GHAZÂS ATI SARIYYAS

Safar, ghazâ ati sariyya

Ọ̀gá wa, Fakhr al-kâinat (sall-Allahu ’alaihi wa sallam) ṣeto sariyyas (awọn platoons, awọn ọmọ ogun), iyẹn ni, awọn ẹgbẹ ologun kekere, lati daabobo aabo Medîna ati lati ṣayẹwo ipo awọn ọta. Nọmba awọn ti o darapọ mọ awọn sariyya wọnyi, eyiti Rasûlullah ko ṣe alabapin funrarẹ ti wọn si ranṣẹ si awọn alaigbagbọ, yatọ laarin awọn eniyan marun si irinwo.

Awọn ogun ti Ọga wa, Anabi darapọ mọ ti O si dari funra Rẹ ni a npe ni ghazâ (ghazwa). Awọn irin-ajo ologun ni a pe ni safar.

Woli olufẹ wa gbe awọn ọna aabo to ṣe pataki lati ṣe idiwọ ikọlu awọn ọta lojiji nipa fifiranṣẹ awọn patrolu ati siseto awọn oluso iduro ni Medîna.

Rasûlullah (sall-Allahu ’alaihi wa sallam) ṣe ghazâs mẹtadinlọgbọn. Iyẹn ni: Abwâ (Waddân), Buwât, Badr akọkọ (Safawân), Dhu’l-Ushayra, Badr (Badr al-Kubrâ), Karkarat al-Qadr, Banî Kaynukâ, Sawîq, Ghatfân (Anmâr, Zî-Amr), Bahrân (Banî Sulaym, Najrân), Uhud, Hamrâ al-Asad, Banî Nadîr, Badr Kekere (Badr as-Sugrâ), Dhât al-Riqâ’, Dûmatu’l-Jandal, Muraisî (Banî Mustalaq), Handak (Koto), Banî Qurayzâ, Banî Lihyân, Ghâba (Zî Qarda), Khaybar, Wâdi al-Qurâ, Iṣẹgun ti Mekka, Hunayn, Tâif ati Tabuk.

Ninu awọn ghazâs wọnyẹn, ogun ja ni mẹsan nikan ninu wọn. Awọn ghazâs wọnyẹn ni: Badr (Badr al-Kubrâ), Uhud, Muraisî (Banî Mustalaq), Handak (koto), Banî Qurayzâ, Khaybar, Wâdi al-Qurâ, Hunayn ati Tâif. A ṣẹgun Mekka laisi ogun, gbogbo eniyan si di Musulumi.

Ni awọn ghazâs miiran ko si ogun; nínú àwọn kan a ṣe àdéhùn, nínú àwọn kan wọ́n jọ̀wọ́ ara wọn, àwọn aláìgbàgbọ́ kan kò gbójúgbóyà láti dúró lòdì sí àwọn ọmọ ogun Íslam, ọ̀pọ̀ nínú wọn sáré lọ sí orí òkè nígbà tí wọ́n gbọ́ pé àwọn ọmọ ogun Íslam ń bọ̀.

“Ẹ jade lọ fun ghazâ pẹlu kika orukọ Allahu ta’âlâ, ni ọna Allahu ta’âlâ! Ẹ ba awọn ti wọn sẹ Allahu ta’âlâ ja.”
Hadîth
ash-sharîf

Ọrọ yii yoo jẹ igbala gbogbo agbaye,
“Ti o ba fẹ alaafia, ṣetan fun ogun.”
Abdulhaq Molla

O jẹ dandan lati ṣe irẹwẹsi awọn abọ̀rìṣà ni iṣowo ati ti ọrọ-aje ati lati ba wọn wi. Fun eyi, awọn ọna iṣowo si Siria nilo lati ge kuro. Láàárín àkókò yìí, wọ́n gbọ́ pé kafila àwọn arìnrìn àjò kan tí ó jẹ́ ti àwọn abọ̀rìṣà ń kọjá lọ nítòsí Medîna. Ni ibẹrẹ Ramadân, oṣu keje ti ọdun Hijrî akọkọ (eyiti o bẹrẹ pẹlu Hegira), Anabi olufẹ wa paṣẹ fun igbaradi lẹsẹkẹsẹ fun irin-ajo ologun kan o si yan Hadrat Hamza gẹgẹ bi olori awọn ẹlẹṣin ọgbọn. Lẹhin ti o gba ọ niyanju lati bẹru Allahu ta’âlâ ati tọju awọn ti o wa labẹ aṣẹ rẹ daradara, O sọ fun u pe, “Ẹ jade lọ fun ghazâ pẹlu kika orukọ Allahu ta’âlâ, ni ọna Allahu ta’âlâ! Ja awon ti won ko Allahu ta’âlâ...” Lẹhin ti O fun Hadrat Hamza ni asia funfun, O dagbere fun u.

