GHAZÂ TI BADR

Awọn angẹli wa lati ṣe iranlọwọ

O jẹ alẹ ọjọ Jimọ nigbati wọn de agbegbe Badr. Woli olufẹ wa sọ fun Ashâb Rẹ, “Mo nireti pe o le gba alaye diẹ ninu kanga nitosi oke kekere yẹn.” O ran kiniun Allahu ta’âlâ, Hadrat Alî, Sa’d ibn Abî Waqqâs, Zubayr ibn Awwâm ati diẹ ninu Ashâb Re nibe.

Hadrat Alî ati awọn ọrẹ rẹ lọ si kanga lẹsẹkẹsẹ. Ibẹ̀ ni wọ́n ti rí àwọn tó ń ru omi àti àwọn tó ń da ràkúnmí ti Quraysh. Nígbà tí wọ́n kíyè sí àwọn Mùsùlùmí, wọ́n sá lọ. Sibẹsibẹ, meji ninu wọn ni a mu. Ọkan ninu wọn ni Ashlam, ẹrú awọn ọmọ Hajjâj, ati ekeji ni Arîz Abû Yasâr, ẹrú awọn ọmọ As ibn Sa’îd. Nígbà tí wọ́n mú wọn wá síwájú Ọ̀gá wa, Wòlíì, Rasûlullah béèrè lọ́wọ́ wọn pé, “Nibo ni àwọn Quraysh wà?” Wọ́n dáhùn pé, “Wọ́n ti pàgọ́ lẹ́yìn òkìtì iyanrìn yẹn.” Ọ̀gá wa beere, “Mélòó ni wọ́n?” Wọn dahun pe, “A ko mọ iyẹn.” Nigbati O beere, “Awọn rakunmi melo ni wọn pa ni ọjọ kan?” wọn dahun pe, “Ni ọjọ kan mẹsan, ọjọ keji mẹwa.” Ọ̀gá wa, Anabi sọ pe, “Nọmba wọn kere ju ẹgbẹrun kan, ati diẹ sii ju ọgọrun mẹsan.” O beere pe, “Tani o wa lati ọdọ awọn olokiki Quraysh?” Nigbati wọn dahun pe, “‘Utba, Shayba, Hârith ibn Amr, Abu’l-Buhtarî, Hâkim ibn Huzâm, Abû Jahl, Umayya ibn Khalaf...” Ọ̀gá wa Rasûlullah yipada si Ashâb Rẹ o si wipe, “Awọn eniyan Mekka ti fi awọn ololufẹ wọn rubọ si ọ.” Nigbana ni o beere lọwọ awọn eniyan meji, “Ninu awọn Quraysh, ṣe ẹnikan yi pada nigbati o nbọ si ibi?” Wọn dahun pe, “Bẹẹni, Ahnas ibn Abî Sharik lati ẹya Banî Zuhra pada.” Ọ̀gá wa sọ pe, “Nigba ti ko si ni ọna ti o tọ, ati pe nigba ti ko mọ Allahu ta’âlâ ati Iwe Rẹ, o ti ṣe afihan ọna ti o tọ si awọn ọmọ ẹgbẹ Banî Zuhra... Njẹ ẹlomiran ti yipada yatọ si wọn?” O gba idahun, “Awọn ọmọ Adî ibn Ka’b pada.”10

Ọ̀gá wa, Anabi ran Hadrat ’Umar lọ si Quraysh fun ikilọ ikẹhin ati lati ṣe adehun. ’Umar ibn Khattâb sọ fún wọn pé, “Eyin agídí! Rasûl ’alaihis-salâm sọ pé, ‘Gbogbo ènìyàn gbọ́dọ̀ jáwọ́ nínú ìsapá yìí kí wọ́n sì padà sí ibi ààbò. Nitori pe, bibá ẹlomiran yatọ si yin jà dara fun mi ju bibá yin jà lọ!’”

Ni oju ipese yii, Hâkim ibn Huzâm, ọkan ninu awọn abọ̀rìṣà Quraysh, wa siwaju o si sọ pe, “Ẹyin agbo Quraysh! Muhammad n ṣe deede pẹlu yin gidigidi. Gba ipese Rẹ lẹsẹkẹsẹ. Ti o ko ba ṣe ohun ti O sọ, Mo bura pe Oun ko ṣãnu fun ọ mọ!” Abû Jahl binu si awọn ọrọ Hâkim wọnyi o si sọ pe, “A ko ni gba eyi laelae, ati pe a ko ni yipada ayafi ti a ba gbẹsan lori awọn Musulumi. Ki enikeni ko le tun kolu kafila wa.” Nípa bẹ́ẹ̀, ó dí ọ̀nà àlàáfíà lọ. Hadrat ’Umar pada.

Ni alẹ ọjọ yẹn Ọga wa, Anabi ati Ashâb ologo Rẹ de Badr ṣaaju awọn abọ̀rìṣà o si duro ni aaye kan nitosi awọn kanga. Ọ̀gá wa, Wòlíì bá Ashâb Rẹ̀ gbìmọ̀ pọ̀, ó sì béèrè fún èrò wọn nípa ibi tí a ti ṣètò orílé-iṣẹ́ náà. Lara wọn, Hadrat Khabbâb ibn Munzir, ti o jẹ ọmọ ọdun mẹtalelọgbọn nikan, dide duro o beere lati sọrọ. Nigbati o ti gba, o beere, “O Rasûlallah! Ṣe eyi jẹ aaye nibiti Allahu ta’âlâ ti paṣẹ fun ọ lati ṣeto ile-iṣẹ ati pe o gbọdọ duro ni pipe? Tabi a yan rẹ nitori ero ti ara ẹni ati gẹgẹ bi ọgbọn ogun?” Ọ̀gá wa, Anabi sọ pe, “Bẹẹkọ! A yan ibi yii gẹgẹ bi ọgbọn ogun!”

Lori eyi, Hadrat Khabbâb sọ pe, “Ki a fi awọn obi mi ati ẹmi mi rubọ fun ọ, Iwọ Rasûlallah. Awon eniyan mi je alagbara. A mọ agbegbe yii daradara, paapaa. Omi titun ati lọpọlọpọ wa ninu kanga nibiti awọn Quraysh yoo gbe. Ti o ba gba wa laaye, jẹ ki a yanju nibẹ. Jẹ ki a pa gbogbo awọn kanga ni ayika ibi, lẹhinna ṣe adagun kan ki o fi omi kun. Nígbà tí a bá ń bá àwọn ọ̀tá jà, a lè wá mu omi nígbàkigbà tí òùngbẹ bá ń gbẹ wá. Ṣugbọn, awọn ọta kii yoo ni anfani lati wa omi eyikeyi ati pe yoo bajẹ.”11

“Inshâ-Allah, ibi yẹn ni ibi ti wọn yoo ti lu lágbájá, ti yoo si ṣubu ni owurọ ọla! Inshâ-Allah, ibi yẹn ni ibi ti wọn yoo ti lu tàmẹ̀dò, ti yoo si ṣubu ni owurọ ọla! O wa nibẹ! Ibi niyen…”
Hadîth
ash-sharîf

Ni akoko yẹn, Jabrâîl ‘alaihis-salâm mu wahy wa pe ero yii tọ. Ọ̀gá wa, Anabi sọ pe, “O Khabbâb! Wiwo otitọ ni eyi ti o tọka si,” ati dide. Wọn jọ wa si kanga ti a mẹnuba. Wọ́n ti gbogbo kànga náà pa àyàfi èyí tí ó ní omi tútù, wọ́n sì kọ́ adágún omi ńlá kan. Wọ́n fi omi kún un, wọ́n sì gbé ife fún mímu.

Nibayi, Hadrat Sa’d ibn Mu’âz, wa si iwaju ologo ti Ọga wa, Anabi o si funni, “O Rasûlallah! Njẹ a yoo kọ iboji lati awọn ẹka igi ọpẹ fun ọ lati joko labẹ?” Ọga wa, Fakhr al-âlam ni inu-didun pẹlu ero Sa’d yii o si gbadura fun u. A kọ iboji naa lẹsẹkẹsẹ.

Sultân ti awọn Anabi ṣe iwadi ati ṣe ayẹwo oju-ogun pẹlu Ashâb ọlọla Rẹ. Lati igba de igba, O duro o si fi ọwọ ibukun Rẹ han awọn aaye nibiti wọn yoo pa awọn abọ̀rìṣà Quraysh, o sọ pe, “Inshâ-Allah, ibi yẹn ni ibi ti wọn yoo ti lu lágbájá, ti yoo si ṣubu ni owurọ ọla! Inshâ-Allah, ibi yẹn ni ibi ti wọn yoo ti lu tàmẹ̀dò, ti yoo si ṣubu ni owurọ ọla! O wa nibẹ! Ibi niyen…”

Lẹhinna, Hadrat ’Umar royin eyi nipa sisọ pe, “Mo rii pe ọkọọkan wọn ti lu ati pa wọn ni pato ni awọn aaye nibiti Rasûl al-akram ti fi ọwọ ibukun Rẹ si. Ko kekere kan siwaju tabi sẹhin.”

Ọga awọn agbaye (sall-Allahu ’alaihi wa sallam) pin Ashâb al-kirâm si awọn ẹgbẹ mẹta: O fi asia Muhâjirs fun Mus’ab ibn Umayr, asia Aws si Sa’d ibn Mu’âz ati asia ti Khazraj fun Khabbâb ibn Munzir. Ẹgbẹ kọọkan pejọ labẹ awọn asia tiwọn.12 Ọ̀gá wa, Wòlíì jẹ́ kí ẹgbẹ́ ọmọ ogun tò ní ìlà, Ó sì ṣètò rẹ̀.

Nigba ti O n gbe ogun lele, O fi ọwọ kan àyà Sawâd ibn Gaziyya, ti o wa siwaju lati awọn ipo, pẹlu ọpá kan ni ọwọ ibukun Rẹ o si wipe, “Wọ ila, Iwọ Sawâd!” Sawâd sọ pe, “O Rasûlallah! Ọpá ti o wa ni ọwọ rẹ ṣe ipalara fun mi. Nitori Allahu ta’âlâ, eni ti o ran yin pelu esin otito, Iwe ati idajo, Emi yoo fe fi igi kan yin ni ona kan naa pelu.” Ẹnu ya gbogbo Ashâb al-kirâm si ọrọ rẹ. Ṣe o yẹ lati gbẹsan si Ọga ti awọn agbaye? Ṣe o tọ lati ṣe bẹ? Sibẹsibẹ, Ọ̀gá wa Rasûlullah ṣii iwaju seeti ibukun Rẹ o si sọ pe, “Wa, gbẹsan ki o gba ọtun rẹ!”

Hadrat Sawâd fi ẹnu ko àyà ibukun ti Ọga wa Habîb al-akram (sall-Allahu ’alaihi wa sallam) pẹlu ayọ ati ifẹ nla. Níwọ̀n bí gbogbo ènìyàn ti ń dúró de ìgbẹ̀san, lórí ìṣẹ̀lẹ̀ yìí, wọ́n gbóríyìn fún arákùnrin wọn Sawâd wọ́n sì ṣe ìlara rẹ̀. Nigbati Anabi olufẹ wa beere, “Kilode ti o ṣe bẹ?” o dahun pe, “O Rasûlallah, ki a fi emi ati awọn obi mi rubọ fun ọ! Loni, Mo rii pe akoko mi ti de nipasẹ aṣẹ Allahu ta’âlâ, ati pe Mo bẹru lati fi eniyan giga rẹ silẹ. Fun idi eyi, ni awọn iṣẹju to kẹhin laarin wa, Mo fẹ ki ete mi kan ara ibukun rẹ. Mo fẹ́ lo èyí gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà fún ọ láti bẹ̀bẹ̀ fún mi ní ọjọ́ qiyâmat, tí mo sì tipa bẹ́ẹ̀ gba ìgbàlà lọ́wọ́ ìdálóró.” Ifẹ rẹ kan Ọ̀gá wa, Anabi, pupọ, O si gbadura fun Hadrat Sawâd.

Apa ọtun ti awọn ọmọ ogun Islâm alabukun ni yoo jẹ aṣẹ nipasẹ Zubayr ibn Awwâm, ati pe apa osi yoo jẹ aṣẹ nipasẹ Mikdâd ibn Aswad.13

Ọ̀gá wa Rasûlullah (sall-Allahu ’alaihi wa sallam) fẹ lati ba Ashâb ologo Rẹ gbìmọ̀ nipa bi o ṣe le bẹrẹ ogun naa. O beere, “Bawo ni ẹ ṣe n jagun?” Âsim ibn Thâbit dide duro o si sọ ero rẹ nigba ti o di ọrun ati ọfa rẹ mu ni ọwọ rẹ, “O Rasûlallah! Ẹ jẹ́ kí a bẹ̀rẹ̀ sí í ta ọfà nígbà tí àwọn Quraysh bá dé láàárín ọgọ́rùn-ún mítà sí wa. Lẹhinna jẹ ki a sọ okuta nigbati wọn ba wa laarin ijinna jiju. Ati pe, nigbati wọn ba sunmọ to fun wa lati lo ọkọ wa, jẹ ki a ba ọkọ wa ja titi wọn o fi fọ. Lẹhinna jẹ ki a fa ida wa ki a ja!” Ọ̀gá wa, Anabi fẹran ọgbọn yii. O fun ni awọn ilana wọnyi si Ashâb Rẹ:

“Maṣe fi awọn ila rẹ silẹ. Duro ni awọn aaye rẹ laisi gbigbe nibikibi. Maṣe bẹrẹ ogun ayafi ti mo ba paṣẹ. Maṣe fi awọn ọfa rẹ ṣòfo titi ti ọta yoo fi sunmọ ọ. Ẹ ta ọfa yin nigbati aaye ba ṣi silẹ ninu apata ọta. Nigbati wọn ba sunmọ paapaa, sọ okuta pẹlu ọwọ rẹ. Lo ọkọ rẹ nigbati wọn ba sunmọ. Ati nigbati wọn ba wa ni awọn agbegbe ti o sunmọ, ja pẹlu idà rẹ.”

Lẹ́yìn náà, wọ́n fi àwọn olùṣọ́ sí ipò wọn, wọ́n sì gba àwọn Ashâb al-kirâm láyè láti sinmi. Nipa hikmat ti Allahu ta’âlâ, wọn ṣubu sinu oorun ti o jinlẹ ti wọn ko le gbe ipenpeju wọn soke. Nigba ti Ọ̀gá wa, Anabi ti fẹyìntì si iboji ti a fi awọn ẹka igi ọpẹ ṣe, Hadrat Abû Bakr ati Sa’d ibn Mu’âz fa ida wọn o si duro ni iṣọ ni ẹnu-ọna iboji naa. Woli olufẹ wa (sall-Allahu ’alaihi wa sallam) gbe ọwọ ibukun Rẹ soke o si bẹrẹ si bẹbẹ si Allahu ta’âlâ pẹlu ibanujẹ nla, “Iwọ Rabb mi! Ti O ba pa agbegbe kekere yii run, a ki yoo jọsin fun Ọ lori ilẹ mọ...” Àdúrà ìbànújẹ́ yìí ń bá a lọ títí di òwúrọ̀.

Ibi tí ẹgbẹ́ ọmọ ogun Islâm alábùkún ti dá orílé-iṣẹ́ rẹ̀ sílẹ̀ jẹ́ yanrìn. Nítorí èyí, rírìn ṣòro, ẹsẹ̀ yóò sì rì sínú iyanrìn. Nipa ore-ọfẹ Allahu ta’âlâ ati ibukun adura Ọga wa Rasûlullah, ni alẹ ọjọ yẹn, ojo bẹrẹ si rọ o si wuwo ati wuwo, awọn ṣiṣan ti n kun fun omi. Awọn agolo omi ti kun, ilẹ si le to pe ẹsẹ ko ni rì.

“Eyin Rabb mi! Nibi, awọn abọ̀rìṣà Quraysh n bọ pẹlu gbogbo igberaga wọn!… Wọn n koju Rẹ; won n ko Anabi Re. Olohun mi! Mo beere lọwọ rẹ lati mu ileri iranlọwọ rẹ ṣẹ ki o si fun mi ni iṣẹgun!…” Hadîth
ash-sharîf

Ní ọwọ́ kejì ẹ̀wẹ̀, àwọn abọ̀rìṣà ni a fi sílẹ̀ nínú ẹrẹ̀ àti àkúnya omi. Lẹhin fajr, Ọga wa Rasûlullah ji Ashâb Rẹ fun namâz. Lẹhin ti O dari namâz owurọ, O gba wọn niyanju lati ja nipa sisọ nipa awọn iwa ti jihâd pẹlu awọn ọta ati ajẹriku. O ni, “Looto, Allahu ta’âlâ paṣẹ ohun ti o jẹ otitọ ati gidi. Ko gba ise enikeni ti ko ba se nitori Allahu ta’âlâ. Gbiyanju lati mu aṣẹ Rabb wa ṣẹ nibi, ni ipadabọ eyiti O ṣe ileri aanu ati idariji Rẹ, ki ẹ si yege ninu idanwo naa! Nítorí pé òótọ́ ni ìlérí Rẹ̀, ọ̀rọ̀ rẹ̀ tọ̀nà, ìjìyà rẹ̀ sì le gan-an. Iwọ ati Emi gbarale Allahu ta’âlâ, ẹniti o jẹ Hayy ati Qayyûm. A ti sá di I; a ti rọ̀ mọ́ ọn; a ti gbára lé E. Ipadabọ wa kẹhin tun jẹ fun Rẹ. Ki Allahu ta’âlâ dariji emi ati gbogbo Musulumi!”

