ХӨНӘЙН СУГЫШЫ

Хөнәйн – Мәккә белән Таиф арасындагы бер үзәнлек. Бу сугышны «Һәвазин газәваты» дип тә атыйлар. Галәм сәрвәре (саллаллаһу галәйһи вә сәлләм) Мәккәне фәтх итү нияте белән Мәдинәдән чыккач, Мәккә тирәсендә яшәгән Һәвазин һәм Сәкыйф исемле ике зур кабилә, мөселманнар безгә каршы килә дип уйлап, сугышырга әзерләнә башладылар. Галәмнәрнең Сәеденең Мәккәне фәтх итәргә килгәнен белгәч, алар бераз тынычлансалар да, «Корәешләрдән соң чират һичшиксез безгә җитәчәк», – дигән уй белән әзерлекләрен тизләттеләр. Моннан тыш алар: «Ант итәбез, мөселманнар әле яхшы сугыша белгән халык белән очрашмадылар. Мөхәммәд безгә каршы килгәнче, без аңа каршы барыйк та, сугышның ничек буласын күрсәтик!» – диделәр. Һәвазин башлыгы Малик ибне Гауф җитәкчелегендә егерме мең кешелек бик көчле гаскәр белән юлга кузгалдылар. Гаскәриләренең батырлыгын арттыру һәм кыен килгәндә качмасыннар өчен, алар бөтен кыйммәтле малларын, хатын-кызларын һәм балаларын да үзләре белән алдылар.

Бу хәбәр тиздән Мәккәдә ишетелде. Галәм горурлыгы Пәйгамбәребез хәбәрнең дөреслеген белү өчен Габдулла ибне Әбү Хәдрәдне Һәвазин кабиләсенә җибәрде. Хәзрәти Габдулла кыяфәтен үзгәртеп, дошман арасына керде. Аларның фикерләрен һәм ничек эш итәргә җыенганнарын белеп, хәлне шундук сөекле Пәйгамбәребезгә хәбәр итте.

Рәсүле әкрам шундук данлы сәхабәләрен җыйды. Мәккәгә егерме яшьлек Гаттаб ибне Әсид хәзрәтләрен идарәче итеп билгеләде һәм тиз арада юлга чыкты. Унике мең кешелек гаскәре белән ул мөшрик Һәвазин һәм Сәкыйф кабиләләренә аларның үз тукталышларында кинәт һөҗүм итәргә теләде. Мөҗаһидләрнең байрагын хәзрәти Гали күтәреп бара иде,1 ә алгы гаскәрләргә Халид ибне Вәлид хәзрәтләре җитәкчелек итә иде.2 Галәмнәрнең Сәеде башына дулыга, ике көбәне бер-бер өстенә кигән һәм Дөлдөл исемле качырына атланган иде. Шәүвәл аеның 11 нче көнендә Хөнәйн үзәнлегенә килеп җиттеләр. Ул төнне Галәм сәрвәре Пәйгамбәребез гаскәрен тикшереп чыкты һәм аны сугыш тәртибенә тезде. Иртәнге намазны имам булып укыткач, алга кузгалды.

Мөшрикләрнең гаскәр башлыгы төн караңгылыгыннан файдаланып, гаскәрен Хөнәйн үзәнлегенең ике ягындагы тау итәкләренә урнаштырган һәм аларны яшеренеп көтеп торырга куйган иде. Алда отрядлары белән баручы Халид ибне Вәлид хәзрәтләре бу яшерен гаскәрдән хәбәрсез килеш тарлавыкка таба атын куа иде. Таңның әле караңгы булуы дошманны күрергә комачаулый иде. Кинәт мөҗаһидләр өстенә меңләгән ук ява башлады. Бу көтелмәгән ук яңгырыннан котылу өчен мөҗаһидләр артка чигенергә мәҗбүр булдылар.

«Иншаллаһ, иртәгә алар (Һәвазин һәм Сәкыйф) мөселманнарга олҗа булачаклар» Хәдис шәриф

Хөнәйн сугышы

Әүлия һәм пәйгамбәрләр гаҗиз калган ул вакытта,
Һәркем «Нәфси, нәфси!» дип дәһшәт белән зар еласа,
Өметсезлектән гөнаһлыларның хәле аяныч булса,
Шәфәгать рөхсәте белән мәйдан тагын синеке.
Син – Әхмәд, Мәхмүд һәм Мөхәммәд, сәедем,
Хактан безгә ярдәм ителгән солтансың, сәедем.
Şeyh Galib

