KUFARIKI KWA BWANA WETU MTUME

Ulikuwa mwaka wa kumi na moja wa Hijra. Katika Ramadhani iliyotangulia, Jibril alaihis-salaam alimsomea Mtume wetu mpendwa Quran tukufu mara mbili kutoka mwanzo hadi mwisho, ilhali katika miaka iliyotangulia alikuwa akiisoma mara moja tu. Mwishoni kabisa Jibril alaihis-salaam alimfikishia Surat an-Nasr, kwa maana: “Utakapokuja msaada wa Allahu taala na siku ya ushindi, na ukawaona watu wakiingia katika dini ya Allahu taala (Uislamu) makundi kwa makundi, basi mtakase Mola Wako kwa kumhimidi, na umwombe msamaha! Hakika Yeye daima hupokea toba.”1 Bwana wetu Sarwar-i alam (sallallahu alayhi wasallam), baada ya kuisikiliza, alisema: “Ewe Jibril! Nahisi moyoni mwangu kwamba kifo changu kimekaribia.” Ndipo Jibril alaihis-salaam akasoma aya tukufu hizi, kwa maana: “Akhera ni bora Kwako kuliko dunia. Mola Wako atakupa kila unachotaka mpaka useme: ‘Nimeridhika.’”2

Katika mwaka wa kumi na moja wa Hijra, siku ya ishirini na saba ya mwezi wa Safar, kichwa kilichobarikiwa cha Bwana wetu Rasulullah (sallallahu alayhi wasallam) kilianza kuuma. Alikwenda katika chumba cha mkewe mtukufu Hadhrat Aisha (radhiyallahu anha). Alimwita Abdurrahman bin Abi Bakr, akamjulisha kwamba anataka kuandikisha wasia ili baada Yake Abu Bakr as-Siddiq achaguliwe kuwa khalifa, akamwamuru alete wino na kalamu. Abdurrahman, mwana wa Hadhrat Abu Bakr, alipokuwa akienda kutekeleza amri, Bwana wetu Mtume alimwambia: “Utavileta baadaye, sasa viache!”, kisha akaenda kwenye Masjid ash-Sharif. Mtume wetu mpendwa alituma habari kwamba Masahaba watukufu wote waliokuwa Madina siku hiyo wakusanyike msikitini kwa sala ya adhuhuri. Baada ya kuongoza sala, Bwana wetu Sarwar-i alam alipanda juu ya minbar akatoa hotuba. Aliwapa Masahaba Wake nasaha, akaomba wamhalalishie haki zao. Kisha alieleza ubora wa Abu Bakr as-Siddiq kati ya Masahaba, thamani yake, na jinsi alivyoridhika naye sana. Ilikuwa hotuba ambayo nyoyo zote zilizoisikia zilitetemeka, na machozi yakamiminika kutoka machoni. Kisha aliposema: “Enyi watu! Mlinionaje kama Mtume wenu?”, Masahaba watukufu wakasema: “Ewe Mtume wa Allah! Allahu taala akulipe kheri nyingi kwa niaba yetu. Ulikuwa kwetu kama baba mwenye huruma sana na kama ndugu mwenye huruma anayetoa nasaha. Ulitimiza kazi ya utume aliyokujaalia Allahu taala. Ulitufikishia yale yaliyoteremshwa kwa wahyi. Ulituita na kutualika kwenye njia ya Mola Wako, kwenye Uislamu, kwa hekima na kwa mawaidha mazuri. Allahu taala akupe malipo mazuri kabisa na ya juu kabisa.”

Kisha Bwana wetu Mtume akasema: “Enyi waumini! Kwa ajili ya Allah: yeyote aliye na haki kwangu, asimame aje aichukue hapa, kabla ya Kiama.”

Lakini hakuna aliyesimama kuja kuchukua haki yake. Bwana wetu Rasulullah, akilitaja jina la Allahu taala, alisema mara ya pili na ya tatu: “Aliye na haki aje aichukue.” Ndipo Hadhrat Ukkasha, aliyekuwa mzee sana kati ya Masahaba watukufu, alisimama. Alikwenda mbele ya Rasulullah akasema: “Baba yangu na mama yangu wawe fidia Yako, ewe Mtume wa Allah! Katika Vita vya Tabuk nilikuwa pamoja Nawe. Tulipokuwa tukiondoka Tabuk, ngamia wangu na ngamia Wako walikuja ubavu kwa ubavu. Nilishuka kutoka kwenye ngamia wangu nikakukaribia. Lengo langu lilikuwa kuubusu mwili Wako uliobarikiwa, lakini wakati huo ulinipiga mgongoni kwa mjeledi. Sijui kwa nini ulinipiga.”

“Akhera ni bora Kwako kuliko dunia. Mola Wako atakupa kila unachotaka mpaka useme: ‘Nimeridhika’” Ad-Duha: 4–5

Bwana wetu Mtume akasema: “Ewe Ukkasha! Allahu taala akuhifadhi usipigwe kwa makusudi na Mtume Wake”, na akaamuru: “Ewe Bilal! Nenda nyumbani kwa binti yangu Fatima uniletee mjeledi ule.” Hadhrat Bilal alitoka msikitini. Akiwa ameweka mkono kichwani, alijisemea kwa mshangao mkubwa: “Rasulullah ataruhusu Yeye Mwenyewe afanyiwe kisasi!” Alipofika nyumbani, aligonga mlango akasema: “Ewe binti mtukufu wa Rasulullah! Nipe mjeledi wa Rasulullah!” Ndipo mama yetu Hadhrat Fatima akauliza: “Ewe Bilal! Sasa si wakati wa hija wala wa vita! Baba yangu atafanya nini na mjeledi?” Hadhrat Bilal akasema: “Ewe Fatima! Huna habari? Rasulullah atafanyiwa kisasi kwa mjeledi huo!”

Mama yetu Fatima alimsisitizia sana Hadhrat Bilal: “Ewe Bilal! Ni moyo wa nani utakaoridhia kuchukua haki yake kwa Rasulullah kwa kisasi? Kwa kuwa ameutaka, nitautoa. Lakini waambie Hasan na Husayn kwamba atakayechukua haki yake, awafanyie wao kisasi. Mtu huyo achukue haki yake kutoka kwao. Wasimwache kamwe Rasulullah afanyiwe kisasi.” Hadhrat Bilal alikuja msikitini akampa Bwana wetu Rasulullah mjeledi, naye akampa Hadhrat Ukkasha. Hadhrat Abu Bakr na Hadhrat Umar walipoona hali hii walisihi: “Ewe Ukkasha! Sisi tuko hapa tayari; chukua haki yako kwetu. Tafadhali, usiichukue kwa Rasulullah!” Ndipo Bwana wetu Mtume alimwambia Hadhrat Abu Bakr: “Ewe Abu Bakr! Wewe acha, jiweke kando. Ewe Umar! Haya, nawe jiondoe. Allahu taala anaijua daraja yenu ya juu.” Kisha Hadhrat Ali alisimama akasema: “Ewe Ukkasha! Moyo wangu hauridhii umpige Rasulullah. Huu hapa mgongo wangu na tumbo langu; njoo uchukue haki yako kwangu, ukipenda nipige mara mia. Lakini usimguse Rasulullah!” Lakini Bwana wetu Mtume akasema: “Ewe Ali! Nawe keti. Allahu taala anaijua pia daraja yako ya juu na hali yako.” Safari hii walisimama Hadhrat Hasan na Husayn wakasema: “Ewe Ukkasha! Wewe unajua kwamba sisi ni wajukuu wa Rasulullah. Kwa hiyo kisasi kwetu ni sawa na kisasi kwa Rasulullah. Chukua haki yako kwetu; tafadhali usimpige Rasulullah!” Ndipo Bwana wetu Rasulullah akawaambia: “Nanyi kaeni, enyi furaha za macho yangu mawili.” Kisha akasema: “Ewe Ukkasha! Njoo upige!”

