KUTEKWA KWA MAKKA (FAT-HU MAKKA)

Ulikuwa mwaka wa nane wa Hijra. Mojawapo ya vifungu vya mkataba wa amani wa Hudaybiya kilisema: “Makabila ya Kiarabu yasiyo katika upande wowote kati ya pande hizi mbili yanaweza kuingia chini ya himaya ya upande wowote yanayoutaka; yako huru kujiunga na Waislamu au na washirikina.” Kwa mujibu wa hili, kabila la Khuzaa, lililokuwa mshirika wa Bwana wetu Mtume, lilisimama upande wa Waislamu, na kabila la Bani Bakr likasimama upande wa washirikina. Kabila la Khuzaa na Bani Bakr walikuwa maadui tangu zamani; kila walipopata nafasi walishambuliana. Kwa mujibu wa amani ya Hudaybiya, wao pia walikuwa wamesimamisha mashambulizi yao kwa muda. Lakini Bani Bakr waliweza kulifuata hili kwa miaka miwili tu. Mtu mmoja wa wana wa Bakr alighani shairi lililomtukana Mtume wetu mpendwa; kijana mmoja wa kabila la Khuzaa aliyelisikia hakuweza kuvumilia, akampasua kichwa. Wana wa Bakr waliitumia nafasi hii, wakalishambulia kabila la Khuzaa, ambalo kwa mujibu wa mkataba lilipaswa kuwa salama dhidi ya hatari yoyote. Washirikina wa Makuraishi waliwasaidia katika shambulio hili kwa kuwapa silaha na kwa kuwapelekea watu kwa siri, na waliua zaidi ya watu ishirini wa kabila la Khuzaa ndani ya Haram ash-Sharif. Wakati wa mapigano, baadhi ya Waislamu wa kabila la Khuzaa walimwomba Bwana wetu Mtume msaada. Katika mashambulizi haya ya usiku, kulikuwa na watu walioona kwamba miongoni mwa wana wa Bakr walikuwemo pia washirikina wa Makuraishi.

Usiku ule Mtume wetu mpendwa alikuwa Madina, nyumbani kwa mama yetu Hadhrat Maymuna. Alipoinuka kutawadha ili kusali, kwa idhini ya Allahu taala na kama muujiza, alisikia kwamba Waislamu wa Makka wanamwomba msaada. Akiwajibu, alisema: “Labbayk! (Naitikia wito wenu!)” Mama yetu Maymuna alipomwona Bwana wetu Mtume akizungumza hivyo ingawa hapakuwa na mtu yeyote kando Yake, aliuliza: “Ewe Mtume wa Allah! Je, kuna mtu pamoja Nawe?”

Mtume wetu mpendwa alimweleza tukio lililotokea Makka na kwamba Makuraishi walishiriki katika jambo hilo.

Washirikina wa Makuraishi, kwa kuwasaidia Bani Bakr na kulishambulia kabila la Khuzaa na kuwaua watu wake, walikuwa wamekwenda kinyume cha vifungu vya mkataba wa amani wa Hudaybiya. Hivyo walikuwa wameuvunja mkataba.

Mtume wetu mpendwa alipata habari hii papo hapo. Zaidi ya hayo, siku tatu baada ya tukio, Amr bin Salim wa kabila la Khuzaa alikuja pamoja na wapanda farasi arobaini, akamweleza Bwana wetu Mtume Mtukufu (sallallahu alayhi wasallam) yaliyotokea. Lakini kiongozi wa Makuraishi, Abu Sufyan, aliyekuwa wakati huo amekwenda Sham kwa biashara, hakuwa na habari ya tukio hili. Bwana wetu Habibullah akasema: “Nisipowasaidia wana wa Khuzaa, basi nami nisisaidiwe!” na akaamuru iandikwe barua. Katika barua hii iliyopelekwa kwa washirikina wa Makuraishi, Mtume wetu mpendwa alisema: “… Ama muache ushirikiano wenu na wana wa Bakr na mjiweke mbali nao, ama mlipe diya ya waliouawa miongoni mwa wana wa Khuzaa! Msipotekeleza mojawapo ya haya niliyoyasema, nawatangazia kwamba nitapigana nanyi!” Makuraishi hawakuweza kuielewa hata rehema hii. Walituma jibu: “Hatutavunja ushirikiano wetu, wala hatutalipa diya! Tunaweza kupigana tu.” Lakini walijuta mara elfu kwa kufanya hivyo, na kwa hofu wakaanza kumsubiri Abu Sufyan ili aufanye upya mkataba.

