AWỌN ÌTAYỌ (FADÂ’IL) ỌGA WA, ANABI
Awọn ọgọọgọrun awọn iwe lo wa ti n royin awọn iwa rere ti Muhammad alaihis-salâm. Ni idi eyi, iwa rere tumọ si awọn agbara ti o ga julọ. Diẹ ninu wọn ti mẹnuba ni isalẹ:
1- Lara gbogbo ẹda, nûr ati ọkàn Muhammad alaihis-salâm ni a ṣẹda ni akọkọ.
2- Allahu taâlâ kọ orukọ Rẹ lori Arsh, lori Jannahs ati lori awọn ọrun meje
3- “Lâ ilâha illallah Muhammadun Rasûlullah,” ni a kọ sori awọn ewe òdòdó Rósì kan ti o dagba ni India.
4- Eja kan ti a mu ninu odo kan ti o sunmọ ilu Basra ni “Allah” ti kọ si apa ọtun rẹ ti “Muhammad” si kọ si apa osi rẹ.
Ọpọlọpọ awọn ọran miiran ti o jọra wa. Ni oju-iwe 200 ti iwe A History of Fish, ti a tẹjade ni Ilu Lọndọnu ni ọdun 1975, aworan ẹja kan wa pẹlu “Shânullah” ti a kọ si iru rẹ pẹlu awọn lẹta ti Qurân al-karîm. Ninu alaye ti a fun, a sọ pe “Lâ ilâha illallah” ni a kọ ni apa keji iru naa. Ọpọlọpọ awọn apẹẹrẹ diẹ sii bii eyi.
5- Awọn angẹli wa ti ojuse wọn nikan ni lati sọ orukọ Muhammad alaihis-salâm.
6- Idi ti won fi pase fun awon angeli lati foriba ara won niwaju Âdam ‘alaihis-salâm ni wipe O ni nûr Muhammad alaihis-salâm ni iwaju Re.
7- Allahu taâlâ sọ fun gbogbo awọn woli pe Muhammad alaihis-salâm yoo wa ati lati paṣẹ fun awọn ummah wọn lati gbagbọ ninu Rẹ ti wọn ba de akoko Rẹ.
8- Nigbati O fẹrẹ wa si agbaye, ọpọlọpọ awọn ami nla ni a rii. A kọ wọn sinu awọn iwe itan ati mawlid (awọn iwe ti o ṣe alaye lori ibimọ Anabi wa ati lori awọn iṣẹlẹ ti o waye ṣaaju ibimọ Rẹ, lakoko rẹ ati lẹhinna.)
9- Nígbà tí Ó dé ayé, wọ́n rí i pé wọ́n ti gé okùn ìwọ́ Rẹ̀, wọ́n sì kọ ọ́ ní ilà.
10- Lẹhin ti O wa si agbaye, awọn shaytans (awọn ẹmi èṣu) ko le goke lọ si ọrun mọ tabi ji alaye lọwọ awọn angẹli.
11- Nígbà tí wọ́n bí i, gbogbo òrìṣà àti ère tí wọ́n ń jọ́sìn lórí ilẹ̀ ayé wó lulẹ̀.
12- Awon angeli yoo mi jojolo Re.
13- Nigba ti O wa ninu jojolo Rẹ, Oun yoo ba oṣupa sọrọ ni ọrun. Yoo lọ si ibi ti ika ibukun Rẹ ti tọka si.
14- O bẹrẹ si sọrọ nigba ti O wa ninu jojolo.
“Emi kii yoo ni itẹlọrun ti ọkan (ẹgbẹ kan) ti ummah mi ba fi silẹ ni Jahannam.”
Hadîth
ash-sharîf
15- Nígbà tí ó wà lọ́mọdé, nígbà tí Ó bá jáde, ìkùukùu kan lókè orí ìbùkún Rẹ̀ yóò bá a lọ, yóò sì fi bò ó. Ipo yii tẹsiwaju titi di ibẹrẹ ti woli Rẹ.
16- Wòlíì kọ̀ọ̀kan ní èdìdì wòlíì ní ọwọ́ ọ̀tún Rẹ̀. Ti Muhammad ‘alaihis-salâm wa lori ẹhin ibukun Rẹ, nitosi abẹfẹlẹ ejika osi Rẹ, lori ọkan Rẹ. Nígbà tí Jabrâîl alaihis-salâm fọ ọkàn Rẹ̀ tí ó sì ti àyà rẹ̀ pa dà, ó fi èdìdì tí ó mú wá láti Jannah tẹ ẹ̀yìn Rẹ̀.
17- Ó rí ohun tí ó wà lẹ́yìn Rẹ̀ bí Ó ti rí ohun tí ó wà níwájú Rẹ̀.
18- O ri ninu okunkun bi O ti ri ninu imole.
19- Itọ́ Rẹ mu omi kikoro dun, o mu awọn alaisan larada, o si n bọ awọn ọmọ-ọwọ bi wara.
20- Nigba ti oju Re n sun, Okan Re ji. (Eyi jẹ kanna fun gbogbo woli.)
21- Ni gbogbo igbesi aye Rẹ, Ko yawn rara.
22- Oogun ibukun Rẹ n run didun bi òdòdó Rósì. Òtòṣì kan béèrè fún ìrànlọ́wọ́ Rẹ̀ nígbà tó ń fẹ́ ọmọbìnrin rẹ̀. Anabi wa ko ni nkankan lati fun ni akoko yẹn. Ó fi díẹ̀ lára òógùn Rẹ̀ sínú ìgò kékeré kan ó sì fi fún un. Nigbakugba ti ọmọbirin naa ba lo si oju ati ori rẹ, ile rẹ yoo rùn bi musk. Ile rẹ di olokiki bi ile aladun.
