ПӘЙГАМБӘРЕБЕЗНЕҢ ӘҺЛЕ БӘЙТЕ

Пәйгамбәребезнең өйләнү сәбәпләре

Рәсүлуллаһ (саллаллаһу галәйһи вә сәлләм) беренче тапкыр егерме биш яшендә хәзрәти Хәдичәгә (радыяллаһу ганһә) өйләнде. Хәзрәти Хәдичә кырык яшьтә һәм тол хатын иде. Ләкин аның малы, гүзәллеге, акылы, гыйлеме, шәрәфе, нәсәбе, гыйффәте һәм әдәбе бик зур иде. Алар егерме биш ел бергә яшәделәр. Хәзрәти Хәдичә исән чагында Рәсүле әкрам (саллаллаһу галәйһи вә сәлләм) башка беркемгә дә өйләнмәде.

Анабыз хәзрәти Хәдичә (радыяллаһу ганһә) вафат булганнан соң, Рәсүлуллаһ (саллаллаһу галәйһи вә сәлләм) икенче тапкыр, илле биш яшендә, хәзрәти Әбү Бәкернең кызы анабыз хәзрәти Гаишәгә (радыяллаһу ганһә) өйләнде. Ул аның белән Аллаһы Тәгаләнең әмере белән никахлашкан иде. Ахирәткә күчкәнче, ул аның белән сигез ел яшәде. Ул бик акыллы, зирәк, галимә, әдибә, гыйффәтле һәм салиха иде. Аның хәтере бик көчле булганга, мөхтәрәм сәхабәләр күп нәрсәләрне аннан сорап өйрәнә иделәр.

Аның калган никахлары барысы да дини яки сәяси сәбәпләр аркасында, яисә шәфкать һәм изгелек йөзеннән булды. Ул хатыннарның барысы да тол иде, күбесе инде яшь түгел иде. Мәсәлән, Мәккәдәге кяферләрнең мөселманнарга җәбере һәм зарары түзә алмаслык дәрәҗәгә җиткәч, мөхтәрәм сәхабәләрнең бер өлеше Хәбәшстанга һиҗрәт кылды. Хәбәшстан патшасы Нәҗаши христиан иде. Ул мөселманнардан төрле нәрсәләр сорап, алган камил җавапларына хәйран калып, иман китерде. Ул мөселманнарга бик күп изгелек кылды. Иман китергән булып күренгән Гобәйдулла ибне Җәхеш исә ярлылыктан котылу өчен руханиларга алданып мөртәд булды, динен дөньяга алыштырды.1 Пәйгамбәребезнең гамәсе улы булган бу ләгънәтле кеше хатыны Өмме Хәбибәне дә диннән чыгып баерга мәҗбүр итте һәм котыртты. Ләкин хатын ярлылыкка да, үлемгә дә риза булачагын, әмма Мөхәммәд галәйһиссәләмнең диненнән чыкмаячагын әйткәч, ул аны аерды. Ул аның мохтаҗлыкта интегеп үлүен көтә иде. Ләкин озакламый үзе үлде. Өмме Хәбибә Мәккәдәге корәешләрнең ул вакыттагы гаскәр башлыгы Әбү Суфьянның кызы иде. Пәйгамбәребез ул вакытта корәеш гаскәрләре белән бик каты сугышлар алып бара, ә Әбү Суфьян исламны юк итү өчен соңгы көчен куеп көрәшә иде. Рәсүлуллаһ анабыз Өмме Хәбибәнең (радыяллаһу ганһә) иманының көчле булуы һәм аның башына төшкән бик ачы хәл турында ишетте. Ул Нәҗашигә хат язып: «Андагы Өмме Хәбибәгә өйләнәм. Минем никахымны укы! Аннары аны монда җибәр», – дип үтенде. Нәҗаши моннан алда ук мөселман булган иде. Ул хатка бик зур хөрмәт күрсәтеп, андагы мөселманнарны сараена чакырды һәм мәҗлес ясады. Һиҗрәтнең җиденче елында никах укылды, һәм ул күп бүләкләр бирде. Шулай итеп, Өмме Хәбибә иманының әҗеренә ирешеп, анда бай һәм тыныч яши башлады. Аның сәбәбе белән башка мөселманнар да тынычлык тапты. Җәннәттә хатыннар ирләре янында булачакларына күрә, аңа җәннәтнең иң югары дәрәҗәсе белән сөенечле хәбәр бирелде, ә бу сөенечле хәбәр янында дөньяның бөтен ләззәтләре һәм нигъмәтләре бик кечкенә булып кала. Бу никах Әбү Суфьянның соңрак мөселман булу шәрәфенә ирешүен әзерләгән сәбәпләрнең берсе булды. Күргәнебезчә, бу никах Рәсүлуллаһның акылының, зирәклегенең, даһилыгының, изгелегенең һәм шәфкатенең дәрәҗәсен дә күрсәтә.2