Ukkasha aliposema: “Ewe Mtume wa Allah! Uliponipiga, mwili wangu ulikuwa wazi”, Mtume wetu mpendwa aliufunua mgongo Wake uliobarikiwa. Wakati huo kwikwi za kilio zilisikika kati ya Masahaba watukufu, wakasema: “Ewe Ukkasha! Utaupiga mgongo uliobarikiwa wa Rasulullah?” Kila mtu alikuwa akisubiri kwa huzuni. Hadhrat Ukkasha alipoona muhuri wa utume kwenye mgongo mtukufu wa Bwana wetu Rasulullah, ghafla alisema: “Baba yangu na mama yangu wawe fidia Yako, ewe Mtume wa Allah! Ni nani mwenye uwezo, ni nani atakayethubutu kuupiga mgongo Wako uliobarikiwa na kukufanyia kisasi ili kuchukua haki yake?” akaubusu muhuri wa utume wa Sultani wa Ulimwengu. Ndipo Bwana wetu Mtume Mtukufu (sallallahu alayhi wasallam) akasema: “Hapana, ama utanipiga, ama utanisamehe.” Hadhrat Ukkasha akasema: “Roho yangu iwe fidia Yako, ewe Mtume wa Allah! Nimekusamehe. Je, Allahu taala naye atanisamehe Siku ya Kiama?” Bwana wetu Mtume akasema: “Anayetaka kumwona rafiki yangu wa Peponi, amtazame mzee huyu.” Masahaba watukufu, waliposikia maneno haya ya Bwana wetu Rasulullah, walianza kumbusu Hadhrat Ukkasha kati ya macho yake. Wote walikuwa wakisema: “Hongera yako, hongera yako, ewe Ukkasha! Kwa heshima ya kuwa pamoja na Rasulullah alaihis-salaam, umefikia daraja za juu Peponi.”3

Kuteuliwa kwa Usama bin Zayd kuwa kamanda

Zilikuwa siku za mwisho za mwezi wa Safar. Bwana wa walimwengu (sallallahu alayhi wasallam) alitaka kuwaita tena kwenye Uislamu watu wa Dola ya Bizanti iliyokuwa kaskazini, kabla hawajawa hatari kubwa kwa Waislamu, na wasipokubali, kupigana nao na kuwaweka chini ya amri ya Dola ya Kiislamu. Kwa sababu hii aliwaamuru Masahaba Wake mashujaa wajiandae kupigana na Warumi. Masahaba watukufu walitawanyika ili kujiandaa. Bwana wetu Mtume Mtukufu alimwita Hadhrat Usama bin Zayd akasema: “Ewe Usama! Nenda kwa jina la Allahu taala na kwa baraka Yake hadi Sham, mpakani mwa Balqa, hadi Darum huko Palestina, mahali baba yako alipouawa shahidi. Yafanye maeneo hayo yakanyagwe na farasi. Nimekuteua kuwa kamanda mkuu wa jeshi hili. Wavamie ghafla watu wa Ubna, uwashambulie kama radi. Nenda haraka kiasi kwamba habari isifike mahali unapokwenda kabla yako. Chukua pamoja nawe viongozi wa njia, na wapelelezi na walinzi watangulie mbele yako. Allahu taala akikujaalia ushindi, kaa kati yao kwa muda mfupi tu.” Aliwaamuru wapige kambi Jurf, akaifunga bendera kwa mikono Yake iliyobarikiwa akamkabidhi.4

Alipanda juu ya minbar msikitini akasema: “Enyi Masahaba wangu! Kama Zayd, baba wa Usama, alivyostahili kuwa kamanda na alivyokuwa kipenzi kabisa kwangu, vivyo hivyo baada yake mwanawe Usama anastahili kuwa kamanda. Usama ni mmoja wa watu ninaowapenda zaidi.”

Miongoni mwa wale waliopaswa kwenda vitani chini ya uongozi wa Hadhrat Usama walikuwemo pia wakubwa wa Masahaba kama Hadhrat Abu Bakr, Hadhrat Umar, Hadhrat Abu Ubayda bin Jarrah na Hadhrat Saad bin Abi Waqqas.

Lakini kwa kuwa siku iliyofuata Sultani wa Ulimwengu aliugua ghafla, kuondoka kwa jeshi kuliahirishwa hadi baada ya Bwana wetu Mtume kuhamia akhera. Mtume wetu mpendwa alipatwa na homa kali (humma). Homa ilikuwa ikiongezeka, na ugonjwa ukizidi kuwa mzito.

Usiku mmoja wa manane, maumivu Yake yalipopungua, aliinuka kitandani. Alivaa akajiandaa kwenda. Mama yetu Hadhrat Aisha alipoona hivyo aliuliza: “Baba yangu na mama yangu, hata roho yangu, viwe fidia Yako, ewe Mtume wa Allah! Unakwenda wapi?” Bwana wetu Sarwar-i alam (sallallahu alayhi wasallam) akasema: “Nimeamriwa kuwaombea msamaha waliozikwa katika makaburi ya Baqi. Ninakwenda huko.”

Aliwachukua pamoja Naye Abu Muwayhiba na Abu Rafi akaenda huko. Makaburini aliomba dua kwa muda mrefu, akamsihi Allahu taala awasamehe na kuwarehemu. Masahaba waliokuwa pamoja Naye walipoona jinsi Bwana wetu Mtume anavyosihi kwa msisitizo, walisema: “Laiti nasi sasa tungekuwa tumezikwa hapa, tukapata heshima ya dua hii ya Rasulullah!” Ndipo Mtume wetu mpendwa alimgeukia Abu Muwayhiba akasema: “Ewe Abu Muwayhiba! Niliachiwa hiari kuchagua kati ya hazina za dunia na neema za akhera. Niliambiwa: ’Ukipenda, baki duniani kisha uende Peponi, na ukipenda, upate Liqaullah (kukutana na Allahu taala), kisha uingie Peponi.’ Nimechagua Liqaullah, kisha Pepo.”

“Enyi waumini! Kwa ajili ya Allah: yeyote aliye na haki kwangu, asimame aje aichukue hapa, kabla ya Kiama” Hadithi sharif

Siku moja pia alitoka ili kuwaombea msamaha mashahidi waliozikwa Uhud. Alimsihi Allahu taala kwa muda mrefu akawaombea dua. Kisha alikuja msikitini akawaambia Masahaba watukufu: “Mimi nitakuwa wa kwanza kati yenu kufika kwenye hodhi la Kawthar, na ndiye nitakayewapokea. Mahali petu pa kukutana ni pale … Siwaogopei kwamba baada yangu mtarudi kwenye ushirikina. Lakini ninaogopa kwamba mtavutwa na dunia, mtaoneana wivu kwa ajili yake, mtauana, na mwishowe mtaangamia kama walivyoangamia waliokuwa kabla yenu …” Kisha akaingia katika nyumba Yake tukufu. Ugonjwa Wake ulikuwa umekuwa mzito. Wake Zake watukufu walimjulisha Mtume wetu mpendwa kwamba wanataka akae nyumbani kwa mama yetu Hadhrat Aisha, na kwamba wameziacha haki zao kwa ajili yake. Alifurahishwa na kujitolea huku kwa wake Zake watakatifu, akawaombea wote dua, akaanza kukaa siku Zake zilizobaki nyumbani kwa mama yetu Hadhrat Aisha. Homa ya Bwana wetu Mtume Mtukufu (sallallahu alayhi wasallam) ilikuwa imepanda sana. Kwa ukali wa homa alilazimika kugeuka kitandani kutoka ubavu mmoja hadi mwingine. Alipokuwa katika hali hiyo, Masahaba watukufu walikuwa wakienda kumtembelea, na walihuzunika mno kwa mateso makali aliyokuwa akiyapata Bwana wetu. Abu Said al-Khudri alisimulia: “Nilikuwa nimekwenda mbele ya Rasulullah. Juu Yake kulikuwa na shuka ya mahameli. Joto la homa lilikuwa likitoka nje ya shuka; kwa joto hilo hatukuweza kuigusa shuka kwa mikono yetu. Bwana wetu Rasulullah, alipoona mshangao wetu na huzuni yetu, alisema:

‘Balaa kali kuliko zote huwapata Mitume. Pamoja na hayo, furaha ya Mtume kwa balaa ni kubwa kuliko furaha yenu kwa neema mnazopewa.’”

Ummu Bishr binti Bara alisimulia: “Nilikuwa nimekwenda kumtembelea Rasulullah. Mwili Wake uliobarikiwa ulikuwa ukiwaka kama moto. Nikasema: ‘Roho yangu iwe fidia Yako, ewe Mtume wa Allah! Sijawahi kuona ugonjwa mkali kama huu!’ Ndipo akasema: ‘Ewe Ummu Bishr! Homa ni kali ili thawabu yangu iwe nyingi. Ugonjwa huu ni athari ya nyama yenye sumu niliyoionja Khaybar. Uchungu wa nyama ile nimekuwa nikiusikia daima. Sumu niliyoila siku ile sasa inaukata mshipa wangu wa abhar, yaani mshipa wangu mkuu wa damu (aorta).’”5

Mtume wetu mpendwa alimwambia Hadhrat Abdullah bin Masud: “Hakuna Mwislamu anayepatwa na ugonjwa isipokuwa Allahu taala humpukutishia makosa na dhambi zake kama majani ya mti yanavyopukutika!”6 Ugonjwa ulikuwa ukizidi siku baada ya siku. Masahaba watukufu walihuzunika sana kwa hali hii, na hawakuweza kutulia majumbani mwao. Walikusanyika msikitini. Walimtuma Hadhrat Ali mbele Yake ili kuuliza hali ya Bwana wetu Mtume. Bwana wa walimwengu aliuliza kwa ishara: “Masahaba wangu wanasemaje?” Hadhrat Ali akasema: “Wanahuzunika sana na kuhangaika wakisema: ‘Itakuwaje Rasulullah akiondoka kati yetu?’” Huruma ya Mtume wetu mpendwa kwa Masahaba Wake ilikuwa kubwa mno. Akivumilia ukali wa ugonjwa Wake, aliinuka, akajiegemeza kwa Hadhrat Ali na Hadhrat Fadl bin Abbas, akaja msikitini. Alipanda juu ya minbar, na baada ya kumhimidi na kumsifu Allahu taala, aliwaambia Masahaba watukufu:

“Enyi Masahaba wangu! Nimesikia kwamba mnahangaika mkikifikiria kifo changu. Je, yupo Mtume yeyote aliyebaki milele kati ya umma wake, ili nami nibaki milele kati yenu? Jueni kwamba mimi nitakutana na Mola wangu. Nasaha yangu kwenu ni hii: waheshimuni wakubwa wa Muhajirun! Enyi Muhajirun! Wasia wangu kwenu ni huu: wafanyieni wema Ansari! Wao waliwafanyia wema. Waliwapa makazi katika nyumba zao. Ingawa maisha yao yalikuwa ya dhiki, waliwatanguliza nyinyi kuliko nafsi zao. Waliwafanya washirika katika mali zao. Yeyote atakayekuwa mtawala juu ya Ansari, awaangalie vizuri, na awasamehe wale miongoni mwao wanaokosea.” Kisha akatoa nasaha nyingi nzuri zenye kugusa nyoyo, akasema: “Allahu taala amemwachia mja Wake mmoja hiari ya kuchagua kati ya kubaki duniani na kukutana na Mola wake. Mja huyo amechagua kukutana na Mola wake.” Hadhrat Abu Bakr alielewa kwamba kwa maneno haya Bwana wetu Rasulullah alikuwa akiashiria kufariki Kwake, akaanza kulia akisema: “Nafsi zetu ziwe fidia Kwako, ewe Mtume wa Allah!” Bahari ya rehema, Mtume wetu mpendwa (sallallahu alayhi wasallam), akasema: “Usilie, ewe Abu Bakr!”, akamwamuru kusubiri na kuvumilia. Machozi yalikuwa yakitiririka kutoka katika macho Yake yaliyobarikiwa. Akasema: “Enyi Masahaba wangu! Nimeridhika sana na Abu Bakr, aliyetoa mali yake kwa ukweli na ikhlasi katika njia ya dini ya Uislamu. Lau ingewezekana kujichagulia rafiki katika njia ya akhera, ningemchagua yeye.” Kisha akaamuru: “Fungeni milango yote inayofunguka kuelekea msikitini, isipokuwa mlango wa Abu Bakr!”

Kisha akashuka kutoka kwenye minbar, akarudi chumbani kwa mama yetu Hadhrat Aisha. Masahaba watukufu wakaanza kulia. Hapo Bwana wetu Mtume, akiwa ameegemea mikono ya Hadhrat Ali na Hadhrat Fadl bin Abbas, alikuja tena msikitini, akasimama kwenye daraja la chini la minbar, akawaambia Masahaba watukufu: “Enyi Muhajirun na enyi Ansari! Hakuna faida ya kuharakisha kufikia jambo ambalo wakati wake umekwisha kuwekwa. Allahu taala hamharakishii mja Wake yeyote. Mtu akijaribu kubadilisha qadha na qadari ya Allahu taala (majaaliwa) na kutaka kuwa juu ya iradi Yake, Yeye humwangamiza na kumdhalilisha.

Anayetaka kumfanyia hila Allahu taala na kumdanganya, mambo yake huharibika, naye hujidanganya mwenyewe. Jueni kwamba mimi ni mpole na mwenye huruma kwenu. Nanyi mtakutana nami. Mahali pa kukutana nami ni kando ya hodhi la Kawthar. Anayetaka kuingia Peponi na kukutana nami, asiseme maneno yasiyo na faida. Enyi Waislamu! Ukafiri na kutenda dhambi ni sababu ya neema kubadilika na riziki kupungua. Watu wakitii amri za Allahu taala, wakuu wa serikali zao, viongozi wao na maliwali wao huwaonea huruma na upole. Wakifanya ufasiki, uovu na kupita mipaka na wakitenda dhambi, hawatapata viongozi wenye huruma. Kama vile uhai wangu ulivyo kheri kwenu, kifo changu nacho ni kheri na rehema. Ikiwa nimempiga mtu bila haki au nimemwambia neno baya, niko radhi alipize haki yake kwa kunifanyia vivyo hivyo; na ikiwa nimechukua kitu kwa mmoja wenu bila haki, niko radhi akidai arudishiwe, na niko tayari kusameheana, kwa sababu adhabu ya dunia ni nyepesi sana kuliko adhabu ya akhera, na ni rahisi zaidi kuivumilia.” Kama alivyokuwa ameeleza hapo awali kuridhika Kwake na Hadhrat Abu Bakr, katika hotuba hii pia alieleza kuridhika Kwake na Hadhrat Umar, akasema: “Umar yu pamoja nami, nami niko pamoja naye. Baada yangu, haki itakuwa pamoja na Umar.”

