HOTUBA YA KUAGA
Himidi ni ya Allahu taala peke Yake. Tunamhimidi Yeye, tunaomba msamaha Kwake na tunatubu Kwake. Tunajikinga kwa Allahu taala na shari za nafsi zetu na madhambi ya amali zetu. Yule ambaye Allahu taala amemwongoza kwenye njia iliyonyooka, hakuna wa kumpoteza; na yule ambaye amempoteza, hakuna wa kumwongoza kwenye njia iliyonyooka. Nashuhudia kwamba hakuna mungu isipokuwa Allahu taala. Yeye ni Mmoja. Hana mfano wala mshirika. Na pia nashuhudia kwamba Muhammad (alaihis-salaam) ni mja Wake na Mtume Wake.
Enyi waja wa Allah! Nawausia mumche Allahu taala na mumtii Yeye.
Enyi watu! Sikilizeni vizuri maneno yangu! Sijui, huenda baada ya mwaka huu sitakutana nanyi tena hapa milele. Enyi watu! Kama siku zenu hizi zilivyo siku takatifu, kama miezi yenu hii ilivyo miezi mitakatifu, na kama mji wenu huu (Makka) ulivyo mji uliobarikiwa, vivyo hivyo roho zenu, mali zenu na heshima zenu ni takatifu. Zimelindwa dhidi ya kila aina ya uvamizi.
Enyi Masahaba wangu! Kesho mtakutana na Mola wenu, na kwa hakika mtaulizwa kuhusu kila hali na kitendo chenu cha leo. Jihadharini, baada yangu msirudi kwenye upotofu wa zamani mkakatana shingo wenyewe kwa wenyewe!
Waliopo hapa wawafikishie wasiokuwepo wasia wangu huu!
Huenda yule atakayefikishiwa akaelewa na kuuhifadhi vizuri zaidi kuliko yule aliyekuwepo hapa na kusikia. Enyi Masahaba wangu! Yeyote aliye na amana, airudishe kwa mwenyewe!
Kila aina ya riba imefutwa. Iko chini ya mguu wangu. Lakini mnapaswa kulipa rasilimali ya deni lenu. Msidhulumu wala msidhulumiwe. Kwa amri ya Allahu taala, sasa riba imeharamishwa. Kila aina ya desturi hii mbaya iliyobaki tangu zama za Jahiliyya iko chini ya mguu wangu. Riba ya kwanza ninayoifuta ni riba ya Abbas, mwana wa Abdulmuttalib (ami yangu). Enyi Masahaba wangu! Madai ya kulipiza kisasi cha damu yaliyokuwa yakifuatwa katika zama za Jahiliyya nayo yamefutwa kabisa. Dai la kwanza la damu ninalolifuta ni dai la damu la Rabia, mjukuu wa Abdulmuttalib (mtoto wa ami yangu).
Enyi watu! Kubadilisha nafasi za miezi mitukufu (haram) ili kuweza kupigana, bila shaka ni kwenda mbali sana katika ukafiri. Hili ni jambo ambalo kwalo makafiri hupotezwa. Mwaka mmoja huuhesabu (mwezi fulani) kuwa halali, na mwaka mwingine huutangaza kuwa haramu. Hufanya hivyo ili kulingana na idadi ya yale ambayo Allah Mtukufu ameyafanya halali na haramu. Wao huyafanya halali yale ambayo Allahu taala ameyaharamisha, na huyaharamisha yale ambayo Allahu taala ameyahalalisha.
Enyi Masahaba wangu! Tunahiji hasa katika wakati wake kamili. Mpangilio wa miezi ni kama ulivyokuwa wakati Allahu taala alipoiumba. Hakuna shaka kwamba zama zimerudi katika umbo na mpangilio wake wa siku ile Allahu taala alipoziumba.
“Ewe Allah! Uiongezee Nyumba hii heshima, utukufu, haiba na hadhi. Na uwaongezee heshima, haiba, taadhima na wema wale wanaoitukuza kwa hija na umra” Hadithi sharif
Enyi watu! Leo shetani amepoteza milele uwezo wa kuweka tena ushawishi na utawala wake katika ardhi zenu hizi. Lakini mkimfuata, nje ya mambo haya niliyoyafuta, katika mambo mnayoyaona madogo, hilo litamfurahisha. Jihadharini nayo pia ili kuilinda dini yenu!
