MI’RÂJ

“Emi ko fẹ ounjẹ tabi ohun mimu. Emi ko bikita fun ọkankan. Ibi ti mo ti le sin, ebe Rabb mi yoo to.”
Hadîth
ash-sharîf

Wòlíì olùfẹ́ wa (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam) ṣàlàyé Islâm fún gbogbo ènìyàn àti gbogbo ẹ̀yà tí Ó rí tí wọ́n wá fún hajji tàbí láti rajà ní Mekka àti àwọn ibi ìpàtẹ. Ó ní kí wọ́n dáàbò bò Ó kí wọ́n sì ràn Án lọ́wọ́ láti sọ fáwọn èèyàn nípa Islâm. Sibẹsibẹ, ko si ẹnikan ti o di Musulumi tabi gba lati daabobo Rẹ. Síwájú sí i, wọ́n ń gàn Án, wọ́n ń dá A lóró, wọ́n fi Í ṣe yẹ̀yẹ́, wọ́n sì sẹ́ Ẹ. Olori awọn aye ti rẹ pupọ, ebi npa, ongbẹ ngbẹ, ibanujẹ ati ibanujẹ jinna. Awọn ọjọ kọja bii eyi, ipo yii si tẹsiwaju titi di oru jinjin. Àwọn abọ̀rìṣà Mẹ́kà máa ń tẹ̀ lé E nígbà gbogbo, bí wọ́n sì ṣe ń dí àwọn tí wọ́n wá bẹ Kâba wò lọ́wọ́ láti di Mùsùlùmí, àwọn náà kò lọ́ tìkọ̀ láti dá Habîb al-akram lóró. Ko si aaye mọ fun Ọga wa Rasûlullah lati lọ. Ọta wà nibi gbogbo. Awọn oṣu diẹ yẹn ni Mekka nira pupọ.

Ni oru ọjọ kẹtadinlọgbọn (27) oṣu Rajab ash-sharîf, O lọ si ile Umm Hânî, ọmọbinrin aburo baba rẹ Abû Tâlib, ni adugbo Abû Tâlib.

Ni akoko yẹn, Umm Hânî ko tii di Musulumi sibẹsibẹ. Nigbati o wipe, Tani o wa nibẹ? olukọni wa, Rasûlullah sọ pe, “Muhammad ni, ọmọ àbúrò bàbá rẹ. Ti o ba gba mi, Mo ti wa nibi bi alejo.”

Umm Hânî sọ pe, Emi yoo fi ayọ rubọ ẹmi mi fun otitọ, igbẹkẹle, ọlá ati alejo ọlọla bii iwọ. Ìbá ṣe pé o ti sọ tẹ́lẹ̀ pe iwọ yoo bu ọla fun wa, Emi yoo ti pese nkan kan. Emi ko ni ounjẹ lati fun ọ ni bayi. Ọ̀gá wa Rasûlullah sọ pe, “Emi ko fẹ ounjẹ tabi ohun mimu. Emi ko bikita. Ibi ti mo ti le jọsin, bẹbẹ Rabb mi yoo to.”

Umm Hânî mu Anabi olufẹ wa sinu o si fun un ni akete, abọ ìwẹ̀ ati ìkòkò omi. Wọ́n kà á sí ojúṣe ọlọ́lá jù lọ láàárín àwọn Lárúbáwá láti sìn àlejò kan kí wọ́n sì dáàbò bò ó lọ́wọ́ ọ̀tá. Ipalara eyikeyi ti o nbọ si alejo ni ile yoo jẹ itiju nla fun agbalejo naa. Umm Hânî ro, “O ni ọpọlọpọ awọn ọta ni Mekka. Awon eniyan paapaa wa ti won fe pa a. Emi yoo ṣọ Ọ titi di owurọ lati daabobo ọlá mi.” O mu idà baba rẹ,, o bẹrẹ si rin ni ayika ile.

Rasûlullah farapa gidigidi ni ọjọ yẹn. O ṣe abdast o bẹrẹ si bẹbẹ Rabb Rẹ, beere fun idariji ati gbadura fun awọn eniyan lati ni îmân ati ni idunnu. O rẹ rẹ pupọ, ebi npa ati ibanujẹ. Ó dùbúlẹ̀ sórí àkéte, ó sì sùn.

Ni akoko yẹn, Allahu taâlâ sọ fun Jabrâîl alaihis-salâm, “Mo ti dun Anabi olufẹ mi gidigidi. Mo ti farapa ara ibukun Re ati okan tutu Re pupo. Ati sibẹsibẹ, O si tun bẹbẹ mi. Ko ronu nkankan bikoṣe Emi. Lọ, mu Habîb Mi wa! Fi Jannah Mi han Oun ati Jahannam Mi. Jẹ ki O ri awọn ibukun ti mo ti pese sile fun Oun ati awọn ti o nifẹ Rẹ. Jẹ ki O ri awọn ijiya ti mo ti pese sile fun awọn ti ko gbagbọ Rẹ, ti o ṣe ipalara fun u pẹlu awọn ọrọ, awọn kikọ ati awọn iṣe wọn. Emi yoo tù Rẹ ninu. Emi yoo wo awọn ọgbẹ ti ọkan tutu Rẹ sàn.”

Nigbati Jabrâîl alaihis-salâm wa si ẹgbẹ Rasûlullah, o ri I ti O sun fọnfọn. Ko ni okan lati ji Re. O wa ni irisi eniyan. Ó fi ẹnu kò ìsàlẹ̀ ẹsẹ̀ alábùkún Rẹ̀. Níwọ̀n bí kò ti ní ọkàn tàbí ẹ̀jẹ̀, ètè rẹ̀ tútù jí Rasûlullah. Lẹsẹkẹsẹ o mọ Jabrâîl alaihis-salâm o si bẹru pe Allahu taâlâ le binu si Rẹ, O beere:

“Eyin arakunrin mi Jabrâîl! Kini idi ti o fi wa ni iru akoko dani bẹ? Njẹ Mo ṣe aṣiṣe kan, ṣe Mo ti ṣẹ Rabb mi bi? Njẹ o ti mu awọn iroyin buburu wa fun mi?

Jabrâîl ‘alaihis-salâm sọ pe, “Iwọ ga julọ ti gbogbo ẹda! Eyin ololufe Eleda, Oga awon anabi, Iwo Olola ati Anabi nla ti o je awon orisun oore ati ọlaju! Rabb rẹ fi salâm Rẹ ranṣẹ si ọ o si pe ọ si ara Rẹ. Jọwọ dide. Jẹ ki a lọ.”

Woli olufẹ wa ṣe abdast. Jabrâîl alaihis-salâm fi turban kan ti nûr ṣe si ori ibukun Ọga wa Rasûlullah, o wọ Ọ ni aṣọ nûr, o fi igbanu ruby si ẹgbẹ ibukun Rẹ o si fun ni ọwọ ibukun rẹ ni ọpá alade emerald ti a fi irinwo parili ṣe ọṣọ. Parili kọọkan n tàn bi irawọ Venus. O fi bata ti emerald alawọ ewe si ẹsẹ ibukun Rẹ.

“Ìwọ ẹni ti o ga julọ ninu gbogbo ẹda! Eyin ololufe Eleda, Oga Awon Anabi, Iwo Olola ati Anabi nla, eniti o je orisun oore ati giga! Rabb rẹ fi salâm Rẹ ranṣẹ si ọ, O si pe ọ si ara Rẹ. Jọwọ dide. Jẹ ki a lọ.”
Jabrâîl ‘alaihis-salâm

Lẹ́yìn náà, wọ́n di ara wọn mú lọ́wọ́, wọ́n wá sí Kâba. Níhìn-ín, Jabrâîl alaihis salâm la àyà Wòlíì olùfẹ́ wa. O mu okan Re jade. O fi omi zamzam wẹ. Lẹ́yìn náà, ó mú àwokòtò kan tí ó kún fún hikmat àti îmân wá, ó dà wọ́n sínú rẹ̀, ó sì ti àyà rẹ̀ pa.