“Balaa kali kuliko zote huwapata Mitume. Pamoja na hayo, furaha ya Mtume kwa balaa ni kubwa kuliko furaha yenu kwa neema mnazopewa” Hadithi sharif

Baada ya hotuba hii Rasulullah alishuka kutoka kwenye minbar. Baada ya sala alipanda tena juu ya minbar, akatoa wasia na nasaha, kisha akasema: “Nimewakabidhi kwa Allahu taala.” Akawaacha Masahaba, akaenda chumbani Kwake. Siku moja maumivu Yake yalikuwa makali. Bwana wa walimwengu (sallallahu alayhi wasallam) alitaka kusameheana na Masahaba watukufu, ili asiende akhera akiwa na haki za waja juu Yake. Kwa hiyo alimwita Hadhrat Bilal al-Habashi, akamwambia: “Waite watu! Wakusanyike msikitini. Nataka kuwapa wasia wangu wa mwisho!”

Hadhrat Bilal aliwakusanya Masahaba msikitini. Mtume wetu mpendwa alikuja msikitini akiwa ameegemea Hadhrat Ali na Hadhrat Fadl. Aliketi juu ya minbar, na baada ya kumhimidi na kumsifu Allahu taala, akasema: “Enyi Masahaba wangu! Jueni kwamba wakati wa kuachana nanyi umekaribia. Yeyote mwenye haki juu yangu, aidai kwangu. Aliye mpendwa kwangu, aidai haki yake kwangu au anihalalishie (anisamehe haki yake), ili nikutane na Mola wangu na rehema Yake nikiwa nimezilipa haki hizi.” Kisha akashuka kutoka kwenye minbar, akawasalisha sala ya adhuhuri. Baada ya sala alipanda tena juu ya minbar, akarudia aliyoyasema kabla ya sala. Katika kipindi cha ugonjwa Wake, kila adhana ilipoadhiniwa, Bwana wetu Mtume daima alitoka kwenda Masjid ash-Sharif na kuwasalisha Masahaba watukufu sala ya jamaa akiwa imam.7 Siku tatu kabla ya kufariki kwa Mtume wetu mpendwa, ugonjwa Wake ulizidi. Hakuweza kutoka kwenda msikitini kuwasalisha jamaa. Sala ya kwanza ambayo hakuweza kuisali kwa jamaa ilikuwa sala ya isha.

Kama kawaida, wakati huo Hadhrat Bilal alikuja mlangoni, akasema: “As-salat, ewe Mtume wa Allah!” Mtume wetu mpendwa, kwa sababu ya udhaifu, hakuwa na nguvu ya kwenda msikitini. Akasema: “Mwambieni Abu Bakr awasalishe Masahaba wangu.” Mama yetu Hadhrat Aisha akauliza: “Nafsi yangu iwe fidia Kwako, ewe Mtume wa Allah! Baba yangu ni mwenye moyo laini na huhuzunika sana. Akisimama mahali Pako asikuone pale, hataweza kusoma kwa sababu ya kulia. Je, utaamuru Umar awe imam?” Bwana wetu Mtume akasema tena: “Mwambieni Abu Bakr awe imam na awasalishe Masahaba wangu.” Hadhrat Bilal alimjulisha Abu Bakr as-Siddiq hali ilivyo. Hadhrat Abu Bakr, alipomkosa Bwana wetu Rasulullah katika mihrabu, alikuwa kama aliyepigwa moyoni; karibu apoteze akili. Alilia … alilia! Masahaba watukufu nao wakaanza kulia. Bwana wetu Habibullah alipouliza kilio hiki kinachotoka msikitini ni cha nini, mama yetu Hadhrat Fatima alimweleza hali: “Nafsi yangu iwe fidia Kwako, ewe Mtume wa Allah! Masahaba Wako wanalia kwa sababu hawawezi kustahimili kuachana Nawe!”8 Bahari ya rehema, Mtume wetu mpendwa (sallallahu alayhi wasallam), aliguswa sana. Ili kuwafariji Masahaba Wake, licha ya ukali wote wa ugonjwa Wake, aliinuka kwa shida. Alikuja msikitini akiwa ameegemea Hadhrat Ali na Hadhrat Abbas. Baada ya sala akasema: “Enyi Masahaba wangu! Nyinyi mko katika ulinzi wa Allahu taala, nami nimewakabidhi kwa Allahu taala! Kuweni na taqwa (kumcha Allah). Mcheni Allahu taala. Shikeni amri ya Allahu taala na mtiini. Mimi sasa ninaiacha dunia hii.”

