GHAZÂ TI HUNAYN

“Insha-Allah, wọn (Hawâzin ati Thaqîf) yoo di ikogun awọn Musulumi.” Hadîth
ash-sharîf

Hunayn jẹ afonifoji laarin Mekka ati Tâif. Ogun yii tun npe ni Ghazwa ti Hawâzin. Nigba ti Ọ̀gá wa, Sarwar al-âlam (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam) jade kuro ni Medîna pẹlu ipinnu lati ṣẹgun Mekka, awọn ẹya nla meji ni ayika Mekka ti wọn n pe ni Hawâzin ati Thaqîf bẹrẹ si mura silẹ fun ogun, ni ero pe awọn Musulumi yoo rin si wọn. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé inú wọn dùn díẹ̀ nígbà tí wọ́n gbọ́ pé Ọ̀gá àwọn àgbáyé ti wá láti ṣẹ́gun Mẹ́kà, wọ́n mú ìmúrasílẹ̀ wọn yára kánkán ní ríronú pé ó dájú pé yóò jẹ́ àkókò wọn lẹ́yìn Quraysh. Ni afikun, wọn sọ pe, “A bura pe awọn Musulumi ko tii koju orilẹ-ede kan ti o ja daradara. Ẹ jẹ́ kí a gbógun tì í kí Ó tó gbógun tì wá, kí a sì fi ohun tí ogun jẹ́ hàn án.” Wọ́n gbé ìgbésẹ̀ pẹ̀lú ẹgbẹ́ ọmọ ogun alágbára gidigidi tí ó jẹ́ ogún ẹgbẹ̀rún ọmọ ogun lábẹ́ àkóso Mâlik ibn Awf, olórí ẹ̀yà Hawâzin. Wọ́n ń kó gbogbo ohun iyebíye wọn, àwọn obìnrin àti àwọn ọmọ wọn láti mú ìgboyà àwọn ọmọ ogun wọn pọ̀ sí i, kí wọ́n má bàa sá lọ nígbà tí ìṣòro bá dojú kọ wọ́n.

Laipẹ a gbọ iroyin yii ni Mekka. Ọga wa Fakhr al-kâinât ran Abdullah ibn Abî Hadrad si ẹya Hawâzin lati pinnu boya iroyin yii tọ. Hadrat Abdullah para ara rẹ o si lọ laarin awọn ọtá. O kọ ẹkọ nipa awọn ero wọn, ọna iṣe ati lẹsẹkẹsẹ royin ipo naa fun Anabi olufẹ wa.

Ọga wa Rasûl al-akram ko Ashâb ologo Rẹ jọ ni ẹẹkan. Ó yan Hadrat Attâb ibn Asîd, ẹni ogún ọdún, gẹ́gẹ́ bí gómìnà Mekka, ó sì yára gbéra. Pẹlu agbara ọmọ ogun rẹ ti ẹgbẹrun mejila, O ni ero lati kọlu awọn ẹya Hawâzin alaigbagbo ati Thaqîf ni ibudo wọn. Hadrat Alî n gbe asia mujâhids.1 Hadrat Khâlid ibn Walîd ni olori awon omo ogun ilosiwaju.2 Ọga agbaye wọ ibori Rẹ ati awọn ipele ihamọra meji o si gun ibaka Rẹ ti a npè ni Duldul. Ni ọjọ kọkanla ti oṣu Shawwâl, wọn de afonifoji Hunayn. Ní alẹ́ ọjọ́ yẹn, Ọ̀gá wa Sarwar al-âlam yẹ àwọn ọmọ ogun rẹ̀ wò ó sì fi í sínú ètò ogun. Lẹhin ti o dari owurọ namâz, O ṣe igbese.