Nigbana ni Jabrâîl alaihis-salâm tọka si ẹranko funfun ti a npè ni Buraq ti o mu lati Jannah o si wipe, “Iwọ Rasûlallah! Gbe eyi! Gbogbo àwọn áńgẹ́lì ń dúró de dídé rẹ.” Láàárín àkókò yìí, ìbànújẹ́ bá Ọ̀gá wa, Wòlíì, Ó sì bẹ̀rẹ̀ sí í ronú. Ni akoko yẹn, Allahu taâlâ sọrọ si Jabrâîl alaihis-salâm, “Iwọ Jabrâîl! Beere! Kini idi ti Habîb Mi fi dun?” Nigbati o beere, Ọga wa (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam) dahun pe, “A ti bọwọ fun mi ati ọlá pupọ. O wa si ọkan mi, kini yoo jẹ ipo ti ummat alailagbara mi ni ọjọ qiyâmat (Idajọ)? Bawo ni wọn yoo ṣe farada ọpọlọpọ awọn ẹṣẹ wọn ti o duro ni Arasât (Ibi apejọ) fun aadọta ẹgbẹrun ọdun, ati bawo ni wọn yoo ṣe kọja afara Sirât, ọna ti o gba ọgbọn ẹgbẹrun ọdun?”

Òfin àtọ̀runwá dé: “Ìwọ Habîb Mi! Ni idaniloju. Emi yoo jẹ ki aadọta ẹgbẹrun ọdun dabi iṣẹju kan fun ummat rẹ. Maṣe banujẹ!”

Ọ̀gá wa, Anabi gbe Buraq. Buraq n yara pupọ; ni igbese kan, o ti de ikọja oju. Lakoko irin-ajo naa, Jabrâîl alaihis-salâm sọ fun Anabi olufẹ wa lati sọkalẹ ki o ṣe namâz ni awọn aaye kan. Nípa bẹ́ẹ̀, Ọ̀gá àwọn àgbáyé sọ̀kalẹ̀, ó sì ṣe namâz ní ibi mẹ́ta. Nigbana ni Jabrâîl alaihis-salâm beere lọwọ Rẹ boya O mọ awọn aaye ti O ṣe namâz. Nigbati o n dahun ibeere tirẹ, Jabrâîl ‘alaihis-salâm sọ pe iduro akọkọ ni Medîna o si sọ fun Anabi wa pe Oun yoo ṣilọ si ilu yii. O sọ fun pe ibi ti o tẹle ni Tûr Sînâ, nibiti Hadrat Mûsâ ti ba Allahu taâlâ sọrọ laisi itọsọna ati ni ọna ti a ko mọ, ati nikẹhin, O ṣe namâz ni Bayt al-Lahm, nibiti Hadrat Îsâ ti bi. Lẹhinna wọn de Masjid al-Aqsâ ni Quds (Jerusalemu).

Ni Masjid al-Aqsâ, Jabrâîl alaihis-salâm ṣe iho kan ninu apata pẹlu ika rẹ o si so Buraq mọ ọ. Awọn ọkàn ti diẹ ninu awọn woli ti o ti kọja ni a pejọ nibẹ ni irisi eniyan. Awọn woli Âdam, Nûh ati Ibrâhîm (alaihimus-salâm), lẹsẹsẹ, ni a funni lati di imâm lati ṣe namâz ni jamâat. Wọn ko gba, beere pe ki wọn gba idariji. Jabrâîl daba Habîbullah nipa sisọ pe, “Ko si ẹlomiran ti o le jẹ imâm nigba ti o wa.”

Ọ̀gá wa, Wòlíì di imâm sí àwọn wòlíì, ó sì ṣamọ̀nà àwọn rakat méjì ti namâz. O sọ ohun ti o ṣẹlẹ lẹhin iyẹn gẹgẹbi atẹle:

“Jabrâîl (alaihis-salâm) mu ife Jannah sherbet kan wa fun mi ati ife wara kan. Mo mu wara naa. Jabrâîl (alaihis-salâm) sọ fún mi pé mo ti yan ìtẹ̀sí (ìdùnnú ayé méjì). Lẹ́yìn náà, wọ́n fún mi ní ife méjì sí i. Ọkan ní omi; ọkan ní oyin. Mo mu ninu awon mejeeji. Jabrâîl sọ pe, ‘Oyin tọka si pe ummat rẹ yoo wa titi di opin agbaye, omi si tọka si pe ummat rẹ yoo di mimọ kuro ninu ẹṣẹ wọn.’ Lẹhinna a goke lọ si ọrun papọ. Jabrâîl (alaihis-salâm) kan ilẹkun. ‘Tani eyi?’ wọn sọ. ‘Emi ni Jabrâîl.’

‘Ati tani o wa lẹgbẹẹ rẹ?’

‘Oun ni Muhammad (‘alaihis-salâm).’

‘Ṣé (wahy láti gòkè lọ sí ojú ọ̀run àti ìkésíni Mirâj) ni wọ́n fi ránṣẹ́ sí Ọ? O dahun pe, Bẹẹni, o jẹ. Wọn sọ pe, Merhabâ (kaabo) si ẹni ti o wa! Kini aririn ajo ẹlẹwa O jẹ! ati ẹnu-bode naa ṣii lẹsẹkẹsẹ. Mo ti ri ara mi ni iwaju Âdam (alaihis-salâm). Ó ní ‘Merhabâ’ ó sì gbàdúrà fún mi… Ẹ̀mí àwọn kan dúró gẹ́gẹ́ bí òjìji sí ọ̀tún àti òsì Âdam (alaihis-salâm). Nigbakugba ti Âdam (alaihis-salâm) wo si otun Re, O rẹrin musẹ, ati nigbakugba ti O ba wo apa osi Rẹ, O sọkun. Jabrâîl (‘alaihis-salâm) sọ pe, Iwọ Rasûlallah, awọn ojiji biribiri wọnyi jẹ ẹmi awọn ọmọde lati idile Âdam (alaihis-salâm). Awọn wọnyi ni apa ọtun wa fun Jannah, awọn wọnyi ni apa osi wa fun Jahannam! Nigbati O ba wo si ọtun, O rẹrin musẹ; nigbati O wo si osi, O sọkun!’

Mo ti ri ọpọlọpọ awọn angẹli nibẹ. Gbogbo wọn wa ni qiyâm (ipo iduro) pẹlu khushû (jin, onirẹlẹ, ibọwọ itẹriba) ati pe o nšišẹ pẹlu dhikr ti Subbûhun quddûsun Rabbul-melâiketi war-rûh. Mo béèrè lọ́wọ́ Jabrâîl pé, Ṣé ìjọsìn àwọn áńgẹ́lì wọ̀nyí nìyí? O ni, Bẹẹni. Lati igba ti a ti ṣẹda wọn titi di qiyâmat, wọn yoo wa ni ipo qiyâm. Beere lọwọ Allahu taâlâ ki O fi isin yii fun ummat rẹ. Mo beere Haqq taâlâ. O gba adura mi. Iyẹn ni qiyâm ni namâz.

Mo duro nipasẹ ẹgbẹ kan (nibẹ). Àwọn áńgẹ́lì á fọ́ orí àwọn èèyàn yẹn, orí wọn á sì pa dà sí ipò wọn tẹ́lẹ̀. Wọn yoo lu lẹẹkan si, ori wọn yoo tun gba awọn apẹrẹ wọn tẹlẹ lẹẹkansi. Mo beere, ‘Tani wọn?’ O dahun pe, ‘Awon ni won fi Juma (Ọjọ Jimọ namâz) ati jamâat sile ti won ko si se rukû (teriba nigba namâz) ati sajdas (wole) daadaa.’

Mo ri ẹgbẹ kan. Ebi npa wọn ati ihoho. Awọn Zabânîs (awọn angẹli ti o nṣe abojuto Jahannam) n titari wọn lati jẹun ni Jahannam. Mo beere, ‘Tani wọn?’ O dahun pe, ‘Awọn wọnyi ni awọn ti ko ṣãnu fun awọn talaka ti ko si fun zakât.’

