ከበባው

የከበባው መጀመሪያ

የቢዕሳ ሰባተኛው ዓመት… አጋሪዎቹ እስልምና ወደ ልቦች ዘልቆ እንዳይገባና እንዳይስፋፋ ለመከላከል ያለማቋረጥ ይጣጣሩ ነበር። ይህም ሆኖ ሙስሊሞች ከቀን ወደ ቀን እየበዙ ሄዱ። በሙስሊሞች ላይ የሚፈጸመው ስቃይና ግፍ ከመንገዳቸው አልመለሳቸውም፤ ይልቁንም ይበልጥ እንዲተቃቀፉና እንዲተሳሰሩ ምክንያት ሆነ። ከእነርሱ አንድም ሰው ከሃይማኖቱ አልተመለሰም፤ ለክቡር ረሱሉላህ ሲሉ ሕይወታቸውን ለመሠዋት አላመነቱም። ይህን የሰሙ ከመካ ውጭ ያሉ ጎሳዎች ጉጉታቸው እየጨመረ ሄደ፤ የእስልምና ብርሃንም ወደ ሩቅ ስፍራዎች ደረሰ። አጋሪዎቹ ወደ ሐበሻ የላኳቸው ሰዎች የፈለጉትን እንዳላገኙ፣ እንዲያውም ነጃሺ አስሐማ ሙስሊም ሆነው ሙስሊሞችን እንደጠበቁና መልካም አያያዝ እንዳደረጉላቸው በሰሙ ጊዜ እንደ እብድ ሆኑ። የዚህን ሁሉ ቁጭት አብዝተው ለመወጣትና እስልምናን ከሥሩ ለማድረቅ ተሰብስበው ይህን አስፈሪ ውሳኔ አሳለፉ፦ «የትም ይሁን፣ የትም ይታይ፣ ሙሐመድ በእርግጥ ይገደላል!…»

ከሓዲዎቹ በዚህ ላይ በመሐላ ላይ መሐላ ማሉ።

አቡ ጧሊብ ይህን የአጋሪዎቹን ውሳኔ በሰሙ ጊዜ እጅግ አዘኑ። ስለ ልባቸው ቁራጭ፣ ስለ ተባረከው የወንድማቸው ልጅ ሕይወት ተጨነቁ። ጎሳቸውን ሰብስበው የፍጥረተ ዓለሙን ሱልጣን ከቁረይሽ አጋሪዎች እንዲጠብቁ አዘዟቸው። የሀሺም ልጆች ይህን ትእዛዝ ለመፈጸም በዝምድና ቅንዓት ተባበሩ። ለዚህም ክቡር ነብያችንንና በእርሳቸው ያመኑትን ሶሓቦቻቸውን ሁሉ ከመካ በስተ ሰሜን፣ ከበይቱላህ ሦስት ኪሎ ሜትር ያህል ርቆ በአንድ ኮረብታ ላይ ወደሚገኘው ወደ ሺዕቡ አቢ ጧሊብ፣ ማለትም ወደ አቡ ጧሊብ ሰፈር ጋበዙ። ክቡር ረሱሉላህ (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን) ሶሓቦቻቸውን ሰብስበው በሺዕቡ መኖር ጀመሩ። ከሀሺም ልጆች መካከል ክቡር ነብያችንን የመጠበቅን ውሳኔ የተቃወመው አቡ ለሀብ ብቻ ነበር፤ ወደ ሺዕቡም አልሄደም። እሱንም ጨምሮ አጋሪዎቹ ተባብረው ነብያችንን ለመግደል ዕድል ያደቡ ጀመር።1

አጋሪዎቹ ክቡር ነብያችንና ሶሓቦቻቸው በአቡ ጧሊብ ሰፈር መሰብሰባቸውን ባዩ ጊዜ እንደገና ተሰበሰቡ፤ ከዚያም ይህን ውሳኔ አሳለፉ፦ «ሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም እንዲገደል ለቁረይሾች ተላልፎ እስኪሰጥ ድረስ ከሀሺም ልጆች ሴት ልጅ አይወሰድም!… ለእነርሱ ሴት ልጅ አይሰጥም!… ለእነርሱ ምንም ነገር አይሸጥም!… ከእነርሱ ምንም ነገር አይገዛም!… ከእነርሱ ጋር አይሰበሰብም፣ አይነጋገርም፣ አይገናኝም!… ወደ ቤቶቻቸውና ወደ ሰፈሮቻቸው አይገባም!… ከእነርሱ የሚመጣ የዕርቅ ጥያቄ ፈጽሞ ተቀባይነት አያገኝም!… በምንም ጊዜ አይራራላቸውም!…»

መንሱር ኢብኑ ዒክሪማ የተባለ አንድ አጋሪ በወረቀት ላይ የጻፈውን ይህን ውሳኔ በማኅተም አተሙት። ሁሉም አይቶ እንዲፈጽመው በካዕባ አል-ሙዐዘማ ግድግዳ ላይ ሰቀሉት።

