АХИРӘТ ТОРМЫШЫ

Ахирәт тормышы үлем белән башлана

Үлү – юкка чыгу түгел. Бу – барлыкны җимерми торган бер эш. Үлем – рухның тән белән бәйләнешенең ахырга җитүе. Бу – рухның тәннән аерылуы. Үлем – кешенең бер хәлдән икенче хәлгә күчүе. Бу – бер өйдән икенче өйгә күчү. Гомәр ибне Габделгазиз (рәхмәтуллаһи галәйһ) болай диде: «Сез бары тик мәңгелек, чиксезлек өчен яратылдыгыз! Ләкин сез бер өйдән икенче өйгә күчәсез!» Үлем – мөэмин өчен бүләк, нигъмәт. Гөнаһлы кешеләр өчен – мосыйбәт. Фәкыйрьләр өчен – рәхәт, байлар өчен – газап. Акыл – Аллаһы Тәгаләнең бүләге. Кеше үлемне теләми. Ләкин үлем фетнәдән хәерлерәк бит. Кеше яшәүне ярата. Ләкин үлем аның өчен хәерлерәк бит. Салих мөэмин үлем белән дөньяның җәфасыннан һәм арудан котыла. Мөэминнең рухының тәннән аерылуы әсирнең зинданнан котылуы кебек. Мөэмин үлгәннән соң бу дөньяга кире кайтырга теләми. Бары тик шәһитләр генә, тагын бер тапкыр шәһит булыр өчен, дөньяга кайтырга телиләр. Дөньяның яхшылыгы китте. Кайгылары калды. Шуңа күрә үлем һәр мөселман өчен бүләк. Кешенең динен бары тик кабере генә саклый. Мөэминнәргә күрсәтеләчәк хөрмәтләрнең беренчесе – үлгәндәге шатлык. Мөэминне бары тик Аллаһы Тәгаләгә кавышу гына тынычландыра. Һәр мөэмин өчен үлем тормышыннан яхшырак. Кяферләргә дә үлем файдалы.

Мөселман хатын-кызларның үлеме турында

Бер хатын нифаслы (бала тудыргач килә торган кан хәлендә), йөкле килеш, таун (үләт) авыруыннан яки эч авыртуыннан, яисә болардан берсе дә булмыйча үлсә дә, ләкин ят ир-атларга ачык-чачык күренмәгән һәм ире аннан канәгать булса, ул хатын үлгәндә аның янына җәннәт фәрештәләре килеп, каршысына саф-саф басалар һәм аңа хөрмәт һәм олылау белән сәлам биреп: «Әй Аллаһы Тәгаләнең сөекле, шәһит колы, кил, чык, дөнья сараенда ни эшлисең? Аллаһы Тәгалә синнән разый булды, бу авыруыңны сәбәп итеп гөнаһыңны гафу итте, сиңа җәннәт бүләк итте, кил, аманәтеңне тапшыр!» – диләр. Ул хатын бу дәрәҗәне күреп, җанын бирергә тели. Ләкин тирә-ягына карап: «Минем белән дуслык иткәннәрне гафу итсен, рәхмәт кылсын, аннары тапшырыйм», – ди. Фәрештәләр аның үтенечен Җәнабе Хакка җиткерәләр. Шуннан соң бөеклек хитабы килә: «Бөеклегем хакына, колымның бөтен догаларын кабул кылдым». Фәрештәләр дә аңа сөенечле хәбәр җиткерәләр. Аннары үлем фәрештәсе йөз егерме рәхмәт фәрештәсе белән килә. Аларның йөзләренең нуры Гарышка ирешкән, башларында таҗлар, аркаларында нурдан киемнәр, аякларында алтын кәвешләр, һәм яшел канатлары бар.

Кулларында исләре миск кебек булган җәннәт җимешләре. Алар килеп, хөрмәт һәм олылау белән сәлам бирәләр һәм: «Халлакы галәм (галәмне Яратучы) сиңа сәлам җибәрә, сиңа җәннәт бүләк итә, сине Үзенең Хәбибе Мөхәммәд галәйһиссәләмгә күрше итә һәм хәзрәти Гаишәгә әңгәмәдәш итә», – диләр.