Mo duro nipasẹ ẹgbẹ kan. Oúnjẹ aládùn wà níwájú wọn. Òkú ẹran tí ó ti rà tún wà níbẹ̀. Wọ́n ti fi oúnjẹ aládùn yẹn sílẹ̀, wọ́n sì ń jẹ òkú ẹran yẹn. Mo beere, ‘Tani wọn?’ Ó ní, ‘Àwọn ọkùnrin àti obìnrin wọ̀nyí ni wọ́n fi halâl sílẹ̀ tí wọ́n sì fà sí harâm. Wọn jẹ awọn ti o jẹ harâm botilẹjẹpe wọn ni halâl.’

Mo rí (àwọn kan) àwọn tí kò lè mira nítorí ẹrù wúwo tí wọ́n wà lẹ́yìn wọn. Ní ìpínlẹ̀ yẹn, wọ́n ń ké sí àwọn èèyàn náà, wọ́n sì ní kí wọ́n fi ẹrù ìnira púpọ̀ sí i lé wọn lórí. Mo beere, ‘Tani wọn?’ Ó ní, ‘Àwọn tí wọ́n ń kó ẹ̀tọ́ àwọn ẹlòmíràn jẹ ni wọ́n. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé wọ́n ti gba ẹ̀tọ́ àwọn ènìyàn, wọ́n ń bá a lọ láti dá wọn lóró.’

A dúró lọ́dọ̀ àwùjọ àwọn èèyàn kan tí wọ́n ń gé ẹran ara wọn tí wọ́n sì ń jẹ ẹ́. Mo beere, ‘Tani wọn?’ Jabrâîl (alaihis-salâm) sọ pe, ‘Àwọn asọ̀rọ̀-ẹni-lẹ́yìn àti olófòófó ni wọ́n.’

“Wọn sọ pe, Merhabâ si ẹni ti o wa! Kini aririn ajo ẹlẹwa O jẹ! ati ẹnu-bode naa ti ṣii lẹsẹkẹsẹ. Mo ti ri ara mi ni iwaju Âdam (alaihis-salâm).”
Hadîth
ash-sharîf

Mo ri ẹgbẹ kan ti awọn eniyan ti oju wọn dudu, ti ẹyinjú wọn jẹ buluu, ète oke ti de iwaju wọn, awọn ète isalẹ ti o rọ si ẹsẹ wọn, ẹjẹ ati pus ti n tú lati ẹnu wọn. Wọ́n fipá mú wọn láti mu ẹ̀jẹ̀ olóró àti pus tí ń ṣàn láti Jahannam nínú àwọn ìkòkò iná, wọ́n sì ń ké bí kẹ́tẹ́kẹ́tẹ́. Mo beere, “Tani wọn?” O ni, ‘Awon ti won mu oti.’

A pade ẹgbẹ kan ti eniyan. Wọ́n ń dá wọn lóró bí wọ́n ṣe ń fa ahọ́n wọn jáde láti orí wọn tí ìrísí wọn sì yí padà tí wọ́n sì yí padà di ẹlẹ́dẹ̀. Jabrâîl (alaihis-salâm) sọ pé, ‘Àwọn tí ń jẹ́rìí èké ni wọ́n.’

A pade ẹgbẹ miiran ti eniyan. Ìyọnu wọn yọ jade ti wọn si ṣan, awọ wọn jẹ buluu, ọwọ ati ẹsẹ wọn ti so, wọn ko le dide. Mo beere Jabrâîl nipa wọn. O sọ pe, ‘Awọn wọnyi ni awọn ti o mu fâiz (èlé).’1

A pade diẹ ninu awọn obinrin. Oju wọn dudu, ẹyinjú wọn si jẹ buluu. Wọ́n fi iná wọ̀ wọ́n. Awon angeli n lu won pelu kùmọ̀ ina. Wọ́n ń pariwo bí ajá àti ẹlẹ́dẹ̀. Mo beere, ‘Tani wọn?’ Jabrâîl sọ pe, ‘Awọn wọnyi ni awọn obinrin ti wọn ṣe panṣaga ti wọn si ṣe ọkọ wọn lara.’

Mo ri ẹgbẹ kan. Wọ́n pọ̀ gan-an. Wọ́n fi wọ́n sẹ́wọ̀n ní àfonífojì Jahannam. Iná náà yóò jó wọn, lẹ́yìn náà a ó jí wọn dìde, iná náà yóò sì tún jó wọn. Mo beere, ‘Tani wọn?’ Ó ní, ‘Àwọn wọ̀nyí ni àwọn tí ń ṣàìgbọràn sí àwọn baba wọn.’

Mo duro nipasẹ ẹgbẹ kan. Wọ́n ń gbin ohun ọ̀gbìn, àwọn ohun ọ̀gbìn náà sì ń hù lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Mo beere, ‘Tani wọn?’ Jabrâîl sọ pe, ‘Awọn wọnyi ni awọn ti o ṣe ibâdats (ijosin) nikan fun Allahu taâlâ.’

Mo de okun. Ko ṣee ṣe lati ṣalaye ipo iyalẹnu ti okun yii. Ó funfun ju wàrà lọ, ó sì ní ìgbì bí òkè ńlá. Mo beere, ‘Kini okun yii?’ O ni, ‘Oruko okun yi ni Okun iye. Haqq taâlâ yóò rọ òjò láti inú òkun yìí nígbà tí yóò jí òkú dìde. Awọn ara ti o bajẹ ati ti tuka yoo dide lati awọn iboji bi koriko ti n hù…’

Lẹhinna, a goke lọ si ipele keji ti awọn ọrun. Jabrâîl (alaihis-salâm) tun kan ẹnu-bode naa. ‘Tani eyi?’ wọn sọ. ‘Emi ni Jabrâîl.’

‘Ati tani o wa lẹgbẹẹ rẹ?’

‘Oun ni Muhammad (‘alaihis-salâm).’

“Haqq taâlâ ko da enikeni ti o ni ola ju iwo lo. Bakanna, ummat rẹ ga ju gbogbo awọn ummats lọ.”
Azrâîl
alaihis-salâm

‘Ṣé ìkésíni wahy àti Mirâj ni wọ́n fi ránṣẹ́ sí Ọ?’
‘Bẹẹni, wọn jẹ.’

Wọ́n ní, ‘Marhabâ fún Ẹni tí ó dé! Kini aririn ajo ẹlẹwa ti O jẹ!’ ati ẹnu-bode naa ti ṣii lẹsẹkẹsẹ. Mo rí ara mi lẹ́gbẹ̀ẹ́ àwọn ìbátan Îsâ àti Yahyâ ibn Zakariyyâ (Jòhánù, ọmọ Sekaráyà) (alaihimas-salâm). Wọn sọ fun mi pe, ‘Marhabâ’ wọn gbadura fun mi… (Îsâ alaihis-salâm jẹ giga alabọde ati awọ alikama.)

Mo pàdé àwùjọ àwọn áńgẹ́lì kan. Wọ́n tò ní ìlà kan, gbogbo wọn wa ni rukû. Wọn ni tasbîh (dhikr) pataki si ara wọn. Wọn n gbe nigbagbogbo ni ipo rukû ati pe wọn ko wo oke tabi gbe ori wọn soke. Jabrâîl (alaihis-salâm) sọ pé, ‘Bí àwọn áńgẹ́lì wọ̀nyí ṣe ń jọ́sìn nìyí. Beere Haqq taâlâ ki O fi eyi fun ummat rẹ.’ Mo beere. O gba o si funni ni rukû ni namâz.

Lẹhinna a goke lọ si ipele kẹta ti awọn ọrun. Lẹ́yìn ìbéèrè àti ìdáhùn kan náà, wọ́n ṣí ilẹ̀kùn náà, mo sì rí ara mi lẹ́gbẹ̀ẹ́ Yûsuf (alaihis-salâm, Joseph). Mo rí i pé ìdajì gbogbo ẹwà ni wọ́n ti fi fún un. Ó ní, ‘Marhabâ,’ fún mi, ó sì gbàdúrà fún mi…

Mo ti ri ọpọlọpọ awọn angẹli. Ní ìlà kan, gbogbo wọn wa ni sajda. Niwọn igba ti a ti ṣẹda wọn, wọn ti wa ni sajda ati ṣiṣe awọn tasbîhs pataki si ara wọn. Jabrâîl (alaihis-salâm) sọ pé, ‘Bí àwọn áńgẹ́lì wọ̀nyí ṣe ń jọ́sìn nìyí. Beere lọwọ Allahu taâlâ ki O fi eyi fun ummat rẹ.’ Mo beere. O gba o si fi eyi fun ọ ni namâz.