ይህ ወሬ ውዱ ነብያችን ዘንድ በደረሰ ጊዜ እጅግ አዘኑ፤ ዱዓም አደረጉ። ዱዓቸው ወዲያውኑ ተቀባይነት አግኝቶ የዚያ ዕድለ ቢሱ መንሱር እጆች በቅጽበት ደረቁ። አጋሪዎቹ ግራ ተጋብተው፦ «ተመልከቱ! በሀሺም ልጆች ላይ ለፈጸምነው ግፍ ምላሽ የመንሱር እጆች ደርቀው መከራ ደረሰበት» አሉ። ወደ ልቦናቸው ከመመለስ ይልቅ ይበልጥ ጨከኑ። ወደ ሺዕቡ በሚወስዱት መንገዶች መግቢያ ላይ ጠባቂዎችን አቆሙ። ወደዚያ ምግብና ልብስ እንዳይገባ ከለከሉ። ወደ መካ የሚመጡት ነጋዴዎች ወደ ሺዕቡ እንዳይገቡና ዕቃዎቻቸውን ወደዚያ እንዳይወስዱ፣ አስፈላጊ ከሆነም ራሳቸው በውድ ዋጋ እንደሚገዟቸው ነገሯቸው። በዚህም በሺዕቡ ያሉትን በረሃብ እንደሚገድሏቸው፣ ወይም የሀሺም ልጆች ተጸጽተው ክቡር ነብያችንን አሳልፈው እንደሚሰጧቸው አሰቡ። ይህ ሁኔታ በየዓመቱ ካዕባ እስከሚጎበኝበት ወቅት ድረስ ይቀጥል ነበር።

«ነብዬ ሆይ! አላህና ከምእመናን መካከል ፈለግህን የተከተሉት ለአንተ በቂ ናቸው!» አንፋል: 64

በልማዱ መሠረት በዚህ ወቅት ደም አይፈስም ነበር። ስለዚህ የሀሺም ልጆች በነጻነት ወደ መካ እየሄዱ በመገበያየት የአንድ ዓመት ፍላጎታቸውን ለማሟላት ይሞክሩ ነበር። ከእነርሱ አንዱ ዕቃ ሊገዛ ወደ አንድ ነጋዴ ቢመጣ፣ እንደ አቡ ለሀብና አቡ ጀህል ያሉ የአጋሪዎቹ ታላላቆች ወዲያውኑ ደርሰው ነጋዴዎቹን፦ «እናንተ ነጋዴዎች ሆይ! ለሙሐመድ ሶሓቦች ዋጋችሁን እጅግ ጨምሩ፤ ከውድነቱ የተነሣ ማንም ምንም መግዛት እንዳይችል! በዚህ ምክንያት ዕቃዎቻችሁ ሳይሸጡ በእጃችሁ ቢቀሩ ሁሉንም ለመግዛት ዝግጁ ነን» ይሉ ነበር። እነርሱም ለዕቃዎቻቸው ከፍተኛ ዋጋ ይጠሩ ነበር፤ ሙስሊሞቹም ምንም ሳይገዙ ይመለሱ ነበር…

በዚህ መንገድ ውዱ ነብያችን፣ እናታችን ሰይደቲና ኸዲጃና አቡበክር ሲዲቅ ንብረታቸውን ሁሉ አወጡ፤ ከረሃብ የተነሣ እስከ ሰማይ የሚደርሰውን የሕፃናትን ጩኸት ለማብረድ ሞከሩ። የዛፍ ቅርፊትን፣ የሣር ሥሮችንና የደረቀ ቆዳ ቁርጥራጮችን እንኳ አበሉ። እናቶችና አባቶች ከአቅመ ቢስነት የተነሣ ቆዳና አጥንት ብቻ ሆነው ቀሩ። ክቡር ነብያችንን ጨምሮ ሌሎቹ ሶሓቦችም ከረሃብ የተነሣ በተባረከ ሆዳቸው ላይ ድንጋይ አሰሩ። ከአጋሪዎቹ አንዱ አዝኖ በድብቅ አንዳች ነገር ቢያመጣ ይደበድቡት፣ እጅግም ያዋርዱት ነበር። በአጭሩ መግቢያና መውጫ ተቋርጦ ምእመናን በጭንቅ ላይ ወደቁ።

