ПӘЙГАМБӘРЕБЕЗНЕҢ МӨГҖИЗАЛАРЫ

Сөекле Пәйгамбәребез Мөхәммәд галәйһиссәләмнең Аллаһы Тәгаләнең пәйгамбәре булуын күрсәтүче дәлилләр санап бетергесез күп. Аллаһы Тәгалә: «Син булмасаң, Мин галәмне яратмас идем!» – диде.1 Бөтен барлыклар Аллаһы Тәгаләнең барлыгын һәм берлеген күрсәткән кебек, Мөхәммәд галәйһиссәләмнең пәйгамбәр булуын һәм аның өстенлеген дә күрсәтәләр. Аның өммәтенең әүлиясендә булган кәрамәтләр – барысы да аның могҗизалары. Чөнки кәрамәтләр аңа иярүчеләрдә, аның эзеннән баручыларда була. Хәтта бөтен пәйгамбәрләр аның өммәтеннән булырга теләгәнгә, дөресрәге, барысы да аның нурыннан яратылганга күрә, аларның могҗизалары да Мөхәммәд галәйһиссәләмнең могҗизаларыннан санала. Сөекле Пәйгамбәребез Мөхәммәд галәйһиссәләмнең могҗизалары заман ягыннан өч төргә бүленә:

Беренчесе – аның мөбарәк рухы яратылганнан алып пәйгамбәрлеге белдерелгән бигъсәт заманына кадәр булганнар. Икенчесе – бигъсәттән аның вафатына кадәр булган заман эчендәгеләр.

Өченчесе – аның вафатыннан кыямәткә кадәр булган һәм булачак нәрсәләр. Боларның беренчеләрен ирһас дип атыйлар. Аларның һәрберсе, үз чиратында, күз белән күрелгән һәм күрелмичә акыл белән аңлашылган могҗизалар дип тагын икегә бүленә. Бөтен могҗизалар бихисап күп, аларны чикләү, санап чыгу мөмкин булмады. Икенче төрдәге могҗизаларның өч меңләп булуы хәбәр ителә. Түбәндә аларның иң мәшһүрләреннән берничәсе китерелә. 1. Мөхәммәд галәйһиссәләмнең могҗизаларының иң бөеге – Коръән Кәрим. Бүгенге көнгә кадәр килгән бөтен шагыйрьләр, әдипләр Коръән Кәримнең тезмәсе һәм мәгънәсе каршында гаҗиз калдылар, хәйран калдылар. Алар бер изге аятьнең охшашын да әйтә алмадылар. Аның игъҗазы һәм бәлагате кеше сүзенә охшамый. Ягъни аннан бер сүзне алып ташласаң яки аңа бер сүз өстәсәң, аның сүзләрендәге дә, мәгънәсендәге дә гүзәллек бозыла. Аның бер сүзе урынына куярга башка сүз эзләүчеләр андый сүз таба алмады. Аның тезмәсе гарәп шагыйрьләренең шигырьләренә охшамый. Ул үткәндә булган һәм киләчәктә булачак бик күп яшерен нәрсәләр турында хәбәр бирә. Аны ишетүчеләр дә, укучылар да аның тәменә туя алмыйлар. Арысалар да, ялыкмыйлар. Аны уку һәм тыңлау күңел борчуларын бетерә – бу санап бетергесез тәҗрибәләр белән мәгълүм булды. Аны ишеткәч, күңелләренә дәһшәт һәм курку төшкән, хәтта шуның сәбәпле үлгән кешеләр дә күренде. Ислам динен ачу белән дошман күргән күп кешеләрнең Коръән Кәримне тыңлагач күңелләре йомшарды, һәм алар иман китерделәр. Ислам дошманнарыннан һәм мөгаттыйла, мәлахидә, карамитә дип аталган, мөселман исемен йөртүче зиндыйклардан Коръән Кәримне үзгәртергә, бозарга яки аның охшашын әйтергә тырышучылар булды, ләкин аларның берсе дә теләгенә ирешә алмады. Тәүрат белән Инҗилне исә кешеләр һәрвакыт үзгәрттеләр һәм әле дә үзгәртәләр. Бернинди фән һәм тәҗрибә белән табып булмый торган гүзәл нәрсәләр, гүзәл әхлак, кешеләргә өстенлек бирүче сыйфатлар, дөнья һәм ахирәт бәхетенә ирештерүче изгелекләр, барлыкларның башы һәм ахыры турындагы белемнәр, кешеләр өчен файдалы һәм зарарлы булган нәрсәләрнең барысы да Коръән Кәримдә ачык яки яшерен рәвештә белдерелгән. Яшерен булганнарын аның белгечләре аңлый ала. Бөтен күк китапларында – Тәүратта, Зәбурда һәм Инҗилдә булган гыйлемнәрнең һәм серләрнең барысы да Коръән Кәримдә белдерелгән. Коръән Кәримдәге гыйлемнәрнең барысын бары тик Аллаһы Тәгалә генә белә. Аларның күбесен Ул сөекле Пәйгамбәренә (саллаллаһу тәгалә галәйһи вә сәлләм) белдерде. Гали белән Хөсәен (радыяллаһу тәгалә ганһүмә) бу гыйлемнәрнең күбесен белүләре турында хәбәр иттеләр. Коръән Кәримне уку – бик зур нигъмәт. Аллаһы Тәгалә бу нигъмәтне Үзенең Хәбибенең өммәтенә ихсан итте. Фәрештәләр бу нигъмәттән мәхрүм. Шуңа күрә алар Коръән Кәрим укылган урынга җыелып тыңлыйлар. Бөтен тәфсирләр Коръән Кәримдәге гыйлемнәрнең бик аз өлешен генә белдерә. Кыямәт көнендә Мөхәммәд галәйһиссәләм мөнбәргә менеп Коръән Кәрим укыгач, тыңлаучылар аның бөтен гыйлемнәрен аңлаячаклар. 2. Мөхәммәд галәйһиссәләмнең мәшһүр могҗизаларының иң бөекләреннән берсе – айны икегә аеруы. Бу могҗиза башка бер генә пәйгамбәргә дә насыйп булмады. Мөхәммәд галәйһиссәләм илле ике яшендә чакта, Мәккәдә корәеш кяферләренең башлыклары аның янына килеп: «Пәйгамбәр булсаң, айны икегә аер», – диделәр. Мөхәммәд галәйһиссәләм һәркемнең, бигрәк тә танышларының, туганнарының иман китерүен бик тели иде. Ул кулларын күтәреп дога кылды. Аллаһы Тәгалә догасын кабул итеп, айны икегә бүлде. Аның яртысы бер тау өстендә, икенче яртысы башка тау өстендә күренде. Кяферләр: «Мөхәммәд безне сихерләде», – диделәр һәм иман китермәделәр.

«Мөхәммәд галәйһиссәләмнең мең могҗизасы күренде, дусты да, дошманы да – һәркем моны сөйләде. Бу кадәр могҗизаның иң кыйммәтлесе – аның әдәпле булуы һәм гүзәл холыклары иде» Рияден-насыйхин

Шигырь:
Айга карап эт өрә, –
Айның моңа ни гаебе бар?
Этләр һәрвакыт өрә.
Ахмак моннан ни аңлар?
Бәет:
Авыз тәменең качуы – авыру билгесе:
Иң тәмле шәрбәт тә авыруга ачы тоела.