Olórí àwọn alaigbagbọ náà lo àǹfààní òru, wọ́n sì gbé ẹgbẹ́ ọmọ ogun rẹ̀ sí orí òkè méjèèjì ti Àfonífojì Hunayn, wọ́n sì gbé ibùba kan kalẹ̀. Hadrat Khâlid ibn Walîd, ti o wa ni iwaju pẹlu awọn ọmọ ogun rẹ, gun ẹṣin rẹ lọ si ọna tooro naa, ko mọ ti ibùba naa. Òkùnkùn àfẹ̀mọ́jú kò jẹ́ kí wọ́n rí ọ̀tá. Lojiji, ẹgbẹẹgbẹrun awọn ọfa bẹrẹ si rọ lori awọn mujâhids. Awọn mujâhids ni lati pada sẹhin lati sa fun ojo airotẹlẹ ti awọn ọfa yii.

Ghazâ ti Hunayn

“Iwọ Abbâs! Pe wọn pe, ‘Ẹyin eniyan Medîna! Eyin sahâbîs ti o se ileri ifaramo labe igi Samura.’”
Hadîth
ash-sharîf

Ipadabọ iyara yii fa idarudapọ ninu eto awọn ọmọ-ogun ti n bọ lati ẹhin. Nígbà tí àwọn pẹ̀lú yíjú padà, wọ́n rí i pé ogún ẹgbẹ̀rún ọmọ ogun ọ̀tá bẹ̀rẹ̀ sí tú sínú àfonífojì náà.

Wòlíì olólùfẹ́ wa sáré síwájú nìkan sí àwọn alaigbagbọ tí ń kọlù. Hadrat Abbâs nikan, Hadrat Abû Bakr ati bii ọgọrun akikanju sahâbîs, nipa fifi ẹmi wọn wewu, de ọdọ Ọga wa Rasûl al-akram. Wọ́n lo ara wọn gẹ́gẹ́ bí apata fún Wòlíì olùfẹ́ wa. Hadrat Abbâs n di ijanu ibaka Rẹ mu, Hadrat Sufyân ibn Hârith si n di ìkẹsẹ ibaka Rẹ mu, o n gbiyanju lati fa fifalẹ ki o si ṣe idiwọ fun Olukọni Rasûlullah wa lati lọ sinu awọn ipo ọta. Ọga awọn agbaye, ti o banujẹ pe ẹsin Allahu taâlâ le parẹ, o sọ pe, “Iwọ Abbâs! Pe wọn pe, ‘Ẹyin eniyan Medîna! Eyin sahâbîs ti o se ileri ifaramo labe igi Samura.’” Hadrat Abbâs tobi ati ki o lagbara. Nigbati o pariwo, a le gbọ ohun rẹ lati ọna jijin. Ó kígbe pẹ̀lú gbogbo agbára rẹ̀, “Ẹ̀yin ènìyàn Medîna! Ẹ̀yin Ashâb ti o ṣe ileri fun Anabi wa labẹ igi Samura, ẹ maṣe tuka! Ẹ pejọ sibi!” Nigbati o gbọ eyi, Ashâb al-kirâm fẹ lati pada. Bí ó ti wù kí ó rí, ẹ̀rù bà àwọn ẹran wọn gan-an, kò sì jẹ́ kí wọ́n padà wá. Nikẹhin, wọn ni lati fo silẹ lati ọdọ awọn ẹranko wọn, mu ihamọra, idà ati ọkọ wọn. Lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, wọ́n dé Ọ̀gá wa Rasûlullah, wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ sí bá àwọn ọ̀tá jà. Wọn n dẹruba wọn pẹlu awọn ohun ãrá ti “Allahu akbar! Allahu akbar!” Awọn Ashâb, ti o ṣe afihan akikanju nla ni Badr, Uhud, Handak ati Khaybar, paapaa Hadrat Alî, Abû Dujâna ati Zubayr ibn Awwâm, n ja pẹlu akikanju ti ko yẹ, wọn n pa awọn ọta run, wọn si n ti wọn sẹhin.