23- Bi o tilẹ jẹ pe O ni giga alabọde, nigbati O ba wa laarin awọn eniyan giga, O maa n han bi ẹni ti o ga ju wọn lọ.
24- Nigbati O rin ni imọlẹ oorun tabi ni imọlẹ oṣupa, Ko ni ojiji lori ilẹ.
25- Eṣinṣin, ẹfọn ati awọn kokoro miiran ko ni ba si ara tabi aṣọ Rẹ.
26- Aso re ko ni di idọti bi o ti wu ki o pẹ to O wọ wọn.
27- Nigbakugba ti O ba rin, awọn angẹli tẹle lẹhin Rẹ. Nitori naa, Oun yoo jẹ ki Ashâb Rẹ rin siwaju Rẹ, o sọ pe, “Fi ẹhin mi silẹ fun awọn angẹli.”1
28- Nigbati O gun ori apata, ẹsẹ Rẹ yoo fi ami silẹ lori apata. Sugbon nigba ti O rin lori iyanrin, Ko ni fi ipasẹ kankan silẹ. Nígbà tí Ó bá tu ara rẹ̀ sílẹ̀, ilẹ̀ yóò ṣí sílẹ̀, yóò sì gbé ohun tí Ó yàgbẹ́ mì. (Gbogbo awon anabi dabi eleyi.)
29- Ninu gbogbo eniyan ati awọn angẹli, A fun ni ni imọ julọ. Bi o tile je wi pe o je ummî, iyen ni, Ko kọ nkankan lọwọ ẹnikẹni, Allahu taâlâ so ohun gbogbo fun un. Gẹgẹ bi a ti sọ fun Âdam ‘alaihis-salâm nipa orukọ ohun gbogbo, orukọ ati imọ ohun gbogbo ni a fi han fun Un.
30- Wọ́n sọ fún un nípa orúkọ àti ìrísí gbogbo ummah Rẹ̀ àti ohun gbogbo tí yóò ṣẹlẹ̀ láàárín wọn.
31- Okan re tobi ju okan gbogbo eniyan lo.
32- Wọ́n fún un ní gbogbo ànímọ́ ìwà rere àti àṣà tó lẹ́wà tó lè rí nínú ẹ̀dá èèyàn. Nigba ti a beere lọwọ akewi nla ‘Umar Ibn al-Fârid idi ti ko fi yin Rasûlullah rara, o dahun pe, “Mo ti rii pe emi ko ni le yin In. Nko le ri ọrọ lati fi yin In.”
33- Allahu taâlâ gbe orukọ Anabi si ẹgbẹ Orukọ ti ara Rẹ ni Kalima ash-shahâda (gbolohun ti o bẹrẹ pẹlu Ash-hadu...), ninu adhân (ipe si namâz), ninu iqâmat (awọn ọrọ ti a ka lakoko ti o duro ṣaaju ki o to bẹrẹ ọkan ninu awọn marun ojoojumọ fard namâz), ninu (duâ ti a ka lakoko) tashahhud (iduro ijoko ati awọn adura sisọ) ni namâz, ni ọpọlọpọ awọn duâs, ni diẹ ninu awọn ibâdats ati khutbas, ni imọran, (ninu awọn adura ti a sọ) ni awọn akoko wahala, ninu iboji, ni Mahshar (ibi Idajọ), ni Jannah ati ni awọn ede ti gbogbo ẹda sọ.
34- Eyi ti o ga julọ ninu awọn ipo giga Rẹ ni pe Oun ni Habîbullah (Olufẹ Allahu taâlâ). Allahu taâlâ fi Re di ololufe ati ore Re. O nifẹ Rẹ ju ẹnikẹni miiran lọ, ju angẹli eyikeyi lọ, o si sọ pe, “Bi mo ti ṣe Ibrâhîm Khalîl (ọrẹ fun Ara mi), Mo ti sọ ọ di Habîb fun Ara mi.”
35- Âyat al-karîma, ni maal, “Emi yoo fun ọ ni gbogbo ohun ti o fẹ titi iwọ o fi wa ni itelorun (titi o fi sọ pe, ‘To’),”2 ṣe ileri pe Allahu taâlâ yoo fun Anabi Rẹ ni gbogbo imọ, gbogbo itayọ, awọn ilana Islâm, iranlọwọ ati iṣẹgun lori awọn ọta Rẹ, awọn iṣẹgun ti ummah Rẹ yoo ṣe, ati gbogbo iru ẹbẹ (shafâ’at) ati ifarahan ni ọjọ qiyâmat. Nigbati âyat al-karîma yii sọkalẹ, Rasûl alabukun wo Jabrâîl ‘alaihis-salâm o si wipe, “Emi ko ni tẹlọrun ti ẹnikan (ẹyọ kan) ninu ummah mi ba ṣẹku si Jahannam.”
36- Ninu Al-Qurân al-karîm, Allahu taâlâ pe gbogbo woli ni orukọ wọn, ṣugbọn O pe Muhammad ‘alaihis-salâm ni “Iwọ Rasûl Mi, Iwọ Anabi Mi.”