3. Мөхәммәд галәйһиссәләм кайбер газәватларында сусыз калганда мөбарәк кулын бер савыттагы суга батыра иде; су аның бармаклары арасыннан ага, һәм савыт өзлексез ташып тора иде. Бу судан кайчак сиксән, кайчак өч йөз, кайчак мең биш йөз кеше, ә Тәбүк яуында җитмеш мең кешенең барысы да хайваннары белән бергә эчтеләр һәм аннан файдаландылар. Мөбарәк кулын судан чыгаргач, су агудан туктый иде. 4. Бер көнне ул агасы Габбасның өенә барып, аны һәм балаларын янына утыртты. Аларның өстен ихрамы белән каплап: «Йә Раббым! Мин бу агамны һәм Әһле бәйтемне каплаган кебек, Син дә аларны җәһәннәм утыннан сакла!» – диде. Диварлардан өч мәртәбә «Әмин» дигән тавыш ишетелде.2 5. Бер көнне ул үзеннән могҗиза сораучыларга җавап итеп ерактагы бер агачны чакырды. Агач тамырларын сөйрәп килде, сәлам бирде һәм: «Әшһәдү әл-ля иләһә илләллаһ, вә әшһәдү әннә Мөхәммәдән габдүһү вә рәсүлүһ», – диде. Аннары китеп, яңадан үз урынына басты. 6. Хәйбәр яуында аның алдына агуланган кыздырылган сарык ите куйгач: «Йә Рәсүлуллаһ! Мине ашама, мин агулы», – дигән тавыш ишетелде.

7. Бер көнне ул кулында поты булган бер кешегә: «Потың минем белән сөйләшсә, иман китерерсеңме?» – диде. Теге кеше: «Мин аңа илле елдан бирле табынам. Ул миңа бер сүз дә әйтмәде. Сиңа ничек әйтсен?» – диде. Мөхәммәд галәйһиссәләм: «Әй пот! Мин кем?» – дигәч, «Син – Аллаһның пәйгамбәре» дигән тавыш ишетелде. Потның хуҗасы шунда ук иман китерде.

8. Мәдинәдә, Мәсҗиде Нәбәвидә утыртылган бер хөрмә агачы төбе бар иде. Рәсүлуллаһ (саллаллаһу галәйһи вә сәлләм) хотбә укыганда шушы баганага таяна иде. Бу баганага Хәннанә дип әйтәләр иде. Мөнбәр ясалгач, ул Хәннанә янына бармый башлады. Бөтен җәмәгать аның елаганын ишетте. Пәйгамбәребез мөнбәрдән төшеп, Хәннанәне кочаклады. Тавыш тынды. Рәсүлуллаһ: «Әгәр мин аны кочакламаган булсам, ул миннән аерылганга кыямәткә кадәр елар иде», – диде.

Мондый могҗизалар бик күп күренде һәм хәбәр ителде. 9. Аның кулына алган вак ташларның һәм тоткан ризык кисәкләренең бал корты гөжләвенә охшаш тавыш белән Аллаһы Тәгаләне тәсбих кылулары еш күренде.

10. Бер көнне бер кяфер килеп: «Синең пәйгамбәр икәнеңне мин каян белим?» – диде. Рәсүлуллаһ (саллаллаһу галәйһи вә сәлләм): «Әнә теге хөрмә агачындагы тәлгәшне чакырсам һәм ул килсә, иман китерерсеңме?» – диде. Кяфер: «Әйе, иман китерәм», – диде. Рәсүлуллаһ хөрмә тәлгәшен чакырды, һәм ул сикерә-сикерә килде. Рәсүлуллаһ: «Урыныңа кайт!» – диде. Тәлгәш агачтагы урынына менеп эленде. Моны күргән кяфер иман китерде. 11. Мәккәдә берничә бүре бер көтүдән сарыкларны эләктереп алып киттеләр. Көтүче ташланып, сарыкларны бүреләрдән тартып алгач, бүреләрнең берсе: «Аллаһы Тәгалә җибәргән ризыкыбызны кулыбыздан тартып алганда, Аллаһы Тәгаләдән курыкмадыңмыни?» – диде. Көтүче: «Бик гаҗәп! Бүре дә сөйләшәмени?» – дигәч, бүре: «Моннан да гаҗәбрәк нәрсә турында хәбәр биримме? Мәдинәдә Аллаһы Тәгаләнең Пәйгамбәре Мөхәммәд (саллаллаһу тәгалә галәйһи вә сәлләм) могҗизалар күрсәтә», – диде. Көтүче килеп, моны Рәсүлуллаһка (саллаллаһу галәйһи вә сәлләм) сөйләде һәм мөселман булды.

12. Пәйгамбәребез Мөхәммәд (саллаллаһу галәйһи вә сәлләм) бер болында барганда, өч мәртәбә: «Йә Рәсүлуллаһ!» – дигән тавыш ишетте. Ул шул якка карап, бәйләп куелган бер болан күрде. Аның янында бер кеше йоклап ята иде. Боланнан нәрсә теләвен сорагач, болан: «Бу аучы мине тотты. Каршыдагы калкулыкта минем ике балам бар. Мине җибәр! Барып, аларны туйдырыйм да кире кайтыйм», – диде. Рәсүл галәйһиссәләм: «Сүзеңдә торып кайтырсыңмы?» – диде. Болан: «Аллаһ өчен сүз бирәм. Кайтмасам, Аллаһның газабы минем өстемә төшсен!» – диде. Рәсүлуллаһ боланны җибәрде. Бераздан ул кайтты. Теге кеше уянып: «Йә Рәсүлуллаһ! Миңа берәр боерыгыгыз бармы?» – диде. Пәйгамбәребез: «Бу боланны азат ит!» – диде. Кеше боланның бавын чишеп, аны җибәрде. Болан: «Әшһәдү әл-ля иләһә илләллаһ, вә әннәкә Рәсүлуллаһ», – диде дә китте.

13. Бер көнне ул бер авыл кешесен иманга чакырды. Тегесе: «Мөселман күршемнең вафат булган кызын терелтсәң, иман китерәм», – диде. Алар кызның каберенә бардылар, һәм Рәсүлуллаһ кызны исеме белән чакырды. Башта кабер эченнән тавыш ишетелде, аннары кыз тышка чыкты. «Дөньяга кайтасың киләме?» – дип сорады Рәсүлуллаһ. Кыз: «Йә Рәсүлуллаһ! Дөньяга кайтасым килми. Монда миңа әтиемнең өендәгедән дә рәхәтрәк. Мөселманның ахирәте аның дөньясыннан яхшырак», – диде. Моны күргәч, авыл кешесе шунда ук иман китерде. 14. Җабир ибне Габдулла (радыяллаһу тәгалә ганһү) бер сарык пешерде. Рәсүлуллаһ (саллаллаһу галәйһи вә сәлләм) сәхабәләре белән аны ашады. «Сөякләрен сындырмагыз!» – диде ул. Аннары сөякләрне җыеп, мөбарәк кулларын алар өстенә куйды һәм дога кылды. Аллаһы Тәгалә сарыкны терелтте. 15. Рәсүлуллаһ янына, үсеп җитсә дә, һич сөйләшмәгән бер баланы алып килделәр. «Мин кем?» – дип сорады ул. Бала: «Син – Рәсүлуллаһ», – дип җавап бирде. Һәм ул үлгәнче сөйләште.

