ДӨНЬЯНЫ ШӘРӘФЛӘНДЕРҮЕ (ТУУЫ)

Өммәтем, өммәтем

Шәрәфләрнең иң бөегенә ирешкән, аналарның иң бәхетлесе хәзрәти Аминә үзенең йөклелеге турында болай сөйли: «Ул сәрвәргә йөкле булган көннәремдә мин һич авырлык та, газап та күрмәдем. Йөкле икәнемне дә сизми идем. Ләкин алты ай үткәч, бер көнне йокы белән уяулык арасында бер кеше миңа: „Син кемгә йөкле икәнеңне беләсеңме?“ – диде. „Белмим“, – дип җавап биргәч, ул: „Белеп тор: син пәйгамбәрләрнең соңгысына йөкле!“ – дип хәбәр бирде. Бала туар вакыт якынлашкач, теге кеше тагын килде һәм болай диде: „Әй Аминә! Бала тугач, аңа Мөхәммәд дип исем куш“. Башка бер риваятьтә: „Әй Аминә! Бала тугач, аңа Әхмәд дип исем куш!“ – дип белдерелгән».

Анабыз хәзрәти Аминә бала туу мизгелен дә болай сөйли: «Бала туар вакыт җиткәч, мин айбәтле бер тавыш ишеттем. Мине калтырау басты. Аннары бер ак кош күрдем; ул килеп, канаты белән мине сыйпады. Курку һәм калтыраудан эз дә калмады. Шул мизгелдә мин бик нык сусадым, гүя эсселектән яна идем. Янымда бер касә сөт кебек ак шәрбәт күрдем. Аны миңа эчәргә бирделәр. Мин эчтем; ул балдан татлы һәм салкын иде. Сусавым басылды. Аннары зур бер нур күрдем; өем шулкадәр нурланды, хәтта мин ул нурдан башка бернәрсә дә күрмәдем.

Кем теләсә уттан котылырга,
Гыйшык белән, шәвык белән салават әйтсен!
Әссәләту вәссәләму галәйкә йә Рәсүлаллаһ!
Әссәләту вәссәләму галәйкә йә Хәбибаллаһ!
Әссәләту вәссәләму галәйкә йә Нүрә Гаршиллаһ.

«Мин – Аллаһы Тәгаләнең хәбибе, сөеклесе. Мин – пәйгамбәрләрнең башлыгы. Моны мактану өчен әйтмим» Хәдис шәриф

Пәйгамбәребез туган йорт аның бабасының атасы Һашим ибне Габдеманафныкы иде. Ул Кәгъбәдән 300–400 метр төньяк-көнчыгышта урнашкан иде.

Һиҗрәт вакытында Пәйгамбәребез бу мөбарәк йортны Гакыйль ибне Әбү Талибка тапшырган иде. Гакыйльнең оныклары аны Мөхәммәд ибне Йосыф Сәкафигә саттылар.

Соңыннан бу мөбарәк йортны Һарун Рәшиднең анасы Хәйзүран Хатын сатып алып, мәчеткә әйләндерде.

Габбасиләр һәм мәмлүкләр саклаган бу мәчет госманлылар чорында да игътибар белән кадерләп сакланды. Солтан Сөләйман Кануни бу мәчетне яңадан төзетте.

Бу мәчет тарих дәвамында күп тапкырлар яңартылды.

1924 елда бу мәчет җимертелде. Монда 1950 елда Шәех Габбас Каттан салдырган йорт 1959 елдан бирле Мәккә халык китапханәсе булып хезмәт итә.

Шул вакытта мин тирә-ягымны чолгап алган һәм миңа хезмәт иткән бик күп хатын-кызны күрдем. Аларның буйлары озын, йөзләре кояш кебек балкый иде. Алар Габдеманаф кабиләсенең кызларына охшаганнар иде. Аларның кинәт пәйда булуларына мин гаҗәпләндем. Аларның берсе: „Мин – Фиргавеннең хатыны Асия!“ – диде. Икенчесе: „Ә мин – Мәрьям бинте Гыймран, ә болар – җәннәт хурлары2“, – диде.

