UKAFIRI (KUFR)
Ovu kubwa kuliko maovu yote ni kutomwamini Allahu taala (kukana kuwepo Kwake), kuwa ateisti. Kutoamini kile ambacho ni lazima kuaminiwa ni ukafiri. Kukana utume wa Muhammad alaihis-salaam ni ukafiri. Imani maana yake ni kuamini kwa moyo yale yote ambayo Allahu taala alimfunulia Muhammad alaihis-salaam na ambayo Yeye alituletea, na kuikiri imani hiyo kwa ulimi. Pale kunapokuwa na kizuizi cha kuitamka waziwazi, inasameheka kutoitamka kwa ulimi. Ili kuwa na imani, ni lazima pia kujiepusha na kusema au kutumia yale ambayo Uislamu umeyataja kuwa dalili za ukafiri. Kudharau Ahkam al-islamiyya, yaani amri au katazo lolote la Uislamu, kuifanyia dhihaka Quran tukufu, malaika au Mtume yeyote (alaihimus-salawatu wat-taslimat), au kukanusha chochote kati ya yale waliyoyatangaza – hizi ni dalili za ukafiri. Kukanusha maana yake ni kutoamini na kutosadiki jambo baada ya kulisikia. Kutilia shaka kile ambacho ni lazima kuaminiwa pia ni kukanusha. Mtu anayesema au kufanya yale ambayo Uislamu umeyataja kuwa dalili za kutokuwa na imani huwa kafiri, hata kama moyoni anaamini kweli na anasema kwamba yeye ni Mwislamu. Kutukuza kile ambacho Uislamu umeamrisha kidharauliwe, na kudharau kile ambacho Uislamu umeamrisha kitukuzwe, ni ukafiri.
Baadhi ya mambo yanayosababisha ukafiri
1. Ni ukafiri kusema: “Allahu taala anatutazama kutoka kwenye Arshi au kutoka mbinguni.” Hii ni kwa sababu Allahu taala ametakasika na kuwa mahali fulani. Haijuzu kusema kwamba Yeye yuko ardhini, mbinguni, juu, chini, kulia au kushoto. 2. Ni ukafiri kusema: “Allahu taala anakudhulumu kama ulivyonidhulumu.” Hii ni kwa sababu Allahu taala si dhalimu. Yeye hawadhulumu waja Wake. Neno “dhulma” halitumiki kwa Allahu taala. 3. Ni ukafiri kumtaja Mwislamu fulani na kusema: “Machoni pangu yeye ni kama Myahudi.” 4. Ni ukafiri kusema uongo na kuongeza: “Allah anajua kwamba hili ni kweli.” 5. Ni ukafiri kusema maneno yanayowadharau malaika.
6. Ni ukafiri kusema maneno yanayoidharau Quran tukufu, hata herufi yake moja tu, au kutoamini hata herufi yake moja. 7. Ni ukafiri kusoma Quran tukufu, kuimba ilahi (kaswida za dini), kuadhini au kusoma maulidi pamoja na ala za muziki. 8. Ni ukafiri kusema maneno yanayowadharau Mitume. 9. Ni ukafiri kusema kuhusu mtu anayejulikana kwa kutenda mema mengi: “Yeye ni bora kuliko Mtume.” 10. Mtu akidai kwamba yeye ni Mtume, yeye mwenyewe na wale wanaomwamini huwa makafiri.
11. Ni ukafiri kuyafanyia dhihaka mambo yatakayotokea akhera (ulimwengu wa milele), na ni ukafiri kutoamini adhabu zitakazokuwepo kaburini na Siku ya Kiama (au kusema kwamba haziendani na akili na sayansi).
12. Ni ukafiri kukana kwamba waumini watamwona Allahu taala Peponi.
13. Ni ukafiri kutoipenda sunna yoyote kati ya sunna zinazojulikana sana.
14. Ni ukafiri kutoamini elimu za Kiislamu, au kuzidharau elimu za Kiislamu au wanazuoni wa Kiislamu. 15. Mtu anayetaka kuwa kafiri huwa kafiri pale pale anapotia nia hiyo.
