GHAZÂ TI BADR KEKERE

“Fun orukọ Allah, Ẹniti o di aye mi mu ni ọwọ Rẹ, dajudaju Emi yoo lọ si ogun.”
Hadîth
ash-sharîf

Ghazâ yii tun npe ni Badr al-Maw’ud ati Badr as-Sugrâ. Nigbati Abû Sufyân sọ pe, “Ni ọdun to nbọ, ẹ jẹ́ ká tún jà ni Badr,” lakoko ti o nlọ kuro ni Uhud, pẹlu ifihan agbara lati ọdọ Habîb al-akram (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam), Hadrat ‘Umar (radiy-Allahu ‘anh) dahun, “Ẹ jẹ́ ká jà.”

Abû Sufyân ń kó àwọn ọmọ ogun jọ, ó sì ń gba Quraysh níyànjú fún ogun. Ṣugbọn, ninu ọkan rẹ, ko fẹ fun rẹ. Ko fẹ ki awọn eniyan sọ pe oun ko mu ileri rẹ ṣẹ, oun yoo mu asiwaju. Ni akoko yẹn, Nâîm ibn Mas’ud Ashjâî wa si Mekka. Ó sọ pé àwọn ọmọ ogun Islâm ti múra tán láti jagun, wọ́n sì lágbára, wọ́n sì lẹ́wà. Abû Sufyân sọ pe, “Ti o ba lọ si Medîna ti o si parowa fun Muhammad ati Ashâb Rẹ lati ma jade fun ogun, Emi yoo fun ọ ni ogun rakunmi ti o jẹ ọmọ ọdun mẹta. Suhayl ibn Amr ni onigbọwọ fun ileri mi.” Nâîm gba. Ó wá sí Medîna ó sì sọ pé àwọn ọmọ ogun aláìgbàgbọ́ pọ̀. Diẹ ninu awọn Ashâb ṣiyemeji. Ṣugbọn Hadrat Abû Bakr ati ‘Umar (radiyAllahu ‘anhuma) lọ si iwaju o si dabaa lati jade kuro ni Medîna. Inu Ọga wa Rasûlullah dun. O ni, “Fun oruko Olohun, eni ti o di aye mi mu ninu agbara Re, dajudaju emi o lo si ogun.” O fi Abdullah ibn Rawâha silẹ gẹgẹbi aṣoju ni Medîna o si fi asia fun Hadrat Alî.

Ni akoko yẹn, awọn abọ̀rìṣà Mekkan gbera lọ si Badr pẹlu awọn ọmọ ogun 2000 labẹ aṣẹ Abû Sufyân lati ṣe idiwọ itankale Islâm. Oga wa ti awọn aye de Badr niwaju wọn pẹlu Ashâb akọni Rẹ 1500. Ìbẹ̀rù kún ọkàn àwọn abọ̀rìṣà, tí wọ́n gbọ́ pé àwọn mujâhids ti wá sí Badr níwájú wọn. Wọn ni anfani lati de Marruzzahrân nikan. Wọn ko ni igboya lati koju awọn ọmọ-ogun akọni ti Islâm. Pẹ̀lú ìbẹ̀rù, wọ́n lo ìyàn ọdún yẹn gẹ́gẹ́ bí àwáwí, wọ́n sì padà sí Mẹ́kà. Àwọn ará Mẹ́kà fi wọ́n ṣe yẹ̀yẹ́, wọ́n sì fi wọ́n rẹ́rìn-ín.

Àwọn ará Islâm ní ẹṣin méjì. Ṣugbọn wọn ni ọpọlọpọ awọn ohun elo iṣowo. Ni Badr, wọn ta wọn fun owo nla. Aarin Dhu’l-qâdah ni. Oga wa Rasûl al-akram, pelu Ashâb ologo Re, duro de awon abọ̀rìṣà ni Badr fun ojo mejo. Lẹhinna wọn lọ si Medîna pẹlu ayọ ati iyi.

Ghazâ ti Dhât al-Riqâ’

Ghazâ yii waye ni oṣu Muharram. Eniyan ti o wa si Medîna lati ta agutan sọ fun awọn Musulumi pe Banî Anmâr ati Banî Salama n ko awọn ọmọ ogun jọ lati kọlu wọn. Iroyin yii de ọdọ Anabi (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam). Ni alẹ ọjọ Mọnde, ọjọ kẹwaa oṣu yẹn, ti wọn fi Hadrat ‘Uthmân silẹ gẹgẹ bi igbakeji, wọn lọ kuro ni Medîna pẹlu irinwo, tabi gẹgẹ bi itan kan, ẹdẹgbẹrin ọkunrin. Wọ́n dé ibi tí àwọn abọ̀rìṣà wà. Ṣugbọn awọn obinrin nikan ni wọn ri nibẹ. Àwọn ọkùnrin osebó ti sá lọ sí orí òkè. Ní ríronú pé ibùba lè wà, wọ́n kó ẹrù níbẹ̀, wọ́n sì dẹ́rù ba àwọn ẹ̀yà abọ̀rìṣà tó yí wọn ká.1 Lẹhin irin-ajo yii, eyiti o duro fun ọjọ mẹdogun, wọn pada si Medîna.