Тагын шул вакытта мин күктән җиргә кадәр сузылган озын ак ефәк тукыма күрдем. „Аны кешеләрнең күзләреннән каплагыз“, – диделәр. Шул мизгелдә бер төркем кош пәйда булды. Аларның томшыклары зөбәрҗәттән, канатлары якуттан иде. Курыкканнан мин тирләп чыктым, тамган тир тамчыларыннан миск исе тарала иде. Мин шундый хәлдә булганда, күземнән пәрдәне алдылар. Мин көнчыгыштан көнбатышка кадәр бөтен җир йөзен күрдем. Тирә-ягымны фәрештәләр чолгап алган иде.

Мөхәммәд галәйһиссәләм туу белән үк мөбарәк башын сәҗдәгә куйды һәм шәһадәт бармагын күтәрде. Аннары күктән бер ак болыт кисәге төште һәм аны чолгап алды. Мин бер тавыш ишеттем: „Аны көнбатыштан көнчыгышка кадәр һәр җирдә йөртегез. Бөтен галәм аны исеме, тәне һәм сыйфатлары белән күрсен өчен йөртегез. Аның исеме Махи икәнен, ягъни Аллаһы Тәгаләнең аның аркылы ширек эзләрен юк итәчәген белсеннәр“, – ди иде ул.

Аннары теге болыт та күздән югалды, һәм мин Мөхәммәдне (саллаллаһу галәйһи вә сәлләм) ак йон тукымага төрелгән хәлдә күрдем. Шул ук вакытта йөзләре кояш кебек балкыган өч кеше килде. Берсенең кулында көмеш комган, икенчесенең кулында зөбәрҗәт ләгән, өченчесенең кулында ефәк тукыма бар иде. Комганнан гүя миск тама иде. Алар мөбарәк улымны ләгән эченә куйдылар. Аның мөбарәк башын һәм аякларын юып, ефәккә төрделәр. Аннары мөбарәк башына хуш ис сөрттеләр, мөбарәк күзләренә сөрмә тарттылар һәм күздән югалдылар».

Күктән фәрештәләр сафлап иңделәр,
Кәгъбә кебек өемне тавәф кылдылар.
Хур кызлары төркем-төркем керделәр,
Йөзләре нурыннан өем нурга тулды.
Һавада бер түшәк җәелде,
Исеме Сөндес иде, аны фәрештә җәйде.
Мин гаҗәпләнүдән телсез калдым,
Бу хәлләрне ачык күргәч.
Кинәт дивар ярылды да
Җәннәттән өч хур кызы килде.
Кайберләре әйтә: ул өч гүзәлнең
Берсе ай йөзле Асия иде.
Берсе, шиксез, Мәрьям Хатын иде,
Өченчесе – җәннәт хурларыннан бер сылу.
Бу өчәве лотф белән килделәр,
Шунда ук миңа сәлам бирделәр.
Тирә-ягыма килеп утырдылар,
Мостафа хакында бер-берсенә сөенче әйттеләр.

Мөхәммәд галәйһиссәләм туган вакытта анабыз хәзрәти Аминә янында Габдеррахман ибне Гауфның анасы Шифа Хатын, Госман ибне Әбүл-Гасның анасы Фатыйма Хатын һәм Пәйгамбәребезнең гамәсе (атасының кыз туганы) Сафия Хатын бар иде. Алар күргән нур һәм булган башка хәлләр турында болай сөйләделәр:

Шифа Хатын сөйли: «Мин ул төнне Аминә янында ярдәмче булып тора идем. Мөхәммәд галәйһиссәләм туу белән үк дога кылганын, ялварганын ишеттем. Гайб дөньясыннан: „Ярхәмүкә Раббүкә“, – дигән тавыш ишетелде. Аннары бер нур чыкты, ул шулкадәр яктыртты, хәтта көнчыгыштан көнбатышка кадәр һәр җир күренде…» Тагын бик күп хәлләргә шаһит булган Шифа Хатын: «Аңа пәйгамбәрлеге белдерелгәч, мин һич икеләнмичә беренче иман китерүчеләрнең берсе булдым», – дигән.