Lẹhinna Mo de ipele kẹrin ti awọn ọrun. Ó ní ilẹ̀kùn tí a fi fàdákà funfun àti nûr ṣe. Titiipa kan wa ti nûr lori rẹ. Lori titiipa ni a kọ Lâ ilâha illallah Muhammadun rasûlullah. Lẹ́yìn ìbéèrè àti ìdáhùn kan náà, wọ́n ṣí ilẹ̀kùn náà, mo sì bá ara mi lẹ́gbẹ̀ẹ́ Idrîs (alaihis-salâm). Ó ní, ‘Marhabâ,’ fún mi, ó sì gbàdúrà fún mi. Allahu taâlâ paṣẹ nipa Rẹ (ni maal), ‘A gbe e dide si ibi giga.’2

Mo ri angẹli kan. O joko lori itẹ, inú rẹ̀ bàjẹ́, ó sì ní ìbànújẹ́. Awọn angẹli pupọ lo wa ni ayika rẹ pe Janâb al-Haqq nikan ni o mọ nọmba wọn. Mo rí àwọn áńgẹ́lì nûrânî (ìmọ́lẹ̀) ní ọ̀tún rẹ̀. Wọ́n wọ aṣọ aláwọ̀ ewé, wọ́n sì ń gbóòórùn dáadáa. Ko ṣee ṣe lati wo oju wọn nitori ẹwa wọn. Ní apá òsì áńgẹ́lì yẹn, àwọn áńgẹ́lì ń ta iná láti ẹnu wọn. Ní iwájú wọn ni ọ̀kọ̀ àti pàṣán iná wà. Wọn ni iru oju ti ko ṣee ṣe lati wo wọn. Áńgẹ́lì tó jókòó sórí ìtẹ́ ní ojú láti orí rẹ̀ dé ẹsẹ̀. Nigbagbogbo o n wo iwe akọọlẹ ti o wa niwaju rẹ, ko mu oju rẹ kuro paapaa fun iṣẹju kan. Igi kan wa niwaju rẹ. Lori ewe kọọkan, orukọ eniyan ni a kọ. Ohun kan wa bi ọpọn kan niwaju rẹ. Nígbà míì, ó máa ń fi ọwọ́ ọ̀tún kó ohun kan lọ́wọ́ rẹ̀, á sì kó lọ sọ́dọ̀ àwọn áńgẹ́lì nûrânî ní ọ̀tún rẹ̀; nígbà míì, ó máa ń fi ọwọ́ òsì mú ohun kan, á sì kó lọ sọ́dọ̀ àwọn áńgẹ́lì zulmânî (òkunkun) ní òsì rẹ̀. Nigbati mo wo angẹli (eyi), iberu wa si ọkan mi. Mo beere Jabrâîl, Tani angẹli yẹn? O dahun pe, Eyi ni Azrâîl (angẹli iku). Ko si ẹnikan ti o le farada ri oju rẹ. Ó lọ bá a, ó sì wí pé, “Ìwọ Azrâîl! Eyi ni woli ti ọjọ-ori ti o kẹhin ati habîb ati olufẹ Allahu taâlâ. Azrâîl (alaihis-salâm) gbe ori rẹ soke o si rẹrin musẹ. O dide o si wi fun mi pẹlu ibowo, Marhabâ! Haqq taâlâ ko da enikeni ti o ni ola ju iwo lo. Bakanna, ummat rẹ ga ju gbogbo awọn ummats lọ. Mo ni aanu diẹ sii fun ummat rẹ ju awọn obi wọn lọ. Mo sọ pe, Mo ni ibeere lati ọdọ rẹ. Ummat mi ko lagbara. Jẹ onírẹlẹ pẹlu wọn. Mu ọkàn wọn jẹjẹ. Lẹhinna o sọ pe, Nitori Allahu taâlâ, ẹniti o ran ọ gẹgẹ bi wolii ikẹhin ti o si sọ ọ di habîb Rẹ, Allahu taâlâ paṣẹ fun mi ni igba aadọrin ni ọsan ati loru, Mu awọn ẹmi ummat al-Muhammad rọra ati irọrun ki o sin wọn pẹlu oore-ọfẹ. Iyẹn ni idi ti Mo ṣe aanu diẹ sii si ummat rẹ ju awọn obi wọn lọ.’

Lẹ́yìn náà, a gòkè lọ sí ìpele karùn-ún ti ojú ọ̀run a sì pàdé Hârûn3 (Aaron) (alaihis-salâm) níbẹ̀, Ó sọ fún mi pé, “Marhabâ” ó sì gbàdúrà fún mi.

Mo ti ri ibâdat ti awọn angẹli ti ipele karun ti awọn ọrun. Gbogbo wọn ni wọn duro ti wọn n wo ika ẹsẹ wọn, wọn ko wo nibikibi miiran, ti wọn n pariwo tasbîh. Mo béèrè lọ́wọ́ Jabrâîl (‘alaihis-salâm), ‘Ṣé èyí ni ibâdat àwọn áńgẹ́lì wọ̀nyí?’ O dahun pe, ‘Bẹẹni, beere lọwọ Haqq taâlâ ki O fi eyi fun ummat rẹ.’ Mo beere. Janâb al-Haqq funni.

Lẹhinna a goke lọ si ipele kẹfa ti awọn ọrun. A pàdé Mûsâ (alaihis-salâm) níbẹ̀. Ó ní, ‘Marhabâ,’ fún mi, ó sì gbàdúrà fún mi.

Lẹhinna a goke lọ si ipele keje ti awọn ọrun, lẹhin ibeere ati idahun kanna, Mo rii Ibrâhîm (’alaihis-salâm) ti o tẹ ẹhin Rẹ si Bayt al-Mamûr. Bayt al-Mamûr ti ãdọrin ẹgbẹrun awọn angẹli wọ lojoojumọ (ati pe wọn ko ni iyipada miiran). Mo sọ salâm naa fun Ibrâhîm (‘alaihis-salâm). O dahun salâm mi. O ni, ‘Marhabâ sâlih (olododo, olufọkansin) woli, ọmọ sâlih.’ (Nigbana) O wipe, ‘Muhammad! Ilẹ Jannah rọ pupọ, ilẹ rẹ si mọ. Sọ fun ummat rẹ lati gbin ọpọlọpọ awọn igi nibẹ.’ Mo beere, ‘Bawo ni wọn ṣe le gbin igi kan ni Jannah?’ O dahun pe, ‘Nipa sisọ tasbîh ti ‘Lâ hawla walâ quwwata illâ billâh’ (Gẹgẹbi ijabọ miiran, o sọ pe, ‘Subhânallâhi walhamdulillahi walâ ilâha illallahu wallâhu akbar.’) Nigbana ni Jabrâîl (‘alaihis-salâm) mu mi lọ si Sidrat al-muntahâ. Sidrat al-muntahâ jẹ igi ti awọn gbongbo rẹ wa ni ipele kẹfa ti awọn ọrun ati ti ẹhin mọto ati awọn ẹka rẹ wa loke ipele keje awọn ọrun. Awọn ewe rẹ dabi eti erin, ati awọn eso rẹ dabi awọn ile-iṣọ.4 Ó dà bí ẹni pé igi kan ni ó fi òjìji bò gbogbo ojú ọ̀run àti Jannah. Pẹlu ifihan ti nûr ti titobi ati ogo Allahu taâlâ, yoo gba awọn awọ, ṣe ọṣọ pẹlu iyùn, emeralds ati awọn ohun-ọṣọ miiran ati ki o di lẹwa ti ko si ọkan ninu awọn ẹda Allahu taâlâ ti o le ṣe apejuwe ẹwa rẹ.

Jabrâîl (’alaihis-salâm) mu mi kọja Sidrat al-muntahâ o si dagbere fun mi. Mo beere, ‘Iwọ Jabrâîl! Ṣe o fi mi silẹ nikan?’ Jabrâîl (alaihis-salâm) ni ibanujẹ rẹwẹsi. O bẹrẹ si wariri lati titobi Haqq taâlâ o si wipe, ‘Iwọ Muhammad! Ti MO ba gbe igbesẹ kan (diẹ sii), Emi yoo parun lati titobi Allahu taâlâ. Gbogbo ara mi yoo jo ati parun.’”