Ọga awọn agbaye n wo ija Ashâb Rẹ pẹlu gbogbo ọkan ati ẹmi wọn. A le gbo adura lati ète ibukun Re, “Olohun mi, ran iranlowo Re sile fun wa. Nitootọ, Iwọ ko fẹ ki wọn bori wa.” Laarin ẹbẹ Rẹ si Allahu taâlâ, Anabi olufẹ wa gbe iyanrin diẹ lati ilẹ o si sọ ọ sori awọn alaigbagbọ nipa sisọ pe, “Ki oju wọn di dudu.” Gẹ́gẹ́ bí iṣẹ́ ìyanu ti Wòlíì olùfẹ́ wa, kò sí ọmọ ogun ọ̀tá tí ó ṣẹ́ kù tí ojú rẹ̀ kò kún fún iyanrìn. Awọn angẹli tun wa lati ṣe iranlọwọ. Ọga wa, Anabi sọ pe, “Mo bura fun Allahu taâlâ pe a ti ṣẹgun wọn.” Àwọn alaigbagbo ti bẹ̀rẹ̀ sí í tú ká, wọ́n sì sá lọ. Nigbakugba ti wọn ba wo ẹhin, wọn ri awọn sahâbî ologo ti wọn lepa wọn; wọn n sa lọ ni iyara ni kikun, ti wọn fi awọn iyawo wọn, awọn ọmọ ati ohun-ini wọn silẹ ti wọn mu wa si oju ogun. Diẹ ninu awọn ti o salọ gba aabo ni odi Tâif.3 Diẹ ninu wọn lọ si Nakhla ati Awtas. Wọ́n ti fi òkú àádọ́rin, ẹgbẹ̀rún mẹ́fà ẹlẹ́wọ̀n àti àìlóǹkà ẹrù sílẹ̀ ní ojú ogun.

Ni ghazâ yii, iṣẹgun lekan si jẹ ti awọn Musulumi pẹlu igbanilaaye ti Allahu taâlâ ati awọn ibukun Ọga wa Rasûlullah (sall-Allahu alaihi wa sallam). Awọn ajẹriku mẹrin wa, ati diẹ ninu awọn sahâbî ti farapa. Nigbati o gbọ pe Hadrat Khâlid ibn Walîd naa farapa, Anabi olufẹ wa lọ sọdọ rẹ, nigbati o si fi ọwọ ibukun Rẹ pa ọgbẹ rẹ lara, ọgbẹ naa mu larada lesekese.

Ẹgbẹ ọmọ ogun Awtas

Lẹ́yìn tí àwọn alaigbagbọ Hawâzin ti run ní Hunayn Ghazâ, wọ́n pé jọ sí Awtas. Rasûlullah rán ẹgbẹ́ ọmọ ogun kan lábẹ́ àṣẹ Abû Âmir, àbúrò baba Abû Mûsa’l-Ash’arî, lọ sí Awtas. Ija lile tun waye ni Awtas. Abû Âmir di ajẹriku. Hadrat Abû Mûsa’l-Ash’arî gba ipo re o si bori awon ota.4 Awọn mujahîds pada wa pẹlu ọpọlọpọ awọn igbekun ati ikogun ogun.

Lara awọn igbekun ni arabinrin wara Rasûlullah, Shaymâ. O ni, “Emi ni arabinrin wara Anabi yin.” Wọn ko gbagbọ. Wọ́n gbé e sórí ràkúnmí, wọ́n sì mú un lọ sí iwájú Rasûlullah. Shaymâ sọ ni kikun ọpọlọpọ awọn iranti ti awọn ọjọ ewe rẹ. Rasûl ‘alaihis-salâm tẹ́ ridâ Rẹ̀ (aṣọ ìta kan bí ìdìpọ̀) sórí ilẹ̀, ó sì mú kí ó jókòó lé e. Ó tún jókòó, ó sì sunkún.5 O beere nipa Hadrat Halîma ati baba rẹ. O ni, “Wọn ti ku ni igba pipẹ sẹhin.” Lẹ́yìn tí ó ti rí irú inú rere bẹ́ẹ̀, ó di Mùsùlùmí.6 Rasûl ‘alaihis-salâm sọ pe, “Duro pẹlu wa ti o ba fẹ. A o ṣe abojuto rẹ.7 Ti o ba fẹ, a le fi ọ ranṣẹ si ibi-ajo rẹ.” Shaymâ fẹ ilu abinibi rẹ gẹgẹbi fun hadîth ash-sharîf, “Ifẹ ilu abinibi ẹni jẹ apakan ti îmân.” Nigbana ni Rasûlullah (sall-Allahu alaihi wa sallam) fi i ranṣẹ si ilu rẹ pẹlu ẹbun; jâriya kan, ẹrú mẹta, diẹ ninu awọn ibakasiẹ ati agutan.