Ni ọjọ kẹtadinlogun ti Ramadân ash-sharîf, oorun ti Ọjọ Jimọ dide. Ni igba diẹ, ailaanu julọ, aiṣedeede julọ, pataki julọ ati ogun ti o tobi julọ ninu itan yoo bẹrẹ... Ni apa kan, Fakhr al-âlam (sall-Allahu ’alaihi wa sallam) ati ìwọ̀nba Ashâb ologo Rẹ ti ko ṣiyemeji lati fi ẹmi wọn rubọ wà; ni apa keji, àwùjọ àwọn aláìgbàgbọ́ oníjàgídíjàgan àti ìbínú kan péjọ láti wó Islâm wó pátápátá kí wọ́n sì pa wòlíì kan tí wọ́n bọlá fún nípa jíjẹ́ Habîb ti Allahu ta’âlâ. Laanu, laarin wọn, awọn ibatan ti Rasûl al-akram wa. Wọ́n ti wá sí Badr láti bá ọmọ ẹ̀gbọ́n wọn olólùfẹ́ jà.

Ọ̀gá wa, Wòlíì ṣàyẹ̀wò ètò àwọn ọmọ ogun Rẹ̀ ó sì tún ìtọ́ni Rẹ̀ ṣe. Nibayi, awọn Quraysh abọ̀rìṣà jade kuro ni ibudó wọn wọn bẹrẹ si ṣan si ọna afonifoji Badr... Pupọ ninu wọn ni a fi ihamọra bo. Pẹ̀lú ìgbéraga àti ìyangàn ńláǹlà, wọ́n ti dúró ní ipò láti kọlu ẹgbẹ́ ọmọ ogun Islâm. Nigba ti Ọ̀gá wa Rasûlullah ri ipo awọn abọ̀rìṣà yii, O lọ sinu agọ Rẹ pẹlu Hadrat Abû Bakr o si gbe ọwọ ibukun Rẹ soke o si bẹrẹ si bẹbẹ si Janâb al-Haqq, “Iwọ Rabb mi! Eyi ni awọn abọ̀rìṣà ti Quraysh wa pẹlu gbogbo igberaga ati igberaga wọn! Wọn n koju Rẹ; wọ́n ń sẹ́ wòlíì Rẹ̀. Olohun mi! Mo beere lọwọ rẹ lati mu ileri iranlọwọ ati iṣẹgun rẹ ṣẹ si mi! Olohun mi! Ti o ba fẹ iparun ti iwonba Musulumi yii, lẹhinna ko si ẹnikan lati jọsin fun ọ!”

Ni ọna yii, O bẹbẹ si Allahu ta’âlâ fun iranlọwọ leralera. Ibanujẹ pupọ ati ẹbẹ ti Ọga wa, Anabi tẹsiwaju titi ti ideri Rẹ fi ṣubu lati awọn ejika ibukun Rẹ. Láìlè farada ẹbẹ ọkan-ọkan yii, Hadrat Abû Bakr gbe ideri ibukun kuro ni ilẹ pẹlu ibọwọ nla o si gbe e si awọn ejika ibukun Ọ̀gá wa. Ó tù ú nínú nípa sísọ pé, “Kí a fi ẹ̀mí mi rúbọ fún ọ, ìwọ Rasûlallah! Ẹbẹ pupọ yii lati ọdọ rẹ yoo to! O ti foriti lori adura re si Rabb re! Nitootọ, Allahu ta’âlâ laipẹ yoo fun ọ ni iṣẹgun ti O ti ṣeleri fun ọ.” Ni akoko yẹn, oga wa ti awọn agbaye jade kuro ninu agọ nipa kika awọn âyat al-karîmas wọnyi, ni maal:

“Láìpẹ́, ó dájú pé a ó ṣẹ́gun àwùjọ yìí (ní Badr), wọn yóò sì yí ẹ̀yìn wọn padà, wọn yóò sì sá lọ. Ni deede diẹ sii, akoko ijiya wọn gangan wa ni qiyâmat. Ìdálóró ìgbà yẹn burú jù, ó sì korò jù.”14

Wòlíì olùfẹ́ wa wá sí iwájú ẹgbẹ́ ọmọ ogun Rẹ̀. O ka awọn âyat al-karîmas wọnyi si Ashâb ologo Rẹ, ni maal, “Ẹyin onigbagbọ! Nigbati o ba koju ogun ọta, duro ṣinṣin ki o darukọ orukọ Allahu ta’âlâ nigbagbogbo ki o le de igbala... Ẹ gbọ́ràn sí Allāhu àti anobi. Maṣe jiyan pẹlu ara wọn. Ki o ma ba kuna, padanu agbara ati okun. Ṣe suuru. Nitori Allahu ta’âlâ wa pelu awon ti won ni suuru.”15

Eyi yoo jẹ ogun akọkọ pẹlu awọn ọta lapapọ. Ogun ti fẹrẹ bẹrẹ. Ìtara ti dé òtéńté. Gbogbo Ashâb al-kirâm, lori Ọga wa Rasûl al-akram ti n ka âyat al-karîma ni maal, “darukọ orukọ Allahu ta’âlâ nigbagbogbo...” bẹrẹ si sọ ni iṣọkan, “Allahu akbar! Allahu akbar!” ati lati bẹbẹ Janâb al-Haqq lati fun wọn ni iṣẹgun. Bayi, wọn n duro de ifihan agbara lati ọdọ Ọga wa, Anabi.

Gẹ́gẹ́ bí àṣà ìgbà yẹn, kí ẹgbẹ́ ọmọ ogun méjì tó bẹ̀rẹ̀ sí í jà, àwọn akíkanjú yóò wá síwájú láti ẹ̀gbẹ́ méjèèjì, wọ́n á sì jà lójúkojú. Pẹlu ija yii, ibinu ati ifẹkufẹ ti ẹgbẹ mejeeji fun ija yoo pọ si ati pe wọn yoo gbona si ogun. Âmir ibn Hadramî, ọ̀kan lára àwọn abọ̀rìṣà, rú òfin yìí, ó sì ta ọfà sí ẹgbẹ́ ọmọ ogun Islâm. Ọfà na lu Mihjâ lati awọn Muhâjirs, o si di ajẹriku; ọkàn rẹ̀ alábùkún gòkè lọ sí Jannah. Ọ̀gá àwọn wòlíì náà sọ ìhìn rere fún ajẹ́rìíkú àkọ́kọ́ yìí nípa sísọ pé, “Mihjâ ni ọ̀gá àwọn ajẹ́rìíkú.” Awọn Ashâb al-kirâm ko lagbara lati ni ara wọn ninu. Sibẹsibẹ, wọn ko le ṣe paapaa gbigbe kekere laisi aṣẹ ti Ọga wa, Anabi. Ọkàn wọn ti ṣetan lati gbamu bi onina!

Nibayi, a rii pe eniyan mẹta lati inu ẹgbẹ ọmọ ogun abọ̀rìṣà dide siwaju. Iwọnyi ni awọn ọta ẹru ti Islâm lati ọdọ awọn ọmọ Rabîa, ‘Utba, arakunrin rẹ Shayba ati ọmọ rẹ Walîd. Wọn pariwo si awọn mujâhids, “Ṣe ẹnikẹni wa ninu yin ti o le ba wa ja?” Nigbati Hadrat Abû Huzayfa ti ni ilọsiwaju lati ba baba rẹ ‘Utba ja, Sultân ti awọn aye sọ fun u pe, “Duro!” Mu’âz ati Mu’awwaz, awọn ọmọ Iyaafin Afra, ati Abdullah ibn Rawâha lati awọn mujâhids ti Medîna ni ilọsiwaju. Wọn duro niwaju ‘Utba, Shayba ati Walîd. Wọ́n dúró, wọ́n múra sílẹ̀ pẹ̀lú idà lọ́wọ́.

Nfẹ ki wọn ṣafihan ara wọn, awọn abọ̀rìṣà beere, “Tani iwọ?” Nigbati wọn dahun pe, “A jẹ Musulumi lati Medîna,” awọn abọ̀rìṣà sọ pe, “A ko ni nkankan lati ṣe pẹlu rẹ! A beere fun awọn ọmọ Abdulmuttalib. A fẹ lati ba wọn ja,” nwọn si yipada si ọna ogun Islâm wọn si kigbe pe, “Iwọ Muhammad! Firanṣẹ awọn dọgba wa lati ọdọ awọn eniyan tiwa si wa!”

Lẹ́yìn tí Ó ti ṣe àdúrà rere fún àwọn mẹ́tẹ̀ẹ̀ta yìí Ashâb onígboyà ti Rẹ̀ ní ojú ogun, Ọ̀gá wa Rasûl al-akram (sall-Allahu ’alaihi wa sallam) pàṣẹ pé kí wọ́n padà sí ipò wọn. Lẹhinna O wo laarin Ashâb Rẹ o si wipe, “Eyin ọmọ Hâshim! Dide! Ija ni ọna ti o tọ si awọn ti o wa lati pa nûr ti Allahu ta’âlâ pẹlu awọn ẹsin eke wọn; ní àkọ́kọ́, èyí ni ohun tí Allahu ta’âlâ rán Wòlíì rẹ fún. Dide, O Ubayda! Dide, iwọ Hamza! Dide, iwo Alî!”

“ Olohun mi! Mu ileri Rẹ ṣẹ fun mi! Olohun mi! Ti O ba pa agbegbe kekere ti Islâm yii run, ko ni si ẹnikan ti o kù lori ilẹ lati jọsin fun Ọ mọ!”
Hadîth
ash-sharîf

Hadrat Hamza, Hadrat Alî ati Hadrat Ubayda, awọn kiniun ti Allahu ta’âlâ, wọ ibori wọn wọn si rin si papa. Nígbà tí wọ́n dúró níwájú wọn, àwọn abọ̀rìṣà náà béèrè pé, “Ta ni ìwọ? Ti o ba jẹ dọgba wa, a o ba ọ ja.” Nigbati wọn dahun, “Emi ni Hamza! Emi ni Alî! Emi ni Ubayda!” awọn abọ̀rìṣà sọ pe, “Iwọ jẹ eniyan ọlọla bi awa. A gba lati ba yin ja.” Botilẹjẹpe awọn mujâhids akọni ti Islâm pe awọn abọ̀rìṣà si îmân, wọn ko gba. Lórí èyí, gbogbo àwọn mẹ́tẹ̀ẹ̀ta ló fa idà wọn, wọ́n sì kọlu àwọn abọ̀rìṣà. Hadrat Hamza ati Hadrat Alî pa awọn alaigbagbọ ‘Utba ati Walîd ni gbigbe kan. Hadrat Ubayda ṣe Shayba lọgbẹ. Shayba naa ṣe Ubayda lọgbẹ. Hadrat Hamza ati Hadrat Alî wa si iranlowo Ubayda o si pa Shayba. Wọ́n gbé Hadrat Ubayda, wọ́n sì mú un wá sí iwájú Ọ̀gá wa Rasûlullah.16

Ẹjẹ ati ọra inu n ṣàn lati kokosẹ ibukun ti Hadrat Ubayda ibn Hârith. Ko san ifojusi si ipo tirẹ yii, o beere pe, “Ki a fi ẹmi mi rubọ fun ọ, Iwọ Rasûlallah! Ti mo ba ku ni ipo yii, ṣe Emi kii ṣe ajeriku?” Ọ̀gá wa, Anabi sọ pe, “Bẹẹni, iwọ jẹ ajeriku,” o si fun awọn iroyin ayọ ti o tọ si Jannah. (Hadrat Ubayda ku ni ibi ti a npe ni Safra, ni ọna pada lẹhin ogun naa.)

Awọn abọ̀rìṣà, ti o padanu awọn ọkunrin pataki mẹta wọn ninu ija yii, ni iyalẹnu. Bi o ti lẹ jẹ pe eyi, Abû Jahl n gbiyanju lati gbe ẹmi awọn ọmọ-ogun rẹ soke, nipasẹ wipe, “Maṣe ṣe aniyan nitori iku ‘Utba, Shayba ati Walîd; wọ́n sáré wọ inú ogun náà, wọ́n sì kú lásán. Mo bura pe a ko ni pada wa titi ti a fi gba awọn Musulumi ti a si fi okùn dè wọn.”

Ashâb al-kirâm akọni naa ko ni suuru lati fi ida wọn jẹ agbo abọ̀rìṣà yii niya ni kete bi o ti ṣee. Ọ̀gá wa, Anabi (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam) n tun adura yii ṣe nigbagbogbo, “Iwọ Allah mi! Mu ileri Rẹ ṣẹ fun mi! Olohun mi! Ti O ba pa agbegbe kekere ti Islâm yii run, ko ni si ẹnikan ti o kù lori ilẹ lati jọsin fun Ọ mọ!”

Nibayi, lati awọn ipo abọ̀rìṣà, ọkan ninu awọn akọni ati awọn tafàtafà ti o ni itara julọ ti Quraysh, Abdurrahmân, rin si oju ogun o si beere fun onija kan. Ọmọ Hadrat Abû Bakr ni; ṣugbọn ko tii di Musulumi. Ninu ooru ọsangangan ti Oṣu Keje, a rii pe eniyan lati awọn ipo mujâhids fa idà rẹ lẹsẹkẹsẹ o si lọ siwaju. Eniyan yii ni Hadrat Abû Bakr, ẹniti o ni ọla nipasẹ di Musulumi akọkọ ti o si de ipo Siddîq, ẹniti o jẹ eniyan ti o ga julọ lẹhin awọn woli. Ó gbéra láti bá ọmọ rẹ̀ jà. Sibẹsibẹ, oga ti awọn agbaye sọ fun u pe, “O Abâ Bakr! Ṣe o ko mọ pe o dabi oju wiwo mi ati eti igbọran! Maṣe fi ẹgbẹ mi silẹ! Gbogbo ipọnju ti o wa si ara ati ọkan mi ni itunu nipa wiwo oju ibukun rẹ. Jije pẹlu rẹ mu ọkan mi lagbara,” ati ṣe idiwọ fun u lati ja. Abû Bakr as-Siddîq ko le ṣai sọ fun ọmọ rẹ pe, “Iwọ eniyan buburu! Kini o ṣẹlẹ si ibatan rẹ pẹlu mi?”

Lẹhinna, a rii pe Sultân ti awọn woli, Ọga wa, Habîb al-akram mu iyanrin diẹ lati ilẹ. O ju iyanrin yii si ọta o si wipe, “Ki oju wọn ṣu dudu! Olohun mi! Fi iberu sinu ọkan wọn, jẹ ki ẹsẹ wọn wariri!” Lẹhinna O yipada si Ashâb Rẹ o si paṣẹ, “Ẹ kọlu!” Ashâb ologo, ti o nduro fun ifihan agbara kan, bẹrẹ ṣiṣe bi a ti kọ tẹlẹ. Laarin igbe ti “Allahu akbar! Allahu akbar!” awọn ọfa bẹrẹ si fò, awọn okuta ri ibi-afẹde wọn, awọn ọkọ ti o lu ihamọra. Awọn kiniun ti Allahu ta’âlâ, Hadrat Hamza n fi ida meji ja; Hadrat Alî, Hadrat ’Umar, Zubayr ibn Awwâm, Sa’d ibn Abî Waqqâs, Abû Dujâna17, ati Abdullah ibn Jahsh ti n wọle lati opin kan ti awọn ipo abọ̀rìṣà ti wọn si n jade ni ekeji, iyalẹnu awọn alaigbagbọ. Ọ̀kọ̀ọ̀kan wọn ti di odi agbára tí kò lè kọjá lọ. Awọn ohun ti “Allahu Akbar! Allahu Akbar!” kun aye; titobi ogo Allahu ta’âlâ lu awon alaigbagbo bi òòlù. Ọ̀gá wa, Anabi n bẹbẹ fun Allahu ta’âlâ pe, “Yâ Hayyu! Yâ Qayyûm! Yâ Hayyu! Yâ Qayyûm!” Hadrat Alî sọ pe, “Ni Badr, onigboya julọ ati akọni ninu gbogbo wa ni Rasûl ’alaihis-salâm. Oun ni o sunmọ julọ si awọn ipo abọ̀rìṣà. Nigbakugba ti a ba wa ninu iṣoro, a o sá di I.”

Awọn abọ̀rìṣà mu olori wọn, Abu Jahl, laarin wọn. Wọ́n wọ ẹnì kan lára wọn bí Abû Jahl, wọ́n sì mú kó dà bí òun. Orukọ eniyan lailoriire yii ni Abdullah ibn Munzir. Hadrat Alî kolu Abdullah. O ge ori rẹ ni iwaju Abû Jahl. Awọn abọ̀rìṣà naa tun wọ Abû Qays ni aṣọ bẹ́ẹ̀. Hadrat Hamza pa a.

Hadrat Alî n ba abọ̀rìṣà kan ja. abọ̀rìṣà náà yí idà rẹ̀ sí Hadrat Alî, idà rẹ̀ sì há sínú apata. Hadrat Alî yi ida re ti won n pe ni Zulfikâr si ara abọ̀rìṣà naa ti o wọ ihamọra. Bí ó ti ń gé abọ̀rìṣà náà láti èjìká rẹ̀ sí àyà rẹ̀ pẹ̀lú ìhámọ́ra rẹ̀, ó rí idà kan tí ń tàn sí orí rẹ̀. Ó yára sọ orí rẹ̀ sílẹ̀. Nigba ti ọkunrin ti o yi idà wi pe, “Gba! Eyi wa lati Hamza ibn Abdulmuttalib!” ori abọ̀rìṣà ṣubu si ilẹ ni ibori rẹ. Nigbati Hadrat Alî yipada ti o wo, o ri aburo baba rẹ Hadrat Hamza ija pelu ida meji. Nigbati Anabi wa ri ija Ashâb Re to bee, O yin won nipa wi pe, “Wọn ni kiniun Allahu ta’âlâ lori ile aye.”