«Кыямәт көнендә, һәркем дәшми торганда, мин сөйләячәкмен. Беркем дә кузгала алмаган вакытта мин аларга шәфәгать кылучы булачакмын» Хәдис шәриф

Бөтен махлуклар шатлыкка күмелде,
Кайгы китте, галәм яңадан җан тапты.
Дөньяның барлык зәррәләре тавыш бирде,
Бер-берсен чакырып, мәрхәба диделәр.
Мәрхәба, әй бөек Солтан, мәрхәба,
Мәрхәба, әй гыйрфан чишмәсе, мәрхәба.
Мәрхәба, әй Фөркан сере, мәрхәба,
Мәрхәба, әй дәртләргә дәва, мәрхәба.
Мәрхәба, әй гүзәллек бакчасы былбылы,
Мәрхәба, әй Зөлҗәлалның якыны.
Мәрхәба, әй Хакның ае һәм кояшы,
Мәрхәба, әй Хактан аерылмаган зат.
Мәрхәба, әй гөнаһлы өммәтнең сыену урыны, мәрхәба,
Мәрхәба, әй чарасызларның сыену урыны, мәрхәба.
Мәрхәба, әй Хәлилнең күз нуры,
Мәрхәба, әй Җәлилнең хас сөеклесе.
Мәрхәба, әй галәмнәргә рәхмәт,
Мәрхәба, син – гөнаһлыларга шәфәгатьче.
Мәрхәба, әй ике җиһан падишаһы,
Синең өчен яратылды бу галәм.

Сафия Хатын болай сөйләгән: «Мөхәммәд галәйһиссәләм туган вакытта бөтен тирә-якны нур каплады. Ул туу белән үк сәҗдә кылды, аннары мөбарәк башын күтәреп, ачык тел белән: „Ля иләһә илләллаһ, инни рәсүлуллаһ“, – диде. Мин аны юарга теләгәч: „Без аны юылган килеш җибәрдек“, – дигән тавыш ишетелде. Аның кендеге киселгән һәм сөннәтләнгән булуын күрдек. Ул туу белән үк сәҗдә кылды. Шул вакытта ул акрын тавыш белән нәрсәдер әйтә иде. Мин колагымны аның мөбарәк авызына якын китердем; ул: „Өммәти, өммәти!“ (Өммәтем, өммәтем!) – ди иде».3

Бәйтуллаһка каршы ул Рәсүл
Йөзен җиргә куйды, сәҗдә кылды.
Сәҗдәдә башы, теле Хакны мактый,
Бармагын күтәреп, тәүхидне әйтә.
Ул әйтә: «Әй Мәүләм, йөземне Сиңа тоттым,
Йә Илаһым, өммәтемне миңа бүләк ит».
Бөтен өметен күңелдән Хакка багълап,
Ул: «Өммәтем, өммәтем!» – ди иде.

Сөекле Пәйгамбәребез туган вакытта аның бабасы Габделмотталиб мөбарәк Кәгъбә янында Аллаһы Тәгаләгә ялварып дога кыла иде. Аңа бу бала тууы турындагы сөенечле хәбәр болай бирелде:

Кәгъбә кинәт Мәкамы Ибраһимга таба сәҗдә кылды һәм яңадан элекке хәленә кайтты. Габделмотталиб Кәгъбәнең ачык тел белән: «Аллаһу әкбәр! Мөхәммәднең (саллаллаһу галәйһи вә сәлләм) тавышы мине потлардан чистартачак», – дигәнен ишетте. Шул вакытта Һөбәл поты йөзтүбән капланды. Шунда бер аваз ишетелде: «Аминәнең бер улы туды. Мөхәммәд (саллаллаһу галәйһи вә сәлләм) халыкны адашу караңгылыгыннан һидаять нурына чыгарачак. Хак Тәгалә аны кешеләргә һәм җеннәргә пәйгамбәр итеп җибәрде. Әй фәрештәләр, шаһит булыгыз: аңа бөтен хәзинәләрнең ачкычлары бирелде. Аның туган көнен онытмагыз, ул көн кыямәткә кадәр сезнең бәйрәмегез булсын». Бу сүзләрне ишеткән Габделмотталибның гаҗәпләнүдән теле бәйләнде. «Әллә төш күрәмме?» – дип, ул кулын күкрәгенә сөртте. Шунда ул тагын бер аваз ишетте: «Әй Корәешнең сәеде, сине куркыткан нинди хәл?» Аның җавап бирергә хәле юк иде.