Ghazâ ti Muraisî

Ghazâ ti Dûmatu’l-Jandal

“Emi ko tii ri obinrin ti o dara ti o si ni ibukun ju Juwayriyya lọ.” Hadrat Âisha
(radiy-Allahu ’anhâ)

Ọ̀gá wa Rasûlullah gbéra ìrìn àjò kan pẹ̀lú ẹgbẹ̀rún kan lòdì sí àwọn ẹ̀yà tí ń gbé ní Dûmatu’l-Jandal, tí wọ́n ń da àwọn arìnrìn-àjò náà rú ní ojú ọ̀nà Damasku tí wọ́n sì ń halẹ̀ mọ́ Medîna. O jẹ ni Ọjọ Aarọ si opin oṣu ti Rabî’ul-awwal. O fi Sibâ ibn Urtufa silẹ gẹgẹbi igbakeji ni Medîna. Àwọn ẹ̀yà ọ̀tá, tí wọ́n gbọ́ pé àwọn ọmọ ogun Islâm ń bọ̀, sá lọ. Lẹhin ti wọn duro ni awọn ọjọ diẹ ni Dûmatu’l-Jandal, wọn pada si Medîna ni nnkan bi ogúnjọ́ oṣù Rabî’ul-âkhir.2

Ghazâ ti Muraisî

Ghazâ yii tun ni a npe ni Ghazwa ti Banî Mustalaq. Muraisî ni orukọ awọn kanga ẹya Khuzâa ni Qudayd ati odi ti a kọ lati daabobo rẹ. Ibi yii tun jẹ ibùdó ìṣọ́ ẹya Banî Khuzâa.

Ni ọdun karun ti Hegira, Hârith ibn Abî Dirâr, olori awọn ọmọ Mustalaq, ti ko ọpọlọpọ awọn ọkunrin jọ lati ba Ọga wa, Anabi ja. Oun yoo di wọn ni ihamọra ati rin si Medîna. Nígbà tí ìròyìn yìí dé ọ̀dọ̀ Wòlíì olùfẹ́ wa, ẹ̀ka kan tí ó jẹ́ ẹdẹgbẹrin ènìyàn jáde lọ sí ogun lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ lòdì sí àwọn ọmọ Mustalaq. Wọ́n dá ibùdó kan sílẹ̀ ní kànga Muraisî. Ni akọkọ, awọn ọmọ Mustalaq ni a pe si Islâm. Wọn ko gba ati bẹrẹ ogun nipasẹ titu awọn ọfa. Ni ibamu pẹlu aṣẹ ti oga wa Rasûlullah, “Kolu lojiji ati gbogbo papọ,” Ashâb al-kirâm pa eniyan mẹwa lati ọdọ awọn ọmọ Mustalaq. Olori ẹya naa salọ o si gba ẹmi ara rẹ là, ṣugbọn ọmọbinrin rẹ Barra ati ẹgbẹta eniyan lati ẹya rẹ ni a mu. A pin ikogun naa. Barra lọ si iwaju Ọga wa, Anabi o si wipe, “Mo ṣe adehun pẹlu oluwa mi, ẹniti a fi mi fun, lati gba ominira mi pẹlu awọn owó goolu mẹsan. Jọwọ, ran mi lọwọ!” Ni aanu rẹ, Ọga wa, Anabi mu ifẹ rẹ ṣẹ o si ra a. Lẹhinna O dá a silẹ kuro ni oko ẹru, O si fun u ni ominira. O di Musulumi pẹlu Anabi olufẹ wa ti n ṣalaye Islâm. Ọga agbaye, ti inu rẹ dun pupọ pe o di Musulumi, bu ọla fun u nipa gbigbeyawo rẹ. Nigbati a rii eyi, gbogbo Ashâb al-kirâm sọ pe, “A yoo tiju lati lo awọn ibatan ti iyawo Rasûlullah, iya wa, gẹgẹbi iranṣẹ,” ati tu awọn igbekun wọn silẹ. Igbeyawo yii yori si idasilẹ awọn ọgọọgọrun awọn igbekun.