“(Enyi Waislamu wa Makka!) Labbayk! Naitikia wito wenu!” Hadithi sharif

Abu Sufyan aliporudi kutoka Sham, walimsimulia tukio hilo wakasema: “Hili ni jambo ambalo lazima lirekebishwe. Lisiporekebishwa, Muhammad atatufukuza kutoka Makka!” Abu Sufyan akasema: “Ingawa sikuwa na habari ya tukio hili, ni lazima niende haraka ili kuifanya upya amani na kuirefusha”, na mara moja akaanza safari kuelekea Madina.1 Kabla Abu Sufyan hajafika Madina, Mtume wetu mpendwa aliwajulisha Masahaba Wake watukufu kwamba atakuja, akasema: “Ninavyoelewa, Abu Sufyan anakuja ili kuifanya upya amani na kuurefusha muda wake. Lakini hatapata analolitaka, na atarudi kama alivyokuja!”

Abu Sufyan, ambaye alikuwa bado hajawa Mwislamu, alifika Madina al-Munawwara. Alikwenda nyumbani kwa binti yake Ummu Habiba (radhiyallahu anha), mama wa waumini na mke mtukufu wa Bwana wetu Mtume. Alitaka kuketi juu ya tandiko la Mtume wetu mpendwa. Mama yetu Hadhrat Ummu Habiba aliwahi kabla hajaketi, akaliondoa tandiko. Baba yake alihuzunika sana kwa hili, akaonyesha mshangao wake: “Ewe binti yangu! Unaninyima tandiko hili?” Ndipo mama wa waumini Hadhrat Ummu Habiba, aliyeyaweka mapenzi ya Rasulullah juu ya kila kitu, akamjibu baba yake: “Tandiko hili ni tandiko la Mtume wa Allahu taala. Washirikina hawawezi kuketi juu yake! Wewe ni mshirikina na najisi! Haikufai kabisa kuketi juu ya tandiko hili!”

Baba yake aliposema: “Ewe binti yangu! Tangu ulipoondoka nyumbani kwangu kuna kitu kimekupata!”, yeye akasema: “Alhamdulillah, Allahu taala amenijaalia Uislamu. Ama wewe bado unaabudu masanamu yaliyotengenezwa kwa mawe, yasiyosikia wala kuona! Ewe baba! Mtu kama wewe, mkubwa na mzee wa Makuraishi, inawezekanaje abaki mbali na Uislamu?” Baba yake alikasirika sana, akasema: “Unanidharau kiasi hiki na kunituhumu kwa ujinga! Basi niache vile ambavyo mababu zangu wamekuwa wakiviabudu kwa miaka mingi, niingie katika dini ya Muhammad?” Kwa maneno hayo akaondoka hapo.2

Kiongozi wa Makuraishi alikuja mbele ya Mtume wetu mpendwa akasema: “Nimekuja kuufanya upya mkataba wa amani wa Hudaybiya na kuurefusha muda wake. Haya, tuufanye upya mkataba huu ulio kati yetu kwa maandishi!” Bwana wetu Habib-i akram (Kipenzi Mtukufu) (sallallahu alayhi wasallam) akasema: “Sisi hatufanyi jambo lolote lililo kinyume cha mkataba wa amani wa Hudaybiya, wala hatuubadilishi!” Ingawa kiongozi wa Makuraishi alirudia tena na tena: “Tuubadilishe mkataba! Tuufanye upya!”, Mtume wetu mpendwa hakumpa jibu lolote. Kiongozi wa Makuraishi alipoona kwamba juhudi zake zote hazikuzaa matunda, alirudi Makka akawaeleza washirikina hali ilivyokuwa. Wao walimlaumu wakisema: “Kumbe umerudi bila kufanya chochote?” Sasa hawakubaki na jambo jingine la kufanya isipokuwa kusubiri.