37- Ó ń sọ gbogbo èdè-àdúgbò (lahja) èdè Lárúbáwá, ọ̀rọ̀ rẹ̀ sì ṣe kedere, ó sì rọrùn láti lóye. Ó ní àwọn àlejò láti onírúurú ibi, yóò sì dáhùn àwọn ìbéèrè wọn ní èdè ìbílẹ̀ tiwọn. Ẹnu ya àwọn tí wọ́n gbọ́ tirẹ̀; Oun yoo sọ pe, “Allahu taâlâ ti kọ mi ni ẹwa.”3
38- O sọ pupọ pẹlu awọn ọrọ diẹ. Awọn hadîth ash-sharîf Rẹ ti o ju ọgọrun ẹgbẹrun lọ fihan pe Oun ni “Jawâmi al-kalîm”.
Gẹgẹbi diẹ ninu awọn ọjọgbọn, Muhammad alaihis-salâm sọ awọn ipilẹ mẹrin ti Islâm pẹlu mẹrin hadîth ash-sharîfs, eyiti o jẹ atẹle yii:
“Ẹniti o ba ni ọta si Ahl al-bayt mi jẹ munâfiq (agabagebe).” Hadîth ash-sharîf
- “Awọn iṣe jẹ iṣiro ni ibamu si aniyan.”4
- “Halâl jẹ kedere, ati harâm jẹ kedere.”5
- “Olufisun naa ni lati gbe awọn ẹlẹri jade, ati pe olujejọ ni lati bura.”6ati,
- “Ayafi ti eniyan ba fẹ arakunrin Musulumi ohun ti o fẹ fun ara rẹ, imân rẹ kii yoo jẹ pipe.”7
Akọkọ ninu awọn hadîth ash-sharîf mẹrin wọnyi ni ipilẹ fun imọ lori ijosin, ekeji ni awọn iṣowo (fun apẹẹrẹ, rira ati tita, iyalo, ohun-ini apapọ, ati bẹbẹ lọ), ẹkẹta ni awọn ọran ti idajọ ati iṣelu, ati ẹkẹrin jẹ iwa ati akhlâq.8
39- Muhammad alaihis-salâm ni aabo ati alaiṣẹ. Ko ṣe ẹṣẹ rara, mọọmọ tabi aimọ, nla tabi kekere, ṣaaju tabi lẹhin ọdun ogoji. A ko ri i lati huwa ni ọna ti ko yẹ.
40- Awọn Musulumi ni a paṣẹ lati sọ salâm lakoko ijoko ni namâz si Muhammad alaihis-salâm nipa sisọ, “Assalâmu ‘alaika ayyuhannabiyyu wa rahmatullahi.” Ko ṣe iyọọda lati sọ salâm si woli tabi awọn angẹli miiran ni namâz.
41- O ti sọ ni hadîth al-qudsî, “Ti kii ba ṣe fun ọ, Emi kii yoo ṣẹda ohunkohun!”9
42- Àwọn wòlíì mìíràn fúnra wọn dáhùn sí àwọn ẹ̀gàn àwọn aláìgbàgbọ́. Allahu taâlâ dahun si awọn ẹgan ti wọn ṣe si Muhammad alaihis-salâm o si gbeja Rẹ.
43- Iye ummah Muhammad ‘alaihis-salâm tobi ju apapọ iye awọn ummah awọn woli miiran lọ. Wọn ga julọ ati ọlá ju awọn ummah miiran lọ. O ti sọ ninu hadîth ash-sharîfs pe ida meji ninu meta ti awọn ti yoo wọ Jannah yoo wa lati inu ummah yii.
44- Awọn thawâbs (awọn ere) ti yoo fi fun Rasûlullah ni ọpọlọpọ igba tobi ju awọn thawâbs ti yoo fi fun awọn woli miiran.
Nigbati eniyan ba ṣe ibâdat tabi iṣẹ rere ti Allahu taâlâ gba, a o san ẹsan fun eyi kii ṣe fun eniyan yii nikan, ṣugbọn fun olukọ ẹsin rẹ pẹlu. Awọn thawâb ti yoo fi fun olukọ olukọ ni igba mẹrin awọn thawâbs ti a fi fun olukọ, ati pe olukọ rẹ yoo san ẹsan ni igba mẹjọ diẹ sii, ati pe olukọ rẹ ni igba mẹrindilogun. Gbogbo olukọ, titi di Rasûlullah, ni ao fun ni ilọpo meji bi thawâb bi ọmọ ile-iwe rẹ. Fun apẹẹrẹ, olukọ ogun sẹhin yoo gba 524,288 thawâbs. A o san ẹsan fun Muhammad ‘alaihis-salâm fun gbogbo iṣẹ kọọkan ti ummah Rẹ.
Ti nọmba awọn thawâbs ti yoo fi fun Muhammad alaihis-salâm fun gbogbo iṣẹ ni a ba ka gẹgẹbi iṣiro yii, ko si ẹnikan bikoṣe Allâhu ta'âlâ ti o mọ iye gbogbo wọn. O ti sọ pe Salaf as-sâlihîn (Ashâb al-kirâm ati awọn Musulumi olokiki miiran ti ọrundun kìn-ín-ní ti Islâm) ga ju awọn ti o wa lẹhin wọn lọ. Ilọju yii han gbangba ni awọn ofin ti nọmba awọn thawâbs.
45- O jẹ harâm lati pe E ni orukọ, lati sọrọ ni ariwo niwaju Rẹ, lati pe E lati ọna jijin, tabi lati rin siwaju Rẹ. Awọn ummah ti awọn woli miiran yoo pe wọn ni orukọ.