«Йә Раббым! Мин бу агамны (Габбасны) һәм Әһле бәйтемне каплаган кебек, Син дә аларны җәһәннәм утыннан сакла!» Хәдис шәриф

16. Бер кеше елан йомыркасына басып, ике күзе дә күрми башлады. Аны Рәсүлуллаһ (саллаллаһу галәйһи вә сәлләм) янына алып килделәр. Ул мөбарәк төкереген аның күзләренә сөрткәч, тегесе күрә башлады. Хәтта сиксән яшендә дә ул энәгә җеп саплый иде.

17. Мөхәммәд ибне Хатыйб болай сөйли: «Мин кечкенә идем. Өстемә кайнар су түгелде, тәнем пеште. Әтием мине Рәсүлуллаһ (саллаллаһу тәгалә галәйһи вә сәлләм) янына алып барды. Ул мөбарәк куллары белән төкереген пешкән урыннарга сөртте һәм дога кылды. Пешкән урыннар шунда ук төзәлде».

18. Бер хатын пеләш улын алып килде. Рәсүлуллаһ мөбарәк куллары белән аның башын сыйпады. Малай шифа тапты, һәм аның чәче үсә башлады.

19. Тирмизи белән Нәсаинең «Сөнән» китапларында болай диелә: ике күзе дә сукыр бер кеше килеп: «Йә Рәсүлуллаһ! Дога кыл, күзләрем ачылсын», – диде. Пәйгамбәребез аны кызганып, аңа кимчелексез итеп тәһарәт алырга, аннары түбәндәге доганы укырга кушты: «Йә Раббым! Сиңа ялварам. Сөекле Пәйгамбәрең Мөхәммәд галәйһиссәләмне арага куеп, Синнән сорыйм. Әй мин бик яраткан пәйгамбәрем хәзрәти Мөхәммәд! Раббыма сине вәсилә итеп ялварам. Раббымның догамны синең хакыңа кабул кылуын сорыйм. Йә Раббым! Бу бөек Пәйгамбәрне миңа шәфәгатьче кыл! Догамны аның хакына кабул ит!» Кеше тәһарәт алып дога кылгач, аның күзләре ачылды. Мөселманнар бу доганы һәрвакыт укыдылар һәм теләкләренә ирештеләр. 20. Рәсүлуллаһ Әбү Талиб белән бер чүлдә бара иде. Әбү Талиб бик сусаганын әйтте. Рәсүлуллаһ (саллаллаһу тәгалә галәйһи вә сәлләм) хайваннан җиргә төште дә: «Сусадыңмы?» – диде һәм мөбарәк аягының үкчәсе белән җиргә сукты. Җирдән су бәреп чыкты. «Агам, бу судан эч!» – диде ул. 21. Хөдәйбия сәфәрендә алар суы аз булган бер кое янына тукталдылар. Гаскәриләр сусызлыктан зарландылар. Рәсүлуллаһ бер чиләк су сорады. Ул шул судан тәһарәт алды, аңа төкерде һәм аны коега түктерде. Аннары бер ук алып, коега ташлады. Озакламый алар коеның авызына кадәр су белән тулганын күрделәр.

22. Бер газәватта гаскәр сусызлыктан зарланды. Рәсүл галәйһиссәләм ике гаскәрине су эзләргә җибәрде. Алар дөя өстендә ике тулы турсык су белән баручы бер хатынны күреп, аны алып килделәр. Рәсүл галәйһиссәләм хатыннан бераз су сорады. Аны бер савытка салдырды. Бөтен гаскәр чиратлап килеп, савытларын, турсыкларын тутырды. Хатынга бераз хөрмә бирделәр һәм аның турсыкларын да су белән тутырдылар.

Рәсүлуллаһ аңа: «Синең суыңны киметмәдек. Безгә суны Аллаһы Тәгалә бирде», – диде.

23. Мәдинәдә ул мөнбәрдә хотбә укыганда, бер кеше: «Йә Рәсүлуллаһ (саллаллаһу тәгалә галәйһи вә сәлләм)! Сусызлыктан балаларыбыз, хайваннарыбыз, кырларыбыз һәлак була. Ярдәмгә кил!» – диде. Ул кулларын күтәреп, дога кылды. Күктә бер болыт та юк иде, ләкин ул мөбарәк кулларын йөзенә сыйпап өлгергәнче, болытлар җыелды. Шунда ук яңгыр ява башлады. Ул берничә көн дәвам итте. Ул тагын мөнбәрдә хотбә укыганда, теге кеше: «Йә Рәсүлуллаһ! Яңгырдан һәлак булабыз», – дигәч, Рәсүл галәйһиссәләм елмайды һәм: «Йә Раббым! Рәхмәтеңне башка колларыңа да ихсан ит!» – диде. Болытлар таралды, кояш күренде. 24. Җабир ибне Габдулла (радыяллаһу тәгалә ганһү) болай сөйли: минем бурычларым күп иде. Моны Рәсүлуллаһка (саллаллаһу тәгалә галәйһи вә сәлләм) хәбәр иттем. Ул бакчама килеп, хөрмә өеме тирәсендә өч мәртәбә әйләнеп чыкты. Аннары: «Бурыч бирүчеләреңне чакыр, килсеннәр!» – диде. Аларның һәрберсенә үз хакы бирелде, ә өем һич кимемәде. 25. Бер хатын бүләк итеп бал җибәрде. Рәсүл галәйһиссәләм балны кабул итеп, буш савытны кире җибәрде. Аллаһы Тәгаләнең кодрәте белән савыт бал белән тулы килеш кайтты. Хатын килеп: «Йә Рәсүлуллаһ! Гөнаһым нәрсә? Бүләгемне ни өчен кабул итмәдегез?» – диде. Ул: «Синең бүләгеңне кабул иттек. Син күргән бал – Аллаһы Тәгаләнең синең бүләгең өчен биргән бәрәкәте», – диде. Хатын шатланып, балны өенә алып китте. Ул балалары белән аны айлар буе ашады, ә бал һич кимемәде. Бер көнне ялгышып, балны башка савытка салдылар. Аннан ашап, тиз бетерделәр. Моны Рәсүлуллаһка хәбәр иткәч, ул: «Мин җибәргән савытта калган булса, дөнья торганчы ашарлар иде, ул һич кимемәс иде», – диде.

26. Әбү Һөрәйрә болай сөйли: мин Рәсүлуллаһка берничә хөрмә китердем һәм аларга бәрәкәт бирелсен өчен дога кылуын сорадым. Ул аларның бәрәкәтле булуы өчен дога кылды һәм миңа: «Боларны ал, савытыңа сал. Аннан алырга теләгәндә, кулың белән эченнән ал, ә бушатып, җирдән алма!» – диде. Хөрмәләр салынган капчыгымны көне-төне яннан аермыйча, Госман (радыяллаһу ганһү) заманына кадәр аннан ашадым. Янымдагыларга да ашаттым, уч-уч садака да бирдем. Госманның (радыяллаһу ганһү) шәһит булган көнендә капчыгым югалды. 27. Рәсүлуллаһ (саллаллаһу галәйһи вә сәлләм) Сөләйман галәйһиссәләм кебек бөтен хайваннарның телен аңлый иде. Хайваннарның аның янына килеп, хуҗаларыннан яки башкалардан зарлануы еш күренде. Рәсүлуллаһ моны мөхтәрәм сәхабәләргә хәбәр итә иде. Хөнәйн сугышында ул атланган «Дөлдөл» исемле ак качырга: «Җиргә чүк!» – диде. Дөлдөл шунда ук чүккәч, ул җирдән бер уч ком алып, кяферләр өстенә сипте.