Икенче мисал: хәзрәти Гомәрнең кызы анабыз хәзрәти Хафса (радыяллаһу ганһә) тол калган иде. Һиҗрәтнең өченче елында хәзрәти Гомәр хәзрәти Әбү Бәкергә һәм хәзрәти Госманга: «Кызымны аласыңмы?» – дигәч, һәрберсе: «Уйлап карыйм», – дигән иде. Бер көнне, өчесе дә һәм башкалар Пәйгамбәребез (саллаллаһу галәйһи вә сәлләм) янында булганда, ул: «Әй Гомәр! Мин сине кайгылы күрәм, сәбәбе нәрсә?» – дип сорады. Шешәдәге карасның төсе җиңел күренгән кебек, Пәйгамбәребез дә һәркемнең уен бер карауда аңлый иде. Кирәк дип тапса, сорый иде. Аңа, хәтта һәркемгә дөресен сөйләү безгә фарыз булганга, хәзрәти Гомәр: «Йә Рәсүлуллаһ! Кызымны Әбү Бәкергә һәм Госманга тәкъдим иттем, алар алмадылар», – дип җавап бирде. Рәсүлуллаһ үзе иң нык яраткан бу өч сәхабәсенең кайгыруын һич теләмәгәнгә, аларны сөендерү өчен шунда ук: «Әй Гомәр! Кызыңны Әбү Бәкердән һәм Госманнан да яхшырак бер кешегә бирүемне телисеңме?» – диде. Хәзрәти Гомәр гаҗәпләнде, чөнки хәзрәти Әбү Бәкердән һәм хәзрәти Госманнан яхшырак кеше юк икәнен белә иде. Ул: «Әйе, йә Рәсүлуллаһ!» – диде. Рәсүлуллаһ: «Әй Гомәр, кызыңны миңа бир!» – диде. Шулай итеп хәзрәти Хафса хәзрәти Әбү Бәкернең, хәзрәти Госманның һәм бөтен мөэминнәрнең анасы булды, ә алар аның хезмәтчеләре булдылар, һәм хәзрәти Әбү Бәкер, хәзрәти Гомәр һәм хәзрәти Госман бер-берсенә тагын да якынрак һәм сөеклерәк булдылар.3

Өченче мисал: һиҗрәтнең бишенче яки алтынчы елында Бәни Мөстәлик кабиләсеннән алынган йөзләгән әсир арасында кабилә башлыгы Харисның кызы Җүәйрия бар иде. Рәсүлуллаһ аны сатып алып азат итте һәм аның белән никахлашты. Шуннан соң мөхтәрәм сәхабәләр (галәйһимур-ризван) барысы да: «Пәйгамбәребез гаиләсенең, анабызның туганнарын җария, хезмәтче итеп тотудан оялабыз», – диделәр. Алар барысы да үз әсирләрен азат иттеләр. Бу никах йөзләгән әсирнең азат ителүенә сәбәп булды. Анабыз хәзрәти Җүәйрия (радыяллаһу ганһә) бу хәлне һәрвакыт сөйләп горурлана иде. Хәзрәти Гаишә: «Җүәйриядән дә хәерлерәк, бәрәкәтлерәк хатынны күрмәдем», – дия иде.4 Бер хәдис шәрифтә: «Бөтен хатыннарым белән никахларым һәм кызларымны кияүгә бирүем – барысы да Җәбраил (галәйһиссәләм) Аллаһы Тәгаләдән китергән рөхсәт белән булды», – диелде.