Enyi watu! Nawausia mzichunge haki za wanawake na mumche Allahu taala katika jambo hili. Nyinyi mmewachukua wanawake kama amana ya Allahu taala; mmehalalisha heshima na usafi wao kwa kutoa ahadi kwa jina la Allahu taala. Nyinyi mna haki juu ya wanawake, nao wana haki juu yenu. Haki yenu juu ya wanawake ni kwamba wasiruhusu mtu yeyote msiyempenda kuvunja utukufu wa nyumba zenu. Wakimwingiza nyumbani kwenu mtu yeyote msiyemridhia, mnaweza kuwapiga kidogo ili kuwazuia. Na haki ya wanawake juu yenu ni kwamba muwapatie kwa njia ya halali kila aina ya chakula na mavazi yao. Enyi waumini! Nawaachia amana ambayo, maadamu mtaishika kwa nguvu, hamtapotea kamwe. Amana hiyo ni Kitabu cha Allahu taala, Quran tukufu. (Katika riwaya nyingine imeelezwa pia: “Sunna yangu” na “Ahl al-Bayt wangu”.)
Enyi waumini! Sikilizeni vizuri maneno yangu na myahifadhi vizuri! Mwislamu ni ndugu wa Mwislamu, na hivyo Waislamu wote ni ndugu. Si halali kwa mtu mwingine kuvunja haki yoyote iliyo ya ndugu yake katika dini, isipokuwa ikiwa yeye mwenyewe ameitoa kwa radhi ya moyo wake. Enyi Masahaba wangu! Msizidhulumu nafsi zenu (wenyewe). Nafsi zenu nazo zina haki juu yenu. Enyi watu! Allahu taala amempa kila mwenye haki haki yake (katika Quran tukufu). Hakuna haja ya wasia kwa mrithi. Mtoto ni wa yule ambaye amezaliwa kitandani mwake. Mzinifu hunyimwa haki hiyo. Asiye na asili anayedai nasaba kwa mtu asiyekuwa baba yake, au asiye na shukrani anayejinasibisha kwa mtu asiyekuwa bwana wake, apatwe na ghadhabu ya Allahu taala na laana ya malaika na ya Waislamu wote! Allah Mtukufu hapokei kutoka kwa watu kama hao toba wala ushahidi wa haki. Enyi watu! Mola wenu ni Mmoja. Na baba yenu ni mmoja; nyote ni watoto wa Adam. Na Adam ameumbwa kutokana na udongo. Aliye na thamani zaidi kati yenu mbele ya Allah ni yule mwenye taqwa zaidi. Mwarabu hana ubora wowote juu ya asiye Mwarabu. Ubora ni kwa taqwa tu. Hata kama mtumwa mweusi mwenye ulemavu atateuliwa kuwa kiongozi wenu, akiwaongoza kwa Kitabu cha Allah, msikilizeni na mtiini. Mkosaji hawezi kutuhumiwa kwa kosa jingine isipokuwa kosa lake mwenyewe. Baba hatuhumiwi kwa kosa la mwanawe, wala mwana kwa kosa la baba yake.
Enyi watu! Kuweni waangalifu! Mambo haya manne msiyafanye kamwe:
1. Msimshirikishe Allah na chochote.
2. Msiiue bila haki nafsi ambayo Allah ameiharamisha.
3. Msizini.
4. Msiibe.
Nimeamriwa kupigana jihadi na watu mpaka waseme: “La ilaha illallah, Muhammadun Rasulullah” (yaani mpaka wawe Waislamu). Wanaposema hivyo, huwa wameilinda damu yao na mali yao. Na hesabu yao iko kwa Allahu taala. Enyi watu! Kesho (akhera) mtaulizwa kuhusu mimi; mtasema nini? Masahaba watukufu wakasema: “Tunashuhudia kwamba umeifikisha dini ya Allahu taala, umetimiza wajibu Wako, na umetupa wasia na nasaha.” Ndipo Bwana wetu Mtume Mtukufu (sallallahu alayhi wasallam) aliinua kidole Chake kilichobarikiwa cha shahada, akakiteremsha kuelekea jamaa, akasema: “Shuhudia, ewe Mola wangu! Shuhudia, ewe Mola wangu! Shuhudia, ewe Mola wangu!”