Olori gbogbo agbaye ti rin irin-ajo jinna pẹlu Jabrâîl alaihissalam. Nihin, Jabrâîl alaihis-salām fi ara rẹ̀ han Rasulullah, ni irisi ti a ṣẹda rẹ, pẹlu ẹgbẹta ẹgbẹrun awọn iyẹ rẹ ti o tan, pẹlu awọn okuta iyebiye ati awọn rubies ti o tuka si apakan kọọkan.

Lẹhinna capeti alawọ ewe ti Jannah ti a npè ni Rafraf wa, ti imọlẹ rẹ tan imọlẹ ju oorun lọ. O nšišẹ nigbagbogbo pẹlu dhikr ti Allahu taâlâ (ti o ranti Rẹ ati darukọ orukọ Rẹ), ati ohun ti tasbîh kun ijọba ti o wa.

Ó kí Ọ̀gá wa, Wòlíì. Lẹhinna Rasûlullah joko lori Rafraf. Lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, wọ́n gòkè lọ sí ibi gíga, wọ́n sì gba àádọ́rin ẹgbẹ̀rún aṣọ ìkélé tí wọ́n ń pè ní hijâb kọjá. Aaye nla wa laarin hijâb kọọkan. Àwọn áńgẹ́lì ló ń bójú tó gbogbo aṣọ ìkélé. Rafraf mu Anabi wa nipasẹ awọn aṣọ-ikele ni ọkọọkan. Nitorinaa, wọn lọ kọja Kursî, Arsh ati ijọba awọn ẹmi.

Lakoko ti o ti n kọja ni gbogbo aṣọ-ikele, Ọga wa, Habîb al-akram ati Nabi al-muhtaram (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam), yoo gbọ aṣẹ kan, ‘Maṣe bẹru, Muhammad! Sunmọ, sunmọ!’ Ó sún mọ́ ọn débi pé Ó dé ipò Kâba-Qawsayn. O de ibi giga ti Allahu taâlâ fẹ, ni ọna aimọ, ti ko ni oye ati ti ko ṣe alaye. Laisi aaye, laisi akoko, laisi itọsọna tabi abuda, ruyat waye, iyẹn ni, O rii Allahu taâlâ. Ó bá Rabb Rẹ̀ sọ̀rọ̀ láìsí ojú, etí, ọ̀nà tàbí ibi. O ni awọn ibukun ti ko si ẹda ti o le mọ tabi loye.

Hadrat Imâm ar-Rabbânî sọ ninu Maktûbât: “Ni alẹ Mirâj, pe Sarwar (alaihis-salâtu was-salâm) ri Rabb Rẹ kii ṣe ni agbaye yii ṣugbọn ni âkhirat. Nitoripe ni alẹ yẹn, Rasûl alaihis-salâm jade kuro ni aaye ti akoko ati aaye. O ri akoko ayeraye. O ri ibẹrẹ ati opin bi aaye kan. Ní alẹ́ ọjọ́ yẹn, Ó rí àwọn tí yóò lọ sí Jannah, ní ẹgbẹẹgbẹ̀rún ọdún lẹ́yìn náà, tí wọ́n ń lọ sí Jannah tí wọ́n sì wà ní Jannah. Wiwo ni ipo yẹn ko rii ni agbaye. O jẹ lati rii bi wiwo ti wa ni âkhirat.”

Nigbati Ọ̀gá wa, Anabi ti paṣẹ, “Yin Rabb rẹ!” Lẹsẹkẹsẹ o sọ pe, “Attahiyyâtu lillahi wassalavâtû watayyibât (iyẹn ni, gbogbo ìyìn, ọ̀rọ̀ ìyẹ́sí àti ìgbóríyìn ní gbogbo èdè, awọn iṣẹ ati awọn ijosin ti a ṣe pẹlu ara, oore ati awọn anfani ti a ṣe pẹlu ohun-ini jẹ fun Allahu taâlâ).”

Lákọ̀ọ́kọ́, Allahu taâlâ kí Habîb Rẹ̀ nípa sísọ láìsí ojú, etí, ọ̀nà tàbí ibi, “Assalâmu ‘alaika ayyuhannabiyyu wa rahmatullahi wa barakâtuh (Ìwọ Rasûl Mi! Salâm mi, ibukun ati aanu wa le e).” Ọ̀gá wa, Anabi dahun pe, “Assalâmu alainâ wa alâ ibâdillahissâlihîn (Iwọ Rabb mi! Jẹ ki salâm wa lori wa ati awọn ẹrú rẹ sâlih [olododo], paapaa).”

Nigbati o gbọ eyi, awọn angẹli sọ gbogbo wọn, “Ash-hadu an lâ ilâha illallah wa ash-hadu anna Muhammadan ‘abduhu wa rasûluh (Mo mọ ati gbagbọ bi ẹnipe mo ti ri pẹlu oju mi pe ko si ọlọrun kan bikoṣe Allahu taâlâ, Muhammad ‘alaihis-salâm si jẹ ẹrú ati Ojiṣẹ Rẹ).”

“Ni alẹ yẹn (oru Mirâj), Mo beere lọwọ Allahu taâlâ lati fi iṣiro ummat mi le mi lọwọ.”
Hadîth
ash-sharîf

Nigbati Ọ̀gá wa, Anabi sọ pe, “Assalâmu alainâ…” Allahu ta’âlâ sọ pe, “Iwọ Habîb Mi! Ko si elomiran nibi bikoṣe awa mejeji. Kini idi ti o fi sọ alainâ (lori wa)?” Oga wa Rasûlullah wipe, “Olohun! Bi o tilẹ jẹ pe awọn ara ummat mi ko si pẹlu mi. Ṣugbọn ọkàn wọn wa pẹlu mi. Oju aanu mi ati ojurere pipe ko jinna si wọn. O kí mi, o si ṣe mi jina si gbogbo ibi. Bawo ni MO ṣe le gba talaka mi, ummat ti o ni wahala, ti o ti jiya fitna (iwa buburu, ipilẹṣẹ) ti ọjọ-ori ti o kẹhin, ti iru oore-ọfẹ nla ati awọn ẹbun? Báwo ni mo ṣe lè fi irú ìbùkún bẹ́ẹ̀ dù wọ́n?”

Allahu ta’âlâ sọ pé, “Ìwọ Habîb Mi! Iwo ni alejo mi lale oni. Beere ohunkohun ti o fẹ lati ọdọ mi.” Ọ̀gá wa Rasûlullah (sall-Allahu ’alaihi wa sallam) sọ pe, “ Mo fẹ ummat mi (Iwọ Rabb mi).”

Gẹgẹbi ijabọ kan, Haqq taâlâ tun ṣe ibeere yii ni igba ẹdẹgbẹrin. Ọ̀gá wa Rasûlullah nigbagbogbo funni ni idahun kanna, “Mo fẹ ummat mi.” Nigbati Allahu taâlâ sọ pe, “Iwọ nigbagbogbo fẹ ummat rẹ,” O sọ pe, “Rabb mi! Emi ni olùbéèrè, Iwọ ni olufunni. Dariji gbogbo ummat mi fun mi.” Nigbana ni Janâb al-Haqq sọ pe, “Ti mo ba dariji gbogbo ummat rẹ fun ọ ni alẹ oni, aanu mi ati ogo rẹ ko ni han. Mo ti dariji apakan kan ti ummat rẹ fun ọ ni alẹ oni. Mo sun siwaju idariji awọn ẹya meji. Ni ọjọ qiyâmat, iwọ yoo fẹ, emi o si dariji. Ki Aanu Mi ati ogo re (ọla) le han.”