Пәйгамбәребезнең күп өйләнүенең мөһим сәбәпләреннән берсе ислам динен җиткерү иде. Хиҗаб аяте иңгәнче, ягъни хатыннарга ябынырга боерылганчы, хатыннар да Рәсүлуллаһ янына килеп, белмәгәннәрен сорап өйрәнәләр иде. Рәсүлуллаһ берәр кешенең өенә барса, хатыннар да килеп утыралар, тыңлыйлар, файда алалар иде. Хиҗаб аяте иңеп, хатыннарга ят ирләр белән утыру, сөйләшү тыелгач, ул ят хатыннарны кабул итмәде. Ул аларга белмәгәннәрен мөбарәк хатыны хәзрәти Гаишәдән сорап өйрәнергә кушты. Килеп сораучылар бик күп булганга, хәзрәти Гаишә аларның барысына да җавап бирергә өлгерми иде. Бу мөһим хезмәтне җиңеләйтү һәм анабыз Гаишәнең йөген киметү өчен, ул кирәк кадәр хатынга өйләнде. Хатыннарга кагылышлы йөзләгән нечкә белемне ул мөселман хатыннарына мөбарәк хатыннары аркылы җиткерде. Бер генә хатыны булса, бөтен хатыннарга аннан сорау авыр, хәтта мөмкин булмас иде. Аллаһы Тәгаләнең динен тулысынча җиткерү өчен, ул күп өйләнү йөген дә үз җилкәсенә алды.

Пәйгамбәребезнең мөбарәк хатыннары

Хәдичәтел-Кобра (радыяллаһу ганһә): Ул Корәешнең нәселле, затлы гаиләсеннән. Ул – Хөвәйлид ибне Әсәд ибне Габделгоззә ибне Кусайның кызы. Ул – Рәсүлуллаһның беренче хатыны. Аның атасы – Хөвәйлид, анасы – Фатыйма. Ул кырык яшендә, тол чагында Рәсүлуллаһка кияүгә чыкты. Рәсүлуллаһ ул вакытта егерме биш яшьтә иде. Аннан аның дүрт кызы һәм ике улы булды. Тол чагында ул сәүдә белән шөгыльләнә иде. Аның хезмәткәрләре, язучылары һәм коллары бар иде. Ул бик бай, галимә һәм акыллы иде. Ул – иман китергән беренче азат хатын. Җәбраил галәйһиссәләм Рәсүлуллаһка беренче тапкыр күренгәндә, ул курыккан иде. Ул бу хәлне Хәдичәгә сөйләде. Иң элек Хәдичә (радыяллаһу ганһә) иман китерде. Кяферләр потларга табыналар, Рәсүлуллаһка ышанмыйлар, аннан көләләр иде. Алар аны бик нык рәнҗетәләр иде. Хәдичә (радыяллаһу ганһә) Рәсүлуллаһны юата һәм аңа көч-дәрт бирә иде. Ул бөтен малын-мөлкен аның юлында корбан итте. Егерме биш ел буе Рәсүлуллаһка тугрылык белән хезмәт итте. Бер тапкыр да аның күңелен рәнҗетмәде.

Ул һиҗрәттән өч ел элек, Әбү Талиб үлгәннән өч көн соң, алтмыш биш яшендә, Мөкәррәмә Мәккәдә вафат булды.

