HARAKATI ZA KURITADI (KUACHA DINI)

Katika miaka ishirini na mitatu ya utume wa Bwana wetu Mtume (sallallahu alayhi wasallam), watu wa Rasi yote ya Arabia na watu wengi sana kutoka sehemu nyingine walikuja makundi kwa makundi wakasilimu. Walimwamini Allahu taala, na katika kila neno lao na kila tendo lao walimfuata Mtume aliyemtuma. Rasulullah alipofariki, duniani kulikuwa na Masahaba zaidi ya elfu mia moja na ishirini na nne (kwa riwaya nyingine, karibu elfu mia moja na hamsini). Baada ya Hija ya Kuaga, baadhi ya watu kati ya Waarabu walijitokeza wakidai utume. Wa kwanza wao alikuwa Aswad al-Ansi wa kabila la Bani Ans. Jina lake halisi lilikuwa Abhala bin Kaab. Kwa hila mbalimbali aliwadanganya watu wengi wa Yemen. Watu wa Najran nao walimfuata. Aliiteka Sanaa, akaeneza fitna yake zaidi. Ingawa Rasulullah (sallallahu alayhi wasallam) alikuwa mgonjwa, alitilia maanani sana uharibifu uliofanywa na waongo kama Aswad al-Ansi. Bwana wetu Mtume alijulishwa kwa wahyi kwamba mwongo huyu ameuawa. Siku iliyofuata Rasulullah aliwapa Masahaba Wake bishara hii: “Jana usiku mwongo Aswad al-Ansi ameuawa na mmoja wa ndugu zetu.”

Baada ya kufariki kwa Bwana wetu Mtume, kwa uchochezi wa wanafiki, Wayahudi na Wakristo, harakati za irtidadi (kuacha dini) zilianza kwa makundi. Harakati hizi zilifikia kiwango kikubwa. Baada ya kufariki kwa Rasulullah, Masahaba watukufu alaihimur-ridwan kwa kauli moja walimchagua Hadhrat Abu Bakr kuwa khalifa. Baadhi ya Mabedui wa Kiarabu walionekana kuwa Waislamu, lakini walikuwa bado hawajauzoea Uislamu. Walikuchukulia kufariki kwa Bwana wetu Mtume kuwa fursa, wakakataa ibada za fardhi, hasa kutoa zaka. Waliwaua Masahaba watukufu waliokuja kwao kwa kazi rasmi, nao wakafa mashahidi. Hivyo, baada ya kuwa Waislamu, waliiacha dini ya Uislamu, wakawa murtadi. Maafisa waliokuwa Yemen na mahali pengine walianza kurudi wakileta habari mbaya. Hatari ya irtidadi ilikua ghafla. Kila mahali kulijaa hofu. Ukilinganisha na idadi ya murtadi, Waislamu walikuwa wachache sana. Abu Bakr as-Siddiq (radhiyallahu anhu) aliazimia kupigana na murtadi. Alifanya shambulizi kali usiku dhidi ya adui aliyekuwa akijiandaa kuishambulia Madina, akapigana mpaka asubuhi. Akawatawanya wote. Kisha alipanda ngamia wake ili kwenda kupigana na murtadi walio mbali.

Hadhrat Aisha alisema: “Katika siku zile ambazo Waarabu waliritadi, baba yangu alipochomoa upanga wake na kupanda ngamia wake, Hadhrat Ali alimwendea, akaishika hatamu ya ngamia wake, akasema: ‘Ewe khalifa wa Mtume! Unakwenda wapi? Nakwambia yale aliyokwambia Rasulullah katika Vita vya Uhud. Siku ile alikwambia: Rudisha upanga wako alani! Usituunguze kwa kifo chako! Wallahi, ukipatwa na jambo lolote, Waislamu hawatapata utaratibu baada yako!’” Masahaba watukufu wote walimkubalia Hadhrat Ali (radhiyallahu taala anhum ajmain). Hapo Hadhrat Khalifa alirudi Madina al-Munawwara. Alipeleka vikosi dhidi ya murtadi. Kwanza Khalifa aliyaendea makabila manne yaliyokuwa karibu na Madina, akayatiisha. Kisha alipeleka vikosi kwa makabila kumi na moja. Kati ya vikosi hivyo, askari waliokuwa chini ya amri ya Ikrima hawakuweza kuwahimili askari elfu arobaini wa Musaylima huko Yamama.