Бу тиз чигенү арттан килүче гаскәриләрнең тәртибен бозды. Алар да чигенергә борылганда, егерме мең кешелек дошман гаскәрләренең ташкын кебек үзәнлеккә ага башлаганы күренде. Сөекле Пәйгамбәребез берүзе һөҗүмгә күтәрелгән мөшрикләргә таба алга ташланды. Хәзрәти Габбас, хәзрәти Әбү Бәкер һәм йөзләп батыр сәхабә генә үлемнән курыкмыйча Рәсүле әкрам янына килеп җиттеләр. Алар үз тәннәрен сөекле Пәйгамбәребезгә калкан иттеләр. Хәзрәти Габбас качырның йөгәненнән, Суфьян ибне Харис хәзрәтләре үзәңгесеннән тотып, аның тизлеген киметергә, Рәсүлуллаһның дошман гаскәрләре арасына кереп китүенә юл куймаска тырышалар иде. Галәмнәрнең Сәеде Аллаһы Тәгаләнең дине юкка чыгар дип кайгырып: «Әй Габбас! Аларга: „Әй мәдинәлеләр! Әй Сәмүрә агачы астында бәйгать биргән сәхабәләр!“ – дип кычкыр», – диде.

Хәзрәти Габбас гәүдәле һәм айбарлы кеше иде. Ул кычкырганда тавышы бик ерактан ишетелә иде. Ул бар көченә: «Әй мәдинәлеләр! Әй Сәмүрә агачы астында Пәйгамбәребезгә сүз биргән сәхабәләр! Таралмагыз! Монда җыелыгыз!» – дип кычкырды. Моны ишеткән мөхтәрәм сәхабәләр кире борылырга теләделәр. Ләкин хайваннарының бик нык өркүе аларга борылырга комачаулады. Ниһаять, алар көбәләрен, кылычларын һәм сөңгеләрен алып, хайваннарыннан сикереп төшәргә мәҗбүр булдылар. Тиз генә Рәсүлуллаһ янына килеп җиттеләр һәм дошман белән коточкыч сугышка керделәр. «Аллаһу әкбәр! Аллаһу әкбәр!» авазлары җирне-күкне тетрәтә, дошманны куркуга, дәһшәткә төшерә иде. Бәдердә, Өхедтә, Хәндәктә һәм Хәйбәрдә бик зур батырлык күрсәткән сәхабәләр, бигрәк тә хәзрәти Гали, Әбү Дуҗанә һәм Зөбәер ибне Гаввам, кат-кат ташланып сугыштылар, дошманнарны сафтан чыгарып, артка куып җибәрделәр.

Галәмнәрнең Сәеде сәхабәләренең җаннарын аямыйча алып барган бу сугышын күзәтә, аның мөбарәк иреннәреннән: «Аллаһым! Безгә ярдәмеңне иңдер. Һичшиксез, Син аларның безне җиңүен теләмисең» дигән догалар ишетелә иде. Аллаһы Тәгаләгә ялварулары арасында сөекле Пәйгамбәребез җирдән бер уч ком алды һәм: «Йөзләре кара булсын!» – дип, аны мөшрикләр өстенә сипте. Сөекле Пәйгамбәребезнең могҗизасы белән, дошман гаскәриләреннән күзләренә ком тулмаган бер кеше дә калмады. Фәрештәләр дә ярдәмгә килгән иде. Пәйгамбәребез: «Аллаһы Тәгалә белән ант итәм, алар җиңелделәр», – диде. Мөшрикләр таркала, артка борылып кача башладылар. Артларына борылган саен алар эзләреннән килүче данлы сәхабәләрне күрәләр һәм сугыш кырына алып килгән хатыннарын, балаларын, малларын калдырып, бар көчләренә качалар иде. Качучыларның бер өлеше Таиф кальгасына сыенды.3 Ә бер өлеше Нәхләгә һәм Әүтаска китте. Сугыш кырында алар җитмеш үлек, алты мең әсир һәм саны-хисабы булмаган мал калдырдылар.

Бу сугышта Аллаһы Тәгаләнең рөхсәте, Рәсүлуллаһның (саллаллаһу галәйһи вә сәлләм) рухи ярдәме (һиммәте) һәм бәрәкәте белән җиңү тагын мөселманнарныкы булды. Дүрт кеше шәһит булды, кайбер сәхабәләр яраланды. Халид ибне Вәлид хәзрәтләренең дә яраланганын ишеткәч, сөекле Пәйгамбәребез аның янына барды, һәм ул мөбарәк куллары белән ярасын сыпыргач, яра шундук төзәлде.