Hadrat Hamza, pẹlu awọn ẹlẹṣin labẹ aṣẹ rẹ, bẹrẹ lati lọ si ọna kafila awọn abọ̀rìṣà, eyiti o jẹ iṣọ nipasẹ awọn ẹlẹṣin 300. Nígbà tí àwọn arìnrìn àjò náà dé ibi tí wọ́n ń pè ní Sîfr al-Bahr lójú ọ̀nà láti Damasku sí Mekka, àwọn mujâhids dojú kọ wọ́n. Awọn sahâbî ologo lẹsẹkẹsẹ gba idasile ogun ati mura silẹ fun ija. Ni akoko yẹn, Majdî ibn Amr al-Juhanî, ti o wa nibẹ, de ọdọ wọn o si da si. Majdî ibn Amr al-Juhanî je ore egbe mejeeji. Nigbati o rii pe awọn Musulumi kere ni iye ati pe awọn abọ̀rìṣà jẹ ọpọlọpọ, o ro pe a le ṣẹgun awọn Musulumi. Ni ireti fun itesiwaju ayeraye ti ipinle Musulumi, o ṣe alarina o si da awọn ẹgbẹ mejeeji pada lati ija. Lẹhin iyẹn, Hadrat Hamza ati awọn ọrẹ rẹ pada si Medîna. Nigba ti a so igbese Majdî fun Oga wa, Anabi, O fi idunnu Re han, o si wipe, “O ti se ohun ibukun, rere ati ohun ti o tọ.”1

Ẹgbẹ ọmọ ogun Ubayda ibn Hârith

Lẹhin iyẹn, awọn sariyya ko duro. Hadrat Ubayda ibn Hârith ni a fun ni ọgọta tabi ọgọrin mujâhids o si ranṣẹ si Rabigh. Ni kete ti awọn ọmọ-ogun mejeeji pade, ẹgbẹ mejeeji bẹrẹ si yin awọn ọfa. Lati ọdọ awọn ọmọ-ogun Islâm, ẹni akọkọ ti o ta ọfa ni Sa’d ibn Abî Waqqâs. Ní ríronú pé ọ̀pọ̀ jù lọ àwọn ọmọ ogun Islâm ń dúró ní ibùba, igba àwọn abọ̀rìṣà tí wọ́n wà lábẹ́ àkóso Abû Sufyân ń bẹ̀rù, wọ́n sì sá lọ.2

“Ihin ayọ fun awon ti o ku loju ona Hajj ati awon ti won ja ni ona Allah!”
Hadîth
ash-sharîf

A o ja si ona Olohun, ki a so ogo,
Ninu Qur’ân, Hadrat Yazdân se ileri isegun.
Awọn Ghazâ Ọ̀gá wa Rasûlullah

Awọn Ghazâ akọkọ – Ghazâ ti Waddân

A tun n pe eyi ni Ghazâ ti Abwâ. O jẹ ghazâ akọkọ ti Rasûlullah. O waye ni oṣu kejila ti Hegira. Hadrat Sa’d ibn Ubada ni a fi silẹ ni Medîna gẹgẹbi aṣoju.

Ọgọta eniyan rin si awọn ẹya Quraysh ati Banî Damra. Hadrat Hamza gbe asia. Awọn ara Mekka ko si nibẹ. Wọn de ibi ti a npe ni Waddân. A ṣe adehun kikọ pẹlu ẹya Banî Damra. Gẹgẹbi eyi:

Awọn ọmọ Damra kii yoo, labẹ eyikeyi ayidayida, ṣe iranlọwọ fun ọta,

Aabo aye ati ohun ini ti awọn ọmọ Damra yoo wa labẹ ẹri ti awọn Musulumi,

Ní pàṣípààrọ̀, nígbà tí Ọ̀gá wa, Wòlíì pe àwọn ọmọ Damra fún ogun, kíá ni wọ́n máa sáré lọ ṣèrànwọ́.

Ghazâ ti Buwât

Eyi ni ghazâ keji ti Rasûlullah. O jẹ ninu oṣu Rabî’ul awwal, ọdun keji ti Hegira. Saib ibn ’Uthman ibn Maz’ûn ni a fi silẹ ni Medîna gẹgẹbi aṣoju. Nígbà tí wọ́n gbọ́ ìròyìn nípa kafila ọgọ́rùn-ún abọ̀rìṣà tí Abû Sufyân darí tí wọ́n ń lọ sí Damasku pẹ̀lú 2,500 ràkúnmí, igba ènìyàn gbógun ti àwọn arìnrìn àjò Kuraysh. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé wọ́n ń rìn káàkiri níbi gbogbo títí di Òkè Buwât, a kò lè mú àwọn abọ̀rìṣà.