Anayekimbilia Masjid al-Haram

Abu Sufyan alipoondoka Madina, Mtume wetu mpendwa aliazimia kuiteka Makka, kwa sababu Makuraishi hawakuitimiza ahadi yao na walikuwa wameuvunja mkataba. Lakini alilificha jambo hili kwa siri kubwa kabisa: alitaka kuipokea Makka bila kuwapa washirikina nafasi ya kujiandaa na bila damu kumwagika ndani ya Haram ash-Sharif. Huu ulikuwa mpango wa kivita. Hii ni kwa sababu, Makka itakapotekwa, ni nani ajuaye ni wangapi watapata heshima ya kuwa Waislamu! Jambo hili alimjulisha Hadhrat Abu Bakr na wachache kati ya wakubwa wa Masahaba Wake. Aliwaamuru Masahaba Wake wajiandae kwa safari, lakini hakuwajulisha watakwenda wapi. Masahaba watukufu walianza kujiandaa kwa jihadi. Zaidi ya hayo, Bwana wetu Mtume alipeleka habari kwa makabila ya Kiislamu ya jirani: Aslam, Ashja, Juhayna, Husayn, Ghifar, Muzayna, Sulaym, Damra na wana wa Khuzaa. Katika habari hiyo ilisemwa: “Wale wanaomwamini Allahu taala na Siku ya Akhera, wawe Madina mwanzoni mwa Ramadhani tukufu.” Hivyo walialikwa kushiriki katika vita.

Kama hatua ya tahadhari, Bwana wetu Habibullah (sallallahu alayhi wasallam) alimpa Hadhrat Umar jukumu la kuzilinda njia zinazoelekea Makka na kukata mawasiliano. Hadhrat Umar mara moja aliweka walinzi kwenye njia za milimani, kwenye vipito na kwenye njia panda nyingine, akawaamuru: “Kila anayetaka kwenda Makka mtamrudisha!”

Ili jambo hili lifanyike kwa siri, Mtume wetu mpendwa alikuwa akimwomba Allahu taala, akisema: “Ewe Mola wangu! Mpaka tutakapowafikia ghafla katika nchi yao, wazuie wapelelezi na wajumbe wa Makuraishi, uwafanye wasione wala wasisikie. Watuone na watusikie ghafla!”

Ili kutoa picha kwamba jeshi litaelekea kwa washirikina wa kaskazini au kwa Wabizanti, Bwana wetu Mtume alimtuma Hadhrat Abu Qatada pamoja na kikosi cha askari kuelekea kaskazini, upande wa bonde la Idham. Wakati huo huo Mtume wetu mpendwa, kama muujiza, alijulisha habari ya barua iliyotumwa ili kuwajulisha washirikina wa Makka maandalizi yaliyokuwa yakifanyika Madina. Alimtuma Hadhrat Ali, akaikamatisha barua hiyo.

Kufikia siku ya pili ya mwezi wa Ramadhani, msaada ulikuwa umewasili kutoka makabila ya jirani, na wote wakakusanyika kambini kando ya kisima cha Abu Inaba. Idadi ya Masahaba watukufu ilifika elfu kumi na mbili. Kati yao elfu nne walikuwa Ansari, mia saba Muhajirun, na waliobaki walikuwa Waislamu wa makabila ya jirani.3

Mtume wetu mpendwa alimwacha Hadhrat Abdullah bin Ummu Maktum kuwa naibu Wake Madina.4 Hadhrat Zubayr bin Awwam alimtuma mbele kama kikosi cha upelelezi, akiwa kiongozi wa kikosi cha wapanda farasi mia mbili. Siku ya kumi ya Ramadhani tukufu ya mwaka wa nane wa Hijra, siku ya Jumatano, Bwana wa walimwengu alitoka Madina kwa jina la Allahu taala. Alikuwa kiongozi wa jeshi Lake kubwa la watu elfu kumi na mbili ambao nyoyo zao zilikuwa zimejaa mapenzi ya Allahu taala na Mtume Wake. Walikuwa wakienda Makka, nchi yao ambayo miaka minane kabla walilazimishwa kuihama kwa mateso na dhuluma. Walikuwa wakienda kuisafisha Kaaba tukufu kutokana na masanamu, iliyokuwa imegeuzwa kuwa nyumba ya masanamu …