Woli olufẹ wa (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam) sọ ninu ọkan ninu awọn Hadîth ash-sharîfs, “Ni alẹ yẹn (oru Mi’râj), Mo beere lọwọ Allahu taâlâ lati fi iṣiro ummat mi le mi lọwọ. Haqq taâlâ sọ pe, Iwọ Muhammad! Ohun ti o fẹ lati inu eyi ni pe ko si ẹnikan ti o yẹ ki o mọ awọn aṣiṣe ti ummat rẹ. Ati ifẹ mi ni pe awọn aṣiṣe ummats rẹ ati awọn iṣe ẹgbin yẹ ki o bo kii ṣe lati ọdọ awọn eniyan miiran nikan ṣugbọn lati ọdọ rẹ paapaa, bi iwọ ṣe jẹ wolii alaanu. Eyin Muhammad! Iwọ ni itọsọna wọn. Emi ni Rabb wọn. O pade wọn laipe. Mo ti wo ati pe Mo n wo ummat rẹ lati igba atijọ si ayeraye. Eyin Muhammad! Ti Emi ko ba fẹran sisọ pẹlu ummat rẹ, Emi kii yoo pe wọn si akọọlẹ ni ọjọ qiyâmat. Emi kii yoo beere nipa eyikeyi ninu awọn ẹṣẹ wọn, nla tabi kekere.’

“Allahu taâlâ sọ pé, ‘O Muhammad! Ṣii oju ibukun rẹ ki o wo labẹ ẹsẹ rẹ.’ Mo wo mo si ri ìkúnwọ́ erùpẹ̀ kan. Haqq taâlâ sọ pé, ‘Gbogbo ẹ̀dá ni ilẹ̀ ẹsẹ̀ rẹ. Njẹ o mu erùpẹ̀ yẹn wa si iwaju ọrẹ naa? Idariji ummat rẹ rọrun fun mi ju idariji eruku ti a fi si yeri ti olufẹ.’”

Iwọ Habîb mi, Mo fun ọ ni ummah rẹ!
Mo fun won ni Jannah mi.
Iwọ Habîb Mi, kini o jẹ, eyiti o fẹ,
Fun ìkúnwọ́ erùpẹ̀ kan, ṣe o bẹbẹ?

Woli Olufẹ wa (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam) sọ ninu ọkan ninu awọn Hadîth ash-sharîfs Rẹ, “Mo beere lọwọ Haqq taâlâ ọpọlọpọ awọn ibeere ati gbọ awọn idahun wọn. Mo kabamọ pe mo beere. (Diẹ ninu wọn ni:)

‘Rabb mi! O fi ẹgbẹta ẹgbẹrun iyẹ fun Jabrâîl. Ti a ṣe afiwe si iyẹn, kini ojurere rẹ fun mi?” Haqq taâlâ sọ pe, ‘Fun Mi, irun tirẹ kan jẹ olufẹ ju awọn iyẹ ẹgbẹta ẹgbẹrun ti Jabrâîl. Fun irun kan ti tirẹ, Emi yoo sọ ẹgbẹẹgbẹrun awọn ẹlẹṣẹ alaigbọran di ominira ni ọjọ qiyâmat. Eyin Muhammad! Ti Jabrâîl ba ṣi iyẹ rẹ, wọn kun aaye laarin ila-oorun ati iwọ-oorun. Ti o ba bẹbẹ, ti awọn alaigbọran ba kun aaye laarin ila-oorun ati iwọ-oorun, Emi yoo dariji gbogbo wọn fun ọ.’ Mo ni, ‘O mu ki awon angeli se sajda niwaju baba mi Âdam (alaihis-salâm). Ti a ṣe afiwe si iyẹn, kini ẹbun rẹ fun mi?’

Haqq taâlâ sọ pé, ‘Àwọn áńgẹ́lì tí wọ́n ń wólẹ̀ níwájú Âdam jẹ́ nítorí pé nûr rẹ wà ní iwájú orí Rẹ̀. Eyin Muhammad! Mo fun ọ ni nkan ti o ga ju iyẹn lọ. Mo jẹ ki orukọ rẹ sunmọ Mi ati kọ ọ lori Arsh al-alâ. Ni akoko yẹn, Âdam ko tii ṣẹda sibẹsibẹ, ko si si orukọ tabi ami ti Rẹ. Mo kọ orukọ rẹ si awọn ilẹkun ọrun, lori awọn hijâbs, ni ẹnu-bode Jannahs, lori awọn aafin ati awọn igi, nibi gbogbo ni Jannah. Ko si nkankan ni Jannah ti ko ni ‘Lâ ilâha illa illâh Muhammadun Rasûlullâh’ ti a kọ sori rẹ. Ipo yii ga ju ipo ti a fi fun Âdam lọ.’”

Niwọn bi mo ti nifẹ rẹ bẹ, Iwọ ọlọla,
Bawo ni awọn agbaye mejeeji ko ṣe le jẹ tirẹ, O lẹwa!
Mo ti sọ aye rẹ di digi ti Mi,
Mo ti kọ orukọ rẹ silẹ pẹlu Mi

‘Rabb mi! O fi ọkọ naa fun Nûh (alaihis-salâm). Ti a ṣe afiwe si iyẹn, kini ojurere rẹ fun mi?’ O ni, ‘Mo fun yin Buraq mo si mu ki o goke lati ile de Arsh ni ale ojo kan. O ri Jannah ati Jahannam. Mo si fun awọn masjids (mosiki) fun ummat rẹ ki ni ọjọ qiyâmat, wọn yoo wọ awọn masjids wọnyẹn, bi ẹnipe wọn wọ inu ọkọ oju omi, wọn yoo kọja afara Sirât ni didan oju ati ki o ni ominira lati Jahannam.’

‘Rabb mi! Ìwọ rán mánà àti ẹran ẹyẹ àparò sí àwọn ọmọ Ísráẹ́lì.’ Haqq taâlâ sọ pe, ‘Mo ti fun ọ ati ummat rẹ ni awọn ibukun agbaye ati âkhirat. Mo yi awọn apẹrẹ ti awọn ọmọ Isrâel pada lati irisi eniyan si irisi bíà, ọbọ ati ẹlẹdẹ. Emi ko ṣe iyẹn si eyikeyi ummat rẹ. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé wọ́n ń ṣe àwọn iṣẹ́ kan náà pẹ̀lú wọn, mi ò rò pé àjálù yìí tọ́ fún wọn. Eyin Muhammad! Mo fun ọ ni iru sûrah ti ko si sûrah bi o ni Tawrât ati ni Injîl. Sûrah yen ni Sûrah al-Fâtiha. Ẹnikẹni ti o ba ka sûrah yẹn, ara rẹ yoo jẹ harâm fun Jahannam. Èmi yóò mú kí ìyà àwọn òbí ẹni náà fúyẹ́. Eyin Muhammad! Emi ko ṣẹda ẹnikẹni diẹ sii akram (iyebiye, ti o ga julọ, ọlá) ju iwọ lọ. Mo ti ṣe aadọta igba ti namâz ni alẹ ati ni ọsan fard (ojuse) fun o ati awọn rẹ ummat.

'Eyin Muhammad! Jannah jẹ ti awọn ti o gba isokan mi ti wọn ko si sọ alabaṣepọ kan si Mi. Mo ṣe Jahannam harâm fun awọn ti ummat rẹ ti o jẹ iru bẹ. Aanu mi ti kọja ibinu mi si ọna ummat rẹ.

‘Eyin Muhammad! Ni oju mi, o jẹ akram diẹ sii, ọlá ju gbogbo eniyan lọ. Ni ọjọ qiyâmat, Emi yoo fun ọ ni iru awọn ibukun bẹ ti gbogbo eniyan yoo ẹnu yà á. Eyin Habîb mi! Titi iwọ o fi wọ Jannah, o jẹ ewọ fun awọn woli miiran ati awọn ummats wọn lati wọ. Titi ummat rẹ yoo fi wọle, awọn ummats miiran kii yoo wọle. Eyin Muhammad! Ṣe iwọ yoo fẹ lati rii ohun ti Mo ti pese sile fun ọ ati ummat rẹ?’ Mo ni, ‘Bẹẹni, Emi yoo, Rabbi mi!’ Nigbati o n ba Isrâfîl sọrọ, O sọ pe, ‘Iwọ Isrâfîl! Sọ fun iranṣẹ mi ati ojiṣẹ igbẹkẹle, Jabrâîl, lati gbe Habîb Mi lọ si Jannah ati ṣafihan Oun ni ohun ti Mo ti pese sile ni Jannah fun Habîb Mi ati ummat Rẹ. Titi ti okan ibukun Re fi ni ominira kuro ninu wahala.’”