Аминәнең өенә якынлашкач, ул өй түбәсендә бер кош күрде. Ул канатларын өй өстенә җәеп, аны каплаган иде. Мәккә таулары аның нурыннан балкый иде. Бер ак болыт өйгә күләгә ташлый иде. Ишек төбендә торган ике фәрештә аны эчкә кертмәде. «Бу нинди хәл? Әллә мин төш күрәмме?» – дип уйлаганда, эчтән килгән миск исе аның борынына бәрелде.

Мөхәммәд галәйһиссәләм туган көнне бик күп хәлләр күргән Габделмотталиб бу сөенечле хәбәргә бик шатланды һәм: «Бу улымның дәрәҗәсе, шәрәфе бик бөек булачак», – диде.4

Шундый зур бәхетне билгеләп үтү өчен Габделмотталиб бала тууның җиденче көненнән башлап мәккәлеләргә өч көн буе мәҗлес бирде. Моннан тыш, ул шәһәрнең һәр мәхәлләсендә дөяләр чалып, итен кешеләрнең дә, хайваннарның да файдалануына калдырды.5 Мәҗлес вакытында балага нинди исем куштың дип сораучыларга ул: «Мин аңа МӨХӘММӘД (саллаллаһу галәйһи вә сәлләм) дип исем бирдем», – диде. Ни өчен бабаларыңның берсенең исемен бирмәдең дип сораучыларга исә: «Аллаһы Тәгалә һәм кешеләр аны мактасыннар, данласыннар дип теләгәнгә», – дип җавап бирде.6 Башка бер риваятьтә «Мөхәммәд» исемен Аминә Хатын кушканы белдерелгән.

Әй йөзе тулган ай кебек нурлы зат,
Әй барча егылганнарга таяныч син.
Әй күңелләр дәртенең дәвасы син,
Әй бар махлукларның солтаны син.
Син – бөтен пәйгамбәрләрнең солтаны,
Әүлия һәм асфияның күз нуры.
Әй рисаләт тәхетенең соңгысы син,
Әй пәйгамбәрлек мөһерен йомучы син.

«Кыямәт көнендә мин – пәйгамбәрләрнең имамы, хатыйбы һәм аларның барысына шәфәгать кылучы. Моны мактану өчен әйтмим» Хәдис шәриф

Синең нурың бөтен галәмне яктырткач,
Гөл йөзең галәмне гөлбакча итте.
Наданлык һәм адашу караңгылыгы таралды,
Мәгърифәт бакчасы камиллеккә иреште.
Йә Хәбибаллаһ, безгә ярдәм кыл,
Соңгы сулышта йөзеңне күрсәтеп шатландыр.

Рәсүлуллаһ туган төнне булган мөһим вакыйгалар

Рәсүле әкрам (саллаллаһу галәйһи вә сәлләм) тугынчы һәм туган вакытта аның дөньяга килеп, аны шәрәфләндерүенә билге булып бик күп вакыйгалар булды. Ул заманның мәшһүр кешеләре Пәйгамбәребез тугынчы ук төшләр күргәннәр иде. Төшләрен каһиннәргә һәм заманның мәшһүр галимнәренә юраткач, алар бу төшләр Мөхәммәд галәйһиссәләмнең киләчәк булуын күрсәтә дип әйттеләр.

Сөекле Пәйгамбәребезнең бабасы Габделмотталиб болай сөйләгән: «Бервакыт мин йоклап киткән идем. Күргән төшемнән бик нык калтырап уяндым. Шунда ук бер каһин янына барып, төшемне юратасым килде. Аның янына баргач, ул йөземә карады да: „Әй Корәеш башлыгы! Сиңа ни булды? Йөзеңдә бөтенләй башка бер хәл күренә. Әллә сине бу хәлгә төшергән мөһим бер вакыйга булдымы?“ – диде. Мин: „Әйе, әле беркемгә дә сөйләмәгән куркыныч бер төш күрдем“, – дидем дә, аның янына утырып, сөйли башладым:

„Бу төнне төшемдә бик зур бер агач бар иде. Аның бер очы күккә күтәрелгән, ботаклары көнчыгышка һәм көнбатышка таралган иде. Ул агачтан шундый нур чәчелә иде, кояш та аның янында бик сүрән булып кала иде.