Walikuwa wakienda kuwaonyesha haki, uadilifu na rehema washirikina ambao hawakutaka kwa namna yoyote kuacha ukaidi wao … Walikuwa wakienda kuieneza dini ya Allahu taala na kuwa sababu ya watu wa huko kuokoka na adhabu ya milele ya Jahannam. Ewe Mola wangu! Ilikuwa rehema kubwa iliyoje! Jeshi la Uislamu lilipofika Dhul-Hulayfa, lilikutana na Hadhrat Abbas, ami wa Bwana wetu Mtume, aliyekuwa akihama kutoka Makka pamoja na familia yake. Mtume wetu mpendwa alifurahi sana kwamba ami Yake amekuja, akamfurahisha kwa kusema: “Ewe Abbas! Kama mimi nilivyo wa mwisho wa Mitume, wewe ni wa mwisho wa Muhajirun.” Mizigo ya Hadhrat Abbas aliituma Madina. Hadhrat Abbas alibaki pamoja na Bwana wetu Mtume, akashiriki katika kutekwa kwa Makka.5 Bwana wetu Mtume Mtukufu (sallallahu alayhi wasallam) alipofika Qudayd, karibu na Makka, aliwapanga Masahaba Wake watukufu katika mpangilio wa vita. Kila kabila alilipa bendera zake peke yake, akazikabidhi kwa mbeba bendera wa kila kabila. Bendera za Muhajirun zilibebwa na Hadhrat Ali, Zubayr bin Awwam na Saad bin Abi Waqqas (radhiyallahu anhum). Ansari walikuwa na wabeba bendera kumi na wawili, Ashja na Sulaym kila moja mbeba bendera mmoja, Muzayna watatu, Aslam wawili, wana wa Khuzaa watatu, na Juhayna wabeba bendera wanne.6 Siku kumi zilikuwa zimepita tangu walipoondoka Madina. Jioni walikuwa wameikaribia sana Makka, na wakati wa sala ya isha wakafika Marr az-Zahran. Bwana wetu Mtume aliwaamuru Masahaba Wake wasimame hapo. Zaidi ya hayo, alimpa Hadhrat Umar jukumu la kuhakikisha kwamba kila mujahidi anawasha moto.7 Mioto zaidi ya elfu kumi ilipowaka ghafla, Makka ilizama katika mwanga. Washirikina wa Makka, wasiokuwa na habari ya chochote, walipigwa na butwaa. Walimpa Abu Sufyan jukumu la kujua kinachoendelea. Yeye alichukua watu kadhaa, akalikaribia jeshi la Uislamu kwa kujificha. Wakati huo Mtume wetu mpendwa aliwaambia baadhi ya Masahaba Wake: “Mwangalieni Abu Sufyan. Kwa hakika mtampata!” Kadiri Makuraishi walivyosonga mbele, ndivyo mshangao wao ulivyozidi, na wakaingiwa na kitisho. Askari wengi walioje walikuwa wamekusanyika kuizunguka Makka, na mioto mingi iliyoje walikuwa wameiwasha! Wakizungumza hayo, walifika mahali paitwapo Arak.