Ghazwa ti Tâif

Sultân ti agbaye (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam) fẹ ipari kan pato nipa lilọ si awọn ọta ti o salọ lati Hunayn si Tâif. Ọ̀gágun wọn, Mâlik bin Awf, wà lára àwọn tó sá lọ sí Tâif. Ile-odi yii nitosi Mekka jẹ ọkan ninu awọn odi agbara aigbagbọ ti o kẹhin ṣugbọn ti o lagbara julọ. Ọ̀gá wa, Anabi ti wa si Tâif niwaju Hegira, O si ti gba wọn niyanju fun oṣu kan. Bí ó ti wù kí ó rí, àwọn ènìyàn Tâif ti tẹ Ọ̀gá Àgbáyé mọ́ sí ìjìyà àti ìwà ìkà tí a kò tíì rí rí. Wọ́n tilẹ̀ ta ẹ̀jẹ̀ sí ẹsẹ̀ rẹ̀ alábùkún. Ọga wa gbe awọn ọjọ ibanujẹ ati irora julọ ti igbesi aye Rẹ nibi pẹlu Zayd ibn Hâritha.

Ni oṣu Shawwâl ni ọdun kẹjọ ti Hegira, Anabi olufẹ wa fi ikogun ogun silẹ lati Ghazwa ti Hunayn ni Jirâna o si lọ si Tâif. O ran Hadrat Khâlid ibn Walîd siwaju.8 Nigbana ni on ati Ashâb ologo Re wa siwaju Tâif. Ẹya Thaqîf ti tọju ọpọlọpọ ounjẹ sinu odi wọn. Nígbà tí wọ́n rí Ashâb al-kirâm tó ń bọ̀, wọ́n ti àwọn ẹnubodè náà, wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ sí í gbèjà wọn. Wọn dahun nipa titu awọn ọfa si awọn mujâhids ti o sunmọ odi naa. Ogun naa tẹsiwaju bi eleyi. Àwọn ará Tâif kò gbójúgbóyà láti kúrò ní ilé olódi náà kí wọ́n sì jà ní pápá lójúkojú.

“Ifẹ ile-ile jẹ apakan ti îmân.” Hadîth
ash-sharîf

Diẹ ninu awọn Ashâb al-kirâm daba jiju okuta sinu odi pẹlu ẹrọ ijù-okuta (manjanîq). Ọga wa, Anabi fọwọsi eyi o si mu ki wọn kọ awọn ẹrọ ijù-okuta ti a npe ni dabbâba. Ó ń bá ìsàgatì náà nìṣó nípa sísọ òkúta sí àwọn alaigbagbọ pẹ̀lú wọn. Awọn Ashâb al-kirâm n ṣiṣẹ pẹlu gbogbo agbara wọn lati ṣẹgun odi ni kete bi o ti ṣee. Òtítọ́ náà pé ilé olódi náà jẹ́ olódi dáradára dí iṣẹ́gun náà lọ́wọ́. Nibayi, awọn sahâbî mejila ti di ajẹriku. Nigba ti Abû Sufyân ibn Harb n ja akikanju, ọkan ninu oju rẹ jade kuro ninu iho rẹ.9 Rasûlullah (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam) sọ pe, “Iwọ Abâ Sufyân! Ewo ni iwọ yoo kuku? Ti o ba fẹ, Emi yoo gbadura fun ọ, ati pe oju rẹ yoo rọpo. Ti o ba fẹ, Allahu taâlâ yoo fun ọ ni oju ni Jannah.” Abû Sufyân dahun pe, “Iwọ Rasûlallah! Emi yoo fẹ ki a fun mi ni oju ni Jannah,” o si ju oju ti o wa ni atẹlẹwọ rẹ silẹ.10

Ní òru ọjọ́ kan nígbà tí ìsàgatì náà ti súnmọ́ ogún ọjọ́, Ọ̀gá wa Rasûl al-akram (sall-Allahu alaihi wa sallam) rí nínú àlá Rẹ̀ pé ife bọ́tà kan tí wọ́n fi fún un gẹ́gẹ́ bí ẹ̀bùn ni àkùkọ kan gbá, ó sì dà sórí ilẹ̀. Ni titumọ ala yii gẹgẹbi ami pe a ko ni ṣẹgun Tâif ni ọdun yii, O da isagati naa duro.