Бу иманлы хатын бу сүзләрне ишетә, күзенең пәрдәсе ачыла, һәм ул иман әһеле булган хатыннарны да, гөнаһлы булып газап чигүчеләрне дә күрә һәм: «Аларның гөнаһларын гафу ит, Раббым!» – дип ялвара. Бөек Аллаһтан бер хитаб килә: «Әй колым! Бөтен теләкләреңне үтәдем, аманәтеңне тапшыр. Хәбибемнең хатыны һәм кызы сине көтәләр». Бу хитабны ишетүгә, аның җаны калтырый, аяклары тартыша, тиргә бата, һәм ул җан бирергә торганда ике фәрештә килә. Аларның кулларында уттан таяклар. Берсе аның уң ягына, икенчесе сул ягына баса. Шайтан да – аңа ләгънәт булсын – йөгереп килә һәм: «Моннан безгә файда юк булса да, бер карыйм әле», – дип, кулына асылташлы касәдә бозлы су тотып, шул кыяфәттә килеп, аңа суны күрсәтә. Ул фәрештәләр бу хәбисне күргәч, кулларындагы таяклар белән сугып, аның кулындагы касәне ватып, үзен куып җибәрәләр. Мөселман хатын моны күреп елмая. Аннары хур кызлары аңа асылташлы касәдә Кәүсәр шәрабын бирәләр, ул эчә. Җәннәт шәрабының ләззәтеннән аның җаны сикереп касәгә ябыша, һәм үлем фәрештәсе аның җанын шул касәдән ала. Фәрештәләр бер-берсен чакырып: «Иннә лилләһи вә иннә иләйһи раҗигун», – диләр. Җанны алып, аңа күкләрне күрсәтәләр, җәннәткә алып баралар, андагы урынын күрсәтәләр һәм шунда ук кабат мәетнең баш очына китерәләр. Аның киемнәрен салдырып, чәчләрен таратканда, рухы шунда ук гәүдәсенең баш очына килеп болай ди: «Әй юучы! Әкрен генә тот! Чөнки Газраилнең тырнакларыннан тәнем үлемгә илтә торган яра алды, бик нык җәфа чикте һәм тетрәнде». Мәетне юу сәкесенә салгач, рух тагын килеп болай ди: «Суны бик кайнар итмә! Тәнем бик зәгыйфь. Мине тизрәк кулларыгыздан коткарыгыз, тынычланыйм». Юып кәфенгә төргәч, рух бераз көтә дә тагын чакырып болай ди: «Бу – дөньяны соңгы тапкыр күрүем. Кардәш-ыругларымны күрим, алар да мине күрсеннәр һәм гыйбрәт алсыннар. Чөнки алар да тиздән минем кебек үләчәкләр, минем арттан кычкырып еламасыннар. Мине онытмасыннар, Коръән Кәрим укып, һәрвакыт искә алсыннар. Кабердә газап чикмәвем өчен, минем мирасым аркасында үзара талашмасыннар. Җомгаларда һәм гаетләрдә дә мине искә алсыннар».

Аннары мәетне мөсалла ташы өстенә куйгач, рух тагын чакыра: «Тыныч калыгыз, әй улым һәм кызым, анам һәм атам! Мондый аерылу көне юк. Сагынып күрешүебез кыямәткә калды. Хуш булыгыз, әй минем артымнан күз яше түгүчеләр!»

Аның намазын укып, иңнәргә күтәргәч, ул тагын чакырып болай ди: «Мине әкрен генә алып барыгыз! Максатыгыз савап булса, миңа җәфа бирмәгез! Сездән Аллаһы Тәгаләгә канәгатьлек алып барыйм!»

Аны кабер читенә куйгач, ул тагын чакырып болай ди: «Минем хәлемә карагыз да гыйбрәт алыгыз! Хәзер сез мине караңгы урынга куеп китәрсез. Мин гамәлләрем белән калырмын. Бу мизгелләрне күреп, вәфасыз, ялганчы дөньяның мәкеренә алданмагыз!»

