KHUTBA IDAGBERE

Gbogbo iyin ni fun Allahu taâlâ nikan. A yin Re, a bere idariji lowo Re a si ronupiwada si Re. A gba ibi aabo ni Allahu taâlâ kuro ninu ibi ti nafs wa ati ese ise wa. Kò sí ẹni tí ó lè ṣì ẹni tí Allahu taâlâ ṣamọ̀nà sí ọ̀nà tòótọ́ lọ́nà, kò sì sí ẹni tí ó lè ṣamọ̀nà ẹni tí Ó ṣì lọ́nà sí ọ̀nà tòótọ́.

Mo jẹri pe ko si ọlọrun bikoṣe Allahu taâlâ. O jẹ ọkan. Ko ni dogba tabi alabaṣepọ. Ati pe Mo jẹri pe Muhammad (alaihis-salâm) jẹ iranṣẹ Rẹ ati rasûl.

Eyin iranse Olohun! Ifẹ mi si ọ ni lati bẹru Allahu taâlâ ati lati gbọràn si Rẹ.
Eyin eniyan! Tẹtisi awọn ọrọ mi ni pẹkipẹki! Emi ko mọ, boya lẹhin ọdun yii Emi kii yoo tun pade rẹ nibi lẹẹkansi.

Eniyan! Gẹgẹ bi awọn ọjọ tirẹ wọnyi ti jẹ awọn ọjọ mimọ, bí awọn oṣu tirẹ wọnyi ti jẹ oṣu mimọ, bí ilu tirẹ (Mekka) yii jẹ ilu ibukun, bẹẹ ni ẹmi rẹ, ohun-ini ati ọlá rẹ. Wọn ti wa ni idaabobo lodi si gbogbo iru sele si.

Ashâb mi! Ni ọla iwọ yoo de ọdọ Rabb rẹ, ati pe dajudaju a ó bi yín léèrè nípa gbogbo ipò ati iṣe yín lati oni. Lẹhin mi, maṣe pada si awọn eke atijọ rẹ ki o ge ori ara wọn!

Jẹ ki awọn ti o wa nibi sọ fun awọn ti ko si nibi nipa ifẹ mi yii! Ó lè jẹ́ pé ẹni tí a sọ nípa èyí yóò lóye kí ó sì tọ́jú rẹ̀ dáradára ju ẹni tí ó wà níhìn-ín lọ tí ó sì gbọ́.

Ashâb mi! Àwọn tí wọ́n ní ohun kan tí wọ́n fi lé wọn lọ́wọ́ yóò fi fún olówó rẹ̀!
Gbogbo iru èlé (ribâ) ti ni idinamọ. Wọn wa labẹ ẹsẹ mi. Sibẹsibẹ, o gbọdọ san iye atilẹba ti gbese rẹ.
Maṣe nilara tabi jẹ inilara.

Nipa aṣẹ Allahu taâlâ, èlé jẹ eewọ lati isisiyi lọ. Gbogbo iru aṣa ẹgbin yii, eyiti o ku lati akoko àìmọ̀kan (Jâhiliyya), wa labẹ ẹsẹ mi. Èlé akọkọ ti Mo fagile ni èlé ti (àbúrò bàbá mi) Abbâs, ọmọ Abdullmuttalib.

Ashâb mi! Awọn ariyanjiyan ẹjẹ ti a ṣe lakoko akoko àìmọ̀kan (Jâhiliyya) tun ti parẹ patapata. Ija ẹjẹ akọkọ ti Mo fagile ni ija ẹjẹ ti (ọmọ àbúrò bàbá mi) Rabîa, ọmọ-ọmọ Abdulmuttalib.

Eyin eniyan! Yiyipada awọn aaye ti harâm (eewọ lati ṣe ogun) awọn oṣu lati le jagun laiseaniani n lọ jinna pupọ ni aigbagbọ. Èyí jẹ́ ohun kan tí a fi ń ṣì àwọn aláìgbàgbọ́ lọ́nà. Ni ọdun kan, wọn gba (osu kan) bi halâl (ti a gba laaye), ni ọdun to nbọ wọn kede rẹ bi harâm (eewọ). Wọn ṣe eyi lati baamu awọn nọmba ti awọn oṣu ti Janâb al-Haqq ti ṣe halâl ati harâm. Wọn ṣe halâl ohun ti Allahu taâlâ ṣe harâm ati harâm ohun ti Allahu taâlâ ṣe halâl.

Eyin Ashâb mi! A n ṣe hajji ni akoko gangan rẹ. Ilana ti awọn oṣu jẹ kanna bi nigbati Allahu taâlâ ṣẹda wọn. Ko si iyemeji pe akoko ti pada si apẹrẹ ati aṣẹ ti o ni ni ọjọ ti Allahu taâlâ ṣẹda rẹ.