“O Abâ Bakr! Ṣe o ko mọ pe o dabi oju wiwo mi ati eti igbọran! Maṣe fi ẹgbẹ mi silẹ! Gbogbo ipọnju ti o wa si ara ati ọkan mi ni itunu nipa wiwo oju ibukun rẹ. Jije pelu re mu okan mi lagbara.”
Hadîth
ash-sharîf

Ni aaye kan, idà Hadrat Ukâsha, ti o n ja lẹgbẹẹ Ọga wa Rasûlullah, fọ. Ní rírí ìyẹn, Wòlíì olùfẹ́ wa gbé ọ̀pá kan tí Ó rí lórí ilẹ̀, ó sì fi fún un. O ni, “O Ukâsha! Ja pẹlu eyi!” Ni kete ti Ukâsha gba ọpá naa, gẹgẹbi iṣẹ iyanu ti Anabi wa, o di idà gigun, didan pẹlu eti aarin ti o lagbara ati didasilẹ. Ó fi idà yìí pa ọ̀pọ̀ àwọn abọ̀rìṣà títí di òpin ogun náà.

Lakoko ija, oga wa ti awọn agbaye Rasûl al-akram (sall-Allahu ’alaihi wa sallam) tun n sọ pe hadîth ash-sharîf alabukun yii ti o ru Ashâb Rẹ gaan: “Mo bura nipasẹ Allahu ta’âlâ, ẹniti agbara Rẹ di wiwa mi mu, pe Haqq ta’âlâ yoo dajudaju fi awọn ti o ja loni pẹlu sũru ati ifarada, nireti fun itẹlọrun Janâb al-Haqq ati awọn ti wọn pa lakoko ti wọn nlọ lai yipada ni Jannah Rẹ.” Nigbati Umayr ibn Humâm gbọ awọn ọrọ ibukun wọnyẹn, o sọ pe, “Bawo ni iyanu! Bawo ni iyanu! Nitorinaa, ko si ohun ti o ṣe pataki ayafi di ajẹriku fun mi lati wọ Jannah!” O n ba awon ota ja, ni akoko kan naa, on so pe, “Ọkan le lo si Allahu ta’âlâ kii se pelu ipese ohun elo sugbon pelu iberu Haqq ta’âlâ, ise fun âkhirat ati sũru ati ifarada ni jihâd. Gbogbo awọn ipese miiran yatọ si iwọnyi yoo laiseaniani pari, tan!” Nípa bẹ́ẹ̀, ó jà títí ó fi di ajẹ́rìíkú.

Ogun naa ti le si. O kere ju awọn abọ̀rìṣà mẹta ti kọlu sahâbi kọọkan. Ko si ohun ti o le ṣe Ashâb ologo, ti o gbiyanju lati koju wọn pẹlu idà wọn, pada sẹhin. Wọn tun ni agbara nipa sisọ, “Allahu akbar! Allahu akbar!” ati pe ko rẹwẹsi lati kọlu lẹẹkansi ati lẹẹkansi. Ni akoko kan, ikọlu ti awọn abọ̀rìṣà pọ si. Ashâb al-kirâm wa ni ipo ti o nira.

Ni akoko yẹn, Ọga wa Rasûlullah, papọ pẹlu Hadrat Abû Bakr, wọ inu agọ Rẹ ti a ṣe lati awọn ẹka igi ọpẹ. Wòlíì wa tún bẹ̀rẹ̀ sí bẹ̀bẹ̀ fún Allahu ta’âlâ. “Eyin Rabb mi! Fun mi ni iranlọwọ ti o ṣe ileri fun mi!” Ni akoko yẹn, wahy sọkalẹ. Ni maal, “Ranti nigbati o n bẹbẹ fun Rabb rẹ fun iranlọwọ ati iṣẹgun, O si ti dahun ibeere rẹ o si gba adura rẹ nipa sisọ pe, ‘Emi yoo fun ọ ni agbara nitootọ pẹlu ẹgbẹrun angẹli, ti o nbọ ni ọkọọkan.’”18 Ọ̀gá wa, Anabi dide ni ẹẹkan o si sọ pe, “Ihin ayọ, Iwọ Abâ Bakr! Iranlọwọ Allahu ta’âlâ ti de ọdọ rẹ! Jabrâîl niyen! Lori awọn òkìtì iyanrin, ti o mu ijanu ẹṣin rẹ ati ihamọra, o nduro fun awọn aṣẹ.”

Gẹgẹbi a ti sọ ni Sûrah al-Anfâl, Janâb al-Haqq sọ fun awọn angẹli, ni maal, “Rabb rẹ fi han awọn angẹli: Mo wa pẹlu rẹ (ninu iranlọwọ ati atilẹyin fun awọn Musulumi). Nitorina, ṣe iranlọwọ fun awọn onigbagbọ (pẹlu ihin ayọ iranlọwọ), fun wọn ni agbara ati okun. Emi yoo sọ ẹru ati ibẹru sinu ọkan awọn alaigbagbọ. Ẹ ṣá wọn lọrùn, ki ẹ si fọ awọn oríkèé ika ọwọ ati ika ẹsẹ wọn. Nitoripe wọn tako Allahu ta’âlâ ati Rasûl Re. Ẹnikẹni ti o ba tako Allahu ta’âlâ ati Rasûl Re (yoo jiya ijiya Re), ijiya Allahu ta’âlâ le gidigidi!”19

Lori aṣẹ yii, Jabrâîl, Mikâîl ati Isrâfîl ’alaihimus-salâm, ọkọọkan mu ẹgbẹrun angẹli pẹlu wọn, gba awọn aaye wọn lẹsẹsẹ lẹgbẹẹ, ni apa ọtun ati ni apa osi Anabi olufẹ wa.20

Jabrâîl ‘alaihis-salâm ti wé láwàní ofeefee kan si ori rẹ. Àwọn áńgẹ́lì mìíràn sì ní láwàní funfun ní orí wọn. Wọ́n jẹ́ kí òpin láwàní wọn rọ̀ mọ́ ẹ̀yìn wọn, wọ́n sì ń gun ẹṣin funfun. Ọga wa Sarwar al-âlam sọ fun Ashâb Rẹ, “Awọn angẹli ni awọn ami ati awọn ami lori wọn. Iwọ, paapaa, ṣe ami kan ati samisi fun ararẹ!” Nigbana ni Zubayr ibn Awwâm fi aṣọ ofeefee kan we, Abû Dujâna si fi aṣọ pupa kan we bi turban si ori wọn. Hadrat Alî mu asia funfun kan, Hadrat Hamza si so iye eye ogongo kan si àyà rẹ.

Pẹlu awọn angẹli ti nwọle ni ogun, ipo naa yipada ni iṣẹju kan. Kódà kí Ashâb al-kirâm tó fi idà wọn ṣá ọ̀tá, orí rẹ̀ á yà kúrò nínú ara rẹ̀, á sì ṣubú lulẹ̀. Wọ́n rí i pé àwọn ènìyàn tí a kò mọ̀ ń bá àwọn abọ̀rìṣà jà ní apá ọ̀tún àti òsì, níwájú àti lẹ́yìn Ọ̀gá wa, Wòlíì.

Hadrat Sahl sọ pé: “Nígbà Ghazâ ti Badr, nígbà tí a bá fi idà wa lé orí abọ̀rìṣà kan, a ó rí orí rẹ̀ tí ó yà sọ́tọ̀ kúrò nínú ara rẹ̀, tí yóò sì já sílẹ̀ kí idà tó kan ibi tí a fojú sí!”

Ipaniyan Abû Jahl

Abû Azîz ibn Umayr, ẹni tó ru àsíá àwọn abọ̀rìṣà, ni wọ́n mú. Alakoso wọn, Abû Jahl, n ka awọn ewi nigbagbogbo lati ṣe iwuri fun awọn Qurayshîs ati igbiyanju lati mu iṣesi awọn ọmọ ogun rẹ dara si. Ó ń gbógun ti bí ọ̀dọ́kùnrin, ó ń fọ́nnu pé, “Ìyá mi bí mi fún ọjọ́ wọ̀nyí!” ó sì ń ru àwọn yòókù sókè.

Ubayda ibn Sa’îd, ọkan lara awọn abọ̀rìṣà, wa ni ihamọra ni kikun. Oju rẹ nikan ni o han. O n yi ẹṣin rẹ pada, o sọ pe, “Emi ni Abû Zâtulkarish! Emi ni Abû Zâtulkarish!” iyẹn ni, “Emi ni baba ikun (Mo ni ikun nla).” O n koju awọn Musulumi ni ọna ti o yatọ. Mujâhid akikanju, Hadrat Zubayr ibn Awwâm, sunmọ ọdọ rẹ, o fojusi oju rẹ gan-an o si ju ọ̀kọ̀ rẹ̀, o n sọ pe, “Allahu akbar!” Lẹ́yìn tí ọ̀kọ̀ náà ti rí àfojúsùn rẹ̀, ó gbá a láti orí ẹṣin rẹ̀ dé ilẹ̀. Nigbati Hadrat Zubayr de ọdọ rẹ, Ubayda ti ku. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ó fi ẹsẹ̀ rẹ̀ lé ẹ̀rẹ̀kẹ́ rẹ̀, tí ó sì fi gbogbo agbára rẹ̀ fà, ọ̀kọ̀ náà jáde pẹ̀lú ìṣòro; ó ti tẹ̀.

Akikanju ti Hadrat Zubayr fihan ni Ogun Badr jẹ nla. Ko si aaye lori ara rẹ ti ko farapa. Ọmọkunrin rẹ Urwa ṣapejuwe ipo yii, “Baba mi ti gba awọn ikọlu idà pataki mẹta. Ọkan ninu wọn wà lori ọrùn rẹ. Egbo naa fi iru aleebu ti o jinlẹ silẹ ti mo le fi ika mi sinu rẹ.”

Abdurrahmân ibn Awf tun n ba awọn Qurayshî ja ija lile. Ó ń lu ẹnikẹ́ni tí ó bá dojú kọ láìfiyè sí ẹ̀jẹ̀ tí ń ṣàn láti ọgbẹ́ rẹ̀. Hadrat Abdurrahmân sọ iṣẹlẹ kan ti o jẹri bi atẹle:

“Fun iṣẹju kan, ko si ẹnikan ti o kù niwaju mi. Nigbati mo wo yika, awọn ọdọmọkunrin meji lati Ansâr mu oju mi. Mo fẹ lati wa nitosi awọn alagbara julọ ninu wọn. Ọkan ninu awọn ọdọ meji wọnyi wo mi, lẹhinna yipada si mi o beere pe, ‘O aburo! Ṣe o mọ Abû Jahl?’ Mo dahun pe, ‘Bẹẹni, Mo mọ ọ.’ Nigbati mo beere lọwọ rẹ, ‘Ọmọ arakunrin mi, kini iwọ yoo ṣe pẹlu Abû Jahl?’ o dahun pe, ‘Wọn sọ fun mi pe o kẹgàn Rasûlullah. Mo bura fun Allahu ta’âlâ pe ni kete ti mo ba ri i, Emi ko ni fi i sile laelae titi emi o fi pa a tabi titi emi o fi ku.’ Ẹnu ya mi nitootọ nipasẹ ọrọ ti o daju ati ipinnu ti ọdọmọkunrin kan ti o ni itara.

“( Ìwọ Ashâb mi!) Awọn angẹli ni awọn ami ati awọn ami lori wọn. Iwọ, paapaa, ṣe ami kan ati samisi fun ararẹ!” Hadîth ash-sharîf

Ọdọmọkunrin miiran tun wo mi o si sọ bi ekeji ti sọ. Ni akoko yii, Mo rii Abû Jahl! Lara awọn ọmọ ogun ọta, o nlọ nigbagbogbo si ati sẹhin. Nigbati mo wipe, ‘Eyin odo! Ẹni yẹn ti o yara lọ si ati sẹhin ni Abû Jahl,’ lẹsẹkẹsẹ wọn mu idà wọn ti wọn si sunmọ Abû Jahl. Wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí jà. Awọn ọdọmọkunrin wọnyi ni awọn arakunrin Mu’âz ati Mu’awwaz, awọn ọmọ Iyaafin Afra.”

Nibayi, Mu’âz ibn Amr, ọkan ninu awọn akọni Ashâb al-kirâm, ni aye lati sunmọ Abû Jahl. Ó kọlu Abû Jahl, ẹni tí ó wà lórí ẹṣin tí ó ní ìrù gígùn, ó sì fi gbogbo agbára rẹ̀ lu ẹsẹ̀ rẹ̀. Ẹsẹ Abû Jahl ṣubu si ilẹ. Lẹhinna, Ikrima, ti ko tii di Musulumi, wa lati ṣe iranlọwọ fun baba rẹ o bẹrẹ si ba Hadrat Mu’âz ibn Amr ja.

Ni akoko yẹn, awọn arakunrin Mu’âz ati Mu’awwaz dide siwaju bi falcon. Wọ́n lu gbogbo èèyàn níwájú wọn, wọ́n sì dé Abû Jahl. Wọ́n fi idà lù ú títí tí wọ́n fi rò pé ó ti kú.

Hadrat Mu’âz ibn Amr farapa ni ọwọ ati apa rẹ nigba ti o n ba Ikrima ja. Wọ́n gé ọwọ́ alábùkún rẹ̀ kúrò ní ọrùn-ọwọ́ rẹ̀, wọ́n sì fi awọ ara kan so kọ́. Mu’âz ibn Amr, ti ọkàn rẹ̀ wà lórí ìjà, ko ni akoko lati padanu fun ọwọ rẹ, lati fi ipari si fun itọju. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé awọ ara kan ni ọwọ́ rẹ̀ tí wọ́n gé, ó ń jà lọ́nà akíkanjú.

Allahu akbar! Kini îmân ti o lagbara! Kini oju lati ri! Lẹhin ija bii eyi fun igba diẹ, Hadrat Mu’âz rii pe agbara rẹ lati gbe dinku. Ọwọ rẹ ti o gbọgbẹ ni o fa eyi. Lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ ló fi ẹsẹ̀ tẹ̀ ẹ́ mọ́lẹ̀, ó fà á ya, ó sì jù ú lọ…21

Nawfal ibn Huwaylid, ọta oníkà ti Islâm, jẹ ọkan ninu awọn aṣaju olokiki julọ ti Quraysh. Ó máa ń pariwo nígbà gbogbo, ó sì ń gbìyànjú láti ru agbo àwọn abọ̀rìṣà rú. Nigbati Ọ̀gá wa, Anabi ri iwa rẹ, O gbadura, “Olohun mi! Ran mi lọwọ lodi si Nawfal ibn Huwaylid. Ṣẹgun rẹ.” Nigbati Hadrat Alî, kiniun ti Allahu ta’âlâ, ri Nawfal abọ̀rìṣà, o lu u ni ẹẹkan. Ó gé idà rẹ̀ líle débi pé ó gé ẹsẹ̀ rẹ̀ méjèèjì, bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé wọ́n fi ìhámọ́ra bò wọ́n, ó sì gé idà rẹ̀ mọ́ ọrùn rẹ̀, ó sì gé orí rẹ̀.22

Umayya ibn Khalaf, ti o maa n gbe Bilâl al-Habashî sori iyanrin gbigbona ti o si fi awọn apata nla si àyà rẹ, jẹ ọkan ninu awọn abọ̀rìṣà ti o ni ìkà julọ. Ọta Islâm yii, ti o lo gbogbo aye lati fi iya jẹ Ọ̀gá wa Rasûlullah (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam), n gbiyanju lati ko awọn abọ̀rìṣà jọ ni afonifoji Badr ati igbiyanju lati pa nûr ti Islâm. Hadrat Bilâl, ẹniti o ri ipo tirẹ yii, sunmọ o si duro niwaju rẹ pẹlu idà rẹ o si sọ pe, “O Umayya ibn Khalaf, olori aigbagbọ! Ti iwọ ba la a ja, ki emi ma la a ja!” o kọlu. Nigbati o wipe, “Ẹyin arakunrin Ansârî! Iranlọwọ, olori aigbagbọ wa nibi!” awọn Ashâb al-kirâm yi Umayya ka ti wọn si pa a ni ẹẹkan.23

Ko si olori ninu awọn abọ̀rìṣà ogun mọ. Ko si ọkan ninu wọn ti o mọ kini lati ṣe; wọ́n ń gbìyànjú láti sá lọ. Odi aigbagbọ ti wó. Ashâb ologo tesiwaju lati lepa wọn. Wọ́n kó àwọn kan lára àwọn abọ̀rìṣà náà lẹ́wọ̀n. Abbas, aburo baba ti Anabi olufẹ wa, wa ninu awọn igbekun.24

Iṣẹgun jẹ ti awọn onigbagbọ

Ọ̀gá wa, Anabi (sall-Allahu ’alaihi wa sallam) beere Ashâb ologo Rẹ, “Ṣe ẹnikẹni ni alaye nipa Nawfal ibn Huwaylid?” Hadrat Alî siwaju o si wipe, “O Rasûlallah! Mo ti pa a.” Wòlíì olùfẹ́ wa, tí inú rẹ̀ dùn sí ìròyìn yìí, sọ takbîr, “Allahu akbar!” o si wipe, “Allahu ta’âlâ gba adura mi nipa re.”

Nigbati won so fun Un pe won pa Umayya ibn Khalaf, inu re dun pupo o si wipe, “Alhamdulillâh! O ṣeun si Allahu ta’âlâ. Rabb mi ti fi idi ẹrú Rẹ mulẹ o si so esin Re ga.”