አጋሪዎቹ በዚህ ከባድ ግፍ የሀሺም ልጆች ወደ ልቦናቸው ተመልሰው አቡ ጧሊብ ክቡር ነብያችንን አሳልፈው እንዲሰጧቸው ይጠባበቁ ነበር። በአቡ ጧሊብ ሰፈር የነበሩት ሙስሊሞች ግን ከሐሳባቸው ፍጹም በተቃራኒ ክቡር ነብያችንን ይጠብቁ ነበር፤ ምንም ጉዳት እንዳይደርስባቸውም ማንኛውንም ጥንቃቄ ያደርጉ ነበር። አቡ ጧሊብ ሊፈጸም የሚችልን የግድያ ሙከራ ለመከላከል ክቡር ረሱሉላህ በሚተኙበት ስፍራ በየተራ ጠባቂዎችን ያቆሙ ነበር፤ በቤታቸው በሰላም እንዲተኙም ያደርጉ ነበር። ክቡር ነብያችን በበኩላቸው ምንም ሳይፈሩ የአላሁ ተዓላን ትእዛዝ ለመፈጸምና እስልምናን ለማስፋፋት አንዲት ሰከንድ እንኳ በከንቱ አያሳልፉም ነበር። ሰዎችን ወደ ሃይማኖት በመጥራት ከጀሀነም እንዲድኑ ምክንያት ለመሆን ይጥሩ ነበር፤ በዚህም መንገድ በትዕግሥት ምክራቸውን ይቀጥሉ ነበር። እርሳቸውን የሚያስተባብሉት የቁረይሽ አጋሪዎችም ረሃብ ምን ማለት እንደሆነ እንዲረዱ ክቡር ረሱሉላህ አንድ ቀን እንዲህ ብለው ዱዓ አደረጉ፦ «አላህ ሆይ! በዩሱፍ (ዐለይሂ ሰላም) ዘመን እንደነበሩት ሰባት የድርቅ ዓመታት በእነዚህም ላይ ሰባት የድርቅ ቅጣትን በማውረድ እርዳኝ።» ከዚያ በኋላ ባሉት ቀናት ከሰማይ አንዲት ጠብታ ዝናብ አልዘነበም። ምድር በጥም ተቃጠለች። በመሬት ላይ አንድም አረንጓዴ ተክል አይገኝም ነበር። የቁረይሽ አጋሪዎች የደረሰባቸው ምን እንደሆነ ግራ ተጋቡ። በረሃብ የሞቱ እንስሳትን ሬሳና የገማ የውሻ ቆዳ እየበሉ ከሞት ለማምለጥ ሞከሩ።

የእነርሱም ልጆች ከረሃብ የተነሣ ማልቀስና ዋይ ዋይ ማለት ጀመሩ። ብዙዎቹ በረሃብ ሞቱ። ከረሃብ የተነሣ ወደ ሰማይ ሲመለከቱ ሁሉ ነገር በጢስ የተሸፈነ መስሎ ይታያቸው ነበር። ወደ ልቦናቸው የተመለሱና የፈጸሙትን ግፍ ታላቅነት የተረዱ መሰሉ። ከመካከላቸው አቡ ሱፍያንን ወደ ክቡር ነብያችን የተከበረ ፊት ላኩ። አቡ ሱፍያንም መጥቶ እንዲህ ብሎ ማለ፦ «ሙሐመድ ሆይ! አንተ ለዓለማት እዝነት ሆነህ እንደተላክህ ትናገራለህ፤ በአላህ እንድናምንና የዝምድናን መብቶች እንድንጠብቅ ታዘናለህ። ወገንህ ግን በድርቅና በረሃብ እያለቀ ነው። ይህ መዓት ከላያችን እንዲነሣ ወደ ጌታህ ዱዓ አድርግልን፤ አላህ አንተ የምታደርገውን ዱዓ ይቀበላል። እንዲህ ያለ ዱዓ ካደረግክ ሁላችንም እናምናለን!…»

በዚህም የፈጸሙትን ግፍና ስቃይ ወደ ጎን ትተው፣ በጭንቅ ላይ ወድቀው ክቡር ረሱሉላህን መለመን ጀመሩ። ክቡር ነብያችን ያደረጉትን ፊት ለፊት አልወቀሷቸውም፤ «እናምናለን» በሚለው ቃላቸውም የተባረኩ እጆቻቸውን አንሥተው ወደ ክብሩ የላቀው አላህ ዱዓ አደረጉ። አላሁ ተዓላ የሐቢቡን ዱዓ ተቀብሎ በመካ ላይ የተትረፈረፈ ዝናብ አዘነበ፤ ምድሪቱ ውኃ ጠግባ ዕፅዋት መለምለም ጀመሩ። አጋሪዎቹ ከድርቁና ከረሃቡ ቢድኑም የሰጡትን ቃል ረስተው በክህደት ላይ ጸኑ…