46- Ó rí Jabrâîl alaihis-salâm ní ìrísí áńgẹ́lì rẹ̀ lẹ́ẹ̀mejì. Ko si woli miiran ti o rii ni irisi gidi rẹ.
47- Jabrâîl alaihis-salâm wa si ọdọ Rẹ ni igba ẹgbẹrun mẹrinlelogun. Ninu gbogbo awọn woli miiran, O lọ si Mûsâ ‘alaihis-salâm julọ. Iyẹn jẹ igba irinwo.
48- Isrâfîl alaihis-salâm, paapaa, wa si Muhammad alaihis-salâm ni ọpọlọpọ igba. Jabrâîl alaihis-salâm nikan lo lo si odo awon anabi miran (‘alaihimus-salawâtu wattaslîmât).
49- O jẹ iyọọda lati bura fun Allahu taâlâ pẹlu orukọ Muhammad alaihis-salâm, ṣugbọn kii ṣe iyọọda pẹlu orukọ awọn woli tabi awọn angẹli miiran.
50- Lẹhin Muhammad alaihis-salâm, o jẹ ewọ lati fẹ awọn iyawo rẹ ti o ni ibukun (radiy-Allahu taâlâ anhunna), ati ni ọna yii, wọn sọ pe iya awọn onigbagbọ ni wọn.
Awọn iyawo awọn woli miiran (alaihimus-salawâtu wattaslîmât) jẹ ipalara tabi asan fun wọn. Awọn iyawo ibukun (radiy-Allahu taâlâ anhunna) ti Muhammad alaihis-salâm ṣe iranlọwọ fun Un ninu awọn ọran ti aye yii ati awọn âkhirat, farada osi pẹlu sũru, dupẹ ati ṣiṣẹ pupọ ni itankale Islâm.
51- Ibaṣepọ nipasẹ ẹjẹ tabi nipasẹ nikâh (adehun igbeyawo ti Islâm ti paṣẹ) kii yoo wulo ni ọjọ qiyâmat. Awọn ibatan ti Rasûlullah jẹ iyasọtọ si eyi.
52- O jẹ anfani lati fun lorukọ pẹlu orukọ ibukun ti Rasûlullah ni eyi ati agbaye ti nbọ. Awọn onigbagbọ otitọ ti o gbe orukọ ibukun Rẹ ko ni lọ si Jahannam.
53- Ọrọ rẹ gbogbo, gbogbo iṣẹ jẹ ẹtọ. Gbogbo ipinnu rẹ jẹ deede nipasẹ Allahu taâlâ.
54- O jẹ fard (ojuse) fun gbogbo eniyan lati nifẹ Rẹ. O ni, “Eni ti o ba feran Allahu taâlâ feran mi.” Ami ife Re ni lati mu ara re ba esin Re mu, ona Re, sunnah Re ati Akhlâq Re mu. Ninu Qurân al-karîm, a pase fun Un lati so pe, “Ti o ba tele mi, Allahu taâlâ yoo feran re.”
55- O jẹ wâjib (sunmọ fard) lati nifẹ Ahl al-bayt Rẹ. O ni, “Ẹniti o ba ni ọta si Ahl al-bayt mi jẹ munâfiq (agabagebe).” Ahl al-bayt rẹ jẹ ibatan Rẹ ti o jẹ ewọ lati gba (ọrẹ ọranyan Islâm ti a npe ni) zakât. Wọn jẹ awọn iyawo Rẹ ati awọn onigbagbọ wọnyẹn ti o sọkalẹ lati iran baba-nla Rẹ Hâshim, iyẹn ni, awọn ọmọ Alî, Uqayl, Jafar Tayyâr, ati Abbâs.
56- O jẹ wâjib lati nifẹ gbogbo Ashâb Rẹ. O ni, “Maṣe gbe ọta si Ashâb mi leyin mi. Ifẹ wọn ni ifẹ mi. Ìṣọ̀tá sí wọn jẹ́ ìṣọ̀tá sí mi. Ẹniti o ba dun wọn dun mi. Ẹniti o ba dun mi dun Allahu taâlâ. Allahu taâlâ yóò sì fi ìyà jẹ àwọn tí ó bá A nínú jẹ́.”
57- Allahu taâlâ ṣẹda awọn oluranlọwọ meji ni ọrun ati meji lori ilẹ fun Muhammad alaihis-salâm. Wọn jẹ Jabrâîl, Mikâîl, Abû Bakr ati ‘Umar (radiy-Allahu taâlâ ‘anhum ajmaîn).10
58- Gbogbo eniyan, akọ tabi abo, ti o ku lẹhin ti o ti dagba ni ao beere nipa Muhammad alaihis-salâm ninu iboji wọn. Ibeere naa, “Tani Anabi rẹ?” yoo tẹle ibeere naa, “Tani Rabb rẹ?”
59- O jẹ iṣe ijosin lati ka hadîth ash-sharîfs ti Muhammad alaihis-salâm. Awọn ti o ka wọn yoo fun ni thawâb.
Lati ka hadîth ash-sharîfs, mustahâb ni lati se abdast, lati wo aso ti o mo, lati lo lofinda ki o to ka ati lati gbe iwe hadîth ash-sharîfs sori nkan ti o ga (ju ibadi rẹ lọ), ki oluka naa ma dide duro fun awọn ti o wọle ati fun awọn olutẹtisi lati ma sọrọ laarin ara wọn. Awọn oju ti awọn ti o ka hadîth ash-sharîfs nigbagbogbo yoo maa tan imọlẹ, yoo dan, yoo si lẹwa. Awọn ọna kanna (eyiti a npe ni adab) yẹ ki o ṣe akiyesi nigbati o ba n ka (tabi kika) Qurân al-karîm.