Zilikuwa zimebaki siku tatu kabla ya kufariki kwa Mtume wetu mpendwa. Jibril alaihis-salaam alikuja kumtembelea Bwana wetu Rasulullah, akasema: “Ewe Mtume wa Allah! Allahu taala anakusalimu. Ingawa anaijua hali Yako, anauliza uko vipi na unajisikiaje.” Bwana wa walimwengu akajibu: “Nina huzuni!” Jibril alaihis-salaam alikuja tena siku ya Jumapili, akasema yale yale. Bwana wetu Mtume alitoa jibu lile lile la mwanzo. Jibril alaihis-salaam pia alimpa habari kwamba Aswad al-Ansi, aliyekuwa akidai huko Yemen kuwa ni mtume, ameuawa. Mtume Mtukufu naye aliwajulisha Masahaba Wake. Kabla ya ugonjwa, alikuwa amewapa mafakiri sehemu ya dhahabu chache zilizomjia, na sehemu nyingine alikuwa amempa Hadhrat Aisha. Siku ya Jumapili ugonjwa wa Rasulullah ulizidi. Hadhrat Usama, aliyekuwa amiri wa jeshi, alipokuja mbele Yake, hakumwambia kitu. Lakini aliinua mikono Yake iliyobarikiwa akaipitisha juu yake. Ikaeleweka kwamba alikuwa akimwombea dua. Siku ya kumi na tatu, siku ya mwisho ya ugonjwa Wake … Siku hiyo, kama siku ambayo Mtume wetu mpendwa aliitukuza dunia kwa kuzaliwa Kwake, ilikuwa tarehe kumi na mbili Rabiul-awwal, siku ya Jumatatu. Sultani wa ulimwengu alihisi wepesi katika mwili Wake uliobarikiwa. Masahaba watukufu walipokuwa wakijiandaa kusali sala ya alfajiri nyuma ya Hadhrat Abu Bakr as-Siddiq, Bwana wa walimwengu aliutukuza Masjid ash-Sharif kwa kufika Kwake. Aliuona umma Wake ukiabudu safu kwa safu. Akafurahi, akatabasamu. Masahaba watukufu nao, walipomwona Rasulullah msikitini, walifurahi wakidhani kwamba amepona ugonjwa. Abu Bakr as-Siddiq (radhiyallahu anhu) alipotambua kwamba Mtume wetu mpendwa amefika, alitaka kurudi nyuma. Lakini Bwana wetu alimpa ishara yenye maana ya “Baki mahali pako!” Yeye Mwenyewe akamfuata Hadhrat Abu Bakr na kusali nyuma yake.9 Hivyo, kwa amri ya Rasulullah, Hadhrat Abu Bakr aliwasalisha Masahaba watukufu sala za nyakati kumi na saba akiwa imam. Baada ya sala, Mtume Mtukufu (sallallahu alayhi wasallam) alikitukuza chumba cha Hadhrat Aisha kwa kuingia, akajilaza. Kisha akasema: “Nataka kwenda mbele ya Allahu taala bila kuacha mali ya dunia. Zile dhahabu zilizobaki kwako, wagawie mafakiri!” Kisha homa ikazidi. Baada ya muda alifumbua tena macho Yake, akamuuliza Hadhrat Aisha kama amezigawa zile dhahabu. Akasema kwamba atazigawa. Akaamuru tena na tena zigawiwe mara moja. Zilipogawiwa na akajulishwa, akasema: “Sasa nimestarehe.” Baada ya kupumzika kitandani Mwake kwa muda, alimwita Hadhrat Ali mbele Yake. Akaweka kichwa Chake kilichobarikiwa mapajani mwake. Kipaji Chake cha uso kilitoka jasho, na rangi ya uso Wake ikabadilika. Mama yetu Hadhrat Fatima, alipomwona baba yake mtukufu katika hali ile, hakuweza kustahimili kumtazama, akaenda kwa wanawe Hadhrat Hasan na Hadhrat Husayn. Akawashika mikono, akaanza kulia: “Ewe baba yangu! Nani atamwangalia binti Yako? Hasan na Husayn utamkabidhi nani? Ole wangu, baba yangu! Nafsi yangu iwe fidia Kwako! Baada Yako hali yangu itakuwaje? Baada ya uso Wako uliobarikiwa, macho yangu yatamtazama nani?” Bwana wetu Rasulullah, aliposikia maneno haya ya binti Yake yanayounguza nyoyo, alifumbua macho Yake, akamwita karibu Yake, akaomba dua: “Ewe Mola wangu! Mjaalie subira.” Kisha aliposema: “Ewe Fatima! Ewe nuru ya macho yangu! Baba yako yuko katika sakarati ya mauti!”, kilio chake cha kwikwi kilizidi. Hadhrat Ali aliposema: “Ewe Fatima! Tafadhali nyamaza, usimhuzunishe Rasulullah zaidi!”, Mtume wetu mpendwa akasema: “Usimuumize, ewe Ali! Mwache amtolee baba yake machozi!” Kisha akafumba macho Yake, akawa kama aliyezimia. Baadaye Hadhrat Hasan alikuja mbele ya babu yake mtukufu, akasema huku akilia: “Ewe babu yangu mbarikiwa! Nani anaweza kustahimili kutengana Nawe? Huzuni za nyoyo zetu tutamweleza nani? Baada Yako nani atamhurumia mama yangu, baba yangu na ndugu yangu? Wake Zako na Masahaba Wako watazipata wapi tabia Zako zile nzuri?” Hapo wake watukufu wa Bwana wetu Mtume hawakuweza kustahimili tena, wote kwa pamoja wakaanza kulia kimya kimya. Masahaba watukufu waliokuwa wakingoja nje kwa huzuni kubwa, waliposikia kwamba ugonjwa wa Bwana wetu Mtume umezidi sana, nyoyo zao ziliungua. Wakaanza kulia. Ili kuuona uso mtukufu wa Mtume wao mpendwa angalau mara moja ya mwisho, walikuwa wakisihi mlangoni: “Tafadhali, fungueni mlango! Tuuone uso uliobarikiwa wa Mtume alaihis-salaam mara moja zaidi!” Habibu wa Allahu taala, kipenzi Chake, aliyetumwa kuwa rehema kwa walimwengu, aliposikia maombi haya ya Masahaba Wake, aliwahurumia, akasema: “Fungueni mlango!” Wakubwa wa Masahaba wakaingia ndani. Mtume wetu mpendwa, baada ya kuwausia subira, akasema: “Enyi Masahaba wangu! Nyinyi ni bora wa watu na watukufu wao. Yeyote atakayekuja baada yenu, nyinyi mtaingia Peponi kabla yao wote. Kuweni imara katika kuisimamisha dini, na ifanyeni Quran adhimu kuwa imam wenu (kiongozi wenu).

“Enyi Masahaba wangu! Nyinyi mko katika ulinzi wa Allahu taala, nami nimewakabidhi kwa Allahu taala! Kuweni na taqwa (kumcha Allah)” Hadithi sharif

Msighafilike na hukumu za dini.” Kisha akasema: “Ewe Mola wangu! Je, nimefikisha?”, akafumba macho Yake yaliyobarikiwa. Uso Wake ulitoka jasho. Hadhrat Ali aliwaashiria Masahaba watoke. Baada ya wao kuondoka, mama yetu Hadhrat Aisha alikuja mbele Yake, akaomba nasaha. Akamwambia: “Ewe Aisha! Jihifadhi kwa kukaa katika pembe ya nyumba yako!” Kisha machozi yakaanza kutiririka kutoka katika macho Yake. Sultani wa ulimwengu alikuwa akilia … Nyoyo za waliokuwepo zilijeruhika, maini yao yakararuka. Mama yetu Hadhrat Ummu Salama aliuliza: “Nafsi yangu iwe fidia Kwako, ewe Mtume wa Allah! Kwa nini unalia?” Akajibu: “Ninalia ili umma wangu uhurumiwe.”

Jua lilikuwa likipanda kuelekea katikati ya mbingu. Wakati ulikuwa umekaribia … Kichwa kilichobarikiwa cha Mtume wetu mpendwa kilikuwa kimeegemea kifuani mwa mama yetu Hadhrat Aisha. Bwana wa walimwengu alikuwa akiishi nyakati Zake za mwisho, na kutoka katika midomo Yake iliyobarikiwa yalikuwa yakitoka maneno haya: “Nawasihi! Nawasihi! Watendeeni wema watumwa walio chini ya mikono yenu! Wavisheni nguo na wapeni chakula washibe. Zungumzeni nao kwa upole. Sala, sala – dumuni katika sala! Mcheni Allahu taala kuhusu wake zenu na watumwa wenu! Ewe Allah! Nisamehe! Nijaalie rehema Yako! Nikutanishe na kundi la Rafiq al-ala!” Machozi ya mama yetu Hadhrat Fatima yalikuwa yakitiririka kama mafuriko, na kilio chake kilikuwa kikiunguza maini. Mtume wetu mpendwa alimketisha karibu Yake, akasema: “Binti yangu, subiri kidogo, usilie, kwa sababu kwa kilio chako Hamalat al-Arsh (malaika wanaobeba Arshi) nao hulia.” Akayafuta machozi ya mama yetu Hadhrat Fatima. Akamfariji, akamwombea subira kwa Allahu taala, akamwambia: “Ewe binti yangu, roho yangu itachukuliwa. Sema: ‘Inna lillahi wa inna ilayhi rajiun.’ Ewe Fatima! Kila msiba unaomfikia mtu una malipo yake.” Kwa muda alifumba macho Yake, kisha akasema: “Baada ya leo baba yako hatakuwa na huzuni wala majonzi, kwa sababu anaokoka kutoka ulimwengu unaopita na mahali pa mateso.” Kisha akamwambia Hadhrat Ali: “Ewe Ali! Ninadaiwa mali kiasi fulani na Myahudi fulani. Niliichukua kwa ajili ya kuandaa jeshi. Usisahau kamwe kuilipa. Hakika wewe utaniondolea deni langu, na wewe ndiwe wa kwanza kati ya watakaokutana nami kando ya hodhi la Kawthar. Baada yangu utapatwa na madhara mengi; uvumilie. Watu watakapoitaka dunia, wewe ichague akhera.”