Ní ọdún mẹ́jọ sẹ́yìn, nígbà tí áńgẹ́lì náà sọ fún Rẹ̀ nípa àwọn ará Tâif tí wọ́n dá a lóró, “Tí o bá gbà mí láyè, èmi yóò yí àwọn òkè ńlá wọ̀nyẹn lé orí wọn,” Wòlíì olùfẹ́ ọ̀wọ́n wa, ẹni tí ó jẹ́ òkun àánú, dáhùn pé, “A ti rán mi bi aanu fun awọn aye. Ohun kan ṣoṣo ti Mo fẹ ni fun Allahu taâlâ lati ṣẹda lati ẹhin awọn alaigbagbọ wọnyi iran kan ti yoo jọsin Allahu taâlâ laisi sisọ awọn alabaṣepọ eyikeyi si Rẹ.” Lẹẹkansi, O jẹ alaanu o si gbadura, “Rabb mi! Ṣe afihan ọna otitọ si awọn eniyan Thaqîf! Mu wọn wa sọdọ wa.”

Ọga wa Habîb al-akram kuro ni Tâif pẹlu Ashâb Rẹ o si wa si Jirâna nibiti awọn igbekun ati ikogun ti wọn gba ni Hunayn ti pejọ. Yàtọ̀ sí ẹgbẹ̀rún mẹ́fà àwọn òǹdè, ó lé ní ogún ẹgbẹ̀rún màlúù, ogójì ẹgbẹ̀rún àgùntàn àti ewúrẹ́, àti àìlóǹkà ohun ọ̀ṣọ́ tí wọ́n kó gẹ́gẹ́ bí ìkógun. O ti pin wọn fun awọn mujâhids ti o ni ẹtọ.

Lákòókò yẹn, wọ́n gbọ́ pé àwọn aṣojú kan láti ẹ̀yà Hawâzin ń béèrè láti rí I. Wòlíì olùfẹ́ wa gbà wọ́n. Nígbà tí àwọn aṣojú náà kéde pé gbogbo ẹ̀yà Hawâzin gba Islâm mọ́ra, inú Ọ̀gá àwọn àgbáyé dùn gan-an. Lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, ó dá àwọn òǹdè tí wọ́n pín fún ìpín Rẹ̀ sílẹ̀, ó sì dá wọn padà. Ashâb al-kirâm tẹle Anabi olufẹ wa. Aanu Ọga wa Rasûlullah fa ominira ti awọn igbekun ẹgbẹrun mẹfa ni ẹẹkan.

Nigbati iroyin yii de Mâlik ibn Awf, olori ẹya Hawâzin, ti o gba aabo ni Tâif, o tun wa o si di Musulumi. Ọ̀gá wa, Anabi fi ọpọlọpọ awọn ẹbun fun u.11

Ko si ohun ti o kù lati ṣe nibẹ. Lẹhin ti o wa nibẹ fun ọjọ mẹtala, ni alẹ Ọjọru kan, Ọga wa Rasûlullah wọ ihram pẹlu aniyan ‘umra. Gẹgẹbi o ti ṣe deede, Sultân ti agbaye de ni iṣẹgun ni Mekka pẹlu Ashâb Rẹ. O ṣe tawâf ni ayika Kâba o si ṣe umra Rẹ. Ó fi Attâb ibn Asîd ṣe gómìnà Mẹ́kà pẹ̀lú ojúṣe àbójútó hajji (Amîr al-hajj).12 O tun yan Hadrat Abû Mûsa’l-Ash’arî ni Mekka lati kọ ni Qur’ân al-karîm ati awon oro esin.13 Ó yan Abû Sufyân ibn Harb gẹ́gẹ́ bí gómìnà Najrân ní Yemen. O gbe Kasir ibn Abdullah gẹgẹbi oluranlọwọ rẹ.