አላሁ ተዓላ ለእነርሱ መልስ እንዲሆን ባወረዳቸው ክቡር አንቀጾች በትርጓሜ እንዲህ አለ፦ «ይልቁንም እነርሱ (በአላሁ ተዓላና በሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም አያምኑም፤ ስለ ቁርኣን ከሪም፣ ስለ አኺራና ስለ ዳግም ትንሣኤ…) በጥርጣሬ ውስጥ ሆነው ይጫወታሉ። ስለዚህ (ሐቢቤ ሆይ!) ሰማይ ግልጽ የሆነ ጢስ የምታመጣበትን ቀን ተጠባበቅ። ያ ጢስ ሰዎችን ሁሉ ሙሉ በሙሉ ይሸፍናል። ይህ እጅግ ከባድ ቅጣት ነው! (ሰዎችም)፦ ‹ጌታችን ሆይ! ይህን ቅጣት ከእኛ ላይ አንሣልን፤ እኛ እናምናለን› ይላሉ። እውነታዎችን የሚገልጽላቸው ነብይ የመጣላቸው ሲሆን ማሰብና መገሠጽ ለእነርሱ ከየት ይገኛል? ከዚያም ከእርሱ ፊታቸውን አዞሩ፤ ‹ሌሎች ያስተማሩት እብድ ነው› አሉ። እኛ ይህን ቅጣት ጥቂት ባነሣን ጊዜ እናንተ እንደገና ወደ ቀድሞው ሁኔታችሁ ትመለሳላችሁ። በታላቅ ብርታት በሚያዙበት ቀን (በበድር ቀን) እኛ በእርግጥ (ከእነርሱ) እንበቀላለን። በክብሬ እምላለሁ፤ ከእነዚህ (ከቁረይሽ አጋሪዎች) በፊት የፊርዐውንን ሕዝብም በእርግጥ ፈትነናል። ከእኛ ዘንድ የተከበረ ነብይ መጣላቸው (እርሱም ሙሳ ዐለይሂ ሰላም ነው)። እርሱም እንዲህ አላቸው፦ ‹የአላህን ባሪያዎች (የኢስራኢልን ልጆች) ለእኔ ስጡኝ። (ከእኔ ጋር ላኳቸው፤ ልቀቋቸው፤ አታሰቃዩአቸው።) እኔ ከአላሁ ተዓላ ዘንድ በወሕይ ወደ እናንተ የተላክሁ ታማኝ ነብይ ነኝ። በአላሁ ተዓላ ፊት አትታበዩ፤ እኔ የጉዳዬን እውነትነት በሚገልጽ ማስረጃ፣ በግልጽ ተአምር መጥቻለሁና። እወቁ፤ እኔ በድንጋይ እንዳትወግሩኝና እንዳትገድሉኝ በእኔና በእናንተ ጌታ በአላሁ ተዓላ እጠበቃለሁ፤ እርሱ ይጠብቀኛል። ባታምኑኝና ባታምኑብኝ ተዉኝ። (ከእናንተ የሚገኘውን መልካም ነገር ትቻለሁ፤ ቢያንስ ክፋታችሁ አይድረስብኝ።)› (ባለማመናቸውና በማስተባበላቸው ብቻ ሳይወሰኑ ልዩ ልዩ ስቃይና መከራ ባደረሱበት ጊዜ) ሙሳ (ዐለይሂ ሰላም) ወደ አላሁ ተዓላ ዱዓ አድርጎ፦ ‹ጌታዬ ሆይ! እነዚህ በክህደት ላይ የጸኑ ሕዝቦች ናቸው› አለ። አላሁ ተዓላም ወደ ሙሳ (ዐለይሂ ሰላም) ወሕይ አውርዶ እንዲህ አለ፦ ‹ባሪያዎቼን (የኢስራኢልን ልጆች) ይዘህ በሌሊት (ከግብጽ) ውጣ! ፊርዐውንና ተከታዮቹ መውጣታችሁን በሰሙ ጊዜ በእርግጥ ይከተሏችኋል። ከሕዝብህ ጋር ባሕሩን ከተሻገርክ በኋላ እንዳለ ተወው (በበትርህ እንደገና መትተህ የተከፈቱትን መንገዶች አትዝጋ፤ ክፍት ተዋቸው)። ፊርዐውንና ሠራዊቱ ወደ እነዚያ መንገዶች ገብተው ይዋጣሉ፤ ሰጥመውም ይጠፋሉ።›»2

የከበባው መነሣት

አጋሪዎቹ «እናምናለን» ከሚለው ቃላቸው ተመልሰው እንደገና ግፍ መፈጸም ጀመሩ። አንድ ቀን አላሁ ተዓላ ለክቡር ነብያችን በወሕይ «በካዕባ ውስጥ በተሰቀለው የቃል ኪዳን ሰነድ ላይ የእንጨት ትል (ብል) እንደላከ፣ ያም ትንሽ ትል ከአላሁ ተዓላ ስም በስተቀር ጽሑፉን ሁሉ እንደበላው…» አሳወቀ። ክቡር ነብያችንም አቡ ጧሊብን እንዲህ አሉ፦ «አጎቴ ሆይ! ጌታዬ የሆነው አላሁ ተዓላ በቁረይሾች የቃል ኪዳን ሰነድ ላይ የእንጨት ትልን ላከ። ከአላሁ ተዓላ ስም በስተቀር በእርሱ ላይ ከተጻፉት ከግፍ፣ ዝምድናን ከመቁረጥ፣ ከሐሰት ክስ… ከመሳሰሉት አንዱንም አልተወም፤ ሁሉንም አጠፋ።»

«አላህ ሆይ! በዩሱፍ (ዐለይሂ ሰላም) ዘመን እንደነበሩት ሰባት የድርቅ ዓመታት በእነዚህም ላይ ሰባት የድርቅ ቅጣትን በማውረድ እርዳኝ!» ሐዲስ ሸሪፍ