Usama alikuja tena. Bwana wetu Rasulullah akasema: “Allahu taala awe msaidizi wako! Haya, nenda vitani!” Usama alitoka akaenda kwa jeshi lake, na mara moja akatoa amri ya kuondoka.10

Bwana wa walimwengu alikuwa sasa akivuta pumzi Zake za mwisho … Wakati ulikuwa umekaribia kabisa … Allahu taala alimfunulia Izrail alaihis-salaam wahyi: “Nenda kwa Habibu Wangu kwa sura nzuri kabisa! Akikuruhusu, ichukue roho Yake kwa upole na wepesi mkubwa. Asipokuruhusu, rudi!” Izrail alaihis-salaam, kwa sura nzuri kabisa, katika umbo la binadamu, alikuja kwenye mlango wa nyumba tukufu ya Mtume wetu mpendwa, akasema: “Assalamu alaikum, ewe mwenye nyumba ya utume! Je, unaniruhusu kuingia? Allahu taala akurehemu!”

Mama yetu Hadhrat Aisha, aliyekuwa ameketi kando ya Mtume wetu mpendwa (sallallahu alayhi wasallam), alimwambia Hadhrat Fatima: “Mjibu wewe huyu aliyekuja.” Hadhrat Fatima akaenda mlangoni, akasema kwa sauti ya huzuni kubwa: “Ewe mja wa Allahu taala! Rasulullah sasa hivi ameshughulika na hali Yake.” Izrail alaihis-salaam aliomba ruhusa tena. Akapewa jibu lile lile. Alipoirudia salamu yake mara ya tatu na kusema kwa sauti kubwa kwamba ni lazima aingie, Bwana wetu Mtume aligundua, akasema: “Ewe Fatima! Ni nani aliye mlangoni?”

Hadhrat Fatima akajibu: “Ewe Mtume wa Allah! Mlangoni yupo mtu anayeomba ruhusa ya kuingia. Nimemjibu mara kadhaa. Lakini alipoita mara ya tatu, mwili wangu ulitetemeka.” Hapo Bwana wetu Rasulullah akasema: “Ewe Fatima! Je, unamjua aliye mlangoni? Yeye ndiye anayezivunja ladha, anayeitawanya mikusanyiko, anayewaacha wanawake wajane na watoto yatima, anayezifanya nyumba kuwa magofu na makaburi kujaa; ndiye malaika wa mauti Izrail. Ewe Izrail, ingia!” Hapo mama yetu Hadhrat Fatima alipatwa na uchungu usioelezeka, na kutoka kinywani mwake kukatoka maneno haya: “Ole wako, Madina, umeharibika!” Mtume wetu aliushika mkono wa Hadhrat Fatima akauweka juu ya kifua Chake kilichobarikiwa, akafumba macho Yake. Waliokuwepo walidhani kwamba roho Yake tukufu imekwisha kuchukuliwa. Mama yetu Hadhrat Fatima hakuweza kustahimili; aliinama karibu na sikio la baba yake, akaita kwa sauti inayojeruhi nyoyo: “Ewe baba yangu mpendwa!” Asipopata jibu lolote, akasema: “Nafsi yangu iwe fidia Kwako, ewe Mtume wa Allah! Tafadhali fumbua macho Yako yaliyobarikiwa uniambie neno moja …” Hapo Bwana wa walimwengu alifumbua macho Yake, akayafuta machozi ya binti Yake, akamnong’oneza sikioni kwamba atafariki. Hapo Hadhrat Fatima akaanza kulia. Kisha Mtume wetu akamwambia sikioni: “Katika Ahl al-Bayt wangu, wewe ndiwe wa kwanza utakayekuja kwangu.” Hadhrat Fatima akaifurahia bishara hii, akapata faraja.

“Ewe Allah! Nisamehe! Nijaalie rehema Yako! Nikutanishe na kundi la Rafiq al-ala!” Hadithi sharif

Mama yetu Hadhrat Fatima akauliza: “Ewe baba yangu mpendwa! Leo ni siku ya kuachana! Nitakutana Nawe tena lini?” Bwana wetu Rasulullah akasema: “Ewe binti yangu! Siku ya Kiama utanikuta kando ya hodhi. Nitawanywesha maji wale wa umma wangu watakaokuja kwenye hodhi.” Hadhrat Fatima alipouliza: “Nisipokukuta pale, nifanye nini?”, Bwana wetu Mtume akasema: “Utanikuta kando ya Mizani (Huko akhera kuna Mizani – kipimo ambacho amali na matendo yatapimwa kwacho. Haifanani na mizani ya dunia.). Huko nitauombea umma wangu shafaa.”

Mama yetu Hadhrat Fatima aliposema: “Na nisipokukuta hata huko, ewe Mtume wa Allah?”, Bwana wetu Mtume akasema: “Basi utanikuta kando ya Sirat. Huko nitamsihi Mola wangu nikisema: ‘Ewe Mola wangu! Uhifadhi umma wangu kutokana na Moto.’”

Kisha Hadhrat Ali aliuliza kwa sauti ya huzuni: “Ewe Mtume wa Allah! Baada ya Wewe kuisalimisha roho Yako, nani atakuosha, tutakuvika sanda ya nini, nani atakusalia sala Yako na nani atakuweka kaburini?” Bwana wetu Mtume akasema:

“Ewe Ali, wewe ndiwe utakayeniosha, na Fadl bin Abbas akumiminie maji. Jibril atakuwa wa tatu kati yenu. Mkimaliza ghusl** (kuosha) yangu, nivikeni sanda. Jibril ataleta harufu nzuri kutoka Peponi. Kisha nipelekeni msikitini, nanyi mtoke nje, kwa sababu kwanza Jibril, kisha Mikail, kisha Israfil, kisha malaika kundi kwa kundi watanisalia sala yangu. Baada ya hapo nyinyi ingieni, simameni safu kwa safu. Asiwepo yeyote atakayesimama mbele yangu.”11 Kisha alimuuliza Izrail alaihis-salaam aliyekuwa akingoja: “Ewe Izrail! Je, umekuja kunitembelea au kuichukua roho yangu?” Izrail alaihis-salaam akasema: “Nimekuja nikiwa mgeni na pia nikiwa na kazi. Allahu taala ameniamuru niingie mbele Yako kwa ruhusa. Roho Yako iliyobarikiwa sitaichukua ila kwa ruhusa Yako. Ewe Mtume wa Allah! Ukinipa ruhusa, nitatii amri Yako na kuichukua roho Yako. La sivyo, nitarudi kwa Mola wangu.” Bwana wetu Mtume akauliza: “Ewe Izrail! Umemwacha wapi Jibril?” Izrail alaihis-salaam akajibu: “Nimemwacha Jibril katika mbingu ya dunia. Malaika wanampa pole kwa sababu ya kufariki Kwako.” Walipokuwa wakizungumza hivyo, Jibril alaihis-salaam alikuja. Bwana wetu Rasulullah akasema: “Ewe ndugu yangu Jibril! Sasa wakati wa kuhama kutoka duniani umefika. Kuna nini kwangu mbele ya Allahu taala? Nipe bishara yake ili niikabidhi amana hii kwa Mmiliki wake kwa moyo uliotulia.”** Jibril alaihis-salaam akasema: “Ewe kipenzi cha Allahu taala! Nimeuacha mlango wa mbingu wazi. Malaika wamesimama safu kwa safu, wanaingoja roho Yako kwa mapenzi.” Mtume wetu mpendwa akasema: “Himidi ni ya Allahu taala peke Yake. Nipe bishara! Kuna nini kwangu mbele ya Mola wangu?” Jibril alaihis-salaam akasema: “Ewe Mtume wa Allah! Kwa heshima ya kuja Kwako, milango ya Pepo imefunguliwa, mito ya Pepo inatiririka, miti ya Pepo imeinama, na hurulaini wamejipamba.”