16. Mtu anayesema maneno yanayopelekea ukafiri kwa kujua na kwa hiari yake huwa kafiri. Akiyasema bila kujua kwamba yanapelekea ukafiri, kwa mujibu wa wanazuoni wengi wa Kiislamu bado huwa kafiri. 17. Mtu anayejifunga kiunoni mkanda wa kamba (zunnar) au anayevaa kitu chochote ambacho ni alama ya ukafiri huwa kafiri. Mfanyabiashara akivitumia vitu hivi ili kujificha katika nchi ya makafiri, huwa kafiri. Anayevitumia kwa mzaha au kwa kutaka kuwachekesha wengine pia huwa kafiri.
18. Makafiri wanaposherehekea sikukuu zao, kufanya ibada za kidini wanazozifanya katika siku hiyo maalum hupelekea ukafiri. Vilevile kuwapa zawadi zinazohusiana hasa na sikukuu hiyo ya kidini hupelekea ukafiri. 19. Kumwita Mwislamu kafiri kwa lengo la kukemea tabia yake mbaya hakupelekei ukafiri. Lakini hupelekea ukafiri ikiwa msemaji, kwa kusema hivyo, anatamani Mwislamu huyo awe kafiri. 20. Msichana aliyeozeshwa (na wazazi wake) kwa nikahi kwa Mwislamu akiwa mtoto, akifikia akili na balehe bila kuijua imani na Uislamu, akiulizwa asiweze kuzieleza, au asiziamini, nikahi yake hubatilika. Yeye mwenyewe huwa murtad (aliyeritadi). Hukumu hiyo hiyo inawahusu wavulana pia.
21. Mtu akimpiga au kumuua mtu mwingine bila haki, ni ukafiri kukiunga mkono kitendo chake cha dhulma, kwa mfano kwa kusema: “Umefanya vizuri. Alistahili hivyo!”
22. Ni ukafiri kutozichukulia kwa uzito amri za Uislamu. Kwa mfano, ni ukafiri kutosali, kutotoa zaka au kutofunga saumu kwa sababu mtu haoni mambo haya kuwa muhimu au hayakubali kuwa ni wajibu wake. 23. Ni ukafiri kukata tamaa ya rehema ya Allahu taala. 24. Pesa, mali au vitu ambavyo vyenyewe si haramu, lakini baadaye vikawa haramu kwa sababu ya nje, huitwa haramu li-ghayrihi; kwa mfano vitu vilivyoibwa au vitu vilivyopatikana kwa njia ya haramu. Kuviita halali kwa ujinga hakupelekei ukafiri. Vitu kama mzoga, nyama ya nguruwe na mvinyo, ambavyo ni haramu vyenyewe, huitwa haramu li-aynihi. Kuviita halali ni ukafiri. 25. Ni ukafiri kuita halali dhambi yoyote kati ya dhambi zinazojulikana kwa yakini kuwa ni haramu.
26. Kudharau au kudhihaki vitu ambavyo Uislamu unavithamini, kama adhana, misikiti na vitabu vya fikhi, pia hupelekea ukafiri. 27. Kusali huku mtu akijua kwamba hana udhu hupelekea ukafiri. 28. Ni ukafiri kusali kwa makusudi kuelekea upande usiokuwa wa kibla. Ni ukafiri kusema kwamba si lazima kusali kuelekea kibla. 29. Mtu akimchukia mwanazuoni wa Kiislamu bila sababu au akimtukana, inakhofiwa kwamba ameingia katika ukafiri. 30. Mtu akimwambia mtu asiyempenda: “Uso wako kwangu ni kama uso wa malaika wa mauti,” huwa kafiri, kwa sababu malaika wa mauti (Izrail alaihis-salaam) ni malaika mtukufu.
“Allahu taala hawasamehe wale wanaomshirikisha, yaani makafiri, na huwasamehe madhambi mengine yasiyokuwa shirki, yaani ukafiri” An-Nisa: 116
31. Ni ukafiri kutamani kwamba mambo ambayo ni haramu katika kila dini, kama zina, liwati, riba na uongo, yangekuwa halali ili mtu naye ayafanye. 32. Mtu asiyekubali kwamba Muhammad alaihis-salaam ni Mtume wa zama za mwisho (Mtume wa nyakati zote hadi Siku ya Kiama) huwa kafiri. 33. Mtu akivaa hariri na mwingine akamwambia: “Ubarikiwe nayo,” inakhofiwa kwamba atapoteza imani yake.