“Ewe Mola wangu! Mpaka tutakapowafikia ghafla katika nchi yao, wazuie wapelelezi na wajumbe wa Makuraishi, uwafanye wasione wala wasisikie. Watuone na watusikie ghafla!” Hadithi sharif

Wakati huo huo Bwana wetu Mtume akasema: “Abu Sufyan sasa yuko Arak.” Hadhrat Abbas naye mara moja alielekea Arak, akisema moyoni mwake: “Lazima nimpate mtu huko nimtume Makka ili awajulishe kwamba jeshi la Uislamu linawajia, na watu wa Makka waje kwa Rasulullah alaihis-salaam kuomba amani kabla vita havijaanza.” Alipokuwa akimtafuta mtu wa kufanya hivyo, alimtambua Abu Sufyan kwa sauti yake, akaita: “Ewe Aba Hanzala!” Abu Sufyan naye alimtambua akasema: “Ewe Abul-Fadl! Kumbe ni wewe! Baba yangu na mama yangu wawe fidia yako!” Kisha wakaanza kwenda pamoja kuelekea kambi ya Uislamu …

Njiani Abu Sufyan alimuuliza Hadhrat Abbas: “Habari zikoje?” Yeye akasema: “Ewe Abu Sufyan! Ole wako! Mtume alaihis-salaam anawajia na jeshi ambalo hamwezi kulikabili. Naapa, hali ya Makuraishi itakuwa mbaya. Ole wao kwa yatakayowapata!” Abu Sufyan na waliokuwa pamoja naye, kwa matumaini makubwa, walipita katikati ya mujahidina wakafika mbele ya Mtume wetu mpendwa (sallallahu alayhi wasallam). Sultani wa Ulimwengu aliwapokea vizuri. Aliuliza habari za watu wa Makka. Baada ya kuzungumza nao mpaka usiku sana, aliwaita kwenye Uislamu. Hakim bin Hizam na Budayl mara moja walitamka Kalimat ash-shahada wakawa Waislamu (radhiyallahu anhuma). Lakini Abu Sufyan aliendelea kusita. Ilipofika asubuhi, Mtume wetu mpendwa, bahari ya rehema, alisema: “Ewe Abu Sufyan! Ole wako! Je, bado haujafika wakati wa wewe kujua kwamba hakuna mungu isipokuwa Allahu taala?” Yeye akasema: “Baba yangu na mama yangu wawe fidia Yako! Hakuna anayekushinda kwa upole, kwa utukufu na kwa kuchunga haki za jamaa. Baada ya mateso yote tuliyokutendea, Wewe bado unatuita kwenye njia ya hidaya (uongofu). Wewe ni mkarimu kweli kweli! Nimeamini kwamba hakuna mungu isipokuwa Allah … Kama angekuwepo mungu mwingine, angenifaa. Na Wewe ni Mtume wa Allah.” Hivyo akapata heshima ya kuwa miongoni mwa Masahaba watukufu, radhiyallahu anhu.8

Hadhrat Abbas akasema: “Ewe Mtume wa Allah! Je, utampa Abu Sufyan kitu ambacho kitampatia heshima mbele ya watu wa Makka?” Bwana wetu Mtume alikubali hilo akasema: “Atakayeingia nyumbani kwa Abu Sufyan na kukimbilia humo, amepewa amani, na ataokoka na kuuawa.” Hadhrat Abu Sufyan aliomba: “Ewe Mtume wa Allah! Je, unaweza kupanua kidogo zaidi?” Ndipo Bwana wetu Mtume akasema: “Atakayeingia Masjid al-Haram na kukimbilia humo, amepewa amani! Atakayefunga mlango wake na kukaa nyumbani kwake, amepewa amani.” Bwana wetu Mtume Mtukufu (sallallahu alayhi wasallam), ili Abu Sufyan aone haiba na wingi wa jeshi la Uislamu na awasimulie washirikina wa Makka, alimwambia Hadhrat Abbas: “Mpeleke kwenye kipito cha mlima, mahali bonde linapobana na farasi hupita kwa kusongamana, ili aone fahari ya Waislamu, jeshi la Allahu taala.”