28. Бер көнне ул хатыны Хафсага (радыяллаһу ганһә): «Әбү Бәкер белән синең атаң өммәтемнең идарәсен үз кулларына алачаклар», – диде. Бу сүз белән ул Әбү Бәкернең һәм Хафсаның атасы Гомәрнең (радыяллаһу ганһүмә) хәлифә булачакларын сөенечле хәбәр итте.

«Әй Хафса! Әбү Бәкер белән синең атаң өммәтемнең идарәсен үз кулларына алачаклар» Хәдис шәриф

29. Ул Әбү Һөрәйрәне (радыяллаһу тәгалә ганһү) Мәдинәдә зәкят итеп килгән хөрмәләрне сакларга куйган иде. Әбү Һөрәйрә хөрмә урлаган бер кешене тотты һәм аңа: «Сине Рәсүлуллаһ янына алып барам», – диде. Ләкин карак: «Мин ярлы, балаларым күп», – дип ялвара башлагач, Әбү Һөрәйрә аны җибәрде. Икенче көнне Рәсүлуллаһ Әбү Һөрәйрәне чакырып: «Кичә төнлә син җибәргән кеше нишләде?» – дип сорады. Әбү Һөрәйрә сөйләп биргәч, ул: «Ул сине алдаган. Ул тагын киләчәк», – диде. Икенче төнне ул чыннан да тагын килде һәм тотылды. Ул яңадан: «Аллаһ хакына, мине җибәр», – дип ялварды һәм тагын котылды. Өченче төнне килеп тотылгач, ялваруы файда бирмәде. Шунда ул: «Мине җибәрсәң, сиңа бик файдалы булачак берничә нәрсәгә өйрәтәм», – диде. Әбү Һөрәйрә риза булды. «Төнлә йокларга ятканда Аятел-Көрси аятен укысаң, Аллаһы Тәгалә сине саклар, яныңа шайтан якын килмәс», – диде дә китеп барды. Икенче көнне Рәсүлуллаһ Әбү Һөрәйрәдән тагын сорап, җавап алгач: «Бу юлы ул дөресен әйткән. Ә үзе – зур ялганчы. Өч төн буе кем белән сөйләшкәнеңне беләсеңме?» – диде. Әбү Һөрәйрә: «Юк, белмим», – дигәч, ул: «Ул шайтан иде», – диде.

30. Ул Византия императорының гаскәрләре белән сугышу өчен Мүътә дигән урынга гаскәр җибәрде. Сәхабәләрдән өч әмир (Зәйд ибне Харисә, Җәгъфәр ибне Әбү Талиб һәм Габдулла ибне Рәваха) берсе артыннан берсе шәһит булды, ә ул шул вакытта Мәдинәдә мөнбәр өстендә булса да, Аллаһы Тәгалә күрсәтүе белән моны күреп, янындагыларга хәбәр итте. 31. Мөгаз ибне Җәбәлне (радыяллаһу тәгалә ганһү) Йәмәнгә вали итеп җибәргәндә, ул аны Мәдинә читенә кадәр озата барды, аңа күп нәсыйхәтләр бирде һәм: «Без синең белән кыямәткә кадәр башка очрашмабыз», – диде. Мөгаз Йәмәндә чакта Рәсүлуллаһ (саллаллаһу галәйһи вә сәлләм) Мәдинәдә вафат булды.

32. Вафаты алдыннан ул кызы Фатыймага: «Туганнарым арасында миңа иң беренче булып син кушылырсың», – диде. Алты айдан соң Фатыйма (радыяллаһу ганһә) вафат булды. Аның туганнарыннан аңа кадәр беркем дә вафат булмады.

33. Ул Кайс ибне Шәммаска (радыяллаһу ганһү): «Гүзәл тормыш белән яшәрсең һәм шәһит булып үлерсең», – диде. Әбү Бәкер (радыяллаһу тәгалә ганһү) хәлифә чагында Кайс Йәмамәдә Мөсәйләмәтел-Кәззаб белән булган сугышта шәһит булды. Ул шулай ук хәзрәти Гомәрел-Фарукның, хәзрәти Госманның һәм хәзрәти Галинең (радыяллаһу тәгалә ганһүм әҗмәгыйн) шәһит булачакларын да хәбәр итте. 34. Ул Иран шаһы Кисраның һәм Византия императоры Кайсарның илләре мөселманнар кулына күчәчәген һәм аларның хәзинәләре Аллаһ юлында таратылачагын сөенечле хәбәр итте. 35. Ул өммәтеннән күп кешенең диңгез аша газәватка барачагын һәм сәхабәләрдән Өмме Хәрам исемле хатынның шул газәватта булачагын хәбәр итте. Хәзрәти Госман хәлифә чагында мөселманнар кораблар белән Кипр утравына барып сугыштылар. Бу хатын да алар белән бергә иде. Ул шунда шәһит булды.3

36. Бер көнне Рәсүл галәйһиссәләм бер биек урында утыра иде. Ул янындагыларга борылып: «Мин күргәнне сез дә күрәсезме? Ант итәм, мин сезнең өйләрегез арасында, урамнарда чыгачак фетнәләрне күрәм», – диде. Госман (радыяллаһу ганһү) шәһит ителгән көннәрдә һәм соңрак Язид заманында Мәдинәдә зур фетнәләр чыкты, һәм урамнарда бик күп кешенең каны түгелде.

37. Бер көнне ул үз хатыннарыннан берсенең хәлифәгә каршы баш күтәрәчәген хәбәр итте. Гаишә (радыяллаһу тәгалә ганһә) бу сүзгә көлгәч, ул: «Әй Хөмәйра4! Бу сүземне онытма! Ул хатын син булмасаң иде!» – диде. Аннары Галигә (радыяллаһу ганһү) борылып: «Аның эше синең кулыңа төшсә, аңа йомшак мөгамәләдә бул!» – диде. Утыз елдан соң Гаишә (радыяллаһу ганһә) Гали (радыяллаһу ганһү) белән сугышты һәм аңа әсир төште. Гали (радыяллаһу ганһү) аны хөрмәт һәм ихтирам белән Басрадан Мәдинәгә озатты.