Eyin eniyan! Loni, shaytan ti padanu agbara rẹ lailai lati tun fi idi ipa ati agbara rẹ mulẹ ni awọn ilẹ rẹ. Sibẹsibẹ, ti o ba tẹle e ninu awọn ohun ti o ro pe o kere, yatọ si awọn ohun ti mo ti yọ kuro, yoo wu u. Lati le daabobo ẹsin rẹ, yago fun iwọnyi paapaa!

Eyin eniyan! Mo gba ọ ni imọran lati ṣe akiyesi ẹtọ awọn obirin ati lati bẹru Allahu taâlâ ni ọrọ yii. O mu awọn obirin gẹgẹbi igbẹkẹle lati Allahu taâlâ; o ṣe ọlá ati iwa mimọ wọn ni halâl fun ọ nipa ṣiṣe ileri ni orukọ Allahu taâlâ. O ni ẹtọ lori awọn obirin, ati pe wọn ni ẹtọ lori rẹ. Ẹtọ rẹ lori awọn obinrin ni pe wọn ko gbọdọ rú aṣiri idile rẹ si ẹnikẹni ti o ko fẹran. Ti wọn ba jẹ ki ẹnikẹni wọ ile ẹbi rẹ ti iwọ ko fọwọsi, o le lu wọn díẹ̀ (láìṣe wọ́n léṣe) lati jẹ ki wọn yago fun eyi. Awọn ẹtọ awọn obinrin lori rẹ ni pe o pese gbogbo iru ounjẹ ati aṣọ fun wọn nipasẹ awọn ọna iyọọda.

Eyin Mumins (onigbagbo)! Mo n fi igbẹkẹle silẹ fun ọ, niwọn igba ti o ba di mu ni wiwọ, iwọ kii yoo padanu ọna rẹ rara. Igbẹkẹle yẹn ni Qurân al-karîm, iwe Allahu taâlâ. (Ninu awọn itan miiran, o tun royin bi “Sunnah Mi” ati “Ahl al-bayt Mi”.)

Eyin Mumins! Tẹtisi awọn ọrọ mi ni pẹkipẹki ki o tọju wọn daradara! Musulumi jẹ arakunrin Musulumi miiran; bayi, gbogbo awọn Musulumi ni o wa arakunrin. Kii ṣe halâl lati tako awọn ẹtọ arakunrin rẹ ninu ẹsin. Àyàfi tí ó bá fúnra rẹ̀ yọ̀ǹda.

Ashâb mi! Maṣe ṣe ijiya awọn nafs rẹ (ararẹ). O tun ni awọn ẹtọ lori ara rẹ.

Eyin eniyan! Allahu taâlâ ti fun gbogbo oniwun ẹtọ ni ẹtọ rẹ (ninu Qurân al-karîm). Ko si iwulo lati yan arole tabi lati fi silẹ. Ọmọ naa jẹ ti ibusun ẹniti a bi. Panṣágà kò ní ẹ̀tọ́ kankan (lórí ọmọ náà). Kí ẹni ìbàjẹ́ tí ó bá ń pe ara rẹ̀ ní ọmọ ẹlòmíràn yàtọ̀ sí bàbá rẹ̀, tàbí aláìmoore tí ó bá ń sọ pé òun jẹ́ ti ẹlòmíràn yàtọ̀ sí olúwa rẹ̀, kó ìbínú Allahu taâlâ, kí àwọn mọ̀láíkà àti gbogbo Mùsùlùmí sì ṣẹ́ èpè lé e! Janâb al-Haqq ko gba ironupiwada tabi ẹri iru awọn eniyan bẹẹ.

“Ni ọjọ yii, Mo ti ṣe pipe ẹsin rẹ fun ọ. Mo ti pari ibukun mi lori rẹ, inu mi si dun lati yan Islâm fun ọ gẹgẹbi ẹsin.”
Mâida: 3

Eyin eniyan! Rabb rẹ jẹ ọkan. Baba rẹ tun jẹ ọkan, gbogbo yin jẹ ọmọ Âdam. Ní ti Âdam, a dá a láti inú ilẹ̀. Ni oju Allahu taâlâ, eyi ti o niyelori julọ laarin yin ni ẹniti o ni taqwâ julọ (iwa, iberu Allahu taâlâ). Arab ko ni ipo giga ju ti kii ṣe Arab. Ilọju jẹ nikan ni taqwâ. Ti o ba jẹ pe ẹrú dudu ti o ni arọ ni a yan olori rẹ ti o si fi iwe Allah ṣe akoso rẹ, gbọ ki o si gbọràn si i.