“Mirâj ni ibi ti idi dopin ati îmân bẹrẹ.”
Hadîth
ash-sharîf

Wòlíì olùfẹ́ wa, Ọ̀gá àwọn àgbáyé, papọ̀ pẹ̀lú Isrâfîl alaihis-salâm, wá sí Jabrâîl alaihis-salâm. Lati mu aṣẹ Allahu taâlâ Jabrâîl alaihis-salâm mu Ọga wa, Anabi (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam) lọ si Jannah. Àwọn áńgẹ́lì ń dúró dè é pẹ̀lú àwo ní ọwọ́ méjèèjì, ọ̀kan ní ẹ̀wù Jannah àti èkejì pẹ̀lú nûr. Jabrâîl alaihis-salâm sọ pe, “Iwọ Rasûlullah! Awọn angẹli wọnyi ni a ṣẹda ni ọgọrin ẹgbẹrun ọdun ṣaaju Âdam alaihis-salâm. Wọn n reti lati da awọn ohun ti o wa ninu awọn awo naa le iwọ ati ummat rẹ lori. Ni ọjọ qiyâmat, nigbati iwọ ati ummat rẹ ba lọ nipasẹ ẹnu-ọna Jannah nipasẹ aṣẹ Allahu taâlâ, awọn angẹli wọnyi yoo da awọn ohun-ọṣọ ti o wa ninu awọn awo naa le ọ lori.” Ridwân, olórí àwọn áńgẹ́lì ní Jannah, kí wọn. O fun Ọga wa, Anabi ni ìhìn ayọ̀ o si wipe, “Haqq taâlâ fi Jannah si ona meta lati fi meji ninu won fun ummat re ati okan fun awon ummat awọn Anabi miran,” o si fi gbogbo Jannah han fun un.

Ọga wa Habîb al-akram sọ pe, “Mo ri odo kan ni aarin Jannah. O nṣàn loke Arsh. Omi, wara, hamr (ohun mimu Jannah miiran) ati oyin wa lati ibi kan. Wọn ko dapọ rara. Eti odo yẹn jẹ lati chrysolite (okuta iyebiye emerald didan kan). Àwọn òkúta inú rẹ̀ jẹ́ ohun ọ̀ṣọ́, ẹrẹ̀ jẹ́ amber, koríko sì jẹ́ saffron. Wọ́n ti fi ife fàdákà yí i ká; nọmba wọn jẹ diẹ sii ju awọn irawọ ni ọrun. Àwọn ẹyẹ ló yí i ká, ọrùn wọn sì dà bí ọrùn ràkúnmí. Ẹnikẹni ti o ba jẹ ẹran wọn ti o si mu lati odo yẹn yoo ri ridâ (ìfọwọ́sí) Haqq taâlâ. Mo beere Jabrâîl, ‘Kini odo yi?’ O ni, ‘Kawthar niyi. Haqq taâlâ ti fi fun ọ. Omi n ṣàn lati odo Kawthar yii si awọn ọgba-ogbin ni Jannah mẹjọ.’ Mo rí àgọ́ ní etí bèbè odò yẹn. Wọ́n fi péálì àti iyùn ṣe gbogbo wọn. Mo beere Jabrâîl. O ni, ‘Ibugbe awon iyawo re ni won.’ Mo rí houris (àwọn ìránṣẹ́bìnrin Jannah) nínú àwọn àgọ́ yẹn. Ojú wọn ń tàn bí oòrùn, wọ́n sì ń sọ̀rọ̀ pẹ̀lú oríṣiríṣi ohùn orin aládùn. Wọn n sọ pe, ‘Inu wa dun ati idunnu. Ko si ibanuje ti o wa si wa. A ti bo; a ko ni ihoho rara. A jẹ ọdọ; a ko darugbo. Ìwà wa dára; a ko binu. A wa nigbagbogbo bẹ; a ko kú.’ Orin aladun ati ohùn wọn de awọn aafin ati awọn igi idunnu, o si bo ibi gbogbo. Wọn ni iru awọn ohun idunnu bẹ pe ti awọn orin aladun yẹn ba wa si agbaye, iku ati ijiya kii yoo wa ni agbaye. Jabrâîl beere lọwọ mi pe, ‘Ṣe iwọ yoo fẹ lati ri oju wọn?’ Mo sọ pe, ‘Bẹẹni, Emi yoo.’ Ó ṣí ilẹ̀kùn àgọ́ kan. Mo wo. Mo rii iru awọn ifarahan lẹwa bẹ pe ti MO ba ṣapejuwe ẹwa wọn ni gbogbo igbesi aye mi, Emi ko le pari rẹ. Oju wọn funfun ju wara lọ, ẹrẹkẹ wọn pupa ju Ruby ati imọlẹ ju oorun lọ. Awọ wọn rọ ju siliki ati itanna bi oṣupa; õrùn wọn lẹwa ju musk lọ. Irun wọn dúdú gan-an, àwọn kan lára wọn máa ń sé, tí wọ́n so mọ́ ẹ̀yìn, tí wọ́n sì tú díẹ̀ sílẹ̀ débi pé tí wọ́n bá jókòó, irun wọn yóò dà bí àgọ́ yí wọn ká; bí wọ́n bá dìde, irun wọn yóò dé ẹsẹ̀ wọn. Ni iwaju ọkọọkan wọn ni iranṣẹbinrin kan duro. Jabrâîl sọ pe, ‘Wọn wa fun ummat rẹ.’”

Ọ̀gá wa, Anabi (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam) sọ pe, “Mo ri awọn ọgba-ogbin ati awọn ọgba-ajara ati gbogbo awọn ibukun ti awọn Jannah mẹjọ. Mo ro pe mo tun fẹ lati ri Jahannam ati awọn ipele rẹ. Ti o di ọwọ mi mu, Jabrâîl mu mi lọ si Mâlik, angẹli ti o ga julọ ti Jahannam. O ni, ‘Iwọ Mâlik! Hadrat Muhammad (sall-Allahu ‘alaihi wa sallam) fẹ lati ri awọn aaye ti awọn ọta ni Jahannam. Fi Jahannam han An.’” Nígbà tí Mâlik yọ ìbòrí Jahannam kúrò, ó bẹ̀rẹ̀ sí í hó, ó sì wú débi pé Ọ̀gá wa, Wòlíì (alaihis-salatu was-salam) rí Jahannam ní pẹkipẹki tí ó ń mú ohun gbogbo tí ó sì ń sun ún, ó sì rí ìdálóró òùngbẹ, ẹ̀wọ̀n, ejò àti àkekèé ti Jahannam àti díẹ̀ lára àwọn ìjìyà tí ó wà níbẹ̀.

“Eyin Habîb mi! Ẹnikẹ́ni tí ó bá ṣègbọràn sí àṣẹ mi ni a gbala lọ́wọ́ ìdálóró àti ìjìyà, ó ṣàánú mi, ó sì ní ọlá láti rí mi ní Jannah.”
Hadîth al-qudsî