Nipa Abû Jahl, Ọga wa Rasûl al-akram sọ pe, “Mo ṣe iyalẹnu kini Abû Jahl ṣe, kini o ṣẹlẹ si i? Tani yoo lọ wa a?” Ó pàṣẹ pé kí wọ́n wá òun lára àwọn tó ti kú. Wọn wa ṣugbọn wọn ko ri i. Ọ̀gá wa, Anabi sọ pe, “Wa a, Mo ṣe ileri nipa rẹ. Ti o ko ba le da a mọ, wa aleebu lori orokun rẹ. Ni ojo kan, on ati emi wa ni ajọ Abdullah ibn Jud’ân. A jẹ ọdọ. Mo tobi diẹ ju u lọ. Nígbà tí mo há mi mọ́lẹ̀, mo tì í. O ṣubu lori ẽkun rẹ. Ọkan ninu awọn ẽkun rẹ ti farapa, ati aleebu ipalara yii ko rọ lati orokun rẹ.”

Lori eyi, Abdullah ibn Mas’ûd lọ lati wa Abû Jahl. Ó rí i ní ọgbẹ́, ó sì mọ̀ ọ́n. O beere, “Ṣe iwọ Abû Jahl?” O tẹ ẹsẹ rẹ si ọfun Abû Jahl. Ó mú irùngbọ̀n rẹ̀, ó sì fà á. O ni, “O ota Allahu ta’âlâ! Njẹ Allahu ta’âlâ nikẹhin rẹ ọ silẹ?” Abû Jahl dahun pe, “Kilode ti Oun yoo fi rẹ mi silẹ! Iwọ darandaran agutan! Ki Olohun rẹ iwọ silẹ. O ti gun oke kan si aaye ti o ga pupọ! Sọ fun mi, ẹgbẹ wo ni iṣẹgun jẹ.” Hadrat Ibn al-Mas’ûd sọ pe, “Iṣẹgun jẹ ti Allah ati Rasûl Rẹ.” Lakoko ti o yọ ibori Abû Jahl kuro, o sọ pe, “O Abû Jahl! Emi yoo pa yin.” Abû Jahl ṣe afihan aigbagbọ, igberaga ati igberaga rẹ nipa sisọ pe, “Iwọ kii ṣe akọkọ ti awọn ti o pa awọn olori orilẹ-ede wọn. Ṣugbọn otitọ ni pe, yoo ṣoro pupọ fun mi pe iwọ ni o pa mi. O kere ju ge ọfun mi nitosi àyà mi ki ori mi yoo han ọlanla!”

Nigba ti Ibn al-Mas’ûd ko le fi ida ara re ge ori Abû Jahl, o fi ida Abû Jahl ge e, o si mu ohun ija, ihamọra, ibori ati ori re wa fun Oga wa, Anabi. O ni, “Ki a fi awon obi mi rubọ fun ọ, Iwọ Rasûlallah! Eyi ni ori Abû Jahl, ọta Allahu ta’âlâ.” Woli olufẹ wa wipe, “Ko si ọlọrun kan bikoṣe Allah.” Lẹhinna O dide o si lọ si ara Abû Jahl. Ó ní, “Ìyìn wà lọ́dọ̀ Allahu ta’âlâ, nítorí Ó sọ ọ́ di asán, Ó sì rẹ̀ ọ́ sílẹ̀. Eyin ota Olohun! Iwọ ni Farao ummat yii.” Lẹhinna O dupẹ lọwọ Allahu ta’âlâ nipa sisọ pe, “Iwọ Rabb mi! O ti mu ileri Re ṣẹ fun mi.”

“Mo sọ nípa orúkọ Rabb mi, ẹni tí ó rán mi gẹ́gẹ́ bí wòlíì tòótọ́, pé ẹ̀yin kò gbọ́ mi ju bí wọ́n (àwọn òkú àwọn abọ̀rìṣà) ṣe ń gbọ́ mi lọ. Sugbon won ko le dahun.”
Hadîth ash-sharîf

Ọ̀gá wa, Rasûlullah (sall-Allahu ’alaihi wa sallam) jẹ ki a tọju awọn ọgbẹ Ashâb al-kirâm ti o farapa. Ó ní kí wọ́n wá àwọn tí wọ́n di ajẹ́rìíkú rí. Awọn ajẹriku mẹrinla wa, mẹfa lati Muhajirin ati mẹjọ lati Ansâr. Nigba ti ọkàn alabukun gbogbo wọn fò lọ si Jannah, ãdọrin eniyan ni a pa, ãdọrin ènìyàn ni a sì kó nígbèkùn nínú àwọn abọ̀rìṣà tí wọ́n gbìyànjú láti pa nûr ti Islâm.

Ọ̀gá wa Rasûlullah rán Abdullah ibn Rawâha àti Zayd ibn Hâritha lọ sí Medîna láti sọ ìhìn rere ìṣẹ́gun.

Ọga wa, Anabi dari namâz janâza fun25 awọn ajẹriku o si mu wọn sin sinu iboji wọn.

Wọ́n ju mẹ́rìnlélógún lára àwọn òkú àwọn abọ̀rìṣà náà sínú kànga gbígbẹ kan, àwọn yòókù sì sínú kòtò, wọ́n sì fi ilẹ̀ kún wọn.

Ọga agbaye wa si kanga pẹlu Ashâb ọlọla Rẹ o si wipe, “Eyin awọn ti a sọ sinu kanga!” ati tẹsiwaju nipa sisọ awọn orukọ ti awọn abọ̀rìṣà ti a pa pẹlu awọn orukọ baba wọn, “Iwọ ‘Utba ibn Rabîa! Eyin Umayya ibn Khalaf! Eyin Abû Jahl ibn Hishâm! ... Ẹ wo irú ènìyàn búburú tí ẹ jẹ́ sí wòlíì yín! Ẹ sẹ́ mi, ṣùgbọ́n àwọn mìíràn fọwọ́ sí mi, wọ́n sì jẹ́rìí sí mi. Ẹ lé mi kúrò ní ìlú mi, ilẹ̀ mi. Àwọn mìíràn ṣílẹ̀kùn wọn fún mi, wọ́n sì gbá mi mọ́ra. Ẹ bá mi jagun, àwọn mìíràn ràn mí lọ́wọ́. Ṣé ẹ ti rí ohun tí Rabb mi ṣèlérí fún yín? Èmi ti rí ìṣẹ́gun tí Rabb mi ṣèlérí gbà.”

Hadrat ‘Umar beere, “O Rasûlallah! Ṣe o n sọ awọn wọnyi fun awọn okú?” Lori eyi, Ọ̀gá wa Rasûl al-akram sọ pe, “Mo sọ nipa orukọ Rabb mi, Ẹniti o rán mi gẹgẹbi woli otitọ, pe ẹyin ko gbọ mi ju wọn lọ. Sugbon won ko le dahun.”

Awọn abọ̀rìṣà, lakoko ti wọn n salọ kuro ni oju ogun lati gba ẹmi wọn là, wọn ko le gba ohunkohun ti wọn mu wa. Gbogbo awọn wọnyi ṣubu si ọwọ awọn Musulumi. Ọ̀gá wa, Anabi pin ikogun naa laarin gbogbo Ashâb Rẹ ti o darapọ mọ Ogun Badr ati awọn ti o wa ni iṣẹ. Wọn duro ni Badr fun oru mẹta diẹ sii ati pada si Medîna lẹhin ọjọ mọkandinlogun.

Nibayi, Abdullah ibn Rawâha ati Zayd ibn Hâritha, ti a ti rán bi awọn olupolongo, sunmọ Medîna. Ni ọjọ Sundee, ni aarin owurọ, nigbati wọn de ibi ti a mọ si Aqiq, wọn pinya. Abdullah ibn Rawâha wọ Medîna lati ọna kan ati Zayd ibn Hâritha lati omiran. Wọ́n ń lọ láti ilé dé ilé tí wọ́n ń kéde ìṣẹ́gun.

Abdullah ibn Rawâha, akéwì Ọ̀gá wa Rasûlullah, ń kéde ìṣẹ́gun náà sókè nípa kíka;

Eyin Ansâr! Mo fun yin ni ihin ayọ bayi,
Anabi Olohun wa lailewu o si wa laaye.
Wọ́n pa àwọn abọ̀rìṣà náà, wọ́n sì mú wọn gẹ́gẹ́ bí ẹlẹ́wọ̀n,
Lara awọn igbekun ni awọn eeyan olokiki ati pataki.
Gbogbo awon omo Rabîa ati Hajjâj, pelu,
Abû Jahl Amr ibn Hishâm ni a pa ni Badr.

Hadrat Asim ibn Adiy beere, “Eyin Ibn ar-Rawâha! Ṣe ohun ti o sọ ni otitọ?” Abdullah ibn Rawâha sọ pe, “Bẹẹni, Mo bura fun Ọlọhun pe otitọ ni! Inshâallah (ti o ba fẹ Allah), Rasûlullah yoo wa ni ọla pẹlu awọn igbekun ti ọwọ wọn so!”

Iku Hadrat Ruqayya

Ni ọjọ yẹn, Hadrat Ruqayya (radiy-Allahu ‘anhâ), ọmọbinrin Anabi olufẹ wa, ti ku. Ọkọ rẹ, Hadrat ‘Uthmân ti dari namâz janâza rẹ. Ìròyìn ìṣẹ́gun lórí ìbànújẹ́ yìí fún wọn ní ìtura díẹ̀.

Ọ̀gá wa, Anabi (sall-Allahu ’alaihi wa sallam) ati Ashâb Rẹ dupẹ lọwọ Allahu ta’âlâ, ẹniti o fun wọn ni iṣẹgun Badr, wọn si ṣe sajda ti shukr (ọpẹ), lẹhinna gbera lọ si Medîna al-Munawwarah pẹlu awọn igbekun.

Abdullah ibn Rawâha àti Zayd ibn Hâritha, tí wọ́n ti mú ìhìn rere wá ṣáájú, sọ ohun tó ṣẹlẹ̀ ní Ghazâ ti Badr àti àwọn tí wọ́n di ajẹ́rìíkú. Awọn ọmọde, awọn obinrin ati awọn eniyan ti o wa ni iṣẹ ti o duro ni Medîna ti yọ fun iṣẹgun naa. Wọ́n jáde kúrò nílùú náà láti kí Ọ̀gá wa, Wòlíì. Hâritha ibn Surâqa wa lara awọn ajẹriku. Ìyá rẹ̀ Rabî ti gbọ́ pé ọfà ọ̀tá pa ọmọ òun nígbà tó ń mu omi láti inú adágún omi. Nigbati iya wa Rabî gbo iroyin yii, o ni, “Emi ko ni sunkun fun omo mi titi Rasûl ’alaihis-salâm yoo fi de. Nigbati O ba bu ọla fun Medîna, Emi yoo beere lọwọ Rẹ. Ti ọmọ mi ba wa ni Jannah, Emi kii yoo sọkun. Ti o ba wa ni Jahannam, Emi yoo ta ẹjẹ silẹ, dipo omije, lati oju mi.”

“O Abbâs! Allahu ta’âlâ mọ ti o ba jẹ Musulumi. Ti o ba n sọ otitọ, Allahu ta’âlâ yoo san ẹsan fun ọ dajudaju. Ṣugbọn ni irisi o lodi si wa. Ti o ni idi ti o ni lati sanwo fun itusilẹ rẹ.” Hadîth ash-sharîf

Nigbati Anabi olufẹ wa bu ọla fun Medîna pẹlu Ashâb al-kirâm ibukun Rẹ, Rabî wa si iwaju Rẹ o si wipe, “Ki a fi awọn obi mi rubọ fun ọ, Iwọ Rasûlallah! O mọ ifẹ mi fun ọmọ mi Hâritha. Ṣé ó di ajẹ́rìíkú, ó sì wọ Jannah? Bí ó bá rí bẹ́ẹ̀, èmi yóò ní sùúrù. Ti kii ba ṣe bẹ, Emi yoo ta ẹjẹ silẹ lati oju mi.” Ọ̀gá wa Habîb al-akram fún un ní ìhìn rere, “O Umm Hâritha! Ọmọkunrin rẹ ko si ni ọkan ṣugbọn ni ọpọlọpọ awọn Jannahs. Ibi rẹ wa ni Firdaws (ipele giga ti Jannahs).” Lori eyi, Rabî sọ pe, “Emi ko ni sunkun fun ọmọ mi.” Sultân ti agbaye beere fun ife omi kan. Nitori aanu Re, O fi owo ibukun Re sinu omi o si gbe e jade. O ni iya Hadrat Hâritha ati arabinrin rẹ mu omi yii. O tun fi omi yi tutu oju ati ori wọn. Lẹhin ọjọ yẹn, awọn oju ti Rabî ati ọmọbirin rẹ jẹ itanna pupọ. Wọn tun ni igbesi aye gigun pupọ.

Ọ̀gá wa, Itọsọna agbaye (‘alaihi afdalus-salawât), pin awọn igbekun aadọrin ti a mu wa si Medîna laarin Ashâb Rẹ, O si paṣẹ pe ki wọn ṣe daradara si wọn. Ko tii si wahy lati ọdọ Allahu ta’âlâ nipa ipo awọn igbekun naa. Lẹhin ti O ba Ashâb Rẹ gbìmọ̀, Ọga wa Rasûlullah pinnu pe a o tu awọn igbekun silẹ ni paṣipaarọ fun irapada. A pinnu iye irapada naa gẹgẹ bi ohun-ini ìgbèkùn kọ̀ọ̀kan. Àwọn tí kò ní ohun ìní tí wọ́n sì mọ̀ọ́kọ-mọ̀ọ́kà yóò kọ́ àwọn mẹ́wàá tí kò mọ̀ọ́kọ-mọ̀ọ́kà ní Medîna bí wọ́n ṣe ń kà àti bí wọ́n ṣe ń kọ̀wé, lẹ́yìn náà wọ́n lè lọ sí Mẹ́kà. Ọ̀gá wa, Anabi sọ fun aburo baba rẹ, Abbas, ti o wa ninu awọn igbekun, “O Abbâs! Sanwo fun itusilẹ ara rẹ, ti ọmọ arakunrin rẹ Uqayl (Aqîl) ibn Abî Tâlib ati ti Nawfal ibn Hârith. Nitori iwọ jẹ ọlọrọ.” Hadrat Abbâs sọ pe, “O Rasûlallah! Musulumi ni mi. Awọn Quraysh mu mi wá si Badr lodi si ifẹ mi.” Rasûlullah dahun pe, “Allahu ta’âlâ mọ boya o jẹ Musulumi. Ti o ba n sọ otitọ, Allahu ta’âlâ yoo san ẹsan fun ọ dajudaju. Ṣugbọn ni irisi o lodi si wa. Ti o ni idi ti o ni lati sanwo fun itusilẹ rẹ.” Nigbati Abbâs sọ pe, “O Rasûlallah! Emi ko ni ọrọ miiran ju 800 dirham ti o mu bi ikogun,” Ọga wa, Anabi sọ pe, “O Abbâs! Kilode ti o ko sọ nipa wura yẹn?” O beere “Ewo goolu?” Nigbati Anabi olufẹ wa dahun pe, “Wura ti o fi fun iyawo rẹ Umm al-Fadl, ọmọbinrin Hârith, ni ọjọ ti o kuro ni Mekka! Nigbati o ba fun wọn, ko si ẹlomiran pẹlu rẹ. Wura, eyiti o sọ fun Umm al-Fadl, ‘Emi ko mọ ohun ti yoo ṣẹlẹ si mi lakoko irin-ajo yii. Ti ohun kan ba ṣẹlẹ si mi ti emi ko le pada, eyi ni tirẹ, pupọ ni fun Fadl, eyi jẹ fun Abdullah, pupọ ni fun Ubaydullah, ati pe eyi jẹ fun Qusam.’” Ẹnu ya Hadrat Abbâs o si wipe, “Mo bura pe ko si ẹnikan pẹlu wa nigba ti mo fi wura yẹn fun iyawo mi. Bawo ni o ṣe mọ eyi?” Ọ̀gá wa, Anabi dahun pe, “Allahu ta’âlâ sọ fun mi.” Nigbana ni Hadrat Abbâs sọ pe, “Mo jẹri pe iwọ ni Rasûl Allahu ta’âlâ ati pe o sọ otitọ,” ati ka Kalima ash-shahâda.26 Nigbati Hadrat Abbâs di Musulumi, Ọ̀gá wa, Anabi yàn a ni Mekka. Ó pàṣẹ fún un pé kí ó dáàbò bo àwọn Mùsùlùmí níbẹ̀ kí ó sì fi ìròyìn ránṣẹ́ nípa àwọn ọ̀tá Islâm.

A sọ fun awọn Quraysh, ti a ṣẹgun ni Ghazâ ti Badr, pe wọn le gba awọn igbekun wọn pada nipa sisan irapada. Sibẹsibẹ, Nadr ibn Hârith, ti o ti joró ti o si fi iya jẹ Ọga awọn Anabi ṣaaju Hegira, ni a ge ori rẹ. Bakannaa, Uqba ibn Abî Mu’ayt, ti o ti fi ifun rakunmi kan si ẹhin ibukun Anabi olufẹ wa nigba ti O n ṣe namâz ni Kâ’ba, ni a pa. Nígbà tí orí ọ̀tá oníkà Islâm yìí yà kúrò nínú ara rẹ̀, Ọ̀gá wa Rasûlullah gbóríyìn fún Allahu ta’âlâ. O lo si egbe re o si wipe, “Wallahi, Emi ko mo enikeni bi o ti buru to, eniti o sẹ Allahu ta’âlâ, Rasûl Re ati Qur’ân al-karîm ti o si fi Rasûl Re lele si ijiya leyin ijiya.”