አቡ ጧሊብ፦ «ይህን ጌታህ ነገረህን?» ብለው በጠየቁ ጊዜ ክቡር ነብያችን፦ «አዎ» አሉ። ያን ጊዜ አቡ ጧሊብ፦ «አንተ እውነትን እንጂ ሌላ እንደማትናገር እመሰክራለሁ» አሉ። ወዲያውኑ ለብሰው ወደ ካዕባ ሄዱ። የአጋሪዎቹ ታላላቆች በዚያ ተቀምጠው ነበር። አቡ ጧሊብ ሲመጡ ባዩ ጊዜ፦ «ሙሐመድን ለእኛ አሳልፈው ሊሰጡ እየመጡ ሳይሆን አይቀርም!..» አሉ። አቡ ጧሊብ ወደ እነርሱ በደረሱ ጊዜ እንዲህ አሉ፦ «እናንተ የቁረይሽ ሰዎች ሆይ! አል-አሚን የሆኑትና በምንም ጊዜ ዋሽተው የማያውቁት የወንድሜ ልጅ፣ በጻፋችሁት ሰነድ ላይ ከአላሁ ተዓላ ስም በስተቀር ያለውን ጽሑፍ ሁሉ አንድ የእንጨት ትል እንደበላው ነገሩኝ። እንግዲያውስ በእኛ ላይ የጻፋችሁትን ወረቀት አምጡና እንየው!.. ይህ ቃል እውነት ከሆነ፣ እምላለሁ፣ ሁላችንም እስክንሞት ድረስ እርሳቸውን መጠበቃችንን እንቀጥላለን። እናንተም ከእንግዲህ ከዚህ ግፍና ክፉ ድርጊት ተቆጠቡ…» አጋሪዎቹ በስሜት ተነሣሥተው ሰነዱን ከካዕባ ግድግዳ አውርደው አመጡት። አቡ ጧሊብ፦ «አንብቡ!» ባሉ ጊዜ ከመካከላቸው አንዱ ሊያነብ ሰነዱን ሲከፍት ከ«ቢስሚከ አላሁመ» በስተቀር ጽሑፉ ሁሉ ተደምስሶ አገኘው።3 አጋሪዎቹ የሚሉትንና የሚያደርጉትን አጡ። እንዲያውም ከፊሎቻቸው ከስምምነቱ በመመለሳቸው ለሦስት ዓመታት የቀጠለውን፣ የማይረሳ ስቃይ ያደረሰውንና በልቦች ውስጥ ጥልቅ ቁስል የከፈተውን ይህን ከባድ ከበባ አነሡ። ነገር ግን ከጠላትነታቸው በምንም መንገድ አልተመለሱም፤ ይልቁንም ይበልጥ ጨከኑ። የእስልምናን መስፋፋት ለማገድ መንገዶችን ሁሉ ሞከሩ። ይህ ሁሉ ጥረታቸው ቢኖርም እስልምና በፍጥነት ይስፋፋ ነበር። ውዱ ነብያችን ሙሐመድ ዐለይሂ ሰላም በጃሂሊያ ዘመን ጨለማ የተጨነቁትን ሰዎች ለማዳን ይጥሩ ነበር፤ ወደ እውነተኛው ደስታም ያደርሷቸው ነበር። ይህን ደስታ ያገኙ ሰዎች ስላገኙት ታላቅ ጸጋ ያመሰግኑ ነበር፤ በአጋሪዎቹ ስድብና ስቃይ ፊት ፈጽሞ አይበገሩም ነበር። የሙሐመድ ዐለይሂ ሰላምን ተአምራትና ሙስሊሞች በሃይማኖታቸው ላይ መጽናታቸውን ያዩ ስንት ልቦች በእስልምና ኑር በሩ!