“Mâlik ṣe awari awọn ipele ti Jahannam. Mo ti ri (gbogbo awọn ti) awọn meje fẹlẹfẹlẹ. Ipele keje ni a npe ni Hâwiyah. Ìdálóró rẹ̀ pọ̀ ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbà ju àwọn ìpele mìíràn lọ. Mo beere lọwọ Mâlik, ‘Ẹgbẹ wo ni yoo jẹ ijiya ni ipele yii?’ Mâlik dahun pe, ‘Farao, Qârun, ati awọn munâfiqs (agabagebe) ti ummat rẹ yoo jẹ ijiya nibẹ.’ Ipele kẹfa jẹ Lazâ. Awọn alaigbagbọ (awọn ti ko ni ẹsin) yoo jẹ ijiya ni ibẹ. Ipele karun jẹ Hutâmah. Awọn ti o jọsin ina tabi malu ati Buddhists yoo wa ni joró ni ibẹ. Ipele kẹrin jẹ Jahîm. Níbẹ̀, àwọn tí wọ́n ń jọ́sìn oòrùn àti ìràwọ̀ yóò joró. Ipele kẹta jẹ Saqar. Àwọn Kristẹni yóò dá lóró níbẹ̀. Ipele keji jẹ Saîr. Àwọn Júù yóò dá lóró níbẹ̀. Ipele akọkọ jẹ Jahannam. Ijiya ti eyi kere ju ijiya ti awọn ipele miiran. (Bí ó tilẹ̀ rí bẹ́ẹ̀) mo rí àádọ́rin ẹgbẹ̀rún òkun iná níbẹ̀. Òkun kọ̀ọ̀kan tóbi débi pé bí wọ́n bá ju ayé àti ojú ọ̀run sínú ọ̀kan lára wọn, tí wọ́n sì yan áńgẹ́lì kan, kò ní ṣeé ṣe láti rí wọn kódà bí ó bá ti wá ẹgbẹ̀rún ọdún. Awọn Zabânîs jẹ nla tobẹẹ ti ọkan ninu wọn ba fi agbaye ati ọrun si ẹgbẹ kan ti ẹnu rẹ, wọn ko ni rii. Àwọn òkun yẹn máa ń ya, wọ́n á sì gbọ́ ìró tó ń bani lẹ́rù. Bí ìwọ̀nba ìró yẹn bá dé ayé, gbogbo ohun alààyè yóò ṣègbé. Mo beere, ‘Fun ẹgbẹ wo ni ipele yii?’ Mâlik ko dahun. Mo tun beere, o dakẹ…

Jabrâîl sọ fun Mâlik pe, ‘O n duro de idahun lati ọdọ rẹ.’ Ó tọrọ àforíjì, ó ní, ‘Ẹ forí jì mí.’ Mo sọ pe, ‘Ohunkohun ti o jẹ, dahun ki o le ṣee ṣe lati wa ojutu kan.’ Mâlik dahun pe, ‘Iwọ Rasûlallah! O jẹ fun awọn alaigbọran ti ummat rẹ. Gba wọn nimọran ki wọn le daabobo ara wọn kuro ni ibi ẹru yii ki wọn yago fun awọn ohun ti yoo mu wọn lọ si ijiya yii. Ni ọjọ yẹn, Emi kii yoo ṣanu fun alaigbọran naa. Emi kii yoo ṣe aanu si boya arugbo tabi ọdọ wọn.’”

Oga awọn aye bẹrẹ lati sọkun. Nigbati o gba turban Rẹ kuro ni ori ibukun Rẹ, O bẹrẹ si bẹbẹ ati lati bẹbẹ (Allahu taâlâ). Ni sisọ pe ummat Rẹ jẹ alailagbara ati pe wọn ko ni le farada iru ijiya bẹẹ, O sọkun pupọ pe Jabrâîl alaihis-salâm ati awọn angẹli miiran sọkun pẹlu. Allahu taâlâ sọ pé, “Ìwọ Habîb Mi! Ọlá ati iye rẹ ga ni oju mi; adura re ti gba. Jẹ́ kí inú rẹ dùn. Mo ti mu ifẹ rẹ ṣẹ. Emi yoo fun ọ ni iru ipo ti Emi yoo dariji ọpọlọpọ awọn alaigbọran pẹlu ẹbẹ rẹ. Titi iwọ o fi sọ to. Eyin Habîb mi! Ẹnikẹ́ni tí ó bá ṣègbọràn sí àṣẹ mi ni a gbala lọ́wọ́ ìdálóró àti ìjìyà, ó ṣàánú mi, ó sì ní ọlá láti rí mi ní Jannah. Mo ti ṣe aadọta igba ti namâz ni alẹ ati ni ọsan fard fun o ati awọn rẹ ummat.

Anabi wa (sall-Allahu alaihi wa sallam) tesiwaju, “(Lẹhin) ipo yẹn, Mo de Arsh. Bí mo ṣe ń gba àwọn ìpele ojú ọ̀run kọjá, mo wá sí ipò tí Mûsâ (alaihis-salâm) wà. O beere lọwọ mi pe, ‘Kini Haqq taâlâ ṣe fard fun iwọ ati ummat rẹ?’ Mo sọ pe, ‘O ṣe fard fun mi lati ṣe aadọta igba ti namâz fun gbogbo ọjọ ati alẹ.’ Lẹhinna o sọ pe, ‘Pada si Rabb rẹ, beere lọwọ Rẹ lati mu u fẹẹrẹ diẹ. Fun ummat rẹ ko le mu eyi. Mo dán àwọn ọmọ Ísráẹ́lì wò, mo sì ṣàyẹ̀wò.’ Lẹhinna, Mo pada si Rabb mi mo si wipe, ‘Rabb mi! Jọwọ ṣe (aṣẹ yii) fẹẹrẹ diẹ fun ummat mi!’ Lẹhinna, O dinku ni igba marun nikan ninu awọn akoko aadọta. Mo pada si Mûsâ (alaihis-salâm) mo si wipe (O dinku ni igba marun). O ni, ‘Pada si Rabb rẹ! Beere lọwọ Rẹ lati mu u fẹẹrẹ diẹ sii. Fun ummat rẹ ko le mu eyi.’ Nípa bẹ́ẹ̀, mo lọ sẹ́yìn àti sẹ́yìn láàárín Mûsâ (alaihis-salâm) àti Rabb Mi àti nígbẹ̀yìngbẹ́yín Allahu taâlâ sọ pé, ‘Mo ti dín namâz yìí kù sí ìgbà márùn-ún. Thawâb mẹwa (ere) wa fun namâz kọọkan. Ni ọna yii, wọn tun ṣe ni igba aadọta lẹẹkansi. Fun, ẹnikẹni ti o ba pinnu lati ṣe thawâb kan ṣugbọn ko le ṣe, de ọkan thawâb. Ṣugbọn ti o ba ṣe, lẹhinna o de awọn thawâbs mẹwa ni ipadabọ fun ọkan. Sibẹsibẹ, ti o ba pinnu lati ṣe ẹṣẹ ṣugbọn ko ṣe, ko si ohun ti a kọ. Ṣugbọn, ti o ba ṣe, o jẹ igbasilẹ nikan gẹgẹbi ẹṣẹ kan.’ Nigbana ni mo sọkalẹ lọ si Mûsâ (alaihis-salâm) mo si ṣalaye ipo naa. Lẹẹkansi, O sọ pe, ‘Pada ki o beere lọwọ Rẹ lati mu u fẹẹrẹ diẹ sii.’ Lẹ́yìn náà, mo sọ fún un pé, ‘Níwọ̀n bí mo ti ṣe ẹ̀bẹ̀ púpọ̀ sí Rabb mi, ní báyìí ojú ti tì mí.’”5

Nípa bẹ́ẹ̀, Allahu taâlâ tu ọkàn ìbùkún ti Wòlíì olùfẹ́ wa nínú, èyí tí ìdààmú tí Ó ní nínú rẹ̀ fara pa. Ó fi ìbùkún fún Rẹ̀ pé òun kò fi fún èyíkéyìí nínú àwọn ẹ̀dá Rẹ̀, pé kò sẹ́ni tó lè mọ̀ tàbí lóye.

Wa sibi, Ẹniti o njo pelu ina ife,
Ẹniti o ro pe wọn nifẹ pẹlu olufẹ.
Tẹtisi mirâj ti Shâh yẹn ni awọn alaye,
Ti o ba nifẹ, sun ninu ina ifẹ.
Awọn iroyin otitọ wa ni alẹ ọjọ Aarọ yẹn,
Ó wá jẹ́ pé alẹ́ Qadr ni.
Ti o bukun ati julọ iyebiye,
Ni alẹ yẹn, wa ni ile Umm Hânî.
Ko si ẹnikan ti o ni anfani yii tẹlẹ,
Ko si ẹnikan ti o de giga yẹn. Nítorí
O ri gbogbo o si kọja,
Ti de o si de Hadrat yẹn.
Ti Zuljalâl, ti ko nilo ibi,
Fi ara Rẹ han, funrararẹ, laisi awọn abuda.
O ri kedere Rabbul izzat,
Bí ummat Rẹ̀ yóò ṣe rí ní âkhirat nìyẹn.
Iwọ, ẹniti o ṣe mirâj ti o gbadura,
Mo ti sọ namâz di mirâj ti ummat rẹ.