FARDHI HAMSINI NA NNE
Wanazuoni wa Kiislamu wamechagua fardhi hamsini na nne kati ya zile ambazo kila Mwislamu analazimika kujifunza, kuziamini na kuzitekeleza: 1. Kuamini kwamba Allahu taala ni Mmoja na kutomsahau Yeye kamwe. (Yaani kujitahidi kufanya kila kitu kwa mujibu wa Uislamu.)
2. Kula na kunywa vilivyo halali. 3. Kutia udhu.
4. Kusali sala tano za kila siku kila wakati wake unapoingia. 5. Kuoga josho (ghusl) baada ya kumalizika kwa hedhi, nifasi (kipindi cha baada ya kujifungua) na baada ya kuwa na janaba.
6. Kuamini kwamba riziki hutolewa na Allahu taala peke Yake. 7. Kuvaa nguo safi zilizopatikana kwa njia ya halali. 8. Kufanya kazi na kumtegemea Allah (tawakkul). 9. Kuridhika na kile ulichonacho (kinaa).
10. Kumshukuru Allahu taala kwa neema Zake (kuzitumia neema Zake kwa mujibu wa amri za Uislamu). 11. Kuridhia qadha na qadari (hukumu na makadirio ya Allah).
12. Kuwa na subira katika misiba (kutoasi). 13. Kutubu (kufanya toba) kwa madhambi yako.
14. Kufanya ibada kwa ikhlasi. (Yaani kuabudu kwa ajili ya Allahu taala peke Yake, kwa kutafuta radhi za Allahu taala.) 15. Kuwahesabu maadui wa Uislamu kuwa maadui zako.
16. Kuikubali Quran tukufu kuwa mojawapo ya dalili nne, maandiko ya hoja, na kuridhia hukumu zake.
17. Kujitayarisha kwa ajili ya kifo, yaani kujitahidi kufa ukiwa na imani, kwa kutekeleza fardhi na kujiepusha na haramu.
18. Kuwapenda wale anaowapenda Allahu taala, na kutowapenda na kujiepusha na wale asiowapenda (hili huitwa “hubb fillah wa bughd fillah”). 19. Kuwatendea wema wazazi wako na kuwahudumia. 20. Kwa wale wenye uwezo – kufanya amr bil-maruf (kuamrisha mema na kueneza Uislamu) na nahy anil-munkar (kuwazuia watu na yale yaliyokatazwa katika Uislamu).
21. Kuwatembelea jamaa zako walio mahram wanaoutii Uislamu. 22. Kutoifanyia khiyana amana.
23. Kumuogopa Allahu taala daima na kujiepusha na kupita kiasi na mambo ya dhambi.
24. Kumtii Allah na Mtume Wake. (Yaani kujitahidi kufanya kila kitu kwa mujibu wa Uislamu.)
25. Kujiepusha na madhambi na kujishughulisha na ibada. 26. Kutompinga mtawala (ulul-amr, sheria) na kuwatii viongozi Waislamu. 27. Kuutazama ulimwengu wote unaokuzunguka na kujifunza kutoka kwake.
28. Kutafakari juu ya kuwepo kwa Allahu taala. 29. Kuulinda ulimi wako na maneno ya haramu na machafu.
30. Kuusafisha moyo wako na kuulinda na mambo yasiyo na faida na matamanio ya kidunia yenye madhara. 31. Kutomdhihaki mtu yeyote. 32. Kutoangalia yaliyo haramu. 33. Kutimiza ahadi yako daima. 34. Kutosikiliza mambo yaliyokatazwa (maneno machafu na ala za muziki). 35. Kujifunza yaliyo fardhi na yaliyo haramu. 36. Kuwa mwaminifu katika kupima na kuzani.
37. Kutojiona kamwe uko salama na adhabu ya Allahu taala, bali kuiogopa ghadhabu ya Allahu taala daima. 38. Kutokata tamaa ya rehema ya Allah. 39. Kuwapa Waislamu mafakiri zaka ya mali yako na kuwasaidia. 40. Kutofuata matamanio ya haramu ya nafsi.
41. Kumlisha mwenye njaa kwa ajili ya Allah.
42. Kufanya kazi ili kupata riziki ya kutosha (chakula, mavazi na makazi kwa ajili ya kuishi).
43. Kutoa zaka ya mali yako na ushr ya mazao yako. 44. Kutomkaribia mke wako akiwa katika hedhi au nifasi.
45. Kuusafisha moyo wako na madhambi.
46. Kujiepusha na kiburi. 47. Kuilinda mali ya yatima.
48. Kujiepusha na hali na matendo yanayochochea matamanio kwa vijana wa kiume.
49. Kusali sala tano za kila siku katika nyakati zake zilizowekwa na kutoziacha zikawa kadha (zilizochelewa). 50. Kutomshirikisha Allahu taala na chochote.
51. Kujiepusha na zina (uzinzi na uasherati). 52. Kutokunywa mvinyo na vileo vingine.
53. Kutoapa bila sababu ya haki. (Kutoapa kwa ajili ya mambo madogo ya kidunia.)
54. Kutochukua mali ya wengine bila haki au kwa nguvu, yaani kwa njia isiyo halali. Kuogopa kuvunja haki za watu wengine. (Uvunjaji mkubwa zaidi wa haki ya mja, ambao adhabu yake ni kali kuliko zote, ni kutowafanyia amr bil-maruf jamaa zako na wale walio chini ya mamlaka yako, na kutowafundisha elimu ya dini. Vivyo hivyo pale mtu wa bidaa anapoibadilisha itikadi ya Ahli Sunna na kuiharibu dini na imani.)
“Mtu akitenda dhambi kisha akajuta, majuto hayo huwa kafara ya dhambi yake” Hadithi sharif
Ewe moyo! Mavazi haya, kelele hizi na fahari hii ni za nini kwako,
wakati guo gumu na joho la kawaida vinakutosha kuvaa?
Makosa na maasi yangu hayahesabiki, yamevuka mipaka yote, ewe Bwana,
Wewe ndiwe chimbuko la shafaa, nimekujia nikitarajia huruma.
Muhibbi huyu anatubu, ipokee toba yake,
Ewe Mola wetu! Mlinde na fitna ya shetani.
Sultani Suleyman Kanuni (Muhibbi)