የጨረቃ ለሁለት መከፈል

ከክቡር ነብያችን ታላላቅ ተአምራት አንዱ የጨረቃ ለሁለት መከፈል ነው። አቡ ጀህልና ወሊድ ኢብኑል ሙጊራ የነበሩበት አንድ የአጋሪዎች ቡድን ረሱሉል አክረምን (የአላህ ሰላትና ሰላም በእርሳቸው ላይ ይስፈን)፦ «አንተ በእርግጥ ነብይ ከሆንክ ጨረቃን ግማሹ በቁዐይቂዓን ተራራ ላይ፣ ግማሹ ደግሞ በአቡ ቁበይስ ተራራ ላይ እንዲታይ ለሁለት ክፈላት!..» አሉ። ክቡር ረሱሉላህም፦ «ይህን ካደረግሁ ታምናላችሁን?» አሉ። እነርሱም፦ «አዎ፣ እናምናለን» አሉ። ክቡር ረሱሉላህ ጨረቃ ለሁለት እንድትከፈል ወደ አላሁ ተዓላ ዱዓ አደረጉ። ጂብሪል ዐለይሂ ሰላም ወዲያውኑ ወደ ውዱ ነብያችን መጥተው፦ «ሙሐመድ ሆይ! የመካ ሰዎች ዛሬ ሌሊት ተአምሩን እንዲመለከቱ ያሳውቋቸው» አሉ። ክቡር ነብያችን በወሩ በአሥራ አራተኛው ቀን፣ ጨረቃ ሙሉ (በድር) በምትሆንበት፣ ማለትም ፍጹም ክብና እጅግ ደማቅ በምትሆንበት ሌሊት ለሁለት እንደምትከፈልና ትምህርት መውሰድ የሚፈልጉ እንዲመለከቱ አሳወቁ። በዚያች ሌሊት ውዱ ነብያችን በተባረከ ጣታቸው በጠቆሙ ጊዜ ጨረቃ ለሁለት ተከፈለች። አንዱ ክፍል በአቡ ቁበይስ ተራራ ላይ፣ ሌላው ደግሞ በቁዐይቂዓን ተራራ ላይ ታየ። ከዚያም በሰማይ ላይ እንደገና ተገጣጠመች።

ረሱሉላህ፦ «አቡ ሰለማ ኢብኑ ዐብዱልአሰድ ሆይ! አርቀም ኢብኑ አቢል አርቀም ሆይ! መስክሩ!» ካሉ በኋላ አጠገባቸው የነበሩትን ሌሎች ሶሓቦቻቸውንም፦ «መስክሩ!» አሉ። አጋሪዎቹ ግን ሌላ ግልጽ ተአምር በዓይናቸው አዩ። ነገር ግን ቃላቸውን ጠብቀው አላመኑም፤ ይልቁንም ሌሎችም እንዳያምኑ ለማገድ እንዲህ አሉ፦ «ይህ ሙሐመድ በእኛ ላይ ያደረገው ድግምት እንጂ ሌላ አይደለም! ነገር ግን ሰዎችን ሁሉ ሊያደግም አይችልም!.. ከሌሎች አገሮች የሚመጡትን ሰዎችም እንጠይቅ። እነርሱም ይህን ክስተት አይተው እንደሆነ እንመልከት። አይተውት ከሆነ የሙሐመድ የነብይነት ይገባኛል እውነት ነው። ካልሆነ ግን ይህ ድግምት ነው።» የሚመጡትን ጠየቁ፤ እንዲያውም ወደ ሌሎች ስፍራዎች ሰው ልከው አስጠየቁ። ከሁሉም ዘንድ፦ «አዎ፣ በዚያች ሌሊት ጨረቃ ለሁለት ስትከፈል አየን!» የሚል አንድ ዓይነት ቃል ሰሙ። ቢሆንም እንደገና ካዱ። የካጂዎቹ መሪ አቡ ጀህል ነበር። ሰዎች የኢማንን ጸጋ እንዳያገኙ፦ «የአቡ ጧሊብ ወላጅ አልባ ልጅ ድግምቱ ሰማዩን እንኳ ነካ!..» እያለ ልቦችን ያበላሽ ነበር።4 በዚህ ክህደቱ ምክንያት አላሁ ተዓላ ክቡር አንቀጾችን አወረደ፤ በትርጓሜ እንዲህ አለ፦

«ሰዓቲቱ (ቂያማ) ቀረበች፤ ጨረቃም ተሰነጠቀች (ለሁለት ተከፈለች)። እነርሱ (የቁረይሽ ከሓዲዎች) ተአምር (የሙሐመድ ዐለይሂ ሰላምን ነብይነት የሚያመለክት) ቢያዩ (ከማሰላሰልና ከማመን) ፊታቸውን ያዞራሉ፤ ‹ይህ ዘወትር የሚቀጥል (የማይቋረጥ፣ ሁሉን አቀፍ፣ ብርቱ) ድግምት ነው› ይላሉ። አስተባበሉም (ነብዩን ወይም ተአምሩን)፣ ውሸት ብለውም አጣጣሉ፤ የራሳቸውን ዝንባሌ (የነፍሳቸውን ፍላጎትና ምኞት) ተከተሉ። ነገር ግን ጉዳይ ሁሉ (ወደሚያመራበት) ፍጻሜ ይደርሳል፤ ስፍራውንም ያገኛል። በእርግጥ ለእነርሱ (ለመካ አጋሪዎች) የሚከለክሏቸው (ከክፋት) ብዙ አስፈላጊ ዜናዎች (ሕግጋትና ክልከላዎች) መጥተውላቸዋል። (እነዚህ ትእዛዛትና ዕውቀቶች) ፍጹም ጥበብ ናቸው። መልዕክተኞች፣ ማስጠንቀቂያዎችና ማስፈራሪያዎች ግን (ለእነርሱ) ምንም አይጠቅሙም። ስለዚህ (ሐቢቤ ሆይ! በክህደታቸው ላይ ከጸኑ) አንተም ከእነርሱ ፊትህን አዙር። ጠሪው (ኢስራፊል ዐለይሂ ሰላም) ታይቶ ወደማያውቅና ወደማይታወቅ ነገር (ወደ መሕሸር ስፍራ፣ ወደ ሒሳብ) በሚጠራበት ቀን፣ ዓይኖቻቸው የተዋረዱና የተናቁ ሆነው (ከፍርሃትና ከድንጋጤ የተነሣ ወዴት እንደሚሄዱ ሳያውቁ) እንደተበተኑ አንበጦች ከቀብሮቻቸው ይወጣሉ። ከሓዲዎች (አንገታቸውን ደፍተው) ወደዚያ ጠሪ እየሮጡ፦ ‹ይህ ለእኛ እንዴት ያለ ከባድና አስቸጋሪ ቀን ነው!› ይላሉ።»5