34. Mtu anayevidhihaki vitabu vya tafsiri na fikhi, asiyevipenda na kuvisema kwa dharau huwa kafiri. 35. Mtu anayesema: “Uko uchi kama ndama wa Jibril,” huwa kafiri. Huku ni kumdhihaki malaika. 36. Mtu anayesema: “Mtume alaihis-salatu was-salaam alikuwa mweusi,” huwa kafiri. 37. Mtu anayesema: “Kutosali ni jambo zuri,” huwa kafiri. Mtu akiambiwa: “Njoo usali,” akajibu: “Kusali ni jambo zito kwangu,” huwa kafiri. 38. Mtu anayemwita Allahu taala “baba” huwa kafiri. 39. Mtu mmoja akisema: “Rasulullah (sallallahu alayhi wasallam) alikuwa akiramba vidole Vyake vilivyobarikiwa baada ya kula,” na mwingine akasema: “Huo ni ukosefu wa adabu,” huyo mwingine huwa kafiri. 40. Mtu anayeifasiri Quran tukufu kwa akili yake mwenyewe huwa kafiri.
41. Kanda na santuri ambazo Quran tukufu imerekodiwa ndani yake zina thamani sawa na Mus-haf ash-sharif (kitabu ambacho Quran tukufu imeandikwa ndani yake huitwa msahafu). Ni ukafiri kuzivunjia heshima. 42. Kwenda kwa wapiga ramli wanaoshirikiana na majini, kwa wale wanaotazama nyota na kujibu kila wanachoulizwa, au kwa wachawi, na kuamini wanayoyasema na wanayoyafanya – hata kama wanayoyasema hutokea kuwa kweli wakati mwingine – ni kuamini kwamba mwingine asiyekuwa Allahu taala anajua kila kitu na anaweza kufanya kila analotaka. Huu ni ukafiri. (Kutoamini habari za sayansi si ukafiri.) 43. Ni ukafiri kuiacha sunna kwa kuidharau na kutoipa umuhimu. 44. Mtu anayesema: “Mchawi anaweza kufanya kila analotaka kwa uchawi wake. Uchawi wake lazima ufanye kazi,” na anayeyaamini maneno haya, huwa kafiri.
45. Mtu akimwita Mwislamu kafiri, na Mwislamu huyo akamjibu kwa kukubali, kwa mfano kwa kusema “Ndiyo”, yeye mwenyewe huwa kafiri. 46. Ni ukafiri kusema kwamba ni halali kumuoa mwanamke ambaye ni haramu kumuoa.
47. Mtu akitoa sadaka kutoka katika mali ambayo kwa yakini ni haramu na akatarajia thawabu kwa hilo, na fakiri anayeipokea sadaka hiyo huku akijua kwamba imetoka katika mali ya haramu akasema: “Allahu taala awe radhi nawe,” na mtoaji au mtu mwingine akasema: “Amin,” wote huwa makafiri.
48. Ni ukafiri kumwita “Muumba” mwingine asiyekuwa Allahu taala, kwa lengo lolote lile. 49. Kusema “Abdulkoydur” badala ya “Abdulqadir” hupelekea ukafiri ikiwa kunafanywa kwa makusudi. Vivyo hivyo kusema “Abduluzeyz” badala ya “Abdulaziz”, “Memo” badala ya “Muhammad”, “Hasso” badala ya “Hasan” na “Ibo” badala ya “Ibrahim”. Baadhi ya mafundi, kwa kuwa ni majina yao wenyewe, huyaandika majina haya yaliyobarikiwa kwenye viatu au kandambili kwa ajili ya matangazo, na wale wanaovinunua huvivaa na hivyo kuyakanyaga majina hayo. Inakhofiwa kwamba wale wanaoyaandika na wale wanaoyakanyaga watapoteza imani yao. 50. Ni ukafiri kusema: “Tunayabomoa majengo ya makaburi ya mawalii (vipenzi wa Allah) kwa sababu tunahofia kwamba wajinga watawadhania kuwa ni waumbaji.” 51. Ni ukafiri kuweka sakafuni karatasi, kitambaa au mkeka wa kusalia ambavyo juu yake kuna maandishi ya Kiislamu au hata herufi moja (ikiwa kunafanywa kwa lengo la kuyadharau). 52. Ni ukafiri kusema: “Abu Bakr as-Siddiq na Umar al-Faruq (radhiyallahu taala anhuma) hawakuwa na haki ya kuwa makhalifa.” 53. Mtu anayekuwa sababu ya mtu mwingine, hasa mtoto wake mwenyewe, kuwa kafiri, yeye mwenyewe huwa kafiri. 54. Pia ni ukafiri kuivunjia heshima Quran tukufu inayosikika kupitia redio au kipaza sauti, hata kama sauti inayosikika si Quran tukufu yenyewe bali ni mitetemo ya sumaku.