Awọn igbekun duro pẹlu Ashâb al-kirâm (‘alaihimur-ridwân) titi ti awọn alabojuto wọn fi mu wọn ni paṣipaarọ fun irapada. Gbogbo awọn sahâbî tọju awọn igbekun daradara ati pin ounjẹ wọn pẹlu wọn. Arakunrin Mus’ab ibn Umayr, Abû Aziz, wa lara awọn igbekun. O sọ pe, “Emi naa jẹ igbekun ni ile Musulumi Medînan kan. Wọ́n ń tọ́jú mi dáadáa, wọ́n sì ń fún mi ní búrẹ́dì tí wọ́n máa ń jẹ ní òwúrọ̀ àti ìrọ̀lẹ́, àwọn fúnra wọn sì ń jẹ dàbínù nìkan. Nigbakugba ti ọkan ninu wọn ba ni akara kan, yoo mu wa taara si mi. Níwọ̀n bí ojú ti ti tì mí, èmi yóò fi búrẹ́dì náà padà fún ẹni tí ó mú wá. Sugbon oun yoo tun da pada fun mi.”

Lẹẹkansi, ọkan ninu awọn igbekun ti a npè ni Yazîd lati Quraysh sọ itan naa gẹgẹbi atẹle: “Lakoko ti awọn Musulumi n pada lati Badr si Medîna, wọn jẹ ki awa igbekun gun awọn ẹranko, wọn si fi ẹsẹ lọ.”

Ọmọ arabinrin Khadîja radiy-Allahu ‘anhâ, ana Ọ̀gá wa, Anabi, Abu’l-Âs ibn Rabî wa lara awọn igbekun. Abu’l-Âs jẹ ọkan ninu awọn oniṣowo Mekka ati pe o ni ohun-ini pupọ. O jẹ olokiki fun igbẹkẹle ati ibowo rẹ. Nigbati a n fi irapada fun awọn igbekun ranṣẹ lati Mekka, Hadrat Zaynab rán ẹgba ti iya rẹ fi ta a lọrẹ ni igbeyawo rẹ lati pari awọn irapada. Nigbati awọn irapada de, Ọga wa, Anabi (sall-Allahu ’alaihi wa sallam) mọ ẹgba o si wipe, “O Ashâb mi, ti o ba ri pe o yẹ, ẹ fi igbekun ọmọbinrin mi Zaynab ranṣẹ pẹlu ìràpadà naa.” Ashâb al-kirâm gba. A gba Abu’l-Âs laaye lati lọ si Mekka pẹlu ohun-ini rẹ, lori majemu pe oun yoo ran Zaynab lọ si Medîna. Abu’l-Âs ran Zaynab ati awọn ẹlẹgbẹ rẹ pẹlu arakunrin rẹ Kinâna. Nígbà tí wọ́n gbọ́ èyí, inú bí àwọn abọ̀rìṣà náà, wọ́n sì rán àwọn kan lára àwọn ọkùnrin wọn lẹ́yìn wọn. Wọ́n bá wọn ní Zî-Tuwâ. Nigba ti Habar ibn al-Aswad ju ọ̀kọ̀ rẹ̀, ibakasiẹ naa ya, o si ju Hadrat Zaynab lati ẹhin re si ile. Kinâna da ọfà rẹ̀ sílẹ̀ níwájú rẹ̀, ó sì wí pé, “Èmi yóò pa ẹnikẹ́ni tí ó bá gbìyànjú láti pa Zaynab run.” Ó mú Zaynab kúrò ní Mekka ó sì mú un wá sí ibi tí wọ́n ń lọ. Hadrat Zaynab ṣaisan nitori ọgbẹ rẹ. O loyun. Nigbati o de Medîna, o padanu ọmọ rẹ. Rasûl ’alaihis-salâm banujẹ gidigidi nigbati O gbọ eyi.

Òtítọ́ náà pé wọ́n ṣẹ́gun àwọn abọ̀rìṣà ní Badr, àti pé wọ́n sá kúrò lójú ogun ní ipò ìbànújẹ́, ó fa ìyàlẹ́nu ńláǹlà ní Mẹ́kà. Abajade ti wọn ko nireti rara tabi paapaa ro pe o ti farahan. Abû Lahab ati awọn abọ̀rìṣà miiran ko gbagbọ awọn ọrọ ti akọkọ eniyan ti o mu awọn iroyin. Nigbati Abû Sufyân, ti o salọ kuro ni oju ogun, wa si Mekka, wọn pe e lẹsẹkẹsẹ. Abû Lahab beere lọwọ rẹ pe, “Ọmọ arakunrin mi! Sọ fun wa, bawo ni o ṣe ṣẹlẹ?” Abû Sufyân joko nibẹ. Ọpọlọpọ eniyan ngbọ lakoko ti wọn duro. Abû Sufyân sọ fún wọn pé:

“Maṣe beere paapaa, nigba ti a lodi si awọn Musulumi, o dabi ẹnipe a so ọwọ wa. Wọn ṣe bi wọn ṣe fẹ. Wọ́n pa àwọn kan lára wa, wọ́n sì kó àwọn míì. Mo bura pe Emi ko da tabi ṣofintoto eyikeyi ninu awọn eniyan wa. Nítorí pé nígbà yẹn, a pàdé àwọn èèyàn tí wọ́n wọ aṣọ funfun lórí ẹṣin ewú láàárín ilẹ̀ ayé àti ojú ọ̀run. Ko si ohun ti o le duro lodi si wọn, tabi ẹnikẹni ko le tako wọn!”

“Wallahi, nko mo enikeni ti o buru bi iwo (Uqba ibn Abî Mu’ayt), eni ti o sẹ Allahu ta’âlâ, Rasûl Re ati Qur’ân al-karîm ti o si fi Rasûl Re je ijiya leyin ijiya.” Hadîth
ash-sharîf

Ẹrú Abbâs, Hadrat Abû Râfi’, tí ó ti di Mùsùlùmí ní àwọn ọjọ́ ìjímìjí ti Islâm, bí ó ti wù kí ó rí, ní ìbẹ̀rù ìjìyà àwọn abọ̀rìṣà, kò fi ìgbàgbọ́ rẹ̀ hàn, wà níbẹ̀. Nígbà tí Abû Râfi’ ń tẹ́tí sí wọn ní ìdákẹ́jẹ́ẹ́, ó gbàgbé ohun gbogbo nítorí ayọ̀ rẹ̀, ó sì sọ lójijì pé, “Wallahi, áńgẹ́lì ni wọ́n.” Abû Lahab gbá a lójú gidigidi, ó gbá a mú, ó sì jù ú sí ilẹ̀. Ó lù ú gan-an. Umm al-Fadl, iyawo Hadrat Abbâs, ko le duro. Nitoripe o ti di Musulumi, paapaa. Umm al-Fadl mu ọkan ninu awọn ọpá ti o wa ninu yara naa o si sọ pe, “O ri i laini agbara, niwon ko ni ẹnikan, ṣe iwọ?” o lu Abû Lahab lile. Orí Abû Lahab sì là. O yipada o si lọ kuro pẹ̀lú ẹ̀jẹ̀ tí ń kán, ní ipò ẹ̀gàn, ìtìjú àti àbùkù. Ní ọjọ́ méje lẹ́yìn náà, Allahu ta’âlâ fún un ní àrùn kan tí wọ́n ń pè ní pupa dúdú. Arun yii lo ku. Awọn ọmọ rẹ fi ara rẹ silẹ lai sin fun oru meji tabi mẹta. Ni ipari, o bẹrẹ si rùn. Gbogbo eniyan ni ikorira ati yago fun arun ti Abû Lahab ti mu, bi ẹnipe ajakale-arun na ni. Lori eyi, ọkan ninu awọn Qurayshî sọ fun awọn ọmọ Abû Lahab, “itiju fun ọ! Ṣe o ko lero itiju? O fi baba rẹ silẹ ni ile títí ó fi rùn. O kere ju, mu u lọ si ibikan ki o sin i!” Awon omo re so fun okunrin yen pe, “A bẹru arun na ninu re.” Ni akoko yii, ọkunrin naa sọ fun wọn pe, “O lọ, Emi yoo wa ran ọ lọwọ.” Lẹ́yìn náà, àwọn mẹ́tẹ̀ẹ̀ta kóra jọ. Wọ́n gbé e, wọ́n sì fi í sílẹ̀ ní ibi jíjìnnà réré. Wọ́n ju òkúta lé e lórí títí tí kò fi ṣeé ṣe láti rí i. Bayi, Abû Lahab wọ ilẹ rẹ, ọfin Jahannam dudu, nibiti yoo duro lailai ninu ijiya ati ina.

Walîd ibn Walîd wa lara awon Qurayshî ti won mu ni Badr. Abdullah ibn Jahsh ti mu u ni igbekun. Awọn arakunrin Walîd Hishâm ati Khâlid ibn Walîd, ti wọn ko tii gba Islâm mọ sibẹsibẹ, wa si Medîna. Abdullah ibn Jahsh ko ni gba ominira ayafi ti a ba fun ni owo irapada naa. Botilẹjẹpe Khâlid gba, Hishâm, arakunrin idaji baba rẹ, ko gba. Ọga wa Rasûlullah daba pe ki wọn sanwo pẹlu awọn ohun ija ati ohun elo baba wọn. Botilẹjẹpe, Hishâm gba si eyi, Khâlid ko ṣe. Nikẹhin, wọn gba lori idà baba wọn, ihamọra ati ibori, eyiti o jẹ ọgọrun dinârs. Wọn gba Walîd kuro ni igbekun wọn si jade lọ si Mekka. Sibẹsibẹ, Walîd fi wọn silẹ ni Dhu’l-Hulayfa, eyiti o jẹ maili mẹrin si Medîna, wa si Ọga wa, Anabi, gba Islâm mọra o si di ọkan ninu Ashâb al-kirâm. Lẹhin igba diẹ, o lọ si Mekka, si awọn arakunrin rẹ. Nigbati Khâlid ibn Walîd beere lọwọ rẹ pe, “Niwọn igba ti iwọ yoo di Musulumi, kilode ti o ko di Musulumi ṣaaju ki a to san owo-irapada rẹ? O mu ki a pin pẹlu iranti kan lati ọdọ baba wa. Kini idi ti o ṣe bẹ?” O dahun pe, “Mo bẹru pe awọn eniyan Quraysh yoo sọ pe, ‘Ko le farada igbekun o si di onígbọràn si Muhammad ’alaihis-salâm.’”

Binu si idahun yẹn, awọn arakunrin rẹ fi i sẹwọn pẹlu awọn Musulumi kan lati ọdọ awọn ọmọ Manzum, pẹlu Iyâsh ibn Abî Rabîa ati Salama ibn Hishâm (radiy-Allahu ‘anhumâ). Walîd ibn Walîd ti wa ni ẹwọn fun ọpọlọpọ ọdun nitori pe o ti di onigbagbọ. Arákùnrin bàbá rẹ̀ Hishâm, ọ̀tá Islâm tí ó burú jáì, àti àwọn ìbátan rẹ̀ abọ̀rìṣà ni wọ́n ni í lára, tí wọ́n sì dá a lóró. Oga wa Rasûl al-akram (sall-Allahu ’alaihi wa sallam) gbadura fun Iyâsh ibn Abî Rabîa, Salama ibn Hishâm ati Walîd, ti awon abọ̀rìṣà se inunibini si, gege bi eleyii: “O Allah! Fipamọ Walîd ibn Walîd, Salama ibn Hishâm, Iyâsh ibn Rabîa ati awọn Musulumi miiran ti wọn (ti n pa lọwọ awọn alaigbagbọ ati) dabi alailagbara (ati alaini iranlọwọ). Olohun, tẹ Mudar (Quraysh) buru si. Jẹ́ kí àwọn ọdún wọ̀nyí (fún wọn) dàbí àwọn ọdún Yûsuf (Joseph).” Pẹ̀lú ìbùkún àdúrà Ọ̀gá wa Rasûlullah’, Hadrat Walîd rí ànfàní kan ó sì sá kúrò ní ibi tí wọ́n ti so ó. O wa si Medîna al-Munawwarah o si de ọdọ Anabi olufẹ wa. Nígbà tí Ọ̀gá wa Habîbullah béèrè nípa ipò Iyâsh ibn Rabîa àti Salama ibn Hishâm, ó sọ pé wọ́n so ẹsẹ̀ wọn pọ̀ mọ́ ara wọn, wọ́n sì ń jìyà lábẹ́ ìyà líle àti ìdálóró.

Ìbànújẹ́ bá Sultân àgbáálá ayé gan-an nípa ìṣòro wọn, ó sì wá ọ̀nà láti gbà wọ́n. Nigbati O beere tani o le gba wọn la, Walîd, botilẹjẹpe o jẹ ijiya fun awọn ọdun, dahun pẹlu igboya ati ifẹ nla, “O Rasûlallah! Emi yoo gba wọn la; Emi yoo mu wọn wá si ọ.” Ó tún wá sí Mẹ́kà, ó sì kẹ́kọ̀ọ́ ibi tí àwọn Mùsùlùmí tí wọ́n ń dá lóró wà nípa títẹ̀lé obìnrin kan tó mú oúnjẹ wá fún wọn. Wọ́n fi àwọn méjèèjì sẹ́wọ̀n nínú ilé kan tí kò ní òrùlé. Ni alẹ, ti o fi ẹmi rẹ wewu, Walîd sọ̀kalẹ̀ láti orí ògiri pẹlu igboya nla o si de ọdọ awọn ọrẹ rẹ. Àwọn ọkùnrin méjì tí wọ́n ń ni lára, tí ẹ̀bi wọn kan ṣoṣo jẹ́ pé wọ́n gbàgbọ́, ni àwọn abọ̀rìṣà dè mọ́ òkúta kan, wọ́n sì jìyà onírúurú ìwà ìkà nínú ooru gbígbóná janjan ti afẹ́fẹ́ aṣálẹ̀ Arabia. Walîd gba awọn arakunrin rẹ ibukun wọnyi silẹ o si mu wọn gun ibakasiẹ rẹ.

O jade lọ si Medîna al-Munawwarah ní ẹsẹ̀ àti láìwọ bàtà, lati de Rasûlullah, ẹniti o nifẹ pupọ, ni kete bi o ti ṣee. Kì í ṣe ooru gbígbóná janjan ti aṣálẹ̀, bí kò ṣe ìfẹ́ láti pàdé Ọ̀gá àwọn ayé ni ó ń jó o.

O wa si Medîna ni ọjọ mẹta, láìwọ bàtà, laisi ounjẹ ati omi. Awọn ika ẹsẹ rẹ ti fọ nipasẹ lile ti awọn okuta. Ti a bo ninu ẹjẹ, Walîd ibn Walîd tun darapọ pẹlu Habîbullah, ẹniti o nifẹ pupọ.

Iṣẹgun Badr mu ayọ nla wa fun awọn Musulumi. Awọn abọ̀rìṣà, ni ida keji, ṣubu sinu ibanujẹ ati ìjákulẹ̀. Nígbà tí Negus, alákòóso Abyssinia, gbọ́ pé Ọ̀gá wa Rasûlullah ṣẹ́gun, lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ ló lọ sí Ashâb al-kirâm ní orílẹ̀-èdè rẹ̀, ó sì fún wọn ní ìhìn ayọ̀ pé, “Iyin jẹ́ fún Allahu ta’âlâ, nítorí Ó mú Rasûl Rẹ̀ ṣẹ́gun ni Badr o si fun un ni isegun.”

Awọn iṣẹlẹ lẹhin Ghazâ ti Badr

Wòlíì olùfẹ́ wa (sall-Allahu ’alaihi wa sallam) ń bá àwọn Júù àti àwọn munâfiq jà, tí wọ́n ṣe bí ẹni pé wọ́n jẹ́ Mùsùlùmí, bíi Abdullah ibn Ubayy, àti àwọn abọ̀rìṣà. Ni afikun, O pe awọn ẹya abọ̀rìṣà ni ita Medîna si Islâm o si n tiraka fun wọn lati ni ọla ti gbigba Islâm mọra. Ghazâs bii Karkara, Banî Kaynukâ, Sawîq, Ghatfân, Bahran... ni gbogbo wọn ṣe lẹhin Ghazâ ti Badr.

Diẹ ninu awọn iṣẹlẹ ti o waye ni ọdun keji ti Hegira

Ní ọdún yìí, Anabi olùfẹ́ wa gbààwẹ̀ ọjọ́ ‘Âshûrâ fún ìgbà àkọ́kọ́. Ní ọjọ́ kan, Ọ̀gá wa Rasûl al-akram bá Hadrat Alî (radiy-Allahu ‘anh) tí ó ń sùn, tí erùpẹ̀ sì bo ẹ̀yìn rẹ̀. Ó fi ọwọ́ rẹ̀ alábùkún gbọn erùpẹ̀ náà kúrò, ó sì bu ọlá fún un nípa sísọ pé, “Dìde, ìwọ Abâ Turâb, dìde, ìwọ Abâ Turâb.” Wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí í kí salât Tarâwih. Ààwẹ̀ àti zakât (ojúṣe ọdọọdún, fún àwọn ènìyàn tí a kà sí ọlọ́rọ̀ nínú Islâm, láti fún àwọn irú ènìyàn kan ní iye kan nínú àwọn irú dúkìá kan) di fard. Wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí í fún ni ní sadaqa al-fitr, wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ sí í kí salât Eid. Àṣẹ láti ṣe qurban (fífi ẹran rúbọ) dé.