ጌታዬ ለእናንተም ሂዳያን ይለግሳችሁ

አጋሪዎቹ በሙስሊሞች ላይ የጣሉት የሦስት ዓመት ማዕቀብ ካበቃ በኋላ ከነጅራን አንድ ቡድን ወደ ክቡር ረሱሉላህ መጣ። እነርሱ ሃያ ያህል ነበሩ፤ ወደ ሐበሻ ሂጅራ ካደረጉት ሶሓቦች ስለ እስልምና ሰምተው ነበር፤ እስልምናን ለመማርና ክቡር ነብያችንን የማየትን ደስታ ለማግኘት ወደ መካ መጥተው ነበር። በካዕባ አል-ሙዐዘማ አጠገብ ከክቡር ረሱሉላህ ጋር ተገናኙ። እጅግ ብዙ ጥያቄዎችን ጠይቀው ከተመኙት የበለጠ ውብና ፍጹም መልሶችን አገኙ። የቁረይሽ አጋሪዎችም ከየአቅጣጫው ይመለከቷቸው ነበር። ለዓለማት እዝነት ሆነው የተላኩት ውዱ ነብያችን ከቁርኣን ከሪም አንዳንድ ክቡር አንቀጾችን አነበቡላቸው። በዚህ እጅግ ተነኩ፤ እንባቸውን መቆጣጠር አቅቷቸው አለቀሱ። ከዚያም በሰይዳችን ጥሪ እጅግ ተደሰቱ፤ በታላቅ ደስታ የሸሃዳን ቃል ተናግረው በእስልምና ተከበሩ። ወደ አገራቸው ለመመለስ ፈቃድ በጠየቁ ጊዜ አቡ ጀህል ወደ እነርሱ መጥቶ፦ «እንደ እናንተ ያለ ሞኝ አይተን አናውቅም!.. ከእርሱ ጋር አንድ ጊዜ በመቀመጣችሁ ብቻ ሃይማኖታችሁን ተዋችሁ፤ ያለውንም ሁሉ እውነት ብላችሁ ተቀበላችሁ!..» የሚሉ የስድብ ቃላትን ተናገረ። ገና ሶሓቦች የመሆንን ክብር ያገኙት እነዚህ ሰዎች እንዲህ ብለው መለሱ፦ «አላሁ ተዓላ ለእናንተም ሂዳያን እንዲለግሳችሁ እንመኛለን። በእኛ ላይ የምታደርጉትን ይህን ስድብና ድንቁርና እኛ በእናንተ ላይ አናደርግም። እኛ እኮ ምንም መብታችሁን አልረገጥንም። ነገር ግን ይህን በሚገባ እወቁ፤ በጥቂት መሃይማን ቃል ምክንያት ያገኘነውን ይህን ታላቅ ጸጋ ፈጽሞ ማጣት አንፈልግም፤ ከዚህ እውነተኛ ሃይማኖት አንመለስም።»6

«አጎቴ ሆይ! ጌታዬ የሆነው አላሁ ተዓላ በቁረይሾች የቃል ኪዳን ሰነድ ላይ የእንጨት ትልን ላከ። ከአላሁ ተዓላ ስም በስተቀር በእርሱ ላይ ከተጻፉት ከግፍ፣ ዝምድናን ከመቁረጥ፣ ከሐሰት ክስ… ከመሳሰሉት አንዱንም አልተወም፤ ሁሉንም አጠፋ» ሐዲስ ሸሪፍ