A ko le di ẹ̀bi ẹlòmíràn ru ẹlẹ́bi; ẹ̀bi tirẹ̀ nìkan ni ó ń rù. A ko le da baba naa lẹbi fun ẹ̀ṣẹ̀ ọmọ rẹ, bẹẹ ni a ko le da ọmọ naa lẹbi fun ẹ̀ṣẹ̀ baba rẹ.

Eyin eniyan! Ṣọra! Dajudaju o yẹ ki o ma ṣe awọn nkan mẹrin wọnyi:
1- Maṣe yan alabaṣepọ kankan si Allah.
2- Maṣe pa ẹ̀mí tí Allah ṣe ní harâm ni aiṣododo.
3- Má ṣe ṣe panṣágà.
4- Maṣe ji.

A ti paṣẹ fun mi lati ṣe jihâd pẹlu awọn eniyan titi ti wọn fi sọ pe, Lâ ilaha illallah, Muhammadun rasûlullah (iyẹn, titi wọn o fi di Musulumi). Nigbati wọn ba sọ eyi, wọn daabobo ẹjẹ ati ohun-ini wọn. Ṣugbọn awọn akọọlẹ wọn jẹ ti Allahu taâlâ.

Eyin eniyan! Ni ọla a ó bi yín léèrè nípa mi, kí ni ẹ ó sọ?”

Ashâb al-kirâm dahun pe, “A yoo jẹri pe o jẹ́ iṣẹ́ ẹsin Allahu taâlâ, pe o mu ojuse rẹ ṣẹ, ati pe o ṣe itọsọna ati gba wa niyanju.”

Lẹ́yìn náà, Ọ̀gá wa Rasûl al-akram (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam) gbé ìka atọ́ka alábùkún Rẹ̀ sókè, ó sọ̀ kalẹ̀ sórí àpéjọ náà ó sì wí pé, “Jẹ́rìí, ìwọ Rabb mi! Jẹri, Rabb mi! Jẹri, Rabb mi!”

Ni ọjọ ti Anabi olufẹ wa ka Khutba Idagbere Rẹ, âyat al-karîma kẹta ti Sûrah al-Mâida, ni maal, “Loni, Mo ti pari ẹsin rẹ fun ọ. Mo ti pari ibukun mi lori rẹ mo si yan Islâm gẹgẹ bi ẹsin rẹ…” ti han. Nigbati Ọ̀gá wa, Anabi ka âyat al-karîma yii si Ashâb Re, Hadrat Abû Bakr bẹrẹ si sọkun. Nigbati Ashâb al-kirâm beere lọwọ rẹ idi ti ẹkun rẹ, o sọ pe, “âyat al-karîma yii tọka si pe iku Rasûlullah wa nitosi. Ìdí nìyí tí mo fi ń sunkún.”1

Ni atẹle khutba, O ṣe waqfa (ọkan ninu awọn fards ti hajji, lati duro si awọn aaye kan fun akoko kan) ni Jabal ar-Rahmah. Ko ṣe itọsọna aṣalẹ namâz ni Arafât ṣugbọn ni Muzdalifah papọ pẹlu alẹ namâz. O duro ni Muzdalifah ni alẹ yẹn. Ni owurọ ọjọ keji, O ṣe waqfa ni Mashâr al-harâm. Ni ọjọ akọkọ ti Eid, O gbera lati Muzdalifah si Minâ. Ko duro ni afonifoji ti a npe ni Muhassar, eyiti Ashâb al-fîl2 ti duro. O wa si Minâ, nibiti O ti pa 63 ti awọn ibakasiẹ irubọ funrararẹ ati lẹhinna fi ọbẹ fun Hadrat Alî. Hadrat Alî pa awon to ku. Ni ọjọ keji, kẹta ati kẹrin ti Eid, wọn ṣe jamrahs (okuta shaytan). Ni ọjọ kẹrinla ti Dhul-hijja, ṣaaju owurọ namâz, O wa si Baitullah o si ṣe Tawâf Idagbere.

Ọga wa Rasûlullah duro ni Mekka fun ọjọ mẹwa 10, o ṣe Hajj Idagbere Rẹ ati Tawâf Idagbere o si pada si Medîna. O ṣe namâz kan ti awọn rakâts meji ni Masjid an-Nabî o si bu ọla fun ile idunnu Rẹ. Lẹhin Hajj Idagbere, Ashâb al-kirâm pada si ibi ti wọn ti wa ati gbe lọ si awọn eniyan nibẹ ni ohun ti Rasûlullah sọ ati paṣẹ.