Рәсүлуллаһ вафатына кадәр аны һәрвакыт мактый иде. Хәтта бер көнне, өйдә аны мактаганда, анабыз Гаишә түзә алмыйча: «Җәнабе Хак сезгә аннан да яхшыракны бирде», – диде. Шунда ул: «Юк! Аннан яхшырагы бирелмәде. Һәркем мине ялганчы дигән көннәрдә ул миңа ышанды. Һәркем мине рәнҗеткәндә, ул миңа терәк булды. Ул минем кайгыларымны бетерде», – диде.

Хәзрәти Хәдичә белән аның кызы Фатыйматез-Зәһра – бер хәдис шәрифтә дөньядагы бөтен хатыннарның иң өстене дип белдерелгән дүрт хатынның икесе. Өченчесе – Фиргавеннең хатыны хәзрәти Асия, дүртенчесе – хәзрәти Мәрьям (радыяллаһу тәгалә ганһүннә).

«Бөтен хатыннарым белән никахларым һәм кызларымны кияүгә бирүем – барысы да Җәбраил (галәйһиссәләм) Аллаһы Тәгаләдән китергән рөхсәт белән булды» Хәдис шәриф

Гаишә (радыяллаһу ганһә): Ул – Рәсүлуллаһның икенче пакь хатыны. Ул – Әбү Бәкер Сыйддыйкның кызы. Анасы – Өмме Руман. Ул һиҗрәттән сигез ел элек туды. Аның балалары булмады. Аның белән никах Хәдичәтел-Кобра вафатыннан бер ел соң һәм һиҗрәттән ике ел элек укылды. Өч елдан соң, Мәдинәдә, ул Хөҗрәи сәгадәткә китерелү шәрәфенә иреште. Аның акылы, зирәклеге, гыйффәте һәм тәкъвалыгы гаҗәп дәрәҗәдә зур иде. Рәсүлуллаһ аны бик ярата һәм бик мактый иде. Аның никахы Аллаһы Тәгаләнең әмере белән булды. Ул изге аять белән макталды. Мөхтәрәм сәхабәләр үзләренең авыр мәсьәләләрен чишү өчен аңа мөрәҗәгать итә иделәр. Рәсүлуллаһ (саллаллаһу тәгалә галәйһи вә сәлләм) вафат булганда, аңа унсигез яшь иде. Аның иҗтиһады хәзрәти Галинекенә туры килмәгәнгә, Дөя вакыйгасында ул хәзрәти Гали белән сугышкан мөхтәрәм сәхабәләр белән бергә булды. Хәзрәти Гали шәһит ителгәч, ул бик нык кайгырды. Хоруфиләр аңа күп яла ягалар. Ул хәзрәти Галине яратмый иде, диләр. Ләкин «Галине ярату – иманнан» дигән хәдис шәрифне хәзрәти Гаишә үзе хәбәр итте бит. Шулай итеп ул аны яратканын һәм һәркемнең аны яратырга тиеш икәнен белдерде. Ул һиҗрәтнең илле җиденче елында, алтмыш биш яшендә, Мәдинәдә вафат булды. Аның кабере – Бәкыйгъ зиратында.

Сәүдә бинте Зәмга (радыяллаһу ганһә): Ул – Рәсүлуллаһның өченче хатыны. Ул ире белән бергә иман китереп, Хәбәшстанга һиҗрәт кылган иде. Мәккәгә кайткач, ире вафат булды. Рәсүлуллаһ башта хәзрәти Гаишә белән, аннары Сәүдә белән никахлашты. Сәүдәне ул Мәккәдә, ә хәзрәти Гаишәне Мәдинәдә өенә алды. Ул бик шәфкатьле һәм гыйффәтле ханым иде. Хәзрәти Гомәр заманында вафат булды.5