አላሁ ተዓላ በዚህ ክስተት ምክንያት ባወረዳቸው ክቡር አንቀጾች በትርጓሜ እንዲህ አለ፦ «ከዚህ (ከቁርኣን ከሪም) በፊት መጽሐፍን የሰጠናቸው ብዙዎች አሉ፤ እነርሱ በዚህ (በቁርኣን ከሪም) ያምናሉ። (ቁርኣን ከሪም) በእነርሱ ላይ በተነበበ ጊዜ፦ ‹በእርሱ አመንን። ይህ ከጌታችን (የመጣ) እውነት እንደሆነ ምንም ጥርጥር የለውም። እኛ በእርግጥ ከዚህ በፊትም እስልምናን የተቀበልን ነበርን› አሉ። እነዚህ በመታገሣቸው (በመጽናታቸው) ምክንያት ምንዳቸው ሁለት ጊዜ ይሰጣቸዋል። እነርሱ ክፉን በመልካም ይመልሳሉ። ከሰጠናቸውም ሲሳይ (በበጎ ነገር) ይለግሳሉ። መጥፎ ቃል በሰሙ ጊዜ ከእርሱ ፊታቸውን ያዞራሉ፤ እንዲህም ይላሉ፦ ‹ሥራዎቻችን ለእኛ፣ ሥራዎቻችሁም ለእናንተ ናቸው። ሰላም በእናንተ ላይ ይሁን (ከእኛ ዘንድ ስጋት የለባችሁም)፤ እኛ መሃይማንን አንፈልግም (ወዳጅነታቸውንም አንሻም)።›»7

የውኃ ቀሲዳ8
ዓይኔ ሆይ! በልቤ እሳት ላይ አትርጭ የእንባህን ውኃ፤
እንዲህ ለሚንቀለቀል እሳት መድኃኒት አይሆንምና ውኃ።
የሚሽከረከረው የሰማይ ጉልላት ቀለሙ፣ አላውቅም፣ ይሆን የውኃ፣
ወይስ ከዓይኔ ፈስሶ የሚሽከረከረውን ጉልላት ከበበው ውኃ።
ከሰይፍዎ ጣዕም የተነሣ ልቤ ቢበጣጠስ አያስደንቅም፤
በሚያልፍበት ግድግዳን ይሸነቁራልና ውኃ።
የቆሰለ ልብ ስለ ፍላጻዎ ጫፍ በፍርሃት ይናገራል9፤
ቁስል ያለበት ሁሉ በጥንቃቄ ይጠጣልና ውኃ።
አትክልተኛው የጽጌረዳ አትክልቱን ለውኃ ይተው፣ አይድከም፤
እንደ ፊትዎ ያለ ጽጌረዳ አያብብም፣ ለሺህ አትክልት ቢሰጥ ውኃ።
ጸሐፊ ጽሕፈቱን የጉንጭዎን ለስላሳ ጸጉር ሊያስመስል አይችልም፤
እንደ ብዕር አፍጥጦ ቢያይም፣ ዓይኑ ላይ ቢወርድ ጥቁር ውኃ።
ጉንጭዎን ሳስታውስ ሽፋሽፍቶቼ ቢረጥቡ ምን ይደንቃል?
በጽጌረዳ ተስፋ ለእሾህ አይባክንም የሚሰጥ ውኃ።
በሐዘን ቀን ከታመመው ልብ ሰይፍዎን አይንፈጉ፤
በጨለማ ሌሊት ለታመመ መልካም ሥራ ነው መስጠት ውኃ።
ልቤ ሆይ! ፍላጻቸውን ለምን፤ በመለያየት ናፍቆቴን አብርድ፤
ተጠማሁ፤ በዚህ በረሃ ፈልግልኝ ውኃ።
እኔ ከንፈርዎን ናፋቂ ነኝ፣ ዛሂዶች ከውሰርን እንደሚሹ፤
ሰካራም ወይን እንደሚጣፍጠው ይጣፍጠዋል ለንቁ ውኃ።
ወደ ጀነት መሰሉ መንገድዎ ሳያቋርጥ ዘወትር ይፈሳል፤
ያን በውብ አረማመድ የሚሄድ ጽድ ሳይወድ አልቀረም ውኃ።
አፈር ሆኜ ከዚያ መንገድ የውኃውን ጎዳና ልዘጋ ይገባኛል፤
ተቀናቃኜ ነውና ወደዚያ መንገድ አልለቅም ውኃ።
ወዳጆች ሆይ! እጃቸውን የመሳም ምኞት ይዤ ብሞት፣
አፈሬን ማሰሮ አድርጋችሁ ለውዱ አቅርቡበት ውኃ።

«ከዚህ በፊት መጽሐፍን የሰጠናቸው ብዙዎች አሉ፤ እነርሱ በዚህ ያምናሉ። (ቁርኣን ከሪም) በእነርሱ ላይ በተነበበ ጊዜ፦ ‹በእርሱ አመንን። ይህ ከጌታችን (የመጣ) እውነት እንደሆነ ምንም ጥርጥር የለውም። እኛ በእርግጥ ከዚህ በፊትም እስልምናን የተቀበልን ነበርን› አሉ» ቀሶስ: 52–53

ጀነቱል ሙዐላ

እናታችን ሰይደቲና ኸዲጃ (ረዲየላሁ ዐንሃ) ቀዳሚ ሆነው የብዙ ሶሓቦች የመቃብር ቤቶች የሚገኙበት የመቃብር ስፍራ። ዛሬ እነዚህን የመቃብር ቤቶች ማየት አይቻልም። በሚያሳዝን ሁኔታ እነዚህ ውብ ታሪካዊ ቅርሶች ሁሉ እንዲፈርሱ ተደርጓል።