Bwana wetu Mtume akasema tena: “Himidi ni ya Allahu taala peke Yake. Nipe bishara nyingine, ewe Jibril!” Jibril alaihis-salaam akasema: “Ewe Mtume wa Allah! Siku ya Kiama Wewe ndiwe wa kwanza kuombea shafaa, na wa kwanza ambaye shafaa Yake itakubaliwa.” Bwana wetu Mtume aliposema tena: “Himidi ni ya Allahu taala peke Yake. Ewe Jibril! Nipe bishara nyingine”, Jibril alaihis-salaam akasema: “Ewe Mtume wa Allah! Ni kitu gani unachouliza?” Hapo Bwana wetu Mtume akasema: “Wasiwasi wangu wote, huzuni yangu na majonzi yangu ni kwa ajili ya umma wangu nitakaouacha nyuma yangu.” Hadhrat Jibril alaihis-salaam akasema: “Ewe Habibu wa Allahu taala! Siku ya Kiama Allahu taala atausamehe umma Wako mpaka Wewe uridhike. Atakuingiza Wewe Peponi kabla ya Mitume wote, na umma Wako kabla ya umma zote.” Mtume wetu mpendwa akamwambia Jibril alaihis-salaam: “Nina matakwa matatu mbele ya Allahu taala: la kwanza, anifanye mwombezi wa wenye dhambi wa umma wangu. La pili, asiwaadhibu kwa dhambi walizozifanya duniani. La tatu, amali za umma wangu zionyeshwe kwangu kila Alhamisi na Jumatatu (Amali zao zikiwa njema, nitaomba dua, na Allahu taala atazikubali. Zikiwa mbaya, nitawaombea shafaa na kuomba zifutwe katika daftari la amali).” Jibril alaihis-salaam alimletea habari kutoka kwa Allahu taala kwamba matakwa Yake yote matatu yamekubaliwa. Hapo Mtume wetu mpendwa akastarehe.

Allahu taala alimfunulia wahyi: “Ewe Habibu Wangu! Ni nani aliyetia ndani ya moyo Wako uliobarikiwa mapenzi haya na huruma hii kubwa kwa umma Wako?” Bwana wetu Mtume akajibu: “Ni Mola wangu taala, aliyeniumba na kunilea.” Allah Mtukufu akasema: “Rehema Yangu na huruma Yangu kwa umma Wako ni mara elfu zaidi kuliko Zako. Waache Kwangu.” Mtume wetu mpendwa akasema: “Sasa nimestarehe. Ewe Izrail! Tekeleza kazi uliyoamrishwa!” Izrail alaihis-salaam, ili kutekeleza kazi yake, alimkaribia Sultani wa ulimwengu, ambaye kwa ajili Yake yeye mwenyewe aliumbwa. Mtume wetu mpendwa alitumbukiza mikono Yake miwili iliyobarikiwa katika chombo cha maji kilichokuwa kando Yake, akaipaka mikono Yake iliyolowa kwenye uso Wake, akasema: “La ilaha illallah! Ewe Allah! Rafiq al-ala!” Izrail alaihis-salaam alianza kuichukua roho tukufu ya Bwana wa walimwengu. Rangi ya uso wa Bwana wetu Rasulullah wakati mwingine iligeuka nyekundu, wakati mwingine manjano. Alipomwambia Izrail alaihis-salaam: “Je, roho za umma wangu nazo utazichukua kwa ukali na nguvu namna hii?”, Izrail alaihis-salaam akajibu: “Ewe Mtume wa Allah! Sijawahi kuichukua roho ya mtu yeyote kwa wepesi kama huu.” Mtume wetu mpendwa, ambaye hata katika dakika Zake za mwisho hakuusahau umma Wake, akasema: “Ewe Izrail! Ukali ambao ungeufanyia umma wangu, nifanyie mimi! Kwa sababu wao ni dhaifu, hawawezi kustahimili …” Kisha akasema: “La ilaha illallah! Rafiq al-ala!” Roho Yake tukufu ikachukuliwa, ikafikishwa kwenye Ala Illiyyin …

Shafaa, ya Rasulallah!
Dakhilak, ya Rasulallah!
Assalatu wassalamu alaika ya Rasulallah!
Assalatu wassalamu alaika ya Habiballah!
Assalatu wassalamu alaika ya Sayyidal-awwalina wal-akhirin!

Jibril alaihis-salaam alimuaga Bwana wetu Mtume akisema: “Assalamu alaikum, ewe Mtume wa Allahu taala! Wewe ndiwe uliyekuwa lengo langu na matakwa yangu. Sasa sitashuka tena ardhini kamwe!”

Roho iliyobarikiwa ya Bwana wetu Mtume Mtukufu ilipokwenda kwenye ulimwengu wa juu, mama yetu Hadhrat Fatima na wake watakatifu wa Mtume wetu (radhiyallahu anhunna) walianza kulia kimya kimya.12 Wakati huo sauti ya mtu asiyeonekana ilisikika:

“Ewe Fatima! Je, unamjua aliye mlangoni? Yeye ndiye anayezivunja ladha, anayeitawanya mikusanyiko, anayewaacha wanawake wajane na watoto yatima, anayezifanya nyumba kuwa magofu na makaburi kujaa; ndiye malaika wa mauti Izrail” Hadithi sharif

“Assalamu alaikum, enyi Ahl al-Bayt! Wa rahmatullahi wa barakatuh”, kisha ikasoma aya tukufu ya 185 ya Surat Al Imran, kwa maana: “Jueni kwamba kila nafsi itaonja mauti. Na Siku ya Kiama mtapewa ujira wenu kikamilifu.” Kisha ikawapa pole kwa maneno haya: “Tegemeeni ihsani na ukarimu wa Allahu taala. Mshikeni Yeye, na Kwake wekeni matumaini yenu. Msipige mayowe! Hakika aliyefikwa na msiba wa kweli ni yule aliyenyimwa thawabu!”