38. Ул хәзрәти Мөгавиягә: «Бер көнне өммәтем өстеннән хаким булсаң, изгелек кылучыларны бүләклә, ә начарлык кылучыларны гафу ит!» – диде. Хәзрәти Мөгавия хәзрәти Гомәр һәм хәзрәти Госман заманнарында Дәмәшктә егерме ел вали булды, аннары егерме ел хәлифә булды. 39. Бер көнне ул: «Мөгавия һич җиңелмәс», – диде. Гали (радыяллаһу тәгалә ганһү) Сыффин сугышында бу хәдисне ишеткәч: «Әгәр моны алдан ишеткән булсам, Мөгавия (радыяллаһу тәгалә ганһү) белән сугышмас идем», – диде. 40. Ул Гаммар ибне Ясирга (радыяллаһу тәгалә ганһү): «Сине бәгый, гасый булган кешеләр үтерәчәк», – диде. Гаммар Гали (радыяллаһу ганһү) белән бергә Мөгавиягә (радыяллаһу ганһү) каршы сугышканда шәһит булды. 41. Ул кызы Фатыйманың улы Хәсән (радыяллаһу тәгалә ганһүмә) турында: «Бу улым бик хәерле. Аллаһы Тәгалә аны мөселманнарның ике зур гаскәре арасында солых төзелүенә сәбәп итәчәк», – диде. Хәсән зур гаскәр белән Мөгавиягә (радыяллаһу ганһү) каршы сугышырга җыенганда, фетнә чыкмасын өчен һәм мөселманнарның каны түгелмәсен дип, үзенең хакы булган хәлифәлекне Мөгавиягә (радыяллаһу ганһү) тапшырды. 42. Габдулла ибне Зөбәер (радыяллаһу тәгалә ганһүмә) Рәсүлуллаһка (саллаллаһу тәгалә галәйһи вә сәлләм) хиҗамә ясаганда чыккан канын эчте. Моны күргәч, Пәйгамбәребез: «Кешеләрдән синең башыңа ниләр киләсен беләсеңме? Синнән дә кешеләргә күп нәрсә киләчәк. Җәһәннәм уты сине яндырмас», – диде. Габдулла ибне Зөбәер Мәккәдә үзен хәлифә дип игълан иткәч, Габделмәлик ибне Мәрван Дәмәшктән Мәккәгә Хәҗҗаҗны зур гаскәр белән җибәрде. Алар Габдулланы тотып үтерделәр. 43. Ул Габдулла ибне Габбасның анасына карап: «Синең бер улың булачак. Ул туганда, аны миңа алып кил!» – диде. Баланы алып килгәч, ул аның колагына азан һәм камәт укыды һәм мөбарәк авызының суын аның авызына сөртте. Аңа Габдулла дип исем кушып, анасының кочагына бирде һәм: «Хәлифәләрнең атасын ал да алып кит!» – диде. Баланың атасы хәзрәти Габбас моны ишетеп, килеп сорагач, ул: «Әйе, шулай дидем. Бу бала – хәлифәләрнең атасы. Алар арасында Сәффах, Мәһди һәм Гайсә галәйһиссәләм белән намаз укучы бер кеше булачак», – диде. Габбасиләр дәүләте башына күп хәлифәләр килде. Аларның барысы да Габдулла ибне Габбас нәселеннән иде.

«Әй Мөгавия! Бер көнне өммәтем өстеннән хаким булсаң, изгелек кылучыларны бүләклә, ә начарлык кылучыларны гафу ит!» Хәдис шәриф

44. Бер көнне ул: «Өммәтем арасында рафизый дип аталган күп кешеләр барлыкка киләчәк. Алар ислам диненнән аерылачаклар», – диде.

45. Ул сәхабәләреннән күп кешегә хәерле догалар кылды, бу догаларның барысы да кабул булды, һәм алар аларның файдасын күрделәр. Гали (радыяллаһу тәгалә ганһү) болай сөйли: Рәсүлуллаһ (саллаллаһу тәгалә галәйһи вә сәлләм) мине Йәмәнгә кады (хөкемче) итеп җибәрергә теләде. Мин: «Йә Рәсүлуллаһ (саллаллаһу тәгалә галәйһи вә сәлләм)! Мин кадылык итә белмим», – дидем. Ул мөбарәк кулын күкрәгемә куеп: «Йә Раббым! Аның күңеленә дөресен белдер. Аңа һәрвакыт дөресен сөйләргә насыйп ит!» – диде. Шуннан соң мин янына зарланып килүчеләрнең кайсысы хаклы икәнен шунда ук аңлый идем һәм хак буенча хөкем итә идем.

46. Рәсүлуллаһ җәннәткә керәчәкләрен сөенечле хәбәр иткән ун кешене Гашәрәи мөбәшшәрә дип атыйлар. Өхед сугышында ул алардан берсе – Сәгъд ибне Әбү Ваккас (радыяллаһу ганһү) өчен: «Йә Раббым! Аның укларын максатларына ирештер һәм догаларын кабул ит!» – диде. Шуннан соң Сәгъднең һәр догасы кабул булды, һәм ул аткан һәр ук дошманга тиде.

47. Ул агасының улы Габдулла ибне Габбасның маңгаена мөбарәк кулын куеп: «Йә Раббым! Аны диндә тирән галим ит, хикмәт иясе ит! Аңа Коръән Кәримнең гыйлемнәрен ихсан ит!» – диде. Шуннан соң Габдулла ибне Габбас бөтен фәннәрдә, бигрәк тә тәфсир, хәдис һәм фикһ гыйлемнәрендә үз заманының бердәнбере булды. Сәхабәләр һәм табигыйннар һәр нәрсәне аннан өйрәнә иде. Ул «Тәрҗеманел-Коръән», «Бәхрел-гыйлем» һәм «Рәисел-мөфәссирин» исемнәре белән мәшһүр булды, һәм ислам илләре аның шәкертләре белән тулды.5

48. Ул хезмәтчеләреннән Әнәс ибне Малик өчен: «Йә Раббым! Аның малын һәм балаларын күп, гомерен озын ит, гөнаһларын гафу ит!» – дип дога кылды. Вакыт узган саен аның малы-мөлке артты. Агачлары, йөзем бакчалары ел саен җимеш бирде. Аның бик күп балалары булды. Ул йөз ун ел яшәде. Гомеренең ахырында ул: «Йә Раббым! Хәбибең минем өчен кылган догалардан өчесен кабул иттең, ихсан иттең! Дүртенчесе – гөнаһларымның гафу ителүе ничек булыр икән?» – дигәч: «Дүртенчесен дә кабул иттем. Күңелеңне тыныч тот!» – дигән тавыш ишетте.

«Йә Раббым! Аны (Габдулла ибне Габбасны) диндә тирән галим ит, хикмәт иясе ит! Аңа Коръән Кәримнең гыйлемнәрен ихсан ит!» Хәдис шәриф

49. Ул Малик ибне Рабигага (радыяллаһу тәгалә ганһү): «Балаларың бәрәкәтле булсын!» – дип дога кылды. Маликның сиксән улы булды.

50. Нәбига исемле мәшһүр шагыйрь үзенең берничә шигырен укыгач, Пәйгамбәребез гарәпләр арасында мәшһүр булган: «Аллаһы Тәгалә тешләреңне коймасын!» – дигән доганы әйтте. Нәбига йөз яшькә җитте, ә аның тешләре ап-ак һәм саф булып, энҗе кебек тезелеп тора иде. 51. Ул Гурвә ибне Җәгъд (радыяллаһу тәгалә ганһү) өчен: «Йә Раббым! Аның сәүдәсенә бәрәкәт бир!» – диде. Гурвә болай сөйли: «Шуннан соң мин кылган сәүдәләрнең барысы да табышлы булды. Мин бер тапкыр да зарар күрмәдем». 52. Бер көнне аның кызы Фатыйма (радыяллаһу тәгалә ганһә) аның янына килде. Ачлыктан аның йөзе саргайган иде. Ул кулын аның күкрәгенә куеп: «Йә ачларны туйдыручы Раббым! Мөхәммәднең кызы Фатыйманы ач калдырма!» – диде. Фатыйманың йөзенә шунда ук кан йөгерде, ул җанланып китте. Үлгәнче ул башка беркайчан да ачлык тоймады.