Awọn iyokù ikogun ti pin nibẹ. Lẹhinna, O tun lọ pẹlu Ashâb ologo Rẹ o si de Medîna ni opin Dhu’l-qâdah. Wọn ti kuro ni Medîna ni Ọjọru, idamẹwa ti Ramadân ash-sharîf. Irin-ajo yii gba to bii oṣu mẹta.

“Nibikibi ti o ba wa, duro lori ọna taqwâ; ko si ipalara ti o ko ba ṣe hegira. Kò ní ba ẹ̀sìn tàbí orílẹ̀-èdè rẹ jẹ́.”
Hadîth
ash-sharîf

Lọ́jọ́ kan, mo ń rìn kiri nínú òkun ìrònú ìbànújẹ́,
Lai mọ ohun ti mo n ṣe, Mo padanu ara mi,
Mo bẹru fun opin mi, ni iranti awọn ẹṣẹ mi,
Mo gbọ ọmọ-ọmọ rẹ kan ti o n sọ ẹsẹ ewi yii.
Iwọ ni Ahmad ati Mahmûd ati Muhammad, Ọga mi,
Iwọ ni sultân ti Haqq fi idi rẹ mulẹ fun wa, Ọga mi.
A ni ireti, a ko sọkun pẹlu ainireti.
A kii ba ọrọ̀ îmân jẹ.
A ò ní sá fún àwọn ẹlòmíràn nígbà tí ẹnubodè rẹ bá wà.
A ko nilo lati wo awọn miiran ọpẹ si ọ.
Iwọ ni Ahmad ati Mahmûd ati Muhammad, Ọga mi,
Iwọ ni sultân ti Haqq fi idi rẹ mulẹ fun wa, Ọga mi.
Shaykh Gâlib
Diẹ ninu awọn iṣẹlẹ ti o ṣẹlẹ

ni ọdun kẹjọ ti Hegira

Eniyan mẹrin lati Banî Sa’laba wa si iwaju Rasûlullah. Wọ́n ní, “Àwọn ènìyàn wa rán wa. A gbọ pe ti eniyan ko ba ṣe hegira, îmân rẹ ko pe.” O ni, “Nibikibi ti ẹ ba wa, ẹ duro si ọna taqwâ (ìbẹ̀rù Allah); ko si ipalara ti o ko ba ṣe hegira. Kò ní ba ẹ̀sìn tàbí orílẹ̀-èdè rẹ jẹ́.” Lẹ́yìn náà, ó rán wọn lọ sí ilé Ramla bint Hârith, ó sì fún wọn ní àsè. Ó fún ọ̀kọ̀ọ̀kan wọn ní oka fàdákà mẹ́rin, ó sì jẹ́ kí wọ́n lọ sílé.

Ni ọdun kanna, Zaynab, ọmọbinrin Rasûlullah (sall-Allahu alaihi wa sallam), ku. Wọ́n ṣe pósí kan fún un. Wọ́n ṣe pósí àkọ́kọ́ ní Islâm fún un. Iyawo Abu’l As ni. Nigbati o rán a lọ si Medîna lati Mekka ni akoko Badr, ni ọna, Habâr ju ọkọ kan si ibakasiẹ Hadrat Zaynab. Ó ṣàìsàn lẹ́yìn tí ó ṣubú kúrò nínú ràkúnmí tí oyún rẹ̀ sì bàjẹ́. O ku nitori eyi o si fi ọmọ meji silẹ lẹhin rẹ.

Ni ọdun yẹn, ni oṣu Dhu’l-hijja, a bi ọmọ Rasûlullah, Ibrâhîm. Iya rẹ ni Hadrat Mâriya radiy-Allahu taâlâ anhâ. Abû Râfi wá, ó sì sọ ìhìn rere. Ó dá ẹrú sílẹ̀ fún un. O pa àgbo kan bi aqîqa. O fá ori Ibrâhîm o si fun sadaqa dogba si iwuwo irun rẹ ni fadaka.