60- Azrâîl ‘alaihis-salâm wa ni irisi eniyan lati gba ẹmi ibukun Rẹ. O beere fun igbanilaaye lati wọle.
61- O wa laaye ninu iboji Rẹ pẹlu igbesi aye ti a ko mọ. O ka Qurân al-karîm o si se namâz ninu iboji Re. (Gbogbo awon anabi dabi eleyi.)
62- Awọn angẹli gbọ awọn Musulumi ti n ka salawât fun Rasûlullah (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam) ni gbogbo agbaye ti wọn si sọ fun u ni iboji Rẹ. Ẹgbẹẹgbẹ̀rún àwọn áńgẹ́lì ló máa ń bẹ̀ ẹ́ wò lójoojúmọ́.
63- Ilẹ ti o wa ninu iboji ibukun Rẹ niyelori ju ibikibi miiran lọ, pẹlu Kâba ati Jannahs.
64- Ni gbogbo owurọ ati ni gbogbo aṣalẹ, awọn iṣẹ ati awọn ibâdats ti o ṣe nipasẹ ummah Rẹ ni a fihan fun Rẹ. Ó rí àwọn èèyàn tó ń ṣe àwọn nǹkan yẹn, Ó sì ń gbàdúrà fún ìdáríjì àwọn ẹlẹ́ṣẹ̀.
65- O jẹ mustahab fun awọn obinrin lati ṣabẹwo si iboji Rẹ pẹlu. A gba awọn obinrin laaye lati ṣabẹwo si awọn iboji miiran nikan nigbati ko ba si awọn ọkunrin ni ayika ati pẹlu aṣọ ti o yẹ fun Musulumi.
66- Lẹ́yìn ikú Wòlíì alábùkún àti nígbà tí Ó wà láàyè, Allahu taâlâ gba àdúrà àwọn tí wọ́n bá ṣe tawassul pẹ̀lú Rẹ̀, ìyẹn ni pé, béèrè nítorí Rẹ̀, níbikíbi, nígbàkigbà.
Lọ́jọ́ kan, ará abúlé kan ṣèbẹ̀wò sí ibojì Rẹ̀ ó sì wí pé, “Ìwọ Rabb mi! O paṣẹ pé kí a dá àwọn ẹrú sílẹ̀ lómìnira. Eyi ni Anabi Rẹ, emi si jẹ ọkan ninu awọn ẹrú Rẹ. Nitori Anabi Rẹ, dá mi sílẹ̀ kúrò nínú iná Jahannam!” A gbọ́ ohùn kan, “Ẹrú mi! Kini idi ti o beere fun ararẹ nikan lati ni ominira? Kilode ti o ko beere fun gbogbo awọn ẹrú mi lati ni ominira? Lọ bayi! Mo ti dá ọ sílẹ̀ kúrò nínú Jahannam.”
Hâtim al-Esam Balhî, okan lara awliyâ ti gbogbo eniyan mo si duro legbe iboji Rasûlullah o si wipe, “Rabb mi! Mo ṣàbẹ̀wò sí iboji Anabi Rẹ. Maṣe yi mi pada ni ọwọ ofo!” A gbọ́ ohùn kan, “Ẹrú mi! Mo ti gba ibẹwo rẹ si iboji olufẹ mi. Mo ti dariji rẹ ati awọn ti o ṣabẹwo pẹlu rẹ.”
Imâm Ahmad Qastalânî (rahmatullahi ‘alaih) sọ pé, “àìsàn kan ń ṣe mí fún ọ̀pọ̀ ọdún. Awọn dokita ko le ri iwosan. Ni alẹ ọjọ kan ni Mekka, Mo bẹbẹ Rasûlullah pẹlu itara pupọ. Ni alẹ yẹn Mo ri eniyan kan ninu ala mi. A kọ ọ́ sí orí ìwé kan tó wà lọ́wọ́ rẹ̀ pé, ‘Nínú èyí ni a kọ oògùn àìsàn Ahmad Qastalânî sí, pẹ̀lú ìyọ̀ǹda Rasûlullah.’ Nigbati mo ji, aisan naa ti lọ tẹlẹ.”
Lẹẹkansi, Qastalânî sọ pe, “Ọmọbinrin kan n jiya lati warapa. Mo bẹ Rasûlullah pẹlu itara pupọ lati bẹbẹ fun u lati dara. Ninu ala mi, ẹnikan mu jinnî wa fun mi ti o mu ki ọmọbirin naa ṣaisan ti o sọ pe, ‘Rasûlullah fi eyi ranṣẹ si ọ.’ Mo pariwo si jinnî mo si ba a wi. Ó búra pé òun ò tún pa ọmọbìnrin náà lára, mo sì jí. Mo gba iroyin pe ọmọbirin naa gba pada lati warapa.”