Ул әле күренә, әле күздән югала иде. Кешеләр аңа таба борылган иде. Аның нуры мизгел саен арта бара иде. Корәеш кабиләсеннән кайберләре ул агачның ботакларына тотыналар, икенчеләре исә агачны кисәргә тырышалар иде. Бер егет аны кисәргә теләүчеләргә ирек бирми иде. Аның бик матур йөзе бар иде; мин моңа кадәр андый йөз күрмәдем. Моннан тыш, аның тәненнән тирә-якка хуш исләр тарала иде. Мин агачның бер ботагын тотарга дип кулымны суздым, ләкин буем җитмәде“.

Төшемне сөйләп бетергәч, каһинның йөзе үзгәрде.

Аның йөзе саргайды. Аннары ул: „Аннан синең өлешең юк!“ – диде. Мин: „Кемнең өлеше бар?“ – дип сорадым. Ул: „Ул агачның ботагына тотынучыларның“, – диде һәм сүзен дәвам итеп: „Синең нәселеңнән бер пәйгамбәр киләчәк, ул һәр якка хуҗа булачак, кешеләр аның диненә керәчәк“, – диде. Аннары янымда булган улым Әбү Талибка борылып: „Бу, мөгаен, аның агасы булачак“, – диде». Әбү Талиб бу вакыйганы Пәйгамбәребезгә пәйгамбәрлеге белдерелгәч сөйләгән һәм: «Менә ул агач – Әбүл-Касыйм, әл-Әмин Мөхәммәд галәйһиссәләм», – дигән.

Сөекле Пәйгамбәребез Мөхәммәд галәйһиссәләм дөньяга килгән төнне бер йолдыз туды. Аны күргән яһүд галимнәре Мөхәммәд галәйһиссәләмнең туганын аңладылар.

Мөхтәрәм сәхабәләрдән Хәссан ибне Сабит сөйли: «Мин сигез яшьтә идем. Бер иртәдә бер яһүд: „Әй яһүдләр!“ – дип кычкырып йөгерә иде. Яһүдләр: „Ни булды, нигә кычкырасың?“ – дип, аның янына җыелгач, ул: „Белегез: бу төнне Әхмәднең йолдызы туды! Әхмәд бу төнне дөньяга килде…“ – дип җавап бирде».

Рәсүле әкрам туган төнне Кәгъбәдәге потларның барысы да йөзтүбән җиргә ауды.

Гурвә ибне Зөбәер риваять кыла: «Корәештән бер төркемнең бер поты бар иде. Елга бер тапкыр алар аны тавәф итәләр, дөяләр чалып, шәраб эчәләр иде. Тагын шундый бер көнне пот янына барсалар, аны йөзтүбән җиргә ауган хәлдә таптылар. Аны күтәрделәр, ул тагын капланды. Бу хәл өч тапкыр кабатланды. Шуннан соң аны тирә-ягыннан яхшылап терәтеп бастырганда, мондый бер тавыш ишетелде: „Бер зат туды, җир йөзендә һәр нәрсә хәрәкәткә килде. Никадәр пот бар – барысы да ауды. Патшаларның йөрәкләре курку белән калтырады!“» Бу вакыйга нәкъ Мөхәммәд галәйһиссәләм туган төнгә туры килә иде.

Мәдаин шәһәрендә Иран шаһының (кисраның) сараендагы ундүрт манара җимерелде. Ул төнне гөрселдәүдән һәм куркудан уянган шаһ һәм аның кешеләре үзләренең кайбер зурлары күргән куркыныч төшләрне юраткач, моның зур бер нәрсәгә билге икәнен аңладылар.

Иң атаклы каһиннәр бу төшләрне болай юрадылар: «Алар Шам (Сүрия), Тигр, Евфрат, Гыйрак һәм Иранның ислам биләмәсе булачагын хәбәр итә».