“Iyin jẹ́ fun Allahu ta’âlâ, nitori O mu Rasûl Re jawe olubori ni Badr o si fun un ni isegun.”
Hadîth
ash-sharîf

Igbeyawo re pelu Hadrat Âisha

Ọ̀gá wa, Anabi ti ṣe adehun pẹlu Hadrat Âisha nigba ti wọn wa ni Mekka, ṣugbọn wọn ko tii ṣe igbeyawo wọn sibẹsibẹ. Ni ọjọ kan, Hadrat Abû Bakr beere lọwọ Ọga wa Sarwar al-âlam, “O Rasûlallah! Kini o da ọ duro lati fẹ iyawo rẹ?” Rasûlullah dahun pe,
“mahr ni (Mahr jẹ ninu awọn ohun bi wura, fadaka, tabi eyikeyi iru ohun ini tabi eyikeyi iru anfani ti ọkunrin kan fi fun obinrin ti o fẹ).” Hadrat Abû Bakr fi owo ranṣẹ fun mahr si Rasûlullah.27

Lẹ́yìn náà, ìgbéyàwó ìyá wa Hadrat Âisha wáyé. Ni akoko yẹn, Ọga wa, Anabi jẹ ẹni ọdun marundinlọgọta.28 Iya wa Hadrat Âisha jẹ ọlọgbọn pupọ ati talenti; o le sọ awọn iṣẹlẹ ni ewì lẹsẹkẹsẹ. Kò ní gbàgbé ohun kan tí ó kọ́ tí ó sì há sórí. Ó jẹ́ ọlọ́gbọ́n púpọ̀, olóye, onímọ̀ ìjìnlẹ̀, onímọ̀ lítíréṣọ̀, oníwà mímọ́ àti olùfọkànsìn. Niwọn bi o ti ni iranti ti o lagbara, Ashâb al-kirâm yoo beere ati kọ ọpọlọpọ awọn nkan lati ọdọ rẹ. Wọ́n gbóríyìn fún un pẹ̀lú âyat al-karîma kan.

Ghazwa ti Karkarat al-Qadr

Iroyin wa pe ẹgbẹ kan lati Banî Salim ati Ghatfân ti pejọ ni Karkara. Lori eyi, Ọga wa, Anabi jade kuro ni Medîna pẹlu igba eniyan lati Muhâjir ati Ansâr. Hadrat Ibn Umm Maktûm ni a fi silẹ gẹgẹbi igbakeji ni Medîna. Hadrat Alî gbe asia funfun naa. Nígbà tí wọ́n dé ibi yẹn, wọn ò rí ẹnikẹ́ni. Àwọn abọ̀rìṣà náà ti gbọ́ pé àwọn mujâhids ń bọ̀ tí wọ́n sì lọ. Nígbà tí wọ́n ń rìn la àfonífojì náà kọjá, wọ́n pàdé olùṣọ́ ràkúnmí kan, wọ́n sì béèrè lọ́wọ́ rẹ̀ nípa ẹgbẹ́ náà láti Banî Salim àti Ghatfân. Olùṣọ́ ràkúnmí náà sọ pé, “Nwọn si yá mi lati tọju ẹran wọn fun ọjọ marun. Sugbon Emi ko mo ibi ti won wa ni bayi.” Ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀ta ràkúnmí ni wọ́n kó gẹ́gẹ́ bí ìkógun. Wọ́n kó Yasâr olùṣọ́ ràkúnmí náà nígbèkùn pẹ̀lú. Lẹ́yìn tí wọ́n gbé ní Àfonífojì Karkarat al-Qadr fún òru mẹ́ta, wọ́n lọ sí Medîna, wọ́n ń tọ́jú àwọn ràkúnmí náà. Ni ibi ti a npe ni Darâr, Ọga wa, Anabi ṣeto idamarun ti awọn ibakasiẹ ti o si pin awọn iyokù. Gbogbo eniyan ni ibakasiẹ meji. Lọ́jọ́ kejì, nígbà tí wọ́n ń ṣe òwúrọ̀ namâz, wọ́n rí i pé olùṣọ́ ràkúnmí tí ń jẹ́ Yasâr yìí ń kí salât pẹ̀lú wọn. Lori eyi, Ọ̀gá wa, Anabi tú u sílẹ̀. Lẹhinna wọn pada lailewu si Medîna.

Ẹnikẹ́ni tí ó bá jóná pẹ̀lú iná ìyánhànhàn fún yín di nûr,
Ati pe, ọkan ti o bajẹ nipasẹ wahala ti ifẹ ṣe rere.

Ghazâ ti Banî Kaynûka

Lọ́jọ́ kan, àwọn Júù Banî Kaynukâ fẹ́ fi obìnrin Mùsùlùmí kan ṣe yẹ̀yẹ́, ọ̀kan lára àwọn sahâbis sì rí èyí; lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ ló fa idà rẹ̀, ó sì pa Júù yẹn. Àwọn Júù kóra jọ, wọ́n sì pa sahâbî alábùkún náà ní shahîd. Isẹlẹ naa ni a royin fun Ọga wa, Anabi. Ọ̀gá wa, Rasûl al-akram kó wọn jọ sí ọjà Kaynukâ ó sì sọ pé, “Ẹ̀yin àwùjọ àwọn Júù! Ẹ bẹ̀rù kí ìyà bí èyí tí Allahu ta’âlâ fi jẹ Quraysh má baà bá yín. Di Musulumi. O mọ daradara pe emi jẹ woli ti Allahu ta’âlâ ti firanṣẹ. O ti ka eyi tẹlẹ ati ìlérí Allahu ta’âlâ fún yín nínú ìwé yín.”

Laibikita aanu yii, awọn Ju, ti o ṣẹ adehun ti wọn ṣe, koju Sultân ti awọn agbaye, nipa sisọ, “Iwọ Muhammad! Maṣe jẹ ki o tan ọ jẹ nitori otitọ pe o ṣẹgun awọn eniyan ti ko mọ bi a ṣe le ja ogun! A bura pe a jẹ jagunjagun! Nikan nigbati o ba bẹrẹ ija pẹlu wa iwọ yoo loye kini awọn onija nla ti a jẹ!”

“Dájúdájú a ó ṣẹ́gun yín, a ó sì kó yín jọ lọ sí Jahannam, eyiti o jẹ ibi isinmi buburu.”
Âl-i ‘Imrân: 12

Ghazâ ti Banî Kaynûka

Nípa bẹ́ẹ̀, wọ́n ṣí ìpèníjà wọn payá nípa rírú àdéhùn tó ti kọjá. Lori iyẹn, Jabrâîl ‘alaihis-salâm mu wahy kan, ni maal, “(Iwọ Habîb Mi!) Ti o ba ṣe aniyan nipa arekereke (iwa lodi si adehun) lati ọdọ awọn eniyan ti o ti ṣe adehun (pẹlu rẹ), fun idajọ ododo ati ododo, sọ fun wọn taara pe o ti kọ majẹmu wọn (ṣaaju ki o to kede ogun). Fun, Allahu ta’âlâ ko feran odale.”29

Ni âyat al-karîma miiran, o ti sọ ni maal, “O Rasûl Mi! Sọ fun awọn Ju alaigbagbọ wọnyẹn pe: Dájúdájú a ó ṣẹ́gun yín, a ó sì kó yín lọ sí Jahannam, eyiti o jẹ ibi isinmi buburu.”30

Ní àárín oṣù Shawwâl, ní ọjọ́ Sátidé, Ọ̀gá wa, Habîb al-akram kó ẹgbẹ́ ọmọ ogun jọ lẹ́ẹ̀kan náà, ó sì rìn lọ sí odi agbára tí àwọn Júù Kaynûka ń gbé. Hadrat Hamza gbe asia funfun naa. Abû Lubâba ni a fi silẹ ni Medîna gẹgẹbi igbakeji.31

Àwọn ọmọ ogun alábùkún ti dó ti odi Kaynûka. Awọn Ju, ti o sọ pe, “A jẹ ohun ti awọn jagunjagun n pe ni akọni,” ko le paapaa laya lati ta awọn ọfa lati odi odi wọn, ká má tilẹ̀ sọ ti kíkọjú ìjà. Ọ̀gá wa Rasûlullah gba iṣakoso ti awọn ẹnu-ọna ati awọn ijade. Ko si ẹnikan ti o le jade. Ipò yii tẹsiwaju fun ọjọ mẹdogun.32

Ẹ̀rù bà àwọn Júù, wọ́n sì jọ̀wọ́ ara wọn. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ó yẹ kí wọ́n pa ọ̀kọ̀ọ̀kan wọn, Wòlíì olùfẹ́ wa, ẹni tí wọ́n rán gẹ́gẹ́ bí àánú fún àwọn ayé, ṣàánú wọn, ó sì jẹ́ kí àwọn Júù Kaynûka lọ sí Damasku. Ko si ọkan ninu wọn ti a gba laaye lati duro sẹhin. Nípa bẹ́ẹ̀, wọ́n lé wọn jáde láti àwọn ilẹ̀ Medîna.33 Wọ́n ṣí lọ láti àwọn ilẹ̀ Banî Kaynukâ. Awọn ohun-ini wọn ati awọn ohun ija di ikogun fun awọn Musulumi.

Ghazwa ti Sawîq

Nigba ti Abû Sufyân wa si Mekka leyin ti o sa kuro ni Ogun Badr, o bura pe oun ko fi epo si irun oun ko si sunmo awon iyawo re titi o fi gbẹsan lori Muhammad sall-Allahu ‘alaihi wa sallam. Lati mu ẹjẹ rẹ ṣẹ, ni ọdun keji ti Hegira, ni ọjọ karun ti Dhu’l-hijja, ni ọjọ Sundee, o lọ si Medîna pẹlu igba ẹlẹṣin. Ni alẹ ọjọ kan, o lọ si ile ẹnikan ni Medîna o beere nipa Ọga wa, Anabi. Ẹni yẹn ko san ifojusi si i. Ko tile ṣi ilekun. Abû Sufyân fi ibẹ̀ sílẹ̀ ó sì dúró sí ilé Salâm ibn Mushkam. Ni ọjọ keji, o lọ si agbegbe Arîz. Ni agbegbe yii, o pade Ma’bad ibn Amrush lati Ansâr ati iranṣẹ rẹ o si pa wọn nigba ti wọn n ṣiṣẹ. Ó fi iná sun ọgbà ọ̀pẹ kan. Ó sọ pé, “Ẹ̀jẹ́ mi ti ṣẹ,” ó sì lọ. Nigba ti a gbo isele yii fun Oga wa, Anabi, O fi Abû Lubâba silẹ gege bi igbakeji Re ni Medîna o si tele Abû Sufyân pelu igba okunrin. Àwọn abọ̀rìṣà gbọ́ nípa èyí, wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ sí sá lọ. Kí wọ́n lè sá lọ, wọ́n fi ẹrù wọn àti irú ọkà kan tí wọ́n ń pè ní sawîq sílẹ̀, pa pọ̀ pẹ̀lú àwọn ìkòkò tí wọ́n mú wá fún oúnjẹ, wọ́n sì sá lọ. Awọn Musulumi ri awọn wọnyi ati ki o mu wọn bi ikogun. Fun idi eyi, irin-ajo yii ni a pe ni Ghazwa ti Sawîq.

Igbeyawo ti Hadrat Alî ati Hadrat Fâtima

O jẹ ọdun keji ti Hegira. Hadrat Fâtima, ọmọbinrin Ọ̀gá wa, Anabi (sall-Allahu ’alaihi wa sallam), jẹ ọmọ ọdun mẹdogun.

Ni ọjọ kan, Hadrat Fâtima lọ si iwaju Ọga wa Rasûl al-akram fun ṣiṣe iṣẹ kan. Ọ̀gá wa Rasûlullah rí i pé ọmọbìnrin òun ti pé ọmọ ọdún ìgbéyàwó. Lẹhin ọjọ yẹn, ọpọlọpọ eniyan beere lati fẹ iya wa Fâtima-tuz-Zahrâ. Rasûl ’alaihis-salâm ko san ifojusi o si wipe, “Igbeyawo rẹ da lori aṣẹ Haqq ta’âlâ.”

Ni ojo kan, Hadrat Abû Bakr, ‘Umar ati Sa’d ibn Mu’âz joko ni masjid ati sọrọ, “Gbogbo eniyan ayafi Hadrat Alî beere lati fẹ Hadrat Fâtima. Ko si eniti a gba.” Hadrat Siddîq sọ pe, “Mo ro pe eyi yoo funni fun Alî. Ẹ jẹ́ ká lọ bẹ̀ ẹ́ wò, ká sì sọ ọ̀rọ̀ yìí fún un. Bí àwáwí rẹ̀ bá jẹ́ òṣì, ẹ jẹ́ ká ràn án lọ́wọ́.” Hadrat Sa’d sọ pe, “O Abâ Bakr! O nigbagbogbo ṣe awọn iṣẹ rere. Ṣe itọsọna ọna, jẹ ki a tẹle ọ.” Gbogbo awọn mẹtẹẹta ni wọn kuro ni masjid wọn si lọ wo Hadrat Alî. Hadrat Alî ti lọ sori rakunmi rẹ o si n bomi rin ọgba ọ̀pẹ dàbínù kan ti ọkan ninu awọn Ansâr. Nígbà tó rí wọn, ó kí wọn, ó sì kí wọn káàbọ̀. Hadrat Abû Bakr beere, “O Alî! Iwọ ni olori ninu gbogbo iṣẹ rere, ati pe o ni iru ipo bẹẹ ni oju Rasûl al-akram ti a ko ti fi fun ẹnikẹni rara. Gbogbo eniyan beere lati fẹ Hadrat Fâtima. A ko gba ẹnikẹni. A ro pe a o gba ọ. Kilode ti o ko ṣe igbiyanju?”

Nigbati Hadrat Alî gbo eyi, oju ibukun re kun fun omije o si wipe, “O Abâ Bakr! O ti sun mi jinna. Ko si ẹnikan ti o fẹ diẹ sii ju Mo ṣe. Sibẹsibẹ, osi mi jẹ idiwọ fun eyi.” Hadrat Abû Bakr sọ pe, “Maṣe sọrọ bẹ. Oro kii se nkankan loju oju Allahu ta’âlâ ati Rasûl Re. Osi ko le jẹ idiwọ si eyi. Lọ beere fun ọwọ rẹ ni igbeyawo.”

“’Uthman ni ẹlẹgbẹ mi ni Jannah.” Hadîth ash-sharîf

Hadrat Alî sọ pe, “Pẹ̀lú ìtìjú àti ìrẹ̀lẹ̀, mo wá síwájú Rasûlullah. Rasûlullah jẹ ọlọla ati ọlá gẹgẹ bi igbagbogbo. Mo joko niwaju Rẹ ṣugbọn emi ko le sọrọ. Ọ̀gá wa Rasûlullah beere, “Kilode ti o wa, ṣe o nilo ohunkohun?” Mo pa ẹnu mi mọ. Nigbati O sọ pe, “Boya, o ti wa lati beere fun ọwọ Fâtima ni igbeyawo,” Mo ni anfani lati sọ nikan, “Bẹẹni.” (Ọ̀gá wa, Anabi kede fun Hadrat Fâtima pe Hadrat Alî beere lọwọ rẹ ni igbeyawo. O tun pa ẹnu rẹ mọ.) Ọ̀gá wa, Anabi beere, “Kini o ni bi mahr lati fi fun Fâtima?” Mo sọ pé, “Emi ko ni nkankan lati fun u, O Rasûlallah.” O beere, “Nibo ni ẹwu ihamọra Khutamî rẹ ti mo fun ọ, kini o ṣẹlẹ si?” Nigbati mo dahun pe, “O wa pẹlu mi,” O sọ pe, “Tà á, kí o sì mú owó rẹ̀ wá fún mi. O ti to bi mahr.”34 Gẹgẹbi ijabọ miiran, nigbati Ọga wa Rasûlullah beere Hadrat Alî, “Kini o ni pẹlu rẹ?” o dahun pe, “Mo ni ẹṣin mi ati seeti ihamọra pẹlu mi.” Ọ̀gá wa Rasûlullah sọ pe, “Iwọ yoo nilo ẹṣin rẹ, ṣugbọn ta ihamọra rẹ.” Ninu alaye miiran, O sọ pe, “O Alî, lọ ya ile kan fun ara rẹ.”

Hadrat Alî gbe pelu Oga wa, Anabi titi o fi se igbeyawo. Lori aṣẹ Ọga wa, Anabi, o ya ile Hâritha ibn Nu’mân, nitosi Masjid an-Nabawî, kọja yara Hadrat Aîsha. O tun ran ihamọra rẹ si ọja. Lakoko ti Hadrat ‘Uthmân (radiy-Allahu ta’âlâ ‘anh) n rin ni ọja, o mọ ihamọra Hadrat Alî. O beere lọwọ eniti o ta ọja naa, “Elo ni eni to ni ihamọra yii fẹ?” Olutaja naa sọ pe, “400 dirhams.” Hadrat ‘Uthmân (radiy-Allahu ‘anh) sọ pe, “Wa gba owo naa.” Lẹhinna, o lọ si ile rẹ. Ó gba ìhámọ́ra yẹn lọ́wọ́ ẹni tó ń tà á, ó sì sanwó fún un. O ni, “Ko si ẹnikan ti o yẹ fun ihamọra yii bikoṣe oun. O yẹ ki o lo owo yii lori igbeyawo. Ki o si gba aforiji wa.” O fun awọn 400 dirhams, fi ihamọra si oke rẹ, o si fi ranṣẹ gẹgẹbi ẹbun si Hadrat Alî.

Nigba ti Hadrat Alî wa ba Anabi wa pelu ihamọra ati dirham, Oga wa, Anabi gbadura fun opolopo ibukun fun Hadrat ‘Uthmân o si wipe, “‘Uthmân ni alabagbepo mi ni Jannah.” Lẹhinna O pe Bilâl al-Habashî, o fun diẹ ninu owo naa, o si paṣẹ pe, “Gba owo yii ki o lọ si ọja! Ra omi òdòdó rósì diẹ ati oyin pẹlu iyoku owo naa, lẹhinna da wọn pọ pẹlu omi sinu ọpọn mimọ kan ni igun masjid naa. Ṣe omi oyin (sherbet) ki a le mu lẹhin ti nikâh ti ṣe. Pe Ashâb mi lati Ansâr ati Muhâjirs, ti o wa, si masjid ati kede fun awọn eniyan pe Fâtima ati Alî n ṣe igbeyawo.”