67- Ni ọjọ qiyâmat, Rasûlullah yoo jẹ ẹni akọkọ ti o dide lati iboji. Oun yoo wọ aṣọ Jannah. Oun yoo gun (ẹranko ìgùn Jannah ti a npe ni) Buraq si ibi apejọ (ti a npe ni ibi Mahshar), ti o mu asia ti a npe ni “Liwâ al-hamd” ni ọwọ Rẹ. Awọn woli ati gbogbo eniyan yoo duro labẹ asia yii. Wọn yoo rẹwẹsi lati duro nibẹ fun ẹgbẹrun ọdun. Awọn eniyan yoo lọ si ọdọ awọn woli Âdam, Nûh, Ibrâhîm, Mûsâ ati Îsâ (alaihimus-salâm), ni ọkọọkan, wọn si beere lọwọ wọn lati bẹbẹ fun idajọ ikẹhin lati bẹrẹ. Wòlíì kọ̀ọ̀kan yóò tọrọ àforíjì, yóò sì sọ pé ojú ń tì wọ́n, wọ́n sì ń bẹ̀rù Allahu taâlâ, wọn yóò sì padà sẹ́yìn láti bẹ̀bẹ̀. Lẹ́yìn náà, nígbà tí wọ́n bá wá sí Rasûlullah tí wọ́n sì bẹ̀bẹ̀, yóò ṣe sajda (ọ̀wọ̀) yóò sì gbàdúrà, a ó sì gba ẹ̀bẹ̀ Rẹ̀. Ummah rẹ yoo jẹ ẹni akọkọ ti o yanju awọn akọọlẹ wọn; wọn yoo jẹ ẹni akọkọ lati sọdá afara Sirât ati akọkọ lati wọ Jannah. Wọn yoo tan imọlẹ nibikibi ti wọn ba lọ.
Bi Hadrat Fâtima ṣe n kọja Sirât, ohun kan yoo sọ pe, “Gbogbo eniyan pa oju wọn! Ọmọbinrin Muhammad alaihis-salâm n bọ.”
68- Ipo Rasûlullah yoo gba ni Jannah ni a npe ni Wasîla. O jẹ ipele ti o ga julọ ti Jannah. Gbongbo igi Sidrat al-muntahâ, ti awọn ẹka rẹ fa si gbogbo eniyan ni Jannah, wa nibẹ. Awọn ibukun fun awọn ti o wa ni Jannah yoo wa lati awọn ẹka wọnyi.
69- Adhân tí a pè ní àkókò Âdam ‘alaihis-salâm ní orúkọ Muhammad ‘alaihis-salâm nínú pẹ̀lú.
70- Tawrât, Injîl ati Zebûr ní àwọn ọ̀rọ̀ tí ó ń kókìkí tí ó sì ń yin Muhammad alaihis-salâm, Khalîfas mẹrin Rẹ (Abû Bakr, ‘Umar, ‘Uthmân ati Alî), Ashâb Rẹ ati diẹ ninu ummah Rẹ. Allahu taâlâ ti gba ọrọ Muhammad lati orukọ tirẹ Mahmûd o si fun ni gẹgẹbi orukọ si Habîb Rẹ. Allahu taâlâ tun fun awọn orukọ “Raûf” ati “Rahîm” fun Habîb Rẹ laarin orukọ tirẹ.
71- Àwọn áńgẹ́lì gé àyà Rẹ̀ nígbà tí ó pé ọmọ ọdún mẹ́ta, nígbà tí wọ́n sọ fún Un nípa jíjẹ́ wòlíì Rẹ̀ ní ẹni ogójì ọdún, nígbà tí wọ́n sì gbé e lọ sí Mirâj ní ẹni ọdún méjìléláàádọ́ta. Wọ́n mú ọkàn Rẹ̀ jáde, wọ́n sì fi omi Jannah fọ̀ sínú agbada kan tí wọ́n mú wá láti Jannah.
“Mo fẹ́ ipò wòlíì gẹ́gẹ́ bí ẹrú tí a bí.” Hadîth
ash-sharîf
72- O ri awọn irawọ meje ti o wa ninu iṣupọ ti a npe ni “Surayyâ (Pleiades)” ninu ẹgbẹ-irawọ Taurus o si sọ nọmba wọn. Iṣupọ irawọ yii ni a tun pe ni Arabinrin meje.
73- Diẹ ninu awọn eniyan ti mu ẹjẹ Rẹ lẹ́yìn tí wọ́n fa ẹ̀jẹ̀ lára Rẹ̀. O ni, “Ina Jahannam ko ni jo oun.”
74- Ọkan ninu awọn iṣẹ iyanu rẹ ti o tobi julọ ni igoke Rẹ ti a npe ni Mirâj. Lórí ẹranko ìgùn Jannah tí a ń pè ní Buraq, a mú Un láti Mekka lọ sí Quds, lẹ́yìn náà sókè sí àwọn ọ̀run àti Arsh. Wọ́n fi àwọn nǹkan àrà ọ̀tọ̀ hàn níbẹ̀. O ri Allahu taâlâ pẹlu wiwo gidi ni ọna ti a ko mọ (Iriran yẹn waye ni ita agbaye ti ọrọ, iyẹn ni, ni âkhirat). Lẹsẹkẹsẹ, a mu u pada si ile. Ko si woli miiran ti a fun ni iṣẹ iyanu ti Mirâj.
75- A ṣe fard fun ummah Rẹ lati ka salawât ati salâm fun Un ni ẹẹkan ninu igbesi aye wọn. Allahu taâlâ ati awon angeli tun so salawât ati salâm fun Un.
76- Ọkàn ibukun rẹ nigbagbogbo wa pẹlu Allahu taâlâ, ni alẹ, nigbati o ba sùn ati nigbati o ba ji, nigbati o wa ni ile-iṣẹ ati nigbati o ba wa nikan, ni irin-ajo, ni ile, ni ogun, lakoko ti o n rẹrin, lakoko ti o nkigbe. Awọn igba kan wa nigbati O wa pẹlu Allahu taâlâ nikan.