«Дөнья өчен анда никадәр калачаксыз, шулкадәр, ахирәт өчен анда никадәр калачаксыз, шулкадәр тырышыгыз!» Хәдис шәриф

Аны кабергә куйгач, рух баш очына килә. Һичбер мәетне тәлкыйнсез калдырмаска кирәк. [Күмгәннән соң салих бер кешенең тәлкыйн бирүе – сөннәт. Вәһһабиләр тәлкыйн бирүнең сөннәт икәненә ышанмыйлар. Бидгать, диләр. Мәет ишетми, сизми, диләр. Әһле сөннәт галимнәре (рәхимәһүмуллаһу тәгалә) төрле китаплар язып, тәлкыйн бирүнең сөннәт икәнен исбат иттеләр.] Аллаһы Тәгаләнең әмере белән мәет кабердә йокыдан уянган кебек уяна һәм караңгы урында икәнен күрә. Ул хезмәтчесен, җариясен яки үзенә һәрвакыт ярдәм иткән кешене чакырып: «Миңа шәм китерегез!» – ди. Һичбер тавыш-аваз килми. Кабер ярыла, һәм ике сорау фәрештәсе [Мөнкәр һәм Нәкир] күренә. Аларның авызларыннан ялкын, борыннарыннан кара төтен чыга. Шул хәлдә аның янына килеп: «Мән раббүкә вә мә динүкә вә мән нәбиййүкә (ягъни: Раббың кем, динең нинди дин һәм пәйгамбәрең кем)?» – диләр. Ул дөрес җавап бирсә, ул фәрештәләр Хак Тәгаләнең аңа булган рәхмәте турында сөенечле хәбәр биреп китәләр. Шул мизгелдә кабернең уң ягыннан бер тәрәзә ачыла, һәм аннан ай йөзле бер кеше чыгып, аның янына килә. Бу иманлы хатын аңа карап шатлана. «Син кем?» – дип сорый. Ул: «Мин синең дөньядагы сабырыңнан һәм шөкереңнән яратылдым. Кыямәткә кадәр сиңа юлдаш булырмын», – дип җавап бирә.

Кяферләрнең үлеме турында

Бер кяфер, бер мөртәд – исламны өнәмәгән, Коръән Кәримне «чүл законы» дигән, кешеләрнең иң өстене, иң шәрәфлесе, пәйгамбәрләрнең сәеде Мөхәммәд галәйһиссәләмне (хаша) «дөя көтүчесе» дияргә кадәр гыйлемнән һәм әхлактан мәхрүм булган, кешелеккә тынычлык һәм бәхет бирүче, гыйлем, әхлак, чисталык, сәламәтлек һәм гаделлек чыганагы, мәдәнияткә нур чәчүче исламны рухсыз, үләксә тартмасыннан башка нәрсә булмаган хәбис башы белән яраштыра алмыйча, «диннәргә кирәк юк» дияргә кадәр түбәнәйгән, тезгенен нәфесе кулына тапшырган бер ахмак үләчәк вакытта, аның күзеннән пәрдә алына. Аңа җәннәт күрсәтелә. Матур бер фәрештә аңа: «Әй кяфер! Мөселманнарны „артта калганнар“, ә шәһвәтләре артыннан йөгерүчеләрне, әхлак принципларын таптаучыларны „мәгърифәтле, алдынгы“ дип атаган түбән зат! Син ялгыш юлда идең. Син хак дин булган ислам динен өнәмәдең. Мөхәммәд галәйһиссәләмнең Аллаһы Тәгаләдән китергән белемнәренә ышанучы һәм аларга хөрмәт күрсәтүче кешеләр бу җәннәткә керәчәк», – ди. Ул җәннәттәге нигъмәтләрне күрә. Җәннәт хурлары да: «Иман китергәннәр Аллаһы Тәгаләнең газабыннан котылалар», – диләр. Бераз соңрак шайтан бер христиан руханиы кыяфәтендә күренә һәм: «Әй фәлән улы фәлән! Теге килүчеләр ялган сөйләде. Синең күргән нигъмәтләрнең барысы да синеке булачак», – ди. Аннары аңа җәһәннәм күрсәтелә. Анда уттан таулар, катырлар кебек зур чаяннар һәм кырыкаяклар бар. Ул хәдис шәрифләрдә белдерелгән газапларны күрә. Җәһәннәмдәге Забания дип аталган газап фәрештәләре уттан таяклар белән сугалар. Аларның авызларыннан ялкын чыга. Буйлары манара кебек, тешләре үгез мөгезе кебек. Алар күк күкрәгән кебек кычкыралар. Кяфер аларның тавышыннан калтырап, йөзен шайтанга бора. Шайтан курыкканнан түзә алмыйча кача. Фәрештәләр шайтанны тотып җиргә бәрәләр. Алар бу кяфер янына килеп: «Әй ислам дошманы! Дөньяда син Рәсүлуллаһка (саллаллаһу тәгалә галәйһи вә сәлләм) ышанмадың. Хәзер дә фәрештәләргә ышанмадың, ләгънәтле шайтанга тагын алдандың», – диләр.