Ghazâ ti Dhu’l-Ushayra

O ṣẹlẹ ni ibẹrẹ oṣu kẹrindilogun ti Hegira. Wọ́n gba ìròyìn nípa kafila oníṣòwò ńlá kan tí ó jẹ́ ti àwọn ẹlẹ́sìn Mẹ́kà tí ń lọ sí Damasku ní ìdarí Abû Sufyân. Rasûlullah fi Abû Salama ibn Abdulasad silẹ gẹgẹbi aṣoju Rẹ. O fi asia fun Hadrat Hamza (radiy-Allahu ‘anh). Wọ́n ní ọgbọ̀n ràkúnmí, wọ́n á gùn wọ́n lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan. Wọn wa si ibi ti a npe ni Ushayra pẹlu 150 tabi 200 mujâhids ati duro nibẹ fun ọjọ diẹ. Ṣùgbọ́n wọn kò lè mú àwọn arìnrìn àjò náà. Wọn ṣe alafia pẹlu awọn ọmọ Mudlij wọn si pada si Medîna.

Ghazâ akọkọ ti Badr

O tun npe ni Ghazâ ti Safawân. O ti jẹ ọjọ diẹ diẹ lati igba ti wọn ti pada wa lati Ghazâ ti Buwât, nigbati wọn gba iroyin pe ọkunrin kan lati Quraysh ti a npè ni Kurz ibn Jâbir Fihri ati awọn ọkunrin rẹ ti kọlu Oke Jamma ti wọn si lé awọn ẹran ati awọn rakunmi ti o n jẹun nibẹ lọ.

Ọ̀gá wa, Anabi fi Zayd ibn Hâritha silẹ gẹgẹbi aṣoju Rẹ o si lọ si ibi ti iṣẹlẹ naa ti ṣẹlẹ pẹlu diẹ ninu awọn Ashâb. Ni akoko yii, O fi asia fun Hadrat Alî.

Nigbati awọn mujâhids de ibi ti isẹlẹ naa ti ṣẹlẹ, Kurz ati awọn miiran ti fi awọn ẹranko silẹ ti wọn si bo ipasẹ wọn. Bi o tilẹ jẹ pe wọn wa wọn labẹ gbogbo apata titi de afonifoji Safawân ti Badr, wọn ko ri wọn.

Ẹgbẹ ọmọ ogun Abdullah ibn Jahsh (Batn an-Nakhla sariyya)

Lọ́jọ́ kan, Ọ̀gá wa, Wòlíì fẹ́ ṣètò sariyya kan sí Nakhla kí wọ́n lè wo àwọn ẹlẹ́sìn Quraysh. Ó fẹ́ fi Hadrat Abû Ubayda ibn Jarrâh ṣe olórí àwọn ọmọ ogun tí wọ́n máa rán. Nigbati Abû Ubayda ibn Jarrâh gba aṣẹ yii, o bẹrẹ si sọkun nitori irora jijinna si Anabi wa. Rasûlullah (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam) yan Hadrat Abdullah ibn Jahsh gẹgẹbi alakoso dipo rẹ.3

Abdullah ibn Jahsh jẹ ọkan ninu awọn ti o ngbe Islâm pẹlu itara. Nígbà tó di Mùsùlùmí, bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn aláìgbàgbọ́ ṣe ìjìyà tí kò ṣeé ronú kàn sí i, ó kọjú ìjà sí wọn pẹ̀lú agbára ìgbàgbọ́ rẹ̀, ó sì fara da ìjìyà àti inúnibíni pẹ̀lú ìgboyà. Fun idi eyi, Ọ̀gá wa, Anabi sọ nipa rẹ fun Ashâb Rẹ, “Ninu yin, oun ni o farada ti o si nru ebi ati ongbẹ julọ.” Abdullah ibn Jahsh, ti o gbọ awọn iroyin ayọ ti Ọga wa, Anabi fi fun awọn ajẹriku, nigbagbogbo npongbe fun ajeriku. O ja akọni ni iwaju ni awọn ogun.