«Мин һәр гасырда, һәр заманда яшәгән кешеләрнең иң яхшыларыннан, сайланганнарыннан дөньяга китерелдем» Хәдис шәриф

Мөкәррәмә Мәккә һәм аның тирәсе

Шул ук төнне мәҗүсиләрнең, ягъни утка табынучыларның, мең елдан бирле янып торган зур учаклары да кинәт сүнде. Алар утның сүнгән көнен язып куйдылар; бу – шаһ сараенда манаралар җимерелгән төн иде.

Ул заманда изге саналган Сава күленең суы да шул төнне бер мизгелдә китеп, күл кибеп калды.

Шам ягында мең елдан бирле суы акмаган һәм кибеп беткән Сәмава елгасының үзәне шул төнне тулып ташып агарга тотынды.

Мөхәммәд галәйһиссәләм туган төннән башлап шайтаннар һәм җеннәр Корәеш каһиннәренә вакыйгалар турында хәбәр бирә алмас булдылар. Күрәзәлек бетте…

Хәбибе әкрам туган төнне һәм аннан соң шул вакытка кадәр күрелмәгән бу вакыйгалардан тыш тагын бик күп хәлләр булды. Болар барысы да соңгы Пәйгамбәр Мөхәммәд галәйһиссәләмнең туганына ишарә иде.7

Мәүлид кичәсе

Пәйгамбәребез (саллаллаһу галәйһи вә сәлләм) туган төн «Мәүлид кичәсе» дип атала. Мәүлид – «туу вакыты» дигән сүз.

Ул Кадер кичәсеннән соң иң кадерле кичә, һәм бу кичәдә сөекле Пәйгамбәребез туганга шатланучыларның гөнаһлары гафу ителә.

Бу кичәдә Пәйгамбәребез туган вакытта күренгән хәлләрне, могҗизаларны уку, тыңлау, өйрәнү – бик зур савап. Сөекле Пәйгамбәребез үзе дә боларны сөйли иде.

Мөхтәрәм сәхабәләр дә бу кичәдә бер урынга җыелалар, ул көнне искә алалар, укыйлар һәм сөйлиләр иде.

Дөньяның һәр почмагындагы мөселманнар һәр елны Рабигыль-әүвәл аеның 12 нче кичәсен Мәүлид кичәсе итеп билгеләп үтәләр. Һәр җирдә мәүлид касыйдәләре укылып, Галәм Солтаны искә алына.

Һәр пәйгамбәрнең өммәте үз пәйгамбәренең туган көнен бәйрәм иткән. Бу көн дә – мөселманнарның бәйрәме, күңел күтәренкелеге һәм шатлык көне.

«Мине мактау (мәүлид, мөнәҗәт уку) – гыйбадәт. Даф (музыка коралы) сугып, күңел ачу, уен арасында гыйбадәт кылу дөрес түгел» Хәдис шәриф

Аминә Хатындыр аның анасы,
Шул садәфтән туды ул энҗе бөртеге.
Рабигыль-әүвәл аеның
Уникенче кичәсе, дүшәмбе кичәсе,
Кешеләрнең иң хәерлесе туган ул кичәдә
Анасы ниләр генә күрмәде, ниләр!
Ул Хәбибнең анасы әйтте: күрдем
Гаҗәеп бер нур – кояш аның күбәләге.
Кинәт яшен кебек өемнән чыкты ул,
Күкләргә кадәр дөнья нур белән тулды.
Күкләр ачылды, юкка чыкты караңгылык,
Кулларында өч яктылык тоткан өч фәрештә күрдем.
Берсе – көнчыгышта, берсе – көнбатышта,
Өченчесе Кәгъбәнең түбәсенә басты.
Кинәт Кәгъбә тавыш бирде шул мизгелдә,
Әйтте: бу кичә туды дөнья кояшы.
Йә Илаһым, шул Мөхәммәд хакы өчен,
Шәфәгать чишмәсе Әхмәд хакы өчен,
Өммәтеннән разый булсын ул Ярдәмче,
Рәхмәтуллаһи галәйһим әҗмәгыйн.
Әссәләту вәссәләму галәйкә йә Рәсүлаллаһ!
Әссәләту вәссәләму галәйкә йә Хәбибаллаһ!
Әссәләту вәссәләму галәйкә йә Нүрә Гаршиллаһ!
Süleyman Çelebi