Wote waliokuwepo walisikia maneno haya, wakaijibu salamu yake. Aliyesema maneno haya alikuwa Khidr alaihis-salaam.13 Dalili za mauti zilipoonekana kwa Mtume Mtukufu, Ummu Ayman alimpelekea mwanawe Usama habari. Usama, Hadhrat Umar na Abu Ubayda, walipoipata habari hii chungu, waliliacha jeshi, wakaja Masjid an-Nabawi. Aisha as-Siddiqa na wanawake wengine walipolia, Masahaba watukufu waliokuwa katika Masjid ash-Sharif walishangaa. Hawakujua wafanye nini. Walikuwa kama waliopigwa vichwani. Hadhrat Ali alibaki kama maiti, bila kutikisika. Ulimi wa Hadhrat Uthman ulifungika. Hadhrat Abu Bakr wakati huo alikuwa nyumbani kwake. Alikuja mbio. Mara moja akaingia Hujrat as-Saada. Akaufunua uso wa Fakhr-i alam. Akaona kwamba amekwisha kufariki. Uso Wake uliobarikiwa na mwili Wake wote vilikuwa laini na safi, vikimeta kama nuru. Akambusu akisema: “Ewe Mtume wa Allah! Ulivyo mzuri katika mauti Yako kama ulivyokuwa mzuri katika uhai Wako!” Alilia sana. Akaufunika uso Wake. Akawafariji waliokuwa nyumbani. Akaja Masjid ash-Sharif, akapanda juu ya minbar, akawahutubia Masahaba watukufu. Alimhimidi na kumsifu Allahu taala, na baada ya kumsalia Bwana wetu Mtume Mtukufu (sallallahu alayhi wasallam), akasema: “Yeyote aliyemwamini Muhammad alaihis-salaam, ajue kwamba Muhammad alaihis-salaam amefariki. Yeyote anayemwabudu Allahu taala, ajue kwamba Yeye ni Hayy (Aliye hai) na Baqi (hafi, ni wa milele)”, kisha akasoma aya tukufu ya 144 ya Surat Al Imran, kwa maana: “Muhammad (alaihis-salaam) ni Mtume. Kabla Yake pia walikuja Mitume. Naye pia atakufa. Je, akifa au akiuawa mtarudi nyuma kuiacha dini yenu? Atakayetoka katika dini yake hamdhuru Allahu taala; anajidhuru mwenyewe. Allahu taala atawapa thawabu wale wasioiacha dini yao.” Aliwapa Masahaba watukufu nasaha na kuyaweka mambo sawa.14 Hivyo wote walisadiki kwamba Rasulullah amefariki. Huzuni na majonzi viliingia katika nyoyo za Masahaba watukufu kama jambia lenye sumu. Macho yalilia, machozi yalibubujika, na moto wa shauku ulikuwa ukiunguza maini ya kila mmoja. Jambo la kwanza walilofanya Masahaba watukufu alaihimur-ridwan lilikuwa kumchagua Hadhrat Abu Bakr kuwa khalifa ili asimamie mambo yote. Walimpa baia (kiapo cha utii), wakamfuata, wakaanza kuendesha mambo kwa mujibu wa amri yake.15 Bwana wetu Mtume Mtukufu alihamia akhera katika mwaka wa kumi na moja wa Hijra (632 Miladi), tarehe 12 Rabiul-awwal, siku ya Jumatatu kabla ya adhuhuri. Wakati huo alikuwa na umri wa miaka sitini na mitatu kwa kalenda ya mwezi (na miaka sitini na mmoja kwa kalenda ya jua).16

Waliomwosha Bwana wetu Mtume walikuwa Hadhrat Ali, Hadhrat Abbas, Hadhrat Fadl bin Abbas na Hadhrat Usama bin Zayd.17

“Tegemeeni ihsani na ukarimu wa Allahu taala. Mshikeni Yeye, na Kwake wekeni matumaini yenu. Msipige mayowe! Hakika aliyefikwa na msiba wa kweli ni yule aliyenyimwa thawabu!” Khidr alaihis-salaam

Mihrab ash-Sharif – Rawdha al-Mutahhara / Masjid an-Nabi

Sehemu iitwayo “Rawdha al-Mutahhara (Bustani ya Peponi)” katika Masjid ash-Sharif
ya Bwana wetu Mtume (alaihis-salatu was-salaam).
Inaonekana mihrabu ambamo Mtume wetu mpendwa (sallallahu alayhi wasallam)
alikuwa akisalisha akiwa imam.
Ingawa haionekani katika picha hii, kaburi Lake
tukufu (Hujrat as-Saada) liko upande wa kushoto.

Minbar ash-Sharif – Rawdha al-Mutahhara / Masjid an-Nabi

Inaonekana minbar ambayo juu yake Mtume wetu mpendwa (sallallahu alayhi wasallam) alikuwa akisoma hotuba ya Ijumaa. Minbar ash-Sharif ya zama zile ilikuwa na daraja tatu na urefu wa mita moja. Iliungua kabisa katika moto wa mwaka 654 (1256 Miladi). Katika miaka mbalimbali zilitengenezwa minbar mbalimbali. Minbar ya marumaru ya leo, yenye daraja kumi na mbili na urefu wa mita saba, ilipelekwa kutoka Istanbul na Sultani Murad Khan III mwaka 998 (1590 Miladi).

Wakati wa kuoshwa, kutoka katika mwili Wake uliobarikiwa ilienea harufu ya miski ambayo hakuna mtu aliyewahi kunusa mfano wake hadi wakati huo. Kisha, akiwa bado amevaa kanzu Yake, aliogeshwa mara tatu, akavikwa sanda ya tabaka tatu za vitambaa vipya vyeupe. Alibebwa juu ya kitanda akaletwa msikitini. Kama Mtume wetu mpendwa alivyokuwa amejulisha hapo awali, kila mtu alitoka nje ya msikiti. Malaika walikuja kundi kwa kundi, wakamsalia sala Yake. Malaika walipomaliza kusali, sauti ya mtu asiyeonekana ilisema: “Ingieni! Msalieni Mtume wenu!” Hapo Masahaba watukufu waliingia ndani. Nao walikuja kundi kwa kundi, wakamsalia Mtume wetu sala bila imam. Waliweza kumaliza kusali jioni ya siku ya Jumatano tu. Kuhusu mahali pa kuchimbwa kaburi la Mtume wetu mpendwa, Masahaba watukufu walifuata hadithi sharif hii aliyowakumbusha Hadhrat Abu Bakr: “Mitume huzikwa mahali wanapoisalimisha roho zao.” Mtume wetu alizikwa karibu na saa sita za usiku, usiku unaounganisha Jumanne na Jumatano (usiku wa kuamkia Jumatano), katika kaburi tukufu alilolichimba Hadhrat Abu Talha al-Ansari kwa umbo la lahd (mwanandani). Qutham, mwana wa Hadhrat Abbas, ndiye aliyetoka kaburini wa mwisho baada ya kumaliza huduma ndani yake. Alisema: “Mimi ndiye wa mwisho kuuona uso uliobarikiwa wa Rasulullah. Midomo Yake ilikuwa ikitikisika. Nilimwinamia nikasikiliza. Alikuwa akiomba: ‘Ewe Mola wangu! Umma wangu! Ewe Mola wangu! Umma wangu!’”18 Siku ambayo Mtume wetu mpendwa alihamia akhera, Hadhrat Abdullah bin Zayd aliomba dua: “Ewe Mola wangu! Macho haya nilikuwa nikiyataka ili kuutazama uso uliobarikiwa na wenye nuru wa Habibu Wako. Sasa kwa kuwa haonekani tena, niyafanyie nini? Ewe Mola wangu, yachukue macho yangu!” – naye akawa kipofu …

Baada ya kufariki kwa Bwana wetu Rasulullah, shangazi Yake mtukufu Safiyya binti Abdulmuttalib (radhiyallahu anha) alitunga marsiya hii:

Ewe Mtume wa Allah! Wewe ulikuwa tumaini letu,
Wewe ndiwe uliyekuwa ukitufanyia wema daima.
Wewe hukuwa kamwe miongoni mwa wanaodhulumu,
Wewe ulikuwa mwenye huruma na mwenye kuonyesha njia.
Na tena bahari ya elimu isiyoelezeka.
Leo kilio cha wanaolia ni kwa ajili Yako.
Mababu zangu wote wawe fidia katika njia Yako!
Mali yangu, nafsi yangu, kila nilicho nacho kiwe fidia!
Ah! Laiti sasa ungekuwa hai kati yetu,
tungefurahi kiasi gani kama ungebaki nasi.
Hii ndiyo hukumu ya Haki taala, tunasema “ya sabr” (subira),
sijui tufanye nini, tunalia tu kwa majonzi.
Salamu ya Allah iwe juu Yako, ewe Mtume wa Allah!
Uingie Pepo ya Adn ukae humo, ewe Mtume wa Allah!