Hadrat Abdullah ibn Jahsh sọ pe: Ni ọjọ yẹn, lẹhin ṣiṣe isha’a namâz, Rasûl ’alaihis-salâm pe mi si ẹgbẹ Rẹ o si sọ pe, “Ni kutukutu owurọ, wa si ọdọ mi. Mu awọn ohun ija rẹ paapaa. Emi yoo ran ọ si ibikan.”

Ni owurọ, Mo lọ si masjid. Mo ni idà mi, ọrun, ọfà ati apo lori mi ati apata mi pẹlu mi. Lẹhin ti o dari owurọ namâz, Rasûl ’alaihis-salâm pada si ile Rẹ. Mo ti de ibẹ niwaju Rẹ, nitorina ni mo ṣe nduro fun Un ni iwaju ẹnu-ọna. O ri eniyan diẹ lati awọn Muhâjirs lati lọ pẹlu mi. O ni, “Mo ti yan ọ ni olori lori awọn eniyan wọnyi.” O fun mi ni lẹta kan o si wipe, “Lọ! Ṣii lẹta naa lẹhin irin-ajo fun oru meji. Lẹhinna ṣe gẹgẹ bi ohun ti a paṣẹ ninu rẹ.” Mo ni, “O Rasûlallah! Ọna wo ni Mo yoo lọ?” O dahun pe, “Gba opopona Najdiyya. Kọju si Rakiyya, si ọna kanga.”

Nigba ti a fi irin-ajo Nakhla le Abdullah ibn Jahsh lọwọ, a fun un ni akọle Amîr al-Mu’minîn fun igba akọkọ. Ni Islâm, o jẹ alakoso akọkọ ti a pe ni orukọ naa. Ní ọjọ́ méjì lẹ́yìn náà, nígbà tí wọ́n dé ibi tí a ń pè ní Malal pẹ̀lú ẹgbẹ́ ológun kan tí ó ní ọmọ ogun mẹ́jọ tàbí méjìlá, ó ṣí lẹ́tà náà, ó sì kà á:

“Bismillâhirrahmânirrahîm. Nigbati o ba ka lẹta yii, rin pẹlu orukọ ati ibukun ti Allahu ta’âlâ titi iwọ o fi de afonifoji Nakhla laarin Mekka ati Tâif. Maṣe fi ipa mu eyikeyi ninu awọn ọrẹ rẹ lati wa pẹlu rẹ! Wo ati ṣayẹwo awọn Qurayshîs ati kafila Quraysh ni afonifoji Nakhla. Sọ fun wa nipa ọrọ wọn.”

Lẹhin kika lẹta naa, Amîr al-Mu’minîn Abdullah ibn Jahsh sọ pe, “A jẹ ẹrú Allahu ta’âlâ, gbogbo wa yoo si pada sọdọ Rẹ. Mo ti gbọ ati gbọràn. Emi yoo mu aṣẹ Allahu ta’âlâ ati Rasûl olufẹ Rẹ ṣẹ,” o si fi ẹnu ko lẹta naa, o si fi kan iwaju ori rẹ gẹgẹbi ami ibọwọ. Lẹhinna o yipada si awọn ọrẹ rẹ o si sọ pe, “Eyikeyi ninu yin ti o ni itara lati jẹ ajẹriku, wa pẹlu mi. Awọn ti ko fẹ lati wa le pada. Emi ko fi ipa mu eyikeyi ninu yin. Ti ẹ ko ba wa, Emi yoo lọ nikan, emi yoo si mu aṣẹ Rasûl ’alaihis-salâm ṣẹ.” Awọn ọrẹ rẹ dahun ni ẹẹkan, “A ti gbọ aṣẹ ti Ọ̀gá wa, Anabi. A gbọran si Allahu ta’âlâ, Rasûlullah (sallAllahu ’alaihi wa sallam) ati iwọ. Rin pẹlu ibukun Allahu ta’âlâ si ibikibi ti o ba fẹ.”

“O Jabrâîl! Mofe ki Allahu ta’âlâ yi oju mi si Kâ’ba lati qibla awon Ju.”
Hadîth ash-sharîf

Ẹgbẹ ọmọ ogun kekere yii, pẹlu Hadrat Sa’d ibn Abî Waqqâs, lọ si Hejâz o si wa si Nakhla. Wọ́n fara pa mọ́ síbì kan, wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ sí í wo àwọn Qurayshî tí wọ́n ń kọjá lọ. Nibayi, kafila Quraysh kan kọja. Ẹrù kún ara àwọn ràkúnmí wọn. Awọn mujâhids sunmọ kafila naa wọn si pe wọn si Islâm, ati nigbati wọn ko gba, wọn bẹrẹ si ja. Wọ́n pa ọ̀kan nínú wọn, wọ́n sì mú méjì. Wọn ko le mu ọkan miiran nitori pe o wa lori ẹṣin. Gbogbo eru awon alaigbagbo ni won fi sile fun awon mujâhids. Abdullah ibn Jahsh yapa idamarun ti ẹbun yii fun Ọ̀gá wa Rasûlullah. Eyi ni ikogun ogun akọkọ ti awọn Musulumi gba.4