Аның муенына уттан чылбырлар тагалар, аякларын башы аша аударалар, уң кулын сул ягына, сул кулын уң ягына тыгып, арт ягыннан чыгаралар. Бу хәлне изге аять хәбәр итә.1 Ул кычкыра, дөньядагы ялагайларын чакыра. Забания аңа җавап биреп: «Әй кяфер, әй мөселманнардан көлгән ахмак! Ялварыр вакыт узды. Хәзер иман кабул булмый, дога кабул булмый. Көферең өчен җәза чигәр вакыт килде», – диләр. Аның телен җилкәсе аша тартып чыгаралар. Күзләрен чокып алалар. Төрле-төрле бик газаплы җәзалар биреп, аның хәбис җанын алалар һәм җәһәннәмгә ташлыйлар.

Аллаһы Тәгалә безгә Мөхәммәд галәйһиссәләм динендә һәм бөек Пәйгамбәрнең динен безгә дөрес итеп ирештергән Әһле сөннәт галимнәренең китапларында язылган гакыйдәдә булып җан бирүне насыйп итсен! Әмин.

Мөэминнәрнең гөнаһлыларына да, гөнаһсызларына да – барысына да кабер соравы бар. Бары тик гөнаһлары гафу ителмәгәннәренә һәм барлык кяферләргә кабер газабы да бар. Мөселманнар арасында сүз йөртүчеләргә һәм бәдрәфтә өстенә сидек чәчрәтүчеләргә кабердә газап булачак. [Кабер газабы рухка гына түгел, рухка да, тәнгә дә булачак. Акыл җитмәгән нәрсәләрне акыл белән чишәргә маташмаска кирәк.]

Әгәр ул кеше имансыз үлгән булса, мәхшәр көненә кадәр [аннары җәһәннәмдә мәңге] каты газаплар белән газап чигә.

«Кешеләр йокыда, үлгәч уяналар» Хәдис шәриф

Аның чын кыйммәтен сөйләп бирергә без гаҗизбез,
бу яктан мактаудан эндәшмәвебез хәерлерәк.
Белегез: Пәйгамбәребез – кояш кебек,
рәсүлләрнең йолдызлары нурны аннан ала.
Аллаһ аны әхлак белән бизәп бар итте,
гүзәл холык, көләч йөз белән затын бизәде.
Ул гөл һәм чәчәк кебек нәфис итеп яратылган,
ундүртенче кичтәге ай кебек якты һәм шәрәфле.
Тырыш һәм гайрәтле ул Пәйгамбәр заман кебек,
аның юмартлыгы алдында океаннар – тамчы.
Мөбарәк тәнен кочкан туфракның
исе миск һәм гәнбәр кебек хуш, ышаныгыз.
Шул туфракны иснәп үпкәннәргә нинди бәхет,
шул мөбарәк исне күкрәкләренә сулаганнарга!
Гарәп булсын, булмасын – бөтен кешеләрнең
сәеде ул, һәм ул – дөньяның горурлыгы.
Начарлыкны тыя, яхшылыкны әмер итә,
әмерләре, тыюлары – илаһи әмер.
Касыйдәи Бөрдә