Хафса (радыяллаһу ганһә): Ул – хәзрәти Гомәрнең (радыяллаһу ганһү) кызы. Аның беренче ире Хөнәйс иде. Алар бергә Хәбәшстанга һәм Мәдинәгә һиҗрәт кылдылар. Яшь чагында тол калгач, атасы аны хәзрәти Әбү Бәкергә, аннары Госманга тәкъдим итте. Икесе дә гафу үтенделәр. Хәзрәти Гомәр кайгырды. Һиҗрәтнең өченче елында ул Рәсүлуллаһның никахы белән шәрәфләнде. Рәсүлуллаһ бераз вакыттан соң Хафсаны аерды. Аннары Җәбраил галәйһиссәләмнең ишарәсе белән аның белән яңадан никахлашты. Ул күп ураза тота, күп намаз укый иде. Ул һиҗрәтнең 41 нче елында, алтмыш яшендә вафат булды.

Зәйнәб бинте Хозәймә (радыяллаһу ганһә): Ул күп гыйбадәт кыла, күп садака бирә иде. Элек ул Габдулла ибне Җәхешнең хатыны иде. Габдулла Рәсүлуллаһның гамәсе Өмәймәнең улы иде. Ул Өхед сугышында шәһит булды. Зәйнәб Рәсүлуллаһның никахы белән шәрәфләнсә дә, сигез айдан соң вафат булды.6

Өмме Сәләмә (радыяллаһу ганһә): Аның исеме Һинд иде. Ул ире Әбү Сәләмә белән Хәбәшстанга беренчеләрдән булып һиҗрәт кылды. Әбү Сәләмә Рәсүлуллаһның гамәсе Бәррәнең улы Гобәйдулла ибне Җәхешнең бертуганы иде; ул Мәдинәдә, һиҗрәтнең дүртенче елында, Өхед сугышында алган ярасыннан вафат булды. Өмме Сәләмә Әбү Бәкер белән Гомәрнең никах тәкъдимнәрен кабул итмәде. Ул Рәсүлуллаһның никахы белән шәрәфләнде. Ул илле тугызынчы елда Мәдинәдә сиксән дүрт яшендә вафат булды. Пәйгамбәрнең хатыннарыннан иң соңыннан вафат булганы ул иде.7

«Юк! Аннан (Хәдичәдән) яхшырагы бирелмәде. Һәркем мине ялганчы дигән көннәрдә ул миңа ышанды. Һәркем мине рәнҗеткәндә, ул миңа терәк булды. Ул минем кайгыларымны бетерде» Хәдис шәриф

Җүәйрия (радыяллаһу ганһә): Ул Бәни Мөстәлик кабиләсенең башлыгы Харисның кызы иде. Ул һиҗрәтнең бишенче елында булган Мөрәйсигъ яуында әсир алынган иде. Аның агасының улы булган ире сугышта үтерелде. Ул егерме яшьтә һәм бик гүзәл иде. Бер риваять буенча, Җүәйрияне сатуга чыгаргач, атасы аны сатып алу өчен Мәдинәгә бер көтү дөя алып килде. Иң яхшы ике дөяне кызганып, аларны шәһәр читендә яшереп калдырды. Рәсүл галәйһиссәләм: «Фәлән урында яшергән ике дөяңне дә алып кил», – диде. Харис гаҗәпләнеп, ике улы һәм тагын бик күп кешеләр белән бергә иман китерде. Рәсүл галәйһиссәләм дөяләрне алып, кызын кире бирде. Кызы да иман китерде. Рәсүлуллаһ (саллаллаһу галәйһи вә сәлләм) Җүәйрияне атасыннан сорап, аның белән никахлашты. Ул һиҗрәтнең илле алтынчы елында вафат булды.

Зәйнәб бинте Җәхеш (радыяллаһу ганһә): Ул Рәсүлуллаһның гамәсе Өмәймәнең кызы, Габдулла ибне Җәхешнең кыз туганы иде. Аның атасының исеме Бөррә иде. Ул иман китермәгәнгә күрә, аны Җәхеш дип атадылар. Зәйнәб беренче иман китерүчеләрдән иде.