Wòlíì olùfẹ́ wa yí orúkọ aya rẹ̀ alábùkún padà láti Barra sí Juwayriyya. Nipa iya wa Hadrat Juwayriyya, iya wa Hadrat Âisha maa n so pe, “Emi ko tii ri obinrin ti o dara ti o si ni ibukun ju Juwayriyya lọ.”3

Bí ẹgbẹ́ ọmọ ogun Islâm ṣe bẹ̀rẹ̀ sí í pa dà sí Medîna olùmọ́lẹ̀ nínú ìṣẹ́gun, ẹ̀rù bà àwọn ẹ̀yà abọ̀rìṣà tó yí wọn ká, wọ́n sì lóye bí yóò ṣe léwu tó láti gbógun ti àwọn Mùsùlùmí.

Diẹ ninu awọn iṣẹlẹ pataki ti o ṣẹlẹ ni ọdun karun ti Hegira

Ni ọna ti o pada lati Ghazâ ti Mustalaq, afẹfẹ ti o lagbara ti fẹ. Awon Ashâb ro pe awọn ọta fẹ lati lọ si Medîna ati ikogun. Rasûlullah sọ pe, “Maṣe bẹru. Medîna jẹ aaye ailewu; awọn angẹli alabojuto wa ni gbogbo igun rẹ. Loni munâfiq kan ti ku. Oun ni Zayd ibn Furâa, ore Ubayy Salul.”

Awọn iya ti Mu’mins, Hadrat Âisha ati Umm Salama ti darapọ mọ ghazâ yẹn pẹlu. Awọn munâfiqs ba iya wa Hadrat Âisha jẹ. Diẹ ninu awọn Musulumi tun jẹ ẹtan nipasẹ awọn ẹgan wọnyi. Âyat al-karîmas sọ̀kalẹ̀, a sì tú àṣírí ẹ̀gàn àwọn munâfiqs, a sì yin Hadrat Âisha.4 Rasûlullah so pe, “Awọn iroyin inu didun si ọ, Iwọ Âisha! Haqq ta’âlâ ti pa ẹ̀sùn rẹ́ kúrò lára rẹ. Ó jẹ́rìí sí mímọ́ rẹ.” Anabi ‘alaihis-salâm ko Ashâb jọ ni masjid. O fun khutba kan o si ka âyat al-jalîlas ti a fihan. Pẹlu ibukun ti âyat al-karîmas wọnyi, awọn ṣiyemeji ti o wa ninu ọkan awọn Mu’mins ti sọnu. Wọ́n fìyà jẹ àwọn tí wọ́n ṣe ẹ̀gàn náà.

Ni ọna ti o pada lati ghazâ yii, âyat ti tayammum 5 ti han.

Ẹgba Âisha radiy-Allahu ‘anhâ ti padanu lekan si ni aaye kan ti a npe ni Salsala. Ibi yẹn sunmo Medîna. Wọn duro nibẹ titi ti a fi ri ẹgba naa. Ko si omi ni ibi yẹn, ati pe Ashâb ko ni omi kankan pẹlu wọn boya. Rasûlullah ‘alaihis-salâm ń sùn lórí eékún Âisha as-Siddîqa. Ashâb al-kirâm sọ fun Hadrat Abû Bakr nipa aini omi. Ó lọ sí Rasûlullah, Rasûl ‘alaihis-salâm sì jí. Allahu ta’âlâ rán tayammum âyat. Ashâb ṣe tayammum o si ṣe owurọ namâz. Nigbana ni Âisha radiy-Allahu ‘anhâ wọ rakunmi naa. Nigbati ibakasiẹ dide, a ri ẹgba naa.

Iwo ni ololufe Olohun ati imole agbaye,
Maṣe ya awọn ololufẹ rẹ sọtọ fun iṣẹju kan lati ẹnu-bode rẹ.
Ki oruko ibukun re ma fi ahọn mi sile fun iṣẹju kan,
O jẹ iwosan ti ọkan mi ti o bajẹ, ọkàn mi ri idunnu pẹlu rẹ.
Mo nireti pe ọkọọkan awọn orukọ rẹ yoo bẹbẹ ni ọna miiran,
Ahmad ati Mahmûd, Abû’l Qâsim Muhammad Mustafâ.
Niwọn igba ti wọn ti pe ni “Wa’sh-Shams” ati “Wa’d Duhâ”,
Kini iṣoro naa ti mo ba fi oju Rẹ wé oorun ati oṣupa?
Kanûnî Sultân Suleymân (Muhibbî)