“Ewe Mtume Wangu mpendwa! Waambie: ‘Ikiwa mnampenda Allah na mnataka Allah naye awapende, nifuateni! Allah huwapenda wanaonifuata’” Al Imran: 31

Khalifa alimpeleka Khalid bin Walid kusaidia. Khalid aliwashinda vibaya Tulayha bin Khuwaylid, Sajah binti Harith na Malik bin Nuwayra, akarudi Madina. Alipata pia ushindi mkubwa huko Yamama. Aliua murtadi elfu ishirini. Karibu Waislamu elfu mbili walikufa mashahidi. Amr bin As naye aliliongoza kabila la Khuzaa kwenye imani. Ala bin Hadrami alipigana vita vikali huko Bahrain akawatawanya murtadi. Hudhayfa, Arfaja na Ikrima waliungana huko Oman na Bahrain wakawashinda murtadi. Waliua murtadi elfu kumi. Khalifa alimpeleka Khalid bin Walid upande wa Iraki. Alichukua kutoka Hira jizya ya dhahabu elfu mia moja. Akalishinda jeshi la Uajemi lililokuwa chini ya amri ya Hurmuz. Huko Basra aliliangamiza jeshi la watu elfu thelathini. Kutoka katika jeshi la adui lililokuja kusaidia, makafiri elfu sabini waliuawa. Kisha, kwa vita mbalimbali, aliteka miji mikubwa. Khalifa alikusanya jeshi Madina, akampeleka Abu Ubayda upande wa Sham, na Amr bin As Palestina. Kisha alimpeleka Yazid bin Abi Sufyan Sham kama msaada. Kisha alikusanya askari akampeleka Hadhrat Muawiya kumsaidia ndugu yake Yazid. Khalid bin Walid naye alipelekwa kutoka Iraki kwenda Sham. Khalid aliacha sehemu ya askari kwa Muthanna, na baada ya vita vingi na ushindi akafika Syria. Askari wa Kiislamu waliungana, wakalishinda jeshi kubwa la Warumi huko Ajnadayn. Kisha huko Yarmuk askari elfu arobaini na sita wa Kiislamu walipigana vita virefu na vikali mno dhidi ya askari elfu mia mbili na arobaini wa Heraklius, wakashinda. Zaidi ya askari elfu mia moja wa Warumi waliuawa. Waislamu elfu tatu walikufa mashahidi. Katika vita hivi wanawake wa Kiislamu nao walipigana. Ushujaa wa kushangaza wa amiri mkuu Khalid bin Walid na wa kamanda wa kikosi Ikrima ulionekana. Ushindi huu wote ulipatikana kwa ujasiri, akili ya kipekee, uongozi mzuri na baraka ya Khalifa. Baada ya kufariki kwa Bwana wetu Mtume, uasi na harakati za irtidadi zilienea katika Rasi yote ya Arabia kama moto. Lakini zilizimwa ndani ya muda mfupi wa karibu mwaka mmoja, kwa azma kubwa ya Hadhrat Abu Bakr, iradi yake isiyoyumba na mipango sahihi aliyoifanya katika jeshi. Hadhrat Umar (radhiyallahu anhu) alitoa huduma kubwa katika kupelekwa kwa jeshi la Usama Syria na katika kuzuia machafuko. Abdullah bin Suhayl, kwa hotuba zake, aliwazuia watu wengi wasiritadi. Abu Dujana naye alitoa huduma kubwa sana katika kuzima machafuko. Numan bin Muqarrin na Khalid bin Said walishiriki katika vita dhidi ya murtadi na wakaonyesha mafanikio makubwa. Hivyo fitna ya irtidadi haikupewa nafasi ya kukua, msiba mkubwa ukazuiwa, na moto mkubwa wa fitna uliolenga kuutikisa umoja wa Kiislamu ukazimwa.

Hata hivyo, baadhi ya watu waliojaribu kuritadi, walipotambua kwamba hawataweza kufikia malengo yao waziwazi, walijiunga pia na harakati za fitna katika zama zilizofuata. Wakawa sababu ya mifarakano ya kidini na ya kisiasa kati ya Waislamu.