Пәйгамбәребез (саллаллаһу галәйһи вә сәлләм) аны башта үзенең уллыкка алган улы Зәйд ибне Харисәгә кияүгә бирде. Зәйд Зәйнәбнең хакын саклый алмаганга, һиҗрәтнең өченче елында алар аерылыштылар. Рәсүл галәйһиссәләм аңа өйләнергә теләде. Зәйнәб моны ишеткәч, шатлыгыннан ике рәкагать намаз укыды һәм: «Йә Раббым! Синең Рәсүлең мине хатынлыкка тели. Әгәр Син миңа аның хатыны булу шәрәфенә ирешүне тәкъдир кылган булсаң, мине аңа Син бир», – дип дога кылды. Аның догасы кабул булды, һәм Әхзаб сүрәсенең мәгънәсе буенча: «Зәйд аның хакында теләгәнен эшләгәннән соң (ягъни Зәйнәбне аергач), Без аны сиңа хатын итеп бирдек» дигән утыз җиденче аяте иңде. Зәйнәбнең никахын Аллаһы Тәгалә Үзе укыганга, Пәйгамбәребез (саллаллаһу галәйһи вә сәлләм) аерым никах укымады. Зәйнәб (радыяллаһу ганһә) моның белән һәрвакыт горурлана һәм: «Һәр хатынны атасы кияүгә бирә. Ә минем никахымны Аллаһы Тәгалә укыды», – дия иде. Ул вакытта аңа утыз сигез яшь иде. Ул һиҗрәтнең егерменче елында, илле өч яшендә вафат булды.8 Аның хәере һәм изгелеге күп иде, ул садака бирергә бик ярата иде. Ул кул эшләрендә дә оста иде. Үзе эшләгән әйберләрне һәм кулына кергән һәр нәрсәне туганнарына һәм ярлыларга бирә иде. Хәлифә Гомәр Пәйгамбәрнең пакь хатыннарының һәрберсенә унике мең дирһәм бирә иде. Зәйнәб бинте Җәхеш аны алу белән барысын да садака итеп тарата иде. Хәзрәти Гаишә аны моның өчен бик мактады. «Хатыннарым арасында миңа иң элек кушылачагы – кулы ачык булганы»9 дигән хәдис шәриф аның иң элек вафат булачагын хәбәр иткән иде, чөнки иң күп садака бирүче ул иде.

Әдәпсез һәм яла ягучы француз шагыйре Вольтер Рәсүлуллаһның хәзрәти Зәйнәбне хатынлыкка алуы турында, тарихларга, вакыйгаларга һәм хәбәрләргә бөтенләй каршы килә торган, уйлап чыгарылган түбән ялалар белән шигырь тезеп, бер театр әсәре язды. Әдәбият һәм фикер кешесенә килешмәгән бу ямьсез, җирәнгеч язмасы аны чиркәүдән куган зур дошманы – папага ошады, һәм папа аңа ялагайланып хат язды. Мөселманнарның хәлифәсе солтан Габделхәмид хан II бу пьесаның сәхнәдә куелачагын ишеткәч, Франция һәм Англия хөкүмәтләренә ультиматум куеп, моңа шунда ук юл куймады һәм бөтен кешелеккә оят китерүче түбәнлектән коткарды.