Siku ile Mtume wetu mpendwa aliposoma Hotuba Yake ya Kuaga, iliteremka aya tukufu ya tatu ya Surat al-Maida, kwa maana: “Leo nimewakamilishia dini yenu. Nimetimiza neema Yangu juu yenu, na nimeridhika kuwapa Uislamu kuwa dini …” Bwana wetu Mtume alipowasomea Masahaba watukufu aya hii tukufu, Hadhrat Abu Bakr alianza kulia. Masahaba watukufu walipouliza sababu ya kulia kwake, alisema: “Aya hii tukufu inaonyesha kwamba kufariki kwa Rasulullah kumekaribia. Kwa hiyo nalia.”1
Baada ya hotuba alisimama kwa waqfa kwenye Jabal ar-Rahma. Sala ya magharibi hakuisali Arafat, bali aliiongoza Muzdalifa pamoja na sala ya isha. Usiku ule walilala Muzdalifa. Asubuhi iliyofuata alisimama kwa waqfa kwenye Mashar al-Haram. Siku ya kwanza ya Idi alitoka Muzdalifa kuelekea Mina. Njiani hakusimama katika bonde liitwalo Muhassir, kituo cha Ashab al-fil2, bali alipita. Alifika Mina. Hapa Yeye Mwenyewe alichinja ngamia 63 kati ya ngamia wa kafara, kisha akampa Hadhrat Ali kisu. Waliobaki aliwachinja Hadhrat Ali. Siku ya pili, ya tatu na ya nne ya Idi walitupa mawe kwenye jamarat (kumpiga shetani mawe), na siku ya kumi na nne ya Dhul-hijja, kabla ya sala ya alfajiri, walifika Baytullah wakafanya tawafu ya kuaga. Bwana wetu Rasulullah alikaa Makka siku kumi, akatimiza Hija Yake ya Kuaga na tawafu ya kuaga, kisha akarudi Madina. Alisali rakaa mbili katika Masjid an-Nabawi, kisha akaingia katika nyumba Yake tukufu (Hujrat as-Saada). Baada ya Hija ya Kuaga, Masahaba watukufu walirudi walikotoka, wakawasimulia watu wa huko yale ambayo Rasulullah aliyatangaza na kuyaamrisha.
Matukio mengine ya mwaka wa kumi wa Hijra
Tukio jingine la mwaka wa kumi wa Hijra ni kujitokeza kwa waongo waliodai utume. Mmoja wao alikuwa Aswad al-Ansi, aliyejitokeza Yemen. Kwa amri ya Mtume wetu mpendwa, Aswad al-Ansi aliuawa nyumbani kwake na Waislamu wa Yemen. (Mwingine alikuwa Musaylima al-Kadhdhab. Baada ya kufariki kwa Bwana wetu Mtume, Hadhrat Abu Bakr alituma jeshi dhidi ya Musaylima chini ya uongozi wa Khalid bin Walid. Musaylima aliuawa na Wahshi, radhiyallahu anhu.)3
“Leo nimewakamilishia dini yenu. Nimetimiza neema Yangu juu yenu, na nimeridhika kuwapa Uislamu kuwa dini” Al-Maida: 3
Ewe mfalme wa ulimwengu, ewe Sultani wa bahari na nchi kavu!
Ewe uliye bora kuliko malaika, Mtume wa mwisho asiye na mfano!
“Li maallahi waqtun” inaeleza hali Yako;
Wewe ni uhai kwa mwili, ladha kwa ulimi, sultani kwa moyo.
Ahmad, Muhammad, Mahmud – Allah anakusifu daima;
kwa jina Lako inakamilika La ilaha illallah.
Mpotevu haielewi wala haijui siri hii ya ndani!
Ar-Rahman ameliandika jina Lako pamoja na jina Lake.
Watumwa wanaokupenda huwa masultani, ewe mfalme wangu!
Keti juu ya kiti cha enzi cha moyo wangu, ewe mfalme wangu asiye na mfano!
Nakupenda sana, ingawa dhambi zangu ni nyingi!
Nimeamini kwamba wanaopenda hupata fungu la ukarimu Wako.
Nitawezaje kutokupenda, wakati Wewe ni roho katika mwili wangu,
kwa ajili Yako nimekuwepo, Wewe ni sababu ya uhai wangu.
Wewe ni damu katika mishipa yangu, uko karibu nami kuliko nafsi yangu;
Wewe ni mpendwa wa wapenzi na kipenzi cha roho zote.
Wewe ni dawa ya kila uchungu, Wewe ni shifaa ya kila roho,
wanja kwa macho, taji kwa kichwa, Wewe ni mng’ao wa nyoyo.
Wewe ni Habibullah, Wewe uko juu ya baraza la juu kabisa;
anayekujua hata kidogo hawezi kubisha mlango mwingine.
Mwongozaji wa mawalii, kiongozi wa wanazuoni,
kuja Kwako kumezifurahisha mbingu saba na ardhi.
Mtume wa mwisho wa Haki kwa wanadamu na majini!
Na abaki chini ya udongo yule asiye mtumwa mlangoni Pako!