53. Ул Гашәрәи мөбәшшәрәдән Габдеррахман ибне Гауф өчен бәрәкәт сорап дога кылды. Аның малы телләрдә дастан булырлык дәрәҗәдә артты.

54. Ул: «Һәр пәйгамбәрнең догасы кабул була. Һәр пәйгамбәр дөньяда үз өммәте өчен дога кылды. Ә мин кыямәт көнендә миңа өммәтемә шәфәгать кылырга рөхсәт бирелсен дип дога кылам. Иншаллаһ, догам кабул булыр. Мин мөшрик булмаганнарның барысына да шәфәгать кылачакмын», – диде.

55. Ул Мәккә тирәсендәге кайбер авылларга барып, аларның иман китерүләре өчен бик күп тырышты. Алар кабул итмәделәр. Шуннан соң ул аларның Йосыф пәйгамбәр (галәйһиссәләту вәссәләм) заманында Мисырда булган ачлык кебек авырлык күрүләре өчен дога кылды. Ул елны анда каты ачлык булды, кешеләр хәтта үләксә ашадылар. 56. Агасы Әбү Ләһәбнең улы Готәйбә, Рәсүлуллаһның (галәйһиссәләту вәссәләм) кияве булса да, Рәсүлуллаһка иман китермәде һәм ул Сәрвәрне (саллаллаһу галәйһи вә сәлләм) бик нык рәнҗетте. Ул Пәйгамбәрнең мөбарәк кызы Өмме Гөлсем Хатынны аерды һәм ямьсез сүзләр сөйләде. Пәйгамбәребез моңа бик нык кайгырып: «Йә Раббым! Аның өстенә Үзеңнең этләреңнән берсен җибәр!» – диде. Готәйбә сәүдә белән Шамга барганда, бер төнне юлдашлары арасында йоклап ята иде. Бер арыслан килеп, юлдашларын иснәп чыкты да аларга тимәде. Чират Готәйбәгә җиткәч, арыслан аны эләктереп алып, ертып ташлады. 57. Бер кеше сул кулы белән ашый иде. Пәйгамбәребез: «Уң кулың белән аша!» – диде. Тегесе: «Уң кулым хәрәкәтләнми», – дип ялган сөйләде. Пәйгамбәребез: «Алайса уң кулың моннан соң хәрәкәтләнмәсен!» – диде.6 Ул кеше үлгәнче уң кулын авызына китерә алмады.

58. Ул Иран шаһы Хөсрәү Пәрвизгә иман китерсен өчен хат җибәрде. Түбән Хөсрәү хатны ертып ташлады һәм аны алып килгән илчене шәһит итте. Рәсүл галәйһиссәләм моны ишеткәч, бик нык кайгырды һәм: «Йә Раббым! Ул минем хатымны ерткан кебек, Син дә аның патшалыгын парчала!» – диде. Рәсүлуллаһ исән чагында ук Хөсрәүне үз улы Ширәвәйһ хәнҗәр белән чәнчеп үтерде. Ә Гомәр (радыяллаһу тәгалә ганһү) хәлифә чагында мөселманнар Иран илен тулысынча яулап алдылар, һәм Хөсрәүнең нәселе дә, патшалыгы да калмады.

59. Рәсүл галәйһиссәләм базарда әмер бил-мәгъруф вә нәһи ганил-мөнкәр кылганда, нәсыйхәт биргәндә, Мәрванның атасы Хәкәм ибне Гас исемле бер түбән кеше Рәсүлуллаһ (саллаллаһу тәгалә галәйһи вә сәлләм) артыннан йөреп, күзләрен ачып-йомып, йөзен җыерып, аннан көлә иде. Рәсүл галәйһиссәләм артка борылып, аның бу ямьсез кыланышын күргәч: «Үзеңне ничек күрсәттең, шулай кал!» – диде. Үлгәнче ул кешенең йөзе-күзе тартышып торды. 60. Аллаһы Тәгалә Үзенең Хәбибен бәлаләрдән саклый иде. Әбү Җәһел Рәсүлуллаһның (саллаллаһу галәйһи вә сәлләм) иң зур дошманы иде. Ул Пәйгамбәрнең мөбарәк башына сугу өчен бер зур ташны күтәргәч, Рәсүлуллаһның ике иңендә берәр елан күрде. Таш аның кулыннан төште, һәм ул качты.

61. Пәйгамбәребез Мөгаззәмә Кәгъбә янында намаз укыганда, түбән Әбү Җәһел тагын: «Нәкъ вакыты», – дип, пычак белән аңа ташланырга теләде, ләкин кинәт кире борылып качты. Дуслары соңыннан аннан: «Нигә курыктың?» – дип сорагач, ул: «Мөхәммәд (саллаллаһу тәгалә галәйһи вә сәлләм) белән минем арада ут белән тулы бер чокыр күрдем. Анда күп кешеләр мине көтеп тора иде. Бер адым атласам, алар мине тотып утка ташлаячаклар иде», – диде. Мөселманнар моны ишетеп, Рәсүлуллаһтан (саллаллаһу тәгалә галәйһи вә сәлләм) сорагач, ул: «Аллаһы Тәгаләнең фәрештәләре аны тотып, парча-парча итәчәкләр иде», – диде.

62. Һиҗрәтнең дүртенче елында, Бәни Нәдыйр кабиләсе янында, Рәсүлуллаһ (саллаллаһу тәгалә галәйһи вә сәлләм) яһүдләрнең кальга диварлары астында сәхабәләре белән сөйләшеп торганда, бер яһүд өстән аңа зур тегермән ташы ташларга теләде. Ул ташка кулларын сузгач, ике кулы да корышып калды. 63. Һиҗрәтнең тугызынчы елында ерак җирләрдән кешеләр төркем-төркем килеп иман китерәләр иде. Гамир һәм Әрбәд исемле ике кяфер килүчеләр арасына кушылды. Гамир Рәсүлуллаһка (саллаллаһу тәгалә галәйһи вә сәлләм) иман китерергә килүләрен сөйләгәндә, Әрбәд аның артына чыгып, кылычын кынысыннан чыгарырга теләде. Ләкин кулы тыңламады. Гамир каршыдан: «Нигә торасың?» – дигәндәй ишарә ясагач, Рәсүл галәйһиссәләм: «Аллаһы Тәгалә мине сезнең икегезнең дә зарарыннан саклады», – диде. Алар аннан киткәч, Гамир Әрбәдтән: «Нигә сүзеңдә тормадың?» – дип сорады. Тегесе: «Нишлим соң? Ничә тапкыр кылычны тартып чыгарырга теләдем, һәр тапкыр сине икебез арасында күрдем», – диде. Берничә көннән соң, һава ачык чакта, кинәт болытлар каплады. Әрбәдкә яшен төште, һәм ул дөясе белән бергә һәлак булды.