Lati le mu awọn iṣẹ aye Rẹ ṣẹ ati lati yi ọkan ibukun Rẹ pada si aye eniyan, Oun yoo lọ sọdọ iyawo Rẹ Âisha (radiy-Allahu ‘anhâ) yoo si sọ pe, “Iwọ Âisha! Sọrọ pẹlu mi diẹ (ki emi ki o le pada wa si ara mi).” Ati lẹhinna Oun yoo jade lọ wo Ashâb Rẹ, lati gba wọn nímọ̀ràn ati lati tọ́ wọn sọ́nà. Lẹhin ṣiṣe (apakan ti kii ṣe ọranyan ṣugbọn eyiti awọn Musulumi ṣe lati le tẹle Anabi, ati eyiti a pe) sunnah owurọ namâz ni ile ati lẹhinna sọrọ pẹlu Hadrat Âisha fun igba diẹ, Oun yoo lọ si masjid si dari Ashâb Rẹ ni fard (awọn rakats meji ti o jẹ dandan ti owurọ namâz). Ipò yìí jẹ hasâis al-payghambarî (didara ti o yatọ si Hadrat Muhammad). Ti O ba ti jade lai ba Âisha sọrọ (radiy-Allahu ‘anhâ), ko si ẹnikan ti yoo le wo oju Rẹ nitori awọn ifarahan Ọlọhun ati awọn nûrs ni oju Rẹ.
77- Dípò kí ó béèrè fún ipò àti ipò ọba aláṣẹ, Ó yan jíjẹ́ wòlíì àti òṣì. Ní òwúrọ̀ ọjọ́ kan, nígbà tí wọ́n ń bá Jabrâîl alaihis-salâm sọ̀rọ̀, Ó sọ pé àwọn ò tíì jẹun lálẹ́ ọjọ́ tó kọjá. Ni akoko yẹn, Isrâfîl alaihis-salâm wa o si wipe, “Allahu taâlâ gbọ́ ohun ti o sọ, O si ti ran mi. Ti o ba fẹ, gbogbo okuta ti o fi ọwọ kan yoo yipada si wura, fadaka tabi emerald. Ti o ba fẹ, iwọ yoo máa ṣe iṣẹ́ wòlíì rẹ gẹgẹbi Alakoso.” Rasûlullah sọ ni igba mẹta, “Mo fẹ́ ipò wòlíì gẹ́gẹ́ bí ẹrú tí a bí.”
78- Àwọn wòlíì mìíràn (alaihimus-salawâtu wattaslîmât) jẹ́ wòlíì fún àwọn àkókò kan àti àwọn orílẹ̀-èdè kan. Muhammad alaihis-salâm ni a fi ranṣẹ gẹgẹbi woli fun gbogbo eniyan ati awọn jinns lori ilẹ titi di qiyâmat. Àwọn ọ̀mọ̀wé akẹ́kọ̀ọ́jinlẹ̀ kan sọ pé òun náà ni wòlíì àwọn áńgẹ́lì, ẹranko, ewéko àti àwọn ohun aláìlẹ́mìí, ní kúkúrú, gbogbo ẹ̀dá.
79- Àánú àti ojú rere rẹ̀ dé gbogbo ẹ̀dá. Ojurere rẹ fun awọn onigbagbọ jẹ akiyesi. Àwọn aláìgbàgbọ́ ní àkókò àwọn wòlíì mìíràn (alaihimus-salawâtu wattaslîmât) ni wọ́n ń dá lóró tí wọ́n sì pa run lágbàáyé. A kò fìyà jẹ àwọn tí wọ́n sẹ́ Muhammad ‘alaihis-salâm ní ayé. Ni ọjọ kan, O beere lọwọ Jabrâîl alaihis-salâm, “Allahu taâlâ ti kede pe aanu ni mi si awọn agbaye. Njẹ o ti ni ipin ninu aanu mi?” Jabrâîl dahun pe, “Ni oju ogo ati titobi Allahu taâlâ, Mo ti maa n bẹru ayanmọ mi nigbagbogbo. Nigbati mo mu awọn âyats wa si ọdọ rẹ (âyat 20 àti 21 ti Sûrah at-Takwîr) ni sisọ pe Mo jẹ igbẹkẹle, ara tù mí kúrò nínú ìbẹ̀rù burúkú yẹn nítorí ìyìn náà, mo sì bẹ̀rẹ̀ sí í ní ìfọ̀kànbalẹ̀. Njẹ aanu ti o tobi ju eyi lọ?”
80- Allahu taâlâ fẹ pe Muhammad alaihis-salâm yẹ ki o ni itẹlọrun ni kikun. (Gẹ́gẹ́ bí a ti sọ nínú ìwà rere karùndínlógójì (35), Allahu taâlâ yóò fún un ní ohunkóhun tí Ó bá fẹ́ràn títí tí yóò fi ní ìtẹ́lọ́rùn. A kéde òtítọ́ yìí ní Sûrah ad-Duhâ.)
81- Gẹ́gẹ́ bí a ti kọ ọ́ sínú ìwé Mawâhib al-ladunniyya, hadîth ash-sharîf kan wà tí gbogbo èèyàn mọ̀ sí, “Mo bẹ Rabb mi pé kí ummah mi má ṣe ṣọ̀kan lórí dalâlat (ohun kan tí kò tọ́, ìṣìnà, eke). O gba.”