Masjid al-Qiblatayn

Oṣu mẹtadinlogun ti kọja lati igba ti Anabi olufẹ wa (sall-Allahu ’alaihi wa sallam) ti lọ si Medîna al-Munawwarah. Titi di isisiyi, wọn nigbagbogbo ṣe namâz nipa titan si Bayt al-Maqdis ni Quds ash-sharîf (Jerusalemu). Laipe yii, o de ọdọ Ọga wa Rasûlullah pe awọn Ju n sọ pe, “Kini ohun ajeji! Esin re yato si tiwa, sugbon qibla Re je tiwa!” Okan ibukun re farapa nipa awon aheso wonyi.

Lọ́jọ́ kan, nígbà tí Jabrâîl ‘alaihis-salâm dé, Wòlíì wa sọ fún un pé, “Iwọ Jabrâîl! Mo fẹ ki Allahu ta’âlâ yi oju mi si Kâ’ba lati qibla ti awọn Ju.”

Jabrâîl ‘alaihis-salâm dahun pe, “Emi nikan jẹ ẹrú Allahu ta’âlâ. Bẹ Allahu ta’âlâ fun eyi!”

Lẹhin iyẹn, âyat al-karîma 144 ti Sûrah al-Baqara ti ṣafihan. O ti sọ, ni maal, “(Iwọ Habîb Mi!) Nitootọ, A rii pe oju rẹ nigbagbogbo yipada si ọrun (fun wahy ti mbọ). Fun eyi, A yoo yi ọ pada si qibla ti inu rẹ yoo dun pẹlu. Bayi yi oju rẹ pada si Masjid al-Harâm (Kâ’ba).(Ẹyin Mu’min!) Nibikibi ti o ba wa, iwọ, paapaa, yi oju rẹ si ọna ibẹ lakoko namâz. Ko si iyemeji pe awọn ti a fun ni Iwe naa dajudaju mọ pe iyipada ti qibla yii jẹ otitọ lati ọdọ Rabb wọn. Allahu ta’âlâ ko si jẹ alaimọ ohun ti wọn yoo ṣe.”

Ni ọjọ isegun ni aarin oṣu Sha’bân, nigbati âyat al-karîma yii ti han, Ọga wa Rasûlullah n dari Ashâb Rẹ fun namâz ọsan tabi namâz asr ni Banî Salima Masjid. Ni rak’at kẹta ti namâz, o ti paṣẹ lati yipada si Kâ’ba. Ni kete ti O gba wahy, O yi itọsọna Rẹ si Kâ’ba al-mu’azzama. Ashâb al-kirâm tẹle Ọga wa, Habîb al-akram o si yipada si ọna yẹn. Lati isisiyi lọ, a pe orukọ masjid yii ni “Masjid al-Qiblatayn”, iyẹn ni, masjid pẹlu qiblas meji.

Ọ̀gá wa Rasûlullah tun lọ si Qubâ ati, pẹlu ọwọ ibukun Rẹ, tun ṣe mihrab (ihò kekere kan ninu ogiri mọṣalaṣi kan ti o tọka si qibla) ti masjid akọkọ ti a kọ ati yi awọn odi ti masjid pada.5

Qibla akọkọ ti awọn Musulumi ni Masjid al-Aqsâ, eyiti o wa ni ariwa iwọ-oorun. Eyi tun jẹ qibla ti awọn Ju. Àwọn Júù ń fi Ashâb al-kirâm ṣe yẹ̀yẹ́ pé àwọn Mùsùlùmí yíjú sí qibla wa. Woli olufẹ wa (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam) gbadura si Janâb al-Haqq fun qibla wa lati jẹ Kâ’ba al-mu’azzama.
Nigba ti Ọ̀gá wa Rasûlullah n ṣe asiwaju ọsan namâz (ninu rìwáyà miiran, o jẹ namâz asr) ni masjid yii, nigbati âyat al-karîma, “Yipada si Kâ’ba,” sọkalẹ, O yipada si guusu ila-oorun, si Kâ’ba al-mu’azzama. Eyi ni idi ti a fi n pe masjid yii ni Masjid al-Qiblatayn, eyi ti o tumọ si masjid pẹlu qiblas meji.