64. Бер көнне Рәсүл галәйһиссәләм тәһарәт алып, читекләренең берсен киде, ә икенчесенә кулын сузганда, бер кош читекне эләктереп алып, һавада селкеде. Аннан бер елан төште. Аннары кош читекне җиргә ташлады. Шул көннән башлап, аяк киемен кияр алдыннан аны башта селкү сөннәт булды. 65. Рәсүл галәйһиссәләм газәватларда һәм чүлләрдә үзен саклау өчен сәхабәләреннән сакчылар билгеләгән иде. Маидә сүрәсенең мәгънәсе буенча: «Аллаһ сине кешеләрнең зарарыннан саклый» дигән алтмыш җиденче аяте иңгәч, ул сакчылардан баш тартты. Ул дошманнар арасында ялгызы йөри, ялгызы йоклый, һич курыкмый иде.

«Әй шанлы Пәйгамбәр! Аллаһ сине кешеләрнең зарарыннан саклый» Маидә: 67

66. Хәзрәти Әнәс болай сөйли: Рәсүлуллаһның мөбарәк йөзен сөртә торган бер кулъяулыгы бар иде. Ул аның белән йөзен сөртә, ә кулъяулык пычрангач, аны утка сала иде. Пычрак яна, ә кулъяулык янмый, чип-чиста булып чыга иде. 67. Бер коедан чиләк белән су алдылар, ул чиләктән эчте, ә калганын кире коега түктеләр. Шуннан соң коедан һәрвакыт миск исе килә иде. 68. Готбә ибне Фәркадның (радыяллаһу ганһү) тәнендә кычытма (уртикария) дип аталган авыру чыкты. Рәсүл галәйһиссәләм аны чишендерде, үзенең мөбарәк кулларына төкереп, куллары белән аның тәнен сыйпады. Авыру шифа тапты. Аның тәне миск кебек хуш ис бөркә иде, һәм бу хәл озак вакыт дәвам итте. 69. Рәсүл галәйһиссәләм намаз укыганда, шайтан килеп аның намазын бозарга теләде. Пәйгамбәребез аны мөбарәк куллары белән тотып алды. Ул аннан башка килмәскә һәм намазны бозмаска сүз алгач кына, аны җибәрде.

70. Мәдинәдәге мөнафыйкларның башлыгы Габдулла ибне Өбәй ибне Сәлүл үләр алдыннан Рәсүлуллаһны чакырды. Ул: «Өстегездәге күлмәкне миңа кәфен итегез», – дип ялварды. Пәйгамбәребезнең үзеннән сораганның барысын да бирү гадәте булганга, ул аңа күлмәген бүләк итте. Хәтта аның җеназа намазын да укыды. Мәдинәдә булган мең мөнафыйк Рәсүлуллаһның (саллаллаһу тәгалә галәйһи вә сәлләм) бу изгелегенә хәйран калып, барысы да иман китерде. 71. Корәеш кяферләреннән Вәлид ибне Могыйра, Гас ибне Ваил, Харис ибне Кайс, Әсвәд ибне Ягус һәм Әсвәд ибне Мотталиб Рәсүлуллаһны (саллаллаһу тәгалә галәйһи вә сәлләм) җәберләүдә һәм рәнҗетүдә башкалардан артып киттеләр. Җәбраил галәйһиссәләм килеп, Хиҗр сүрәсенең мәгънәсе буенча: «Синнән көлүчеләргә Без җәзаларын бирәбез…» дигән туксан бишенче аятен китерде һәм Вәлиднең аягына, икенчесенең үкчәсенә, өченчесенең борынына, дүртенчесенең башына, бишенчесенең күзләренә ишарә итте. Вәлиднең аягына бер ук кадалды. Ул бик тәкәббер булганга, иелеп укны тартып чыгарып ташлау аңа кимсенү булып тоелды. Укның тимер очы үкчә тамырына кереп, ул ишиас чиренә дучар булды. Гасның үкчәсенә чәнечке кадалды, һәм үкчәсе турсык кебек шеште. Харисның борыныннан өзлексез кан килде. Әсвәд бер агач астында күңелле генә утырганда, башын агачка бәрде, ә икенче Әсвәд сукыр булды, һәм алар барысы да һәлак булдылар.

72. Мәдинәдә Бәни Нәҗҗар кабиләсеннән бик гүзәл бер хатын бар иде. Бер җен аңа гашыйк булып, һәрвакыт аның янына килә иде. Рәсүл галәйһиссәләм Мәдинәгә килгәннән соң, бер көнне бу җен хатынның өе алдындагы дивар өстендә утырганда, хатын аны танып: «Нигә минем яныма килмәс булдың?» – диде. Җен: «Аллаһы Тәгаләнең Пәйгамбәре (саллаллаһу тәгалә галәйһи вә сәлләм) зинаны һәм бөтен хәрамнарны тыйды», – диде.

73. Бир Мәгунә дип аталган сугышта кяферләр биргән сүзләрен бозып, җитмеш сәхабәнең бер-икесеннән кала барысын да шәһит иттеләр. Алар арасында Әбү Бәкер (радыяллаһу ганһү) коллыктан азат иткән һәм беренчеләрдән булып иман китергән Гамир ибне Фөһәйрә (радыяллаһу тәгалә ганһү) дә бар иде. Гамир ибне Фөһәйрәне сөңге белән чәнчегәч, фәрештәләр аны кяферләрнең күз алдында күккә күтәрделәр. Моны Рәсүлуллаһка (саллаллаһу тәгалә галәйһи вә сәлләм) хәбәр иткәч, ул: «Аны җәннәт фәрештәләре күмделәр, һәм аның рухы җәннәткә күтәрелде», – диде.

74. Сәгъд ибне Мөгаз (радыяллаһу тәгалә ганһү) Хәндәк сугышында яраланды һәм бераз вакыттан соң вафат булды. Рәсүлуллаһ (саллаллаһу тәгалә галәйһи вә сәлләм) аның җеназа намазында җитмеш мең фәрештә булганын хәбәр итте. Аның каберен казыганда, тирә-якка миск исе таралды. 75. Рәсүлуллаһның (саллаллаһу тәгалә галәйһи вә сәлләм) хатыннарыннан Өмме Сәләмә (радыяллаһу тәгалә ганһә) азат иткән Сәфинә исемле сәхабә Рәсүлуллаһ хезмәтеннән һич аерылмый иде. Византиялеләргә каршы булган газәватта ул гаскәрдән аерылып калып, кяферләргә әсир төште. Ул качып кайтканда, аның каршысына куркыныч бер арыслан чыкты. Сәфинә: «Мин – Рәсүлуллаһның хезмәтчесе», – дип, башыннан үткәннәрне арысланга сөйләде. Арыслан аңа йөзен-күзен ышкып, аның янында атлады. Дошманнан берәр зарар килмәсен дип, аннан аерылмады. Ислам гаскәре күренгәч, борылып китеп барды. 76. Җәһҗәһ Гыйфари исемле берәү хәлифә Госманга (радыяллаһу тәгалә ганһү) каршы баш күтәрде. Ул Рәсүлуллаһның (саллаллаһу тәгалә галәйһи вә сәлләм) һәрвакыт кулында йөрткән таягын тезенә куеп сындырды. Бер елдан соң аның тезендә шир-пәнҗә (себер язвасы) дигән авыру чыкты, һәм ул аның үлеменә сәбәп булды.