55. Ni ukafiri kutoipenda sunna. Ni ukafiri kutoipa sunna umuhimu. 56. Kuwazika wafu ardhini ni fardhi. Mtu anayeukwepa wajibu huu kwa kutoupa umuhimu wowote, na kwa kutegemea sayansi na elimu akasema: “Kuwazika wafu ni ushamba. Ni bora kuwachoma kama wanavyofanya Wabudha, Wabrahmini na makafiri wakomunisti,” hupoteza imani yake na huwa murtad. 57. Ni jambo baya mno, na hupelekea ukafiri, kusema: “Babu anayetoa upesi” (Tezveren dede). (Hivi ndivyo kwa kawaida husemwa kuhusu mawalii waliokwisha kufa.) 58. Ni ukafiri kudai kwamba zina na liwati vinajuzu. 59. Ni ukafiri kutoipa umuhimu haramu yoyote iliyotangazwa kwa nassu (yaani aya au hadithi) au kwa ijmaa (mwenendo wa pamoja wa Masahaba watukufu na Tabiin, au tamko lao la pamoja, yaani makubaliano yao kwa kauli moja juu ya suala fulani).
60. Kuendelea kufanya madhambi makubwa na kuyang’ang’ania humsukuma mtu kwenye ukafiri. Ni ukafiri kutoipa sala umuhimu. 61. Ni ukafiri kumkana kwa moyo au kwa ulimi yeyote kati ya mawalii (waja wapenzi wa Allahu taala), awe mpenzi huyo yu hai au amekwisha kufa. 62. Ni ukafiri kuwafanyia uadui mawalii na wanazuoni wa Kiislamu wanaotenda kwa mujibu wa elimu yao. 63. Ni ukafiri kusema kwamba mawalii wana sifa ya isma (kutotenda dhambi). (Isma maana yake ni kutotenda dhambi yoyote kamwe. Sifa hii ni ya Mitume peke yao.)
64. Ni ukafiri kuamini kwamba tukio lolote limetokea lenyewe tu, na kusema kwamba wanyama wamebadilika kutoka viumbe hai vyenye seli moja kuwa viumbe vyenye muundo wa juu zaidi, na hatimaye kuwa wanadamu.
“Ewe Mola wangu! Nakuomba imani ambayo mwisho wake hautakuwa ukafiri!” Hadithi sharif
65. Ni ukafiri kufanya ibada za makafiri kama ibada, kwa mfano kupiga misikitini ala za muziki kama ogani au kengele wanazozipiga makanisani mwao, au kutumia bila dharura yoyote (ulazima mkubwa au kulazimishwa) vitu ambavyo Uislamu unavihesabu kuwa alama za ukafiri. 66. Wale wanaowatukana Masahaba watukufu huitwa mulhid. Mulhid ni kafiri. 67. Ni ukafiri kuutukuza msalaba, nyota, jua, ng’ombe au vitu vingine, picha au sanamu, kwa kuamini kwamba vitu hivyo, au wale wanaowakilishwa navyo, wana sifa za uungu (uluhiyya), kwa mfano kwamba hufanya au huumba wanavyotaka, au huwaponya wagonjwa. 68. Mtu anayemsingizia Hadhrat Aisha (anayesema kwamba hakuwa mwaminifu kwa mumewe) au asiyeamini kwamba baba yake (Abu Bakr) alikuwa Sahaba huwa kafiri. 69. Kushuka kwa Isa alaihis-salaam kutoka mbinguni ni elimu ambayo ni lazima kuwa nayo. Asiyeamini hivyo huwa kafiri. 70. Kumwita kafiri mtu ambaye alipewa bishara ya Pepo katika Quran tukufu au katika hadithi sharif hupelekea ukafiri. 71. Ni haramu na dhambi kwa mwanamke Mwislamu kutoka nje bila kufunika kichwa, mikono na miguu yake, na kujionyesha hivyo kwa wanaume. Akilidharau jambo hili na kutolipa umuhimu, hupoteza imani yake na huwa kafiri. 72. Asiyeamini kuwepo kwa malaika na majini huwa kafiri.