Bilâl al-Habashî jade lo si kede fun awon eniyan pe Hadrat Alî ati Hadrat Fâtima n se igbeyawo. Ashâb al-kirâm wa si Masjid an-Nabawî o si kun inu ati ita. Ọ̀gá wa, Anabi dide o si ka khutba yii, “Gbogbo hamd ati shukr jẹ ti Rabb ti awọn agbaye. Òun ni ẹni tí a gbóríyìn fún fún àwọn ìbùkún tí Ó fi fúnni, ẹni tí a ń jọ́sìn nítorí ipá àti agbára rẹ̀ tí kò lópin, tí a ń bẹ̀rù ìdálóró àti ìṣirò rẹ̀, ẹni tí àṣẹ àti ìdájọ́ rẹ̀ ń ṣàkóso lórí ilẹ̀ ayé àti ojú ọ̀run. Oun ni ẹniti o ṣẹda awọn ẹda pẹlu agbara Rẹ, ṣe iyatọ wọn pẹlu awọn ofin ododo Rẹ, bu ọla fun awọn eniyan pẹlu ẹsin Rẹ (ti Islâm) ati Anabi Rẹ Muhammad (’alaihis-salâm)…

Allahu ta’âlâ paṣẹ fun mi lati fẹ ọmọbinrin mi Fâtima si Alî ibn Abî Tâlib. Bayi ni mo ṣe jẹri pe (nipasẹ aṣẹ Allahu ta’âlâ) Mo ti fẹ Fâtima si Alî ibn Abî Tâlib pẹlu mahr ti 400 mithqals fadaka. Ki Rabb mi mu won papo ki o si se ibukun yi fun won. Kí Ó sọ àwọn àtọmọdọ́mọ wọn di mímọ́ àti kọ́kọ́rọ́ fún àánú, orísun ọgbọ́n, kí ó sì ṣeé fọkàn tán fún ummat ti Muhammad. Eyi ni gbogbo ohun ti Mo fẹ sọ. Mo beere fun aanu lati ọdọ Rabb mi fun ara mi ati iwọ.”

Nigbana ni Hadrat Alî dide duro o si so khutba kukuru yii, “... Mo sọ salât ati salâm (ibukun ati alaafia) fun Muhammad ‘alaihis-salâm, niwaju ẹniti awa wa, O ti fẹ ọmọbinrin rẹ ibukun Fâtima fun mi pẹlu mahr ti 400 mithqâls fadaka. Eyin arakunrin mi ni igbagbo! Laiseaniani, o ti gbọ ati jẹri ohun ti Ọga wa, Anabi sọ. Mo jẹri ati gba eyi paapaa. Mo gba patapata. Allahu ta’âlâ jẹ ẹlẹri si ọrọ gbogbo wa ati alabojuto gbogbo wa.”35

Lẹ́yìn tí ayẹyẹ ìgbéyàwó náà ti parí, Ọ̀gá wa, Wòlíì ní kí wọ́n mú dàbínù tuntun wá, ó sì sọ pé, “Ẹ jọ̀wọ́, ẹ mú nínú dàbínù wọ̀nyí kí ẹ sì jẹ.” Gbogbo eniyan mu wọn jẹ wọn. Lẹhinna, Hadrat Bilâl pin omi oyin (sherbet); wọ́n tún mu ìyẹn, gbogbo àwọn sahâbî sì gbàdúrà, “Bârakallahu fî kumâ wa ‘alaikumâ wa jama’a shamlakumâ. (Ki Allahu ta’âlâ fi ibukun fun yin mejeji; kí Ó sọ ohun gbogbo tí ń bọ̀ wá bá yín di ìbùkún, kí Ó sì so yín pọ̀ mọ́ ara yín!)” Ni akoko nikâh (adehun igbeyawo ti Islâm ti paṣẹ), Fâtima radiy-Allahu ‘anhâ jẹ ọmọ ọdun mẹdogun, ati pe Alî radiy-Allahu ‘anh jẹ ọmọ ọdun mẹẹdọgbọn.

Hadrat Fâtima n sunkun leyin nikâh. Ọ̀gá wa, Anabi wa si ọdọ rẹ o si wipe, “O Fâtima! Kini o ṣẹlẹ si ọ, kilode ti o nkigbe? Mo bura fun Allahu ta’âlâ pe mo fe e fun eni ti o dara ju ninu imo, iwa pẹlẹ ati ogbon laarin awon ti won bere lowo re ninu igbeyawo.” Hadrat Fâtima dahun pe, “Iwọ baba mi ọwọn! Mahr fun gbogbo ọmọbirin ti o ṣe igbeyawo ni idiyele ati pinnu pẹlu wura ati fadaka. Ti mahr mi ba tun ni idiyele ni ọna kanna, kini yoo jẹ iyatọ laarin iwọ ati awọn miiran? Ni ojo qiyâmat, bi opolopo eniyan bi o ti n bebe fun awon elese onigbagbo, mo fe bebe fun awon iyawo won. Eyi ni ifẹ mi.”

Nigbati Allahu ta’âlâ sọ pe ifẹ Hadrat Fâtima jẹ itẹwọgba, Ọga wa Rasûlullah sọ pe, “O Fâtima, o ti jẹ ki o ye wa pe ọmọ wolii ni iwọ!”

Hadrat Alî sọ pe, “Oṣu diẹ ti kọja lati awọn ọran wọnyi. Ko si ohun ti a mẹnuba nipa koko yii. Nitori itiju mi, iyẹn ni, niwọn igba ti mo jẹ onitiju, Emi ko le ṣii ẹnu mi paapaa. Ṣugbọn, lati igba de igba, nigbati Ọ̀gá wa Rasûlullah ri mi nikan, Oun yoo sọ pe, “Kini iyaafin rere ti iyawo rẹ jẹ! Idunnu si ọ, nitori o ga ju gbogbo awọn obinrin lọ ni agbaye.”

Ni awọn ọjọ wọnni, nigbati arakunrin Hadrat Alî, Hadrat Uqayl sọ pe, “O Alî! A ti yọ pẹlu nikâh yii. Sibẹsibẹ, ifẹ mi ni pe awọn eniyan alayọ meji wọnyi le sunmọ ara wọn,” Hadrat Alî sọ pe, “Iyẹn ni ifẹ mi pẹlu, ṣugbọn oju ti mi.” Nigbati Hadrat Uqayl di ọwọ Hadrat Alî mu ti wọn si de ile Ọga wa, Anabi, wọn pade jâriya Rasûlullah, Umm Ayman. Wọ́n ṣàlàyé ipò náà fún un. Lẹhinna Umm Ayman sọ pe, “Iwọ ko nilo lati wa fun eyi. A yoo darapọ pẹlu awọn iyawo Rasûlullah a si jẹ ki o mọ. Nitoripe, lori ọrọ yii, imọran awọn obinrin ni ao gbọ.” Umm Ayman sọ nipa koko yii pẹlu awọn iyawo Rasûlullah. Lẹhinna wọn lọ si ile Hadrat Aîsha. Ni mẹnuba Hadrat Khadîja, wọn sọ pe, “Ti o ba wa laaye, a ko ni ni aniyan.” Ọga wa Rasûlullah sọkun o si wipe, “Ṣe iyawo kan wa bi Khadîja? Nígbà tí àwọn ènìyàn náà sẹ́ mi, ó fìdí mi múlẹ̀, ó sì lo gbogbo ọrọ̀ rẹ̀ nítorí mi. Ó ran ẹ̀sìn Islâm lọ́wọ́ gan-an. Nigbati o wa laaye, Haqq ta’âlâ paṣẹ fun mi lati fi awọn iroyin ayọ fun Khadîja: A ti kọ ile nla emeraldi fun u ni Jannah.”

Awọn iyawo Ọga wa Rasûlullah sọ fun Un nipa ifẹ Hadrat Alî. Lori eyi, Ọga wa Rasûlullah paṣẹ fun Umm Ayman lati pe Hadrat Alî. Nigbati Hadrat Alî de, awọn obinrin dide, wọn si lọ. Hadrat Alî tẹ ori rẹ ba, o si joko. Rasûlullah beere, “Ṣe o fẹ iyawo rẹ, Iwọ Alî?”

Alî radiy-Allahu ‘anh sọ pe, “Bẹẹni, Iwọ Rasûlallah! Ki a fi awon obi mi rubọ fun ọ!” Ọ̀gá wa Rasûl al-akram sọ fun Asma bint Umays, “Lọ pese ile Fâtima.” Asma lọ si ile ti Hadrat Fâtima yoo wọ bi iyawo. Ó fi awọ tuntun ṣe ìrọ̀rí kan, ó fi awọ tí a ti lẹ̀ ṣe ọ̀kan, ó sì fi ọparun híhun ṣe ọ̀kan, ó sì fi okùn ọ̀pẹ dàbínù kún wọn. Lẹhin alẹ namâz, Ọga wa Rasûlullah wa si ile Fâtima o si ṣayẹwo awọn igbaradi naa.

Wòlíì wa pàṣẹ pé kí wọ́n lo ìdá méjì nínú mẹ́ta owó tí Hadrat Alî gbé wá fún ríra oúnjẹ, ohun ọ̀ṣọ́ àti òórùn dídùn àti ìdá mẹ́ta fún aṣọ, Ó sì ti parí àwọn ẹrù ilé. Ẹrù ìyàwó Hadrat Fâtima àti àwọn ohun èlò ilé rẹ̀ jẹ́ bí ìwọ̀nyí: Awọn irọmu mẹta ti a pese sile nipasẹ Asma bint Umays, capeti didan, irọri kan ti o kun fun okun ọpẹ dàbínù, ọlọ ọwọ meji, awọ omi kan, ladugbo omi amọ, ife mimu ti a ṣe lati alawọ, aṣọ ìnura kan, yeri kan, awọ àgbò tí a ti ṣe, capeti ti o ni awọ pupọ lati Yemen, aga ti a hun lati awọn ewe ọpẹ dàbínù, aṣọ aláràbarà meji lati Yemen ati aṣọ-ikele felifeti kan. Ọga wa Rasûlullah fun Hadrat Alî ni owo diẹ o si sọ fun u pe ki o ra dàbínù ati epo. Hadrat Alî salaye ohun to sele ni atẹle yii:

“Mo ra dàbínù pẹlu dirham marun ati epo pẹlu dirham mẹrin. Nigbana ni mo mu wọn wá si iwaju Rasûlullah. Ó béèrè fún pátákó awọ láti fi pèsè oúnjẹ. O da dàbínù, iyẹfun, epo ati wara pọ pẹlu ọwọ ibukun Rẹ o si pese iru satelaiti kan lẹhinna sọ fun mi pe, ‘O Alî! Lọ mu ẹnikẹni ti o ba ri.’ Mo jade lọ ri ọpọlọpọ eniyan. Mo pe gbogbo wọn, mo pada wọle mo si wipe, ‘O Rasûlallah! Opolopo eniyan lo wa.’

Ọga wa Fakhr al-kâinat, Ọga ti agbaye, sọ pe, ‘Mu wọn wa ni mewa lati jẹun,’ nitorina ni mo ṣe. Wọ́n kà pé ẹdẹgbẹrin ènìyàn, ọkùnrin àti obìnrin, ti jẹ, wọ́n sì yó.”

Lẹhin ounjẹ igbeyawo ti Hadrat Alî ati Hadrat Fâtima ti jẹun, ni ibamu si Umm Ayman, Ọga wa, Anabi sọ fun Hadrat Alî, “O Alî, ọmọbinrin mi Fâtima lọ si ile rẹ gẹgẹ bi iyawo. Emi yoo wa lẹhin aṣalẹ namâz ati gbadura nibẹ. Duro fun mi.” Nigbati Hadrat Alî wa si ile, o joko ni igun kan. Hadrat Fâtima joko ni igun ile miiran. Lẹ́yìn náà, Ọ̀gá wa Rasûlullah wá ó sì kan ilẹ̀kùn. Umm Ayman ṣi ilẹkun. Rasûlullah beere, “Ṣe arakunrin mi nibi?” Umm Ayman beere pe, “Ki a fi awọn obi mi rubọ fun ọ, Iwọ Rasûlallah! Tani arakunrin rẹ?” Nigbati Ọ̀gá wa Rasûlullah sọ pe, “Oun ni Alî ibn Abî Tâlib,” Umm Ayman beere pe, “Ṣe o fẹ ọmọbinrin rẹ fun arakunrin rẹ?” Anabi wa wipe, “Bẹẹni.” Nigbati Rasûlullah beere boya arakunrin Rẹ wa nibẹ, Umm Ayman ro pe igbeyawo ko ni gba laaye. Nipa sisọ, “Bẹẹni,” Ọ̀gá wa Rasûlullah tọka si pe ohun ti o ṣe idiwọ igbeyawo ni lati bi lati ọdọ awọn obi kanna. (Hadrat Alî je omo arakunrin baba Anabi wa.)

Nigbana ni Ọ̀gá wa Rasûlullah beere lọwọ Umm Ayman, “Ṣe Asmâ bint Umays nibi paapaa?” Nigbati o dahun pe, “Bẹẹni,” O sọ pe, “Nitorina o wa lati sin ọmọbinrin Rasûlullah.” Nigbati Umm Ayman sọ pe, “Bẹẹni,” O gbadura, “Kí ó rí ìbùkún gbà.”

Lẹ́yìn náà, ó mú ife kan àti omi wá. Ó fọ ọwọ́ ìbùkún Rẹ̀. O tun da diẹ ninu awọn musk sinu omi. Lẹhinna o pe Hadrat Fâtima. Ninu irẹlẹ rẹ, Hadrat Fâtima n wo aṣọ rẹ. Ọga wa Rasûlullah mu omi diẹ o si wọn si àyà rẹ, ori ati sẹhin o si gbadura, “Allahumma innî a’îzuhâ bika wa zurriyatihâ minash-shaytânir-rajîm. (Ìwọ Rabb mi, mo fi òun àti àwọn àtọmọdọ́mọ rẹ̀ sábẹ́ ààbò Rẹ lọ́wọ́ shaytân, ẹni tí a ti sọ lókùúta.)” Lẹhinna O ṣe kanna si Hadrat Alî o si gbadura, “Allahumma bâriq fîhimâ wa bâriq ‘alaihimâ wa bâriq lahumâ fî naslihimâ.” O ka Ikhlâs ati Mu’awwizatayn Sûrahs o si wi fun u pe, “Lọ si iyawo rẹ pẹlu orukọ ati ibukun Allahu ta’âlâ.” Lẹ́yìn náà, Ó di ẹ̀gbẹ́ méjèèjì ẹnu ọ̀nà náà mú pẹ̀lú ọwọ́ ìbùkún Rẹ̀ ó sì gbàdúrà pẹ̀lú ìbùkún ó sì lọ.36

Hadrat Alî sọ pe, “Ọjọ mẹrin lẹhin igbeyawo wa, Ọga wa Rasûlullah bu ọla fun ile wa. Ó gba wa nímọ̀ràn pẹ̀lú àwọn ọ̀rọ̀ Rẹ̀ tí ó kún fún ọgbọ́n tí ó dùn mọ́ ọkàn-àyà tí ó sì wí pé, ‘O Alî! Mú omi wá!’ Mo dide mo si mú omi wá. O ka âyat al-karîma o si wipe, ‘Mu diẹ ninu omi yii, ki o si fi diẹ silẹ.’ Mo ṣe bẹ. Ó bu omi tó ṣẹ́ kù sí orí àti àyà mi. Lẹẹkansi, O si wipe, ‘Mú omi wá.’ Mo tun mú omi wá. O ṣe kanna si Fâtima bi O ti ṣe si mi. Nigbana ni o ran mi jade.”

“O Alî! Ṣe abojuto awọn ikunsinu Fâtima. O jẹ nkan kan lati ọdọ mi. Ṣe itọju rẹ daradara. Ti o ba banujẹ rẹ, iwọ yoo ti ba mi ninu jẹ.” Hadîth
ash-sharîf

Lẹhin ti o jade, Anabi wa beere lọwọ ọmọbirin rẹ nipa Hadrat Alî. Fâtima sọ pe, “Iwọ baba mi, o ni gbogbo awọn abuda pipe. Ṣugbọn diẹ ninu awọn obinrin Qurayṣi sọ fun mi pe, ‘Ọkọ rẹ jẹ talaka.’” Ọ̀gá wa Rasûlullah sọ pe, “Iwọ ọmọbinrin mi! Baba rẹ ati ọkọ rẹ kii ṣe talaka. Wọ́n fún mi ní gbogbo ohun ìṣúra ilẹ̀ ayé àti ojú ọ̀run. Sugbon Emi ko gba wọn. Mo gba ohun ti o niyelori ni oju Allahu ta’âlâ. Ọmọbinrin mi! Ti o ba mọ ohun ti mo mọ, aye yoo jẹ ẹgan ni oju rẹ. Ni orukọ Allahu ta’âlâ, ọkọ rẹ wa laarin awọn sahâbî akọkọ. O ni ipo giga ni Islâm ati imọ ti o jinlẹ julọ. Ọmọbinrin mi! Allahu ta’âlâ ti yan eniyan meji lati Ahl al-bayt. Ọkan ninu wọn ni baba rẹ, ati ekeji ni ọkọ rẹ. Maṣe ṣe aigbọran si i, má sì ṣe tako awọn aṣẹ rẹ.”