Katika historia ya Kiislamu, maneno “irtija (kurudi nyuma) na murtaji (anayerudi nyuma)” yalianza kutumika baada ya matukio haya kwa maana ya kuikataa dini na kuiacha. Hadhrat Abu Bakr alikuwa na mchango mkubwa katika mapambano dhidi ya murtadi. Kama asingekuwa mtu mwenye busara kama yeye, hatari ingeenea Arabia yote. Kwa sababu hii mama wa waumini Hadhrat Aisha as-Siddiqa (radhiyallahu anha) alisema: “Roho ya Rasulullah ilipochukuliwa, Waarabu waliritadi. Unafiki uliinua kichwa. Kama yale yaliyomwangukia baba yangu yangeiangukia milima, kwa hakika yangeisaga!”1

Hadhrat Abu Hurayra naye alisema: “Kama asingekuwa Abu Bakr, baada ya kufariki kwa Muhammad alaihis-salaam Ummat-i Muhammad (umma wa Muhammad alaihis-salaam) ungeangamia!”2 Na pia alisema: “Naapa kwa Allah ambaye hakuna mungu ila Yeye: kama Abu Bakr asingeubeba ukhalifa, kusingebaki yeyote anayemwabudu Allah aliyetukuka!” – akayarudia maneno haya mara tatu.

Abu Raja al-Utaridi anasimulia: “Nilipoingia Madina, niliona watu wamekusanyika, na mtu mmoja akikibusu kichwa cha mtu mwingine akisema: ‘Mimi niwe fidia yako! Wallahi, kama si wewe, kwa hakika tungeangamia!’ Nikauliza: ‘Ni nani huyu anayebusu na anayebusiwa?’ Wakasema: ‘Umar anakibusu kichwa cha Abu Bakr kwa sababu ya vita vyake dhidi ya murtadi.’”3

Hadhrat Aisha anazieleza siku zile hivi: Baada ya kufariki kwa Rasulullah, makabila mengi ya Kiarabu yaliritadi. Waislamu walichanganyikiwa kama watu walionyeshewa mvua katika usiku wa giza. Hata wakati huo wengi wa watu wa Makka walijiandaa kuacha Uislamu. Hadhrat Suhayl bin Amr alisimama mlangoni mwa Kaaba akawahutubia watu wa Makka. Kwa hotuba yenye nguvu aliondoa shaka zao na kuwazuia kuritadi. Aliwaambia: “Enyi watu wa Makka! Nyinyi mlikuwa wa mwisho kusilimu. Msiwe wa kwanza kuritadi! Wallahi, Allah aliyetukuka atalikamilisha jambo hili kama alivyosema Mtume alaihis-salaam! Nilimsikia, akiwa amesimama peke Yake mahali hapa niliposimama, akisema: ‘Semeni pamoja nami La ilaha illallah, ili Waarabu, wakiwaona nyinyi, waingie katika dini, na wasio Waarabu wawalipe jizya! Wallahi, hazina za Kisra na za Kaisari zitatumika katika njia ya Allah!’

Mmeona kwamba wale waliokuwa wakidhihaki wamekuwa watoza zaka na sadaka. Wallahi, yaliyobaki nayo yatatokea! Wallahi, ninajua vizuri kwamba maadamu jua linachomoza na kuzama, dini hii itadumu. Wale watu walio kati yenu wasiwadanganye! Wao pia wanalijua jambo hili ninalolijua. Lakini husuda yao kwa Bani Hashim imezipiga mihuri nyoyo zao. Enyi watu! Mimi ndiye mwenye vipando vingi zaidi kati ya Makuraishi, nchi kavu na baharini. Mtiini amiri wenu na mlipeni zaka zenu. Ikiwa jambo la Uislamu halitadumu hadi mwisho, mimi ni mdhamini wa kuwarudishia zaka zenu!” Baada ya kusema hivi alilia. Hapo watu wakatulia.4

Hadhrat Suhayl bin Amr alipowazuia watu wa Makka kuritadi kwa hotuba yake yenye nguvu, liwali wa Makka Attab bin Asid aliweza kujitokeza hadharani.