73. Mtu akimwambia Mwislamu: “Ewe kafiri!” (au akimwita Mwislamu mason au mkomunisti) na akiamini kwamba Mwislamu huyo ni kafiri, yeye mwenyewe huwa kafiri. 74. Idadi kamili ya Mitume haijulikani. Kutaja idadi ya Mitume kunaweza kuwa sawa na kumhesabu kuwa Mtume yule ambaye si Mtume, au kutomkubali Mtume kuwa Mtume. Huu ni ukafiri, kwa sababu kumkana Mtume mmoja ni kuwakana Mitume wote. Kuhusu jambo hili wanazuoni wa Kiislamu wamesema kwamba Mitume walikuwa zaidi ya elfu mia moja na ishirini na nne. Mwislamu, mwanamume au mwanamke, anayesema au kufanya kwa makusudi (kwa hiari yake, bila kutishwa na mtu yeyote) jambo ambalo wanazuoni wamekubaliana kwa kauli moja kwamba hupelekea ukafiri, huku akijua kwamba hupelekea ukafiri, hupoteza imani yake, awe amelisema au kulifanya kwa dhati au kwa mzaha, na hata kama hakufikiria maana yake. Mtu kama huyo huwa murtad (aliyeritadi). Thawabu za ibada alizozifanya kabla ya kuritadi hupotea. Murtad huyu akitubu, thawabu za ibada zake za awali hazirudi. Ikiwa ni tajiri, ni lazima ahiji tena. Kwa toba haitoshi kutamka Kalimat ash-shahada peke yake. Ni lazima pia atubu kutokana na lile jambo lililomfikisha kwenye kuritadi. (Ni lazima aingie katika Uislamu kupitia mlango uleule aliotokea.) Kutojua mambo haya si udhuru kwa Mwislamu, bali ni dhambi kubwa, kwa sababu ni fardhi kwa kila Mwislamu kujifunza yale ambayo ni lazima kwa kila mtu kuyajua. Mtu anayetamka neno linalopelekea kuritadi kwa bahati mbaya, kwa kukosea au kwa sababu ya tafsiri fulani, imani yake na nikahi yake havibatiliki. Hata hivyo, hata katika hali hiyo ni vizuri kufanya toba na istighfari, yaani tajdid al-iman (kuifanya upya imani yake).
Kama vile kafiri anavyokuwa muumini kwa kutamka kalimat at-tawhid, vivyo hivyo muumini anaweza kuwa kafiri kwa kutamka neno moja. Kila Mwislamu anapaswa kusoma dua hii ya imani kila asubuhi na jioni, na kwa njia hiyo afanye toba na aifanye upya imani yake na nikahi yake:
“Allahumma inni audhu bika min an ushrika bika shay-an wa ana alamu, wa astaghfiruka lima la alamu, innaka anta allamul-ghuyub.”
“Allahumma inni uridu an ujaddidal-imana wan-nikaha tajdidan bi-qawli la ilaha illallah Muhammadun Rasulullah.”
Laiti ningetafuta na kutafuta nikazipata nyayo Zako,
nikaupaka uso wangu vumbi la nyayo Zako.
Laiti Haki angenijaalia kuuona uso Wako,
Ewe Muhammad, roho yangu inakutamani Wewe.
Laiti ingekuwepo safari iliyobarikiwa nikaenda,
nikazama mchangani katika njia za Kaaba.
Laiti ningeutazama uzuri Wako mara moja ndotoni,
Ewe Muhammad, roho yangu inakutamani Wewe.
Moyoni mwangu haikubaki hata chembe ya hila,
kwa ukweli nimeingia katika njia hii ya haki
pamoja na Abu Bakr, Umar na Uthman pia,
Ewe Muhammad, roho yangu inakutamani Wewe.
“Ifanyeni upya imani yenu kwa kusema La ilaha illallah!” Hadithi sharif