Lẹhin ti o gba ọmọbirin rẹ nimọran, Ọga wa Fakhr al-kâinat (‘alaihi afdalus-salawât) pe Hadrat Alî ninu. O fi Hadrat Fâtima le e lowo o si wipe, “O Alî! Ṣe abojuto awọn ikunsinu Fâtima. O jẹ nkan kan lati ọdọ mi. Ṣe itọju rẹ daradara. Ti o ba banujẹ rẹ, iwọ yoo ti ba mi ninu jẹ.” Ó fi àwọn méjèèjì lé Allahu ta’âlâ lọ́wọ́. Lẹhinna, O dide, ati bi O ti fẹrẹ lọ, Hadrat Fâtima sọ pe, “O Rasûlallah! Emi yoo rii si iṣẹ ile, ati pe Alî yoo rii si iṣẹ ita ile. Ti o ba fun mi ni jâriya (ẹrú obinrin), yoo ran mi lọwọ pẹlu diẹ ninu awọn iṣẹ ile. O yoo mu mi dun.” Ọ̀gá wa Rasûlullah sọ pe, “O Fâtima! Ṣe Emi yoo fun ọ ni nkan ti o dara ju iranṣẹbinrin lọ, tabi ṣe Mo yoo fun ọ ni iranṣẹbinrin kan?”

Iya wa Hadrat Fâtima dahun pe, “Fun mi ni nkan ti o dara ju iranṣẹbinrin lọ.” Ọ̀gá wa Rasûlullah sọ pe, “Lojoojumọ, nigbati o ba lọ sùn, sọ Subhânallah ni igba mẹtalelọgbọn, Alhamdulillah ni igba mẹtalelọgbọn, Allahu akbar ni igba mẹtalelọgbọn ati ‘Lâ ilâha illallahu wahdahû lâ sharika lah. Lahul mulku wa lahul hamdu wa huwa alâ kulli shay’in qadîr’ lẹẹkan. Gbogbo wọn ṣe awọn ọrọ ọgọrun. Iwọ yoo wa ẹgbẹrun hasana (rere, oore) ni ọjọ qiyâmat. Awọn iṣẹ rere rẹ yoo wuwo ju lori mîzân (òṣùwọ̀n).” Nigbana ni Ọ̀gá wa, Anabi fi ile ọmọbinrin Rẹ silẹ o si lọ si ile ayọ Rẹ.

Ipaniyan Ka’b ibn Ashraf

Pẹ̀lú ìṣẹ́gun Badr, ọkàn àwọn Júù àti àwọn ọsebó òrìṣà ní Medîna kún fún ìbẹ̀rù. Àwọn Júù kan tẹ́wọ́ gba òtítọ́, wọ́n sì di Mùsùlùmí, wọ́n ní, “dájúdájú, èyí ni ẹni tí a ka àwọn ànímọ́ rẹ̀ nínú àwọn ìwé wa. Kò ní ṣeé ṣe láti dúró lòdì sí Rẹ̀. Nitoripe Oun yoo ma segun.” Awọn miiran sọ pe, “Muhammad ja awọn Quraysh ti ko mọ bi a ṣe le ja ogun. Ìdí nìyí tí Ó fi ṣẹ́gun. Bí Ó bá ti bá wa jà, a ì bá ti fi hàn án bí a ṣe ń jà àti bí a ṣe lè ṣẹ́gun.”

Nigbati Juu kan ti a npè ni Ka’b ibn Ashraf gbọ ti iṣẹgun ti awọn ọmọ ogun Islâm ni Badr, o lọ si Mekka nitori ikorira rẹ si awọn Musulumi. Ó kó àwọn abọ̀rìṣà jọ níbẹ̀, ó ka àwọn ewì láti mú kí wọ́n kọlu Medîna; ó gba wọn níyànjú, ó sì bí wọn nínú. O ṣe adehun pẹlu wọn lati ba Ọga wa, Anabi ja. Paapaa o gbero igbiyanju ipaniyan si Anabi olufẹ wa. Allahu ta’âlâ sọ fún Ọ̀gá wa, Rasûlullah nípa ipò yìí, ó sì sọ pé, ní maal, “Wọ́n jẹ́ ènìyàn tí Allahu ta’âlâ ti bú (àwọn tí Allahu ta’âlâ jìnnà sí àánú Rẹ̀)…”37

Lori eyi, Ọ̀gá wa Rasûl al-akram beere lọwọ Ashâb ọlọla Rẹ, “Tani yoo pa Ka’b ibn Ashraf? Nitoripe o ṣẹ Allahu ta’âlâ ati Rasûl Rẹ.” Muhammad ibn Maslama beere, “O Rasûlallah! Ṣe iwọ yoo fẹ ki n pa a?” Ọ̀gá wa, Rasûlullah sọ pe, “Bẹẹni, mo fẹ bẹẹ.” Muhammad ibn Maslama ronu lori eyi o si ṣe awọn eto fun ọpọlọpọ awọn ọjọ. Ó lọ bá àwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀ Abû Nâila, Abbâd ibn Bishr, Hârith ibn Aws, Abû Abs ibn Jabr, ó sì sọ kókó yìí fún wọn. Gbogbo wọn ro pe o dara ati pe, “A yoo pa a papọ.” Papọ, wọn lọ si ọdọ Ọga wa, Anabi. Wọn sọ pe, “O Rasûlallah! Ti o ba fun ni aṣẹ, ṣe a le sọ awọn ọrọ kan nipa rẹ ti Ka’b yoo fẹran nigba ti a ba ba a sọrọ?” Ọ̀gá wa, Anabi gba wọn laaye lati sọ ohunkohun ti wọn fẹ.

Lẹhinna, Muhammad ibn Maslama lọ si Ka’b ibn Ashraf pẹlu awọn ọrẹ rẹ. O ni, “Muhammad yẹn beere sadaqa lọwọ wa. Ó gbé owó orí wúwo lé wa lórí. Ìdí nìyí tí mo fi wá yá ọ.” Pẹ̀lú ayọ̀, Ka’b ro pe Muhammad ibn Maslama gba pẹlu rẹ o si wipe, “Yóò tún ni yín lára ju bẹ́ẹ̀ lọ.” Muhammad ibn Maslama sọ pe, “Daradara, a ti gbọràn Rẹ lẹẹkan. A o tesiwaju lati gboran si Re. Ẹ jẹ́ ká wo bí yóò ṣe parí. Nísinsìnyí, yá wa ní dàbínù díẹ̀.” Ka’b sọ pe, “Bẹẹni, màá yá yín. Sibẹsibẹ, ẹ gbọdọ fun mi ni nkan gẹgẹ bi ìdógò!” Muhammad ibn Maslama ati awọn ti o wa pẹlu rẹ beere, “Kini o fẹ?” Ka’b dahun pe, “Mo fe awon obinrin yin gẹgẹ bi ìdógò.” Wọn ko gba. Ka’b sọ pe, “Lẹhinna, ẹ fi awọn ọmọ yin ṣe ìdógò.” Wọn sọ pe, “A ko le fi wọn ṣe ìdógò pẹlu. Tí a bá ṣe bẹ́ẹ̀, wọ́n á máa pè wọ́n ní ìdógò tí a fi gba ẹrù dàbínù ràkúnmí kan tàbí méjì, èyí tó máa jẹ́ ìtìjú tí a kò lè gbàgbé fún wa. Ṣugbọn, a le fun ọ ni awọn ohun ija ati ihamọra wa gẹgẹ bi ìdógò.” Ka’b gba ìfilọni yìí. Ó sọ fún wọn ìgbà tí wọ́n yóò wá.38

Ni alẹ ọjọ kan, Muhammad ibn Maslama wa si Ka’b. Abû Nâila tun wa pẹlu rẹ. Ka’b pe wọn si odi. O sọkalẹ lati pade wọn. Iyawo Ka’b beere lọwọ rẹ pe, “Nibo ni o nlọ ni wakati yii?” Ka’b sọ pe, “Awọn ti o wa ni Muhammad ibn Maslama ati arakunrin mi Abû Nâila.” Iyawo re wipe, “Ohùn ti mo gbo ko dun mi. Ó dà bí ẹni pé ẹ̀jẹ̀ ń kán láti inú rẹ̀.” Ka’b dahun pe, “Rárá, wọn jẹ Muhammad ibn Maslama ati arakunrin wara mi Abû Nâila. Ọdọmọkunrin rere ni. O wa laisi iyemeji, paapaa ti o ba pe si ija idà ni alẹ. O jẹ iru eniyan bẹẹ.” Muhammad ibn Maslama mu eniyan meji wá - gẹgẹbi alaye miiran, eniyan mẹta - pẹlu rẹ sinu odi. Awọn wọnyi ni Abû Abs ibn Jabr, Hârith ibn Aws, Abbâd ibn Bishr.39 Hadrat Muhammad ibn Maslama sọ fun awọn ọrẹ rẹ pe, “Nigbati Ka’b ba de, Emi yoo sọ fun u pe Emi yoo gbọ oorun irun rẹ; Emi o di ori rẹ mu, emi o si gbóòórùn rẹ̀. Nigbati ẹ ba ri pe mo ti di ori Ka’b mu ṣinṣin, ẹ fi idà yin lu u.” Ka’b ibn Ashraf wá bá wọn, ó wọṣọ dáadáa, ó sì ń rùn lọ́fínńdà. Ibn Maslama lọ si Ka’b, o sọ pe, “Emi ko ti run iru oorun ti o dara tẹlẹ.” Ka’b ṣogo, “Awọn obinrin ti o n run lọ́fínńdà julọ ninu Larubawa wa pẹlu mi.” Muhammad ibn Maslama sọ pe, “Ṣe iwọ yoo gba mi laaye lati gbọ oorun ori rẹ?” Ka’b sọ pe oun yoo gba laaye. Maslama gbóòórùn rẹ̀. O ni ki awọn ọrẹ rẹ naa gbọ oorun rẹ. Lẹ́yìn náà, ó sọ pé òun tún fẹ́ gbọ́ òórùn rẹ̀. Ni akoko yii Muhammad ibn Maslama di ori Ka’b mu o si fi ami si awọn ọrẹ rẹ lati fi idà lu u. Nígbà tí wọ́n lu idà àkọ́kọ́, Ka’b kígbe kíkankíkan, ṣùgbọ́n kò kú. Lori eyi, Muhammad ibn Maslama pa a pẹlu ọbẹ rẹ. Awọn mujâhids ti o pa Ka’b kuro nibẹ lẹsẹkẹsẹ wọn de Medîna. Nígbà tí wọ́n sọ ìhìn rere náà fún Ọ̀gá wa Rasûlullah, Wòlíì wa gbóríyìn fún Allahu ta’âlâ, ó sì gbàdúrà fún àwọn mujâhids.

“Oun (Ka’b ibn Ashraf) máa ń yọ wá lẹ́nu nígbà gbogbo, ó sì máa ń ka àwọn ewì sí wa. Bí ẹnikẹ́ni nínú yín bá ṣe bákan náà, kí ó mọ̀ pé idà ni ìjìyà òun.”
Hadîth
ash-sharîf

Pípa Ka’b ibn Ashraf aláìgbàgbọ́ náà dẹ́rù ba àwọn Júù gan-an. Nitoripe, ti wọn ba pa olori olokiki bi Ka’b, akoko kan pere ni ki wọn to pa wọn. Ní òwúrọ̀, wọ́n kóra jọ, wọ́n sì wá sí iwájú Ọ̀gá wa, Wòlíì. Wọn rojọ nipa iṣẹlẹ ti o ṣẹlẹ ni alẹ. Ọ̀gá wa, Rasûl al-akram sọ pe, “O nigbagbogbo yọ wa lẹnu o si ka awọn ewi si wa. Bí ẹnikẹ́ni nínú yín bá ṣe bákan náà, kí ó mọ̀ pé idà ni ìjìyà òun.” Lori irokeke yii, nitori iberu, awọn Ju ṣe adehun pẹlu Ọga wa, Rasûlullah lẹẹkansi…40

Ghazâ ti Ghatfân

Irin-ajo yii tun ni a npe ni “Ghazâ ti Anmâr” ati “Ghazâ ti Zî-Amr”. Ẹgbẹ kan lati Banî Sa’laba ati Banî Muhârib pejọ si ipo ti wọn pe ni Zî Amr wọn pinnu lati ja ohunkohun ti wọn le rii ni ayika Medîna. Olori won je okunrin kan ti oruko re nje Da’sur ibn Hârith ibn Muhârib, eni ti oruko apeso re je Awras. Ọ̀gá wa, Anabi (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam) fi ‘Uthmân ibn Affân (radiy-Allahu ‘anh) silẹ gẹgẹbi aṣoju Rẹ ni Medîna o si gbera lati Medîna pẹlu ọmọ ogun 450. Ni ọna, wọn pade ẹnikan ti a npè ni Jabbâr. Wọ́n bi í léèrè nípa ọ̀tá. O ni, “Wọn ko fẹ lati ba ọ ja. Nígbà tí wọ́n rí ọ, wọ́n sá lọ sí orí òkè.” Rasûlullah fun u ni Islâm. O gba o si di Musulumi.

Ojo bẹrẹ nigbati ogun Islâm gbe lọ si afonifoji ti o si tẹsiwaju pẹlu agbara kikun fun igba diẹ, lẹhinna fa fifalẹ o si duro. Pẹlu Ọga wa, Anabi, gbogbo awọn mujahids ti rin gbingbin. Gbogbo eniyan n gbẹ aṣọ wọn ni ẹgbẹ ti o yatọ. Ni aaye ti o ya sọtọ, Rasûlullah bọ aṣọ Rẹ kuro o si gbe wọn sori igi kan. Nígbà tí Ó ń sinmi lábẹ́ igi náà, àwọn aláìgbàgbọ́ tí wọ́n ń wo ẹgbẹ́ ọmọ ogun Islâm rí i pé Rasûlullah nìkan ló wà, wọ́n sì sọ fún Da’sur ibn Hâritha. Lori eyi, o sunmọ ni idakẹjẹ si ibi ti Rasûlullah ti sinmi lati pa A. Ó fa idà rẹ̀, ó sì wí pé, “Ta ló lè gbà ọ́ lọ́wọ́ mi?” Woli wa wipe, “Allahu ta’âlâ le.” Lẹsẹkẹsẹ yẹn, Jabrâîl ‘alaihis salâm wa o si lu àyà Da’sûr o si lu u lulẹ. Idà rẹ̀ bọ́ lọ́wọ́ rẹ̀. Rasûlullah (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam) gbe idà Da’sûr o si wipe, “Tani o le gba ọ la lọwọ mi?” Da’sûr dahun pe, “Ko si ẹnikan ti o le,” o si di Musulumi nipa sísọ Kalima ash-shahâda. O ṣe atilẹyin ọpọlọpọ eniyan lati wa si îmân.41 Ó ṣèlérí pé òun ò ní kó ọmọ ogun jọ fún ogun mọ́. Wọn pada si Medîna laisi ija. Irin-ajo yii jẹ ọjọ mọkanla gigun.

Ghazâ ti Bahrân

Eyi tun npe ni “Banî Sulaym” tabi “Ghazâ ti Najrân”. Ìròyìn náà dé pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn abọ̀rìṣà tí wọ́n pé jọ sí Banî Sulaym ń wéwèé láti kọlu Medîna. Rasûlullah rin si awọn ọta pẹlu agbara ti awọn eniyan 300. Nígbà tí àwọn ọ̀tá gbọ́ pé àwọn ọmọ ogun Islâm ń bọ̀, wọ́n sáré lọ sí orí òkè. Nitorinaa, ko si ija. Irin-ajo yii duro fun ọjọ mejila.

Díẹ̀ nínú àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ tí ó ṣẹlẹ̀ ní ọdún kẹta Hegira

Ọ̀gá wa Rasûlullah (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam) fẹ́ ọmọbìnrin Rẹ̀ Umm Gulthum fún Hadrat ‘Uthmân. Ní ọdún kan náà, Ọ̀gá wa, Anabi fẹ́ Hafsa (radiy-Allahu ‘anhâ), ọmọbìnrin Hadrat ‘Umar. Hadrat Hasan, ọmọ Hadrat Alî, ni a bí.

Ife re ti gba mi;
Olohun mi, mo feran re!
Ife re dun pupo; looto;
Olohun mi, mo feran re!
Ko si oro kan ti o wu mi,
Tabi Emi ko ṣe aniyan nipa ohun-ini.
Ife re, nikan, mu inu mi dun;
Olohun mi, mo feran re!
O ti paṣẹ fun wa lati gbadura,
Iyin duro ni ọna ti o tọ.
Funni ibukun Re lainidi,
Olohun mi, mo feran re!
Awọn nafs ti mo ni jẹ ẹtan pupọ;
Nigbagbogbo rubọ mi fun idunnu rẹ!
Sugbon mo ti ri idunnu otito,
Olohun mi, mo feran re!
Ṣiṣe awọn ibâdats daradara,
Àti wíwá ohun ayé pẹ̀lú,
Ni ohun ti mo n ṣe lojoojumọ ati loru.
Olohun mi, mo feran re!
Ifẹ kii ṣe awọn ọrọ nikan, Iwọ Hilmi!
Rabb rẹ ni ki o tiraka;
Jẹ ki iwa rẹ fihan;
Olohun mi, mo feran re!
Awọn ọta Islâm pọ pupọ,
Wọn n kọlu ẹsin ni bòókẹ́lẹ́;
Bawo ni eniyan ṣe le joko láìṣe nǹkan!
Olohun mi, mo feran re!
Ololufe kan ko ni joko ni ọlẹ,
Ki ololufe re ma ba farapa die-die.
Pa ọta lẹnu mọ, lẹhinna sọ ni otitọ:
Olohun mi, mo feran re!