Ninu hadîth ash-sharîf miiran, O sọ pe, “Allahu taâlâ ti daabobo ọ lọwọ awọn nkan mẹta: Ni akọkọ, O ti daabobo ọ lati ṣọkan lori dalâlat. Ẹlẹẹkeji, Musulumi ti o ku lati aisan ajakalẹ-arun gba thawâb ti ajeriku. Ẹkẹta, ti awọn Musulumi sâlih meji (olododo, olufọkansin) jẹri si oore Musulumi, Musulumi yoo lọ si Jannah.”
Ninu hadîth ash-sharîf, O ni, “Iyatọ ero laarin Ashâb mi ni aanu fun yin,” ati “Iyatọ ero laarin ummah mi (ipinya si madhhabs ninu oro ibâdats) je aanu.” Bi ummah Re ṣe n lo ara wọn lati wa otitọ ati ọna ti o tọ, awọn iyatọ ti ero waye laarin wọn. Awọn igbiyanju wọn fa aanu (ti Allahu taâlâ). Hadîth ash-sharîf yii ni iru eniyan meji sẹ: Ọkan jẹ mâjin, ekeji jẹ mulhid. Mâjin jẹ́ ẹlẹ́tàn tí ó ń lo ìsìn gẹ́gẹ́ bí irinṣẹ́ fún èrè ayé. Mulhid si jẹ alaigbagbọ ti o ti di alaigbagbọ nipa itumọ âyat al-karîmas gẹgẹbi awọn anfani aye rẹ. Yahyâ ibn Saîd sọ pe, “Àwọn ọ̀mọ̀wé Islâm jẹ́ olùmú-nǹkan-rọrùn. Lakoko ti ọkan ninu wọn sọ pe ohun kan (igbese, ihuwasi, ati bẹbẹ lọ) jẹ halâl, miiran sọ pe o jẹ harâm. Ohun ti won so halâl fun awon olooto, won pe harâm ni igba ibaje.”
Àwọn hadîth ash-sharîf tí ó wà lókè yìí fi hàn pe ijmâ al-ummah, iyẹn ni, ifọkanbalẹ ti awọn ọjọgbọn ti a pe ni mujtahids, jẹ ọkan ninu Adilla ash-shar’îyya. Ni awọn ọrọ miiran, o jẹ ọkan ninu awọn orisun mẹrin ti imọ ti Islâm. Awọn oriṣiriṣi mẹrin (awọn ọna, tabi awọn ọna ti Islâm ti a npe ni) madhhabs jẹ otitọ. Madhhabs jẹ aanu ti Allahu taâlâ fun awọn Musulumi.
82- Àwọn ọmọbìnrin alábùkún àti àwọn ìyàwó Rasûlullah (radiy-Allahu taâlâ ‘anhunna) ni o ga julọ ninu awọn obirin ni agbaye. Ati gbogbo Ashâb Rẹ ni o ga julọ ninu gbogbo eniyan, ayafi awọn woli. Awọn ilu rẹ, Mekka al-Mukarramah ati lẹhinna Medîna al-Munawwarah, jẹ awọn aaye iyebiye julọ lori ilẹ. Rakat kan ti namâz ti a ṣe ni Masjid ash-sharîf rẹ ni ao fun ni thawâb ti ẹgbẹrun rakats. Bakan naa ni otitọ fun awọn ibâdats miiran. Laarin iboji Rẹ ati minbar Rẹ jẹ ọgba ti Jannah. Ó ní, “Ẹni tí ó bá bẹ̀ mí wò lẹ́yìn ikú mi dà bí ẹni pé ó bẹ̀ mí wò nígbà tí mo wà láàyè. Onigbagbọ ti o ku ni ọkan ninu awọn (awọn aaye ti a npe ni) Haramayn yoo ji dide pẹlu ori ti aabo ni ọjọ qiyâmat.” Awọn ilu Mekka ati Medîna ni a npe ni “Haramayn”.
83- Idile gbogbo eniyan tẹsiwaju nipasẹ awọn ọmọkùnrin wọn. Idile Muhammad ‘alaihis-salâm tẹsiwaju lati ọdọ ọmọbinrin Rẹ Fâtima. Otitọ yii ni a sọ ninu hadîth ash-sharîf kan.
84- Gbogbo eniyan ni ọrẹ kan lati jinn. Bìlísì yìí jẹ́ aláìgbàgbọ́. Ó máa ń sọ̀rọ̀ kẹ́lẹ́kẹ́lẹ́ waswasa (ìkọminú, iyèméjì), ní gbígbìyànjú láti mú îmân rẹ̀ lọ kí ó sì mú kí ó dá ẹ̀ṣẹ̀. Rasûl alaihis-salâm yi ọrẹ rẹ jinnî pada si Islâm.
85- Nigbati akoko iku Rasûlullah (sall-Allahu taâlâ ‘alaihi wa sallam) sunmọ, Jabrâîl alaihis-salâm wa o si mu salâm Allahu taâlâ wá o si sọ pe O beere bi o ṣe jẹ. O ni iku Re sunmo. Nigbana ni o fun u ni ọpọlọpọ awọn iroyin ayọ nipa Rẹ ati ummah Rẹ.
Emi ko ni fun eruku ẹsẹ rẹ fun agbaye, Iwọ Rasûlallah!
Emi kii yoo ṣowo okùn irun rẹ kan fun awọn ọrun meje, Iwọ Rasûlallah!
Ìfẹ́ Siddîq jẹ́ àṣìṣe kan ṣoṣo tirẹ, Iwọ Rasûlallah!
Ìrètí Irfân ni láti jẹ́ eruku ẹsẹ̀ rẹ, Iwọ Rasûlullah!