Awọn iṣẹlẹ pataki ti o ṣẹlẹ ninu

ọdun kẹsan ti Hegira

Ni ọdun kẹsan ti Hegira, ni ibẹrẹ oṣu Muharram, Ọga ti agbaye yan awọn oṣiṣẹ zakât (âmil, sâi) si awọn ẹya. Bi o ti ṣee ṣe, ẹya kọọkan ni a fun ni âmil kan ti o jẹ ọmọ ẹgbẹ rẹ. O ran Ibn Hasib al-Aslamî si Aslam ati Gaffar, Abbâd ibn Bishr si Banî Salim ati Muzayna, Amr ibn Âs si Fazâra, Dahhâk ibn Sinân si Banî Kilâb, Râfi ibn Maknat al-Jahni si Jahina, Bishr ibn Sufyân Kâb si Banî Kâb ati Banî Tamîm.

Ọdún kan lẹ́yìn náà, àwọn ará Tâif rán aṣojú ènìyàn mẹ́fà lọ sí Medîna, sí iwájú Wòlíì olùfẹ́ wa, kí wọ́n lè di Mùsùlùmí. Nigbati Ọga awọn agbaye n lọ kuro ni Tâif ni ọdun kan sẹhin, O ti gbadura, “Rabb mi! Ṣe afihan ọna ti o tọ si awọn eniyan Thaqîf, mu wọn wa fun wa.” Bayi, awọn eniyan Thaqîf ti wa lati di Musulumi. Inu Ọga wa Rasûl al-akram dun pupọ pe wọn di Musulumi. Ó fún wọn láǹfààní díẹ̀, ó sì rán wọn lọ sí Tâif. O yan Hadrat ‘Uthmân ibn Abi’l As gẹgẹbi gomina wọn.14

Iku Negus

O jẹ oṣu Rajab ni ọdun kẹsan ti Hegira. Ni ọjọ kan, Ọga wa Rasûlullah sọ fun Ashâb Rẹ, “Loni, ọkan ninu awọn arakunrin yin olooto ti ku. Ẹ jọwọ dide ki ẹ ṣe janâza namâz rẹ.” Ọga wa, Anabi di imâm o si dari janâza namâz ni isansa oku naa. Lẹhinna O sọ pe, “A beere fun idariji lati ọdọ Allahu taâlâ fun arakunrin rẹ Ashama, Negus.”

Lẹhin igba diẹ, pẹlu iroyin lati Abyssinia, a gbọ pe Negus Ashama ti ku (rahmatullahi taâla ‘alaih). O ṣe deede pẹlu ọjọ ti Ọga wa, Anabi ṣe itọsọna janâza namâz ni Medîna.15

Ki aye mi rubọ fun ọ,
Muhammad, ẹniti orukọ rẹ lẹwa, ẹniti eniyan rẹ lẹwa,
Mo nireti pe Oun yoo bẹbẹ fun iranṣẹ Rẹ ti ko tọ,
Muhammad, ẹniti orukọ rẹ lẹwa, ẹniti eniyan rẹ lẹwa.
Awọn ti o jẹ onigbagbọ ni ọpọlọpọ awọn inira,
Ayọ ati idunnu wọn wa ni âkhirat,
O jẹ Mustafâ ti awọn agbaye ẹgbẹrun mejidilogun,
Muhammad, ẹniti orukọ rẹ lẹwa, ẹniti eniyan rẹ lẹwa.
Oun ni ẹniti o rin kakiri awọn ọrun meje,
Ẹniti o kọja lori Kursî.
Ẹniti o beere fun ummah Rẹ ni Miraj,
Muhammad, ẹniti orukọ rẹ lẹwa, ẹniti eniyan rẹ lẹwa.
Kini Yûnus fẹ fi aye mejeeji ṣe laisi rẹ,
Nitootọ iwọ ni wolii tootọ, laisi iyemeji,
Awọn ti ko tẹle ọ yoo ku bi alaigbagbọ,
Muhammad, ẹniti orukọ rẹ lẹwa, ẹniti eniyan rẹ lẹwa.