Хәзрәти Сафия (радыяллаһу ганһә): Ул Хәйбәр яһүдләренең башлыгы Хөяй ибне Әхтабның кызы иде. Ул Хәйбәрдә бер яһүдкә ярәшкән иде. Аннары бик бай булган Кинанә ибне Хакыйк белән никахлашты. Һиҗрәтнең җиденче елында Хәйбәр яулап алынгач, Сафия да әсир алынды. Ул Рәсүлуллаһның өлешенә төште, һәм Рәсүлуллаһ аны азат итте. Ул иман китерде һәм Рәсүлуллаһның никахы белән шәрәфләнде. Ул һиҗрәтнең илленче елында Мәдинәдә вафат булды.10

Өмме Хәбибә (радыяллаһу ганһә): Ул Әбү Суфьян ибне Харб ибне Өмәйянең кызы, хәзрәти Мөгавиянең кыз туганы иде. Анасының исеме Һинд иде. Ул һәм ире Гобәйдулла ибне Җәхеш бергә мөселман булып, Хәбәшстанга һиҗрәт кылдылар. Кызы Хәбибә Хәбәшстанда туганга, үзе дә Өмме Хәбибә (Хәбибәнең анасы) куньясы белән мәшһүр булды. Аның ире анда попларга алданып мөртәд булды һәм үлде. Ул чит җирдә ялгыз һәм ярлы калды. Ул: «Рәсүлуллаһның диненнән аерылмыйм», – диде. Рәсүлуллаһ (саллаллаһу галәйһи вә сәлләм) аны сөендерү өчен аңа өйләнергә теләде. Ул һиҗрәтнең җиденче елында Нәҗашигә хат язды. Нәҗаши Пәйгамбәрнең бу әмере буенча аны Рәсүле әкрамга никахлап бирде һәм Мәдинәгә җибәрде. Ул һиҗрәтнең кырык дүртенче елында Мәдинәдә вафат булды.

Хәзрәти Мәймүнә (радыяллаһу ганһә): Аның исеме Бәррә иде, Рәсүлуллаһ аның исемен Мәймүнә дип үзгәртте. Мәймүнәнең ире вафат булган иде. Хәйбәр яулап алынганнан соң Мәккәгә гөмрә кылырга барылды; Мәдинәгә кайтканда, ул Рәсүлуллаһның никахы белән шәрәфләнде. Һиҗрәтнең илле өченче елында ул Мәккәдә авырый башлады. Ул: «Мине Мәккәдән алып чыгыгыз! Чөнки Рәсүлуллаһ минем Мәккәдән читтә вафат булачагымны хәбәр итте», – диде. Аны алып чыккач, ул Рәсүлуллаһка никахы укылган урында (Сәриф дип аталган җирдә) вафат булды.11

Хәзрәти Мария (радыяллаһу ганһә): Ул Пәйгамбәребезнең җариясе булганда иман китерде һәм аның никахы белән шәрәфләнде. Марияне Мисыр һәм Искәндәрия хакиме Мукавкыйс бүләк итеп җибәргәнгә, аның нәсәбе (нәсел шәҗәрәсе) һәм туган елы төгәл билгеле түгел. Рәсүле әкрамның анабыз хәзрәти Мариядән бер улы булды. Аның исеме Ибраһим иде. Хәзрәти Мария бик тыныч, тавышсыз һәм басынкы иде. Ул хәзрәти Гомәрнең хәлифәлегенең соңгы елларында, милади 637 (һиҗри 16) елда вафат булды. Ул Бәкыйгъ зиратына күмелде.12

Хәзрәти Рәйхана (радыяллаһу ганһә): Ул Пәйгамбәребезнең җариясе булганда мөселман булды. Ул Мәдинәдә яшәгән яһүдләрнең Бәни Корәйза кабиләсеннән иде. Аның нәсәбе – Рәйхана бинте Шәмгун ибне Язид яки Рәйхана бинте Зәйд ибне Гамр ибне Хәнәфә ибне Шәмгун ибне Язид. Аның туган елы төгәл билгеле түгел. Ул Пәйгамбәребездән алда, милади 631 (һиҗри 10) елда Мәдинәдә вафат булды. Ул Бәкыйгъ зиратына күмелде.13

«Сәедләрне һәм шәрифләрне ярату соңгы сулышта иман белән китүгә сәбәп була» Әбү Мөҗаһид Әнвәр ибне Назыйф (рәхмәтуллаһи галәйһ)