥቶ ወተቱን አየ። በደስታም፦ «ይህ ወተት ከየት መጣ?» ብሎ በጠየቀ ጊዜ ኡሙ መዕበድ፦ «አንድ የተባረኩ ሰው መጥተው ቤታችንን አከበሩ። ያየኸው የእርሳቸው ሂማና በረከት ነው» አሉ። እርሱም፦ «ልትገልጭልኝ ትችያለሽን? ባሕርያቸውና መልካቸው እንዴት ነው?» ብሎ ጠየቀ።

ኡሙ መዕበድም እንዲህ አሉ፦ «ያየኋቸው እኚያ የተባረኩ ሰው እጅግ የተስተካከለ ቁመና ያላቸውና ፈገግታ የሞላበት ፊት የነበራቸው ናቸው። በዓይኖቻቸው ውስጥ ትንሽ ቅላት፣ በድምፃቸውም ልስላሴ ነበር። የተባረኩ ሽፋሽፍቶቻቸው ረጃጅም ነበሩ። የዓይናቸው ነጭ እጅግ ነጭ፣ ጥቁሩም እጅግ ጥቁር ሲሆን በተፈጥሮ ኩል የተኳሉ ይመስሉ ነበር። ጸጉራቸው ጥቁር፣ ጢማቸውም ጥቅጥቅ ያለ ነበር። ዝም ሲሉ ግርማና ክብደት ይታይባቸው ነበር። ሲናገሩ ፈገግ ይሉ ነበር፤ ቃላቸውም እንደ ተሰደሩ ዕንቁዎች ከአፋቸው በጣፋጭነት ይወርድ ነበር። ከሩቅ ሲታዩ እጅግ ግርማ ሞገስ ያላቸው ነበሩ፤ ሲቀርቡ ደግሞ እጅግ ተወዳጅና ማራኪ ይሆኑ ነበር። ከእርሳቸው ጋር የነበሩት ትእዛዛቸውን ለመፈጸም በሙሉ ልባቸው ይጣደፉ ነበር።» በዚህ ሁኔታ ሌሎች ብዙ መልካም ባሕርያቸውን ዘረዘሩ። ይህን በመደነቅ ያዳመጠው ባላቸው፦ «እምላለሁ፤ እኚህ ሰው ቁረይሾች የሚፈልጓቸው ሰው ናቸው። ባገኘኋቸው ኖሮ እርሳቸውን የማገልገል ክብር አገኝ ነበር፤ ከአጠገባቸውም አልለይም ነበር» አለ። የኡሙ መዕበድ ባል ክቡር ረሱሉላህን ተከትሎ ሄዶ በሪም ሸለቆ ደረሰባቸው፤ ሙስሊምም ሆኑ። ሶሓቢይ የመሆንን ክብር አገኙ። ከዚያም ኡሙ መዕበድም ሙስሊም ሆኑ።7