77. Мөгавия (радыяллаһу тәгалә ганһү) Шамнан хаҗга килгәч, Рәсүлуллаһның (саллаллаһу тәгалә галәйһи вә сәлләм) Мәдинәдәге мөбарәк мөнбәрен бәрәкәт өчен Шамга алып китәргә теләде. Мөнбәрне урыныннан кузгаткач, кояш тотылды. Тирә-як караңгыланды, йолдызлар күренде. Мөгавия бу теләгеннән баш тартты. 78. Өхед сугышында Әбү Катадәнең бер күзе чыгып, яңагы өстенә төште. Аны Рәсүлуллаһ янына алып килделәр. Ул мөбарәк кулы белән күзне урынына куеп: «Йә Раббым! Аның күзен гүзәл ит!» – диде. Бу күз икенчесеннән матуррак булды һәм аннан да яхшырак күрә иде. Бер көнне Әбү Катадәнең оныкларыннан берсе хәлифә Гомәр ибне Габделгазиз янына килде. Хәлифә: «Син кем?» – дип сорады. Ул бер бәет укып, Рәсүлуллаһ мөбарәк кулы белән күзен урынына куйган кешенең оныгы икәнен белдерде. Хәлифә бу бәетләрне ишеткәч, аңа зур хөрмәт күрсәтте һәм аны мул итеп бүләкләде. 79. Ияс ибне Сәләмә болай сөйли: Хәйбәр яуында Рәсүлуллаһ мине Галине (радыяллаһу ганһүмә) чакырырга җибәрде. Галинең күзләре авырта иде. Мин аны кулыннан тотып, көчкә алып килдем. Рәсүлуллаһ мөбарәк бармакларына төкереп, Галинең күзләренә сөртте. Аңа байракны тапшырып, Хәйбәр капкасында сугышырга җибәрде. Гали (радыяллаһу ганһү) озак вакыт ачып булмаган капканы урыныннан йолкып алды, һәм мөхтәрәм сәхабәләр кальгага керделәр. 80. Бер көнне Пәйгамбәребез кызы хәзрәти Фатыйманың өенә кереп, аларның хәлен сорады. Хәзрәти Фатыйма: «Әтием! Өч көннән бирле балаларым белән бернәрсә дә ашаганыбыз-эчкәнебез юк. Ачлыкка сабыр итәбез. Минем хәлем мөһим түгел. Ләкин Хәсән белән Хөсәеннең хәле мине бик борчый», – дип җавап бирде. Шунда Галәм сәрвәре Пәйгамбәребез: «Әй Фатыйма! Җаным кызым! Син өч көннән бирле ач. Ә мин инде дүрт көн ач», – диде. Ул мөбарәк оныклары хәзрәти Хәсән белән хәзрәти Хөсәеннең ач булуларына бик нык кайгырды… 81. Хәзрәти Гали эшләп, акча табып, мөбарәк балаларына берәр ризык алып, аларны туйдырыр өчен юлга чыкты. Мәдинәдән чыккач, ул бер кое янында дөяләрен эчертергә тырышучы бер авыл кешесен күрде. Хәзрәти Гали аның янына килеп: «Әй гарәп! Дөяләреңне хак түләп эчертү өчен сиңа берәр кеше кирәкмиме?» – диде. Авыл кешесе: «Әйе. Мин дә нәкъ шундый кешене эзли идем. Теләсәң, кил, дөяләремне эчерт! Тартып чыгарган һәр чиләгең өчен өч хөрмә бирәм», – диде. Хәзрәти Гали риза булып, су тарта башлады. Ул тугыз чиләк чыгарган иде, кинәт чиләкнең бавы өзелде, һәм чиләк кое эчендә калды. Моны күргән авыл кешесе ачуланып урыныннан сикереп торды һәм, үзенә бәхетсезлек китереп, хәзрәти Галинең йөзенә кулы белән сукты. Аннары сигез чиләк су өчен егерме дүрт хөрмә бирде. Моңа бик нык кайгырган хәзрәти Гали кулларын коега сузды. Ул эчтәге чиләкне алып, кое янына куйды да китеп барды. Авыл кешесе гаҗәпләнүдән катып калды! Аның кулы шундый тирән коеның төбенә ничек җитте?! Әллә бу кеше килүе алдан хәбәр ителгән диннең кешесеме? Шушы уйлар эчендә хәйран калган авыл кешесе: «Аның Пәйгамбәре – хак пәйгамбәр. Мин иман китердем!» – диде. Ул әле генә күрсәткән тупаслыгына, кылган зур җинаятенә үкенде. «Мондый кешегә күтәрелгән куллар киселергә, сөякләре сындырылырга тиеш», – дип, бер кулына кылычын алды һәм аны икенче кулының беләк буынына каты итеп төшерде… Теләгәне булды. Ул бик каты сызлау тойды, ләкин инде аның күңеле тыныч иде. Киселгән кулын икенче кулына алып, туп-туры Мәсҗиде Нәбәвигә килде. Мөхтәрәм сәхабәләрдән аларның Пәйгамбәре кайда икәнен сорады. Аңа Пәйгамбәрнең кызы янына киткәнен әйттеләр. Хәзрәти Фатыйманың өен белешеп, ул шунда китте. Ул вакытта Пәйгамбәребез оныклары хәзрәти Хәсән белән хәзрәти Хөсәенне мөбарәк тезләренә утыртып, китергән хөрмәләрне ашата иде. Авыл кешесе кылган хатасының зурлыгын уйлаган саен акылдан язар хәлгә җитә, күзләреннән чишмә кебек яшь ага иде. Шул хәлдә ул хәзрәти Фатыйманың өенә килеп, ишек какты. Эчтән кояш кебек нур чәчеп, Галәмнәрнең Сәеде чыкты. Авыл кешесе Пәйгамбәребезне күрү белән: «Иман китердем, син – Рәсүлуллаһ! Кылганыма үкендем, мине гафу ит, йә Рәсүлуллаһ!» – дип ялварды. Сөекле Пәйгамбәребез: «Кулыңны нигә кистең?» – дип сорагач, ул: «Сиңа иман китергән кешенең мөбарәк йөзенә суккан бу кулны йөртергә оялганга!.. Җаным сиңа корбан булсын, йә Рәсүлуллаһ!» – диде. Рәхмәт диңгезе сөекле Пәйгамбәребез авыл кешесенең кулыннан өзелгән кулны алды һәм «Бисмилләһир-рахмәнир-рахим», – дип, аны каны аккан беләк буынына ябыштырды. Аллаһы Тәгаләнең рөхсәте һәм Пәйгамбәребезнең могҗизасы белән кул элекке хәленә кайтты. Аллаһы Тәгалә һәр нәрсәгә кадир, Аның һәр нәрсәгә көче җитә.

«Йә Раббым! Бу – минем агам, атамның бертуганы. Ә болар – минем Әһле бәйтем. Мин аларны шушы ябуым белән каплаган кебек, Син дә аларны каплап, җәһәннәм утыннан сакла!» Хәдис шәриф