“Kama asingekuwa Abu Bakr, baada ya kufariki kwa Muhammad alaihis-salaam Ummat-i Muhammad ungeangamia!” Abu Hurayra (radhiyallahu anhu)

Muonekano wa mbele, yaani wa upande wa kibla, wa kaburi tukufu la Mtume wetu mpendwa (alaihis-salatu was-salaam)
na wa makaburi matukufu ya Masahaba Wake Hadhrat Abu Bakr na Hadhrat Umar,
mboni mbili za macho ya Waislamu (radhiyallahu anhuma).

Hadhrat Suhayl bin Amr alikuwa miongoni mwa mateka katika Vita vya Badr, na Hadhrat Umar alitaka auawe. Wakati huo Mtume wetu alimwambia Hadhrat Umar: **“Kwa nini unataka kumuua? Mwache; huenda Allah akamfikisha kwenye daraja ambayo wewe pia utaipenda. Inatarajiwa** (inatumainiwa) kwamba atawahutubia watu!” Ikaeleweka kwamba bishara iliyotolewa katika hadithi sharif hii ilikuwa ni hotuba hii aliyoitoa Hadhrat Suhayl katika daraja ya kupendeza.5 Hadhrat Umar naye, aliposikia hotuba ya Hadhrat Suhayl, aliyakumbuka maneno ambayo Mtume wetu alikuwa amesema kuhusu Hadhrat Suhayl, na hakuweza kujizuia kusema, Mtume wetu akiwa hayupo: “Nashuhudia kwamba hakika Wewe ni Rasulullah!”6

Mapenzi Yako ni dawa ya kila dhiki, ya Rasulallah,
mbele Yako haja zote hutimizwa, ya Rasulallah.
Macho yaliyoiona nuru Yako hayautazami mwezi wala nyota,
kutoka nuru Yako usiku na mchana hupata mwanga, ya Rasulallah.
Kutoka jasho Lako huchanua mawaridi, kutoka maneno Yako asali na sukari,
Kwako nyoyo zilizo wagonjwa hupata shifaa, ya Rasulallah.
Wewe ni kipenzi cha wafalme, tabibu wa dhiki na vilio,
shafaa Yako ni furaha kwa mwenye dhambi, ya Rasulallah.
Mwezi, jua na nyota saba – zote kwa pamoja zinakusifu,
neno lolote lisilo neno Lako ni kosa, ya Rasulallah.
Iblisi anakuonea husuda – mjinga kiasi gani, amekuwa mdanganyifu!
Idris ametukuzwa kwa kuwa anakupenda, ya Rasulallah.
Ngoma Yako hupigwa daima, sunna Yako imesimama kwa sala tano,
kila anayekuja nyumbani Kwako amealikwa, ya Rasulallah.
Michongoma imevaa hariri, majangwa yamejaa manukato,
machungu ya kukupenda Wewe ni uaminifu, ya Rasulallah.
Yusuf wa Kanaani aliuzwa kwa siri kwa thamani ndogo,
kukuona Wewe kwangu kuna thamani ya roho elfu, ya Rasulallah.
Kaburi Lako lililobarikiwa liko ardhini, limejaa na kulelewa kwa nuru,
lakini roho Yako iko dhahiri mbinguni, ya Rasulallah.
Joho Lako liko mwilini mwa Daudi, neema Yako mezani mwa Khalil,
mafunzo Yako mkononi mwa Musa ni fimbo, ya Rasulallah.
Makao Yako ni Kaaba na Zamzam, daima imara na madhubuti,
Khidr huunywesha umma Wako kila wakati, ya Rasulallah.
Shayyad Hamza anamwomba Sultani yule aokoke na vilio,
kukusifu Wewe ni zawadi kutoka kwa Allah, ya Rasulallah.
Shayyad Hamza

“Nashuhudia kwamba hakika Wewe ni Rasulullah!” Hadhrat Umar (radhiyallahu anhu)

Jannat al-Baqi – makaburi ya Madina al-Munawwara. Haya ndiyo yaliyokuwa makaburi ambamo yalikuwemo makuba ya maelfu ya Masahaba watukufu (radhiyallahu anhum).