Ilikuwa lazima Abu Sufyan aone, ili awasimulie washirikina mandhari aliyoishuhudia na asiwepo atakayepinga … Hivyo damu isingemwagika ndani ya Haram ash-Sharif … Hadhrat Abbas alipokuwa akienda na Abu Sufyan kwenye kipito cha mlima, mujahidina waliingia katika mpangilio wa vita. Kila kabila, likiwa limezikunjua bendera zake, lilianza kupita katika kipito. Kila mmoja alikuwa amevaa deraya na kubeba silaha. Kila kikundi kilipokuwa kikipita, kilisema takbira. Hadhrat Abu Sufyan alikuwa akiuliza: “Hawa ni akina nani?”, na Hadhrat Abbas akijibu: “Hawa ni wana wa Sulaym! Kamanda wao ni Khalid bin Walid!” “Hawa ni wana wa Ghifar!” “Hawa ni wana wa Kaab!” Sauti za “Allahu akbar! Allahu akbar!” zilijaza ardhi na mbingu, na wingi wa mujahidina na mng’ao wa silaha vilipofusha macho. Yule ambaye Hadhrat Abu Sufyan alitamani zaidi kumwona alikuwa Bwana wetu Fakhr-i alam (sallallahu alayhi wasallam). Alikuwa na hamu kubwa ya kuona kupita kwa askari waliomzunguka, na alikisia kwamba watakuwa tofauti na wengine. Kwa sababu hiyo hakuweza kujizuia kuuliza mara kwa mara: “Je, hiki ni kikosi cha Rasulullah?” Mwishowe Sultani wa Mitume, Bwana wa walimwengu, alitokea juu ya ngamia Wake Qaswa, akiwa kama jua, akieneza nuru. Waliomzunguka walikuwa Muhajirun na Ansari. Kila mmoja wao, kutoka kichwani hadi miguuni, alikuwa amevaa deraya za Daudi na amejifunga panga za Kihindi, na walikuwa wamepanda farasi na ngamia wa asili bora.

Hadhrat Abu Sufyan alipowaona, aliuliza kwa hamu: “Ewe Abbas, hawa ni akina nani?” Yeye akasema: “Aliye katikati ni Mtume alaihis-salaam. Waliomzunguka ni Ansari na Muhajirun wanaowaka kwa shauku ya kufa mashahidi!” Mtume wetu mpendwa (sallallahu alayhi wasallam), alipokuwa akipita karibu nao, alimwambia Hadhrat Abu Sufyan: “Leo ni siku ambayo Allahu taala ataitukuza heshima ya Kaaba. Leo ni siku ambayo Baytullah itafunikwa kwa kifuniko chake! Leo ni siku ya rehema … Leo ni siku ambayo Allahu taala atawapa Makuraishi heshima (kwa Uislamu).”

Hadhrat Abu Sufyan alikuwa ameona aliyopaswa kuona, na kusikia aliyopaswa kusikia. Akasema: “Nimeuona ufalme wa Kaisari na wa Kisra pia. Lakini sijawahi kuona ufalme wenye fahari kama huu. Sijawahi kamwe kukutana na jeshi na jamaa kama la leo. Hakuna mtu awezaye kulikabili jeshi kama hili. Hakuna awezaye kuwashinda”, akashika njia ya kuelekea Makka …

“Atakayeingia nyumbani kwa Abu Sufyan na kukimbilia humo, amepewa amani, na ataokoka na kuuawa … Atakayeingia Masjid al-Haram na kukimbilia humo, amepewa amani! Atakayefunga mlango wake na kukaa nyumbani kwake, amepewa amani” Hadithi sharif

Abu Sufyan alifika Makka, na baada ya kuwatangazia washirikina waliokuwa wakimsubiri kwa hamu kwamba amekuwa Mwislamu, akasema: “Enyi jamaa ya Makuraishi! Muhammad alaihis-salaam amefika karibu nanyi na jeshi kubwa kiasi kwamba hamwezi kulistahimili. Msijidanganye bure. Kuweni Waislamu ili mwokoke. Nimeona msiyoyaona nyinyi. Nimeona mashujaa, farasi na silaha zisizohesabika. Hakuna mtu awezaye kuwashinda. Atakayeingia nyumbani kwa Abu Sufyan amepewa amani, na ameokoka na kuuawa. Atakayekimbilia Baytullah amepewa amani. Atakayeingia nyumbani kwake na kufunga mlango wake, naye pia amepewa amani.”9

Ndipo baadhi ya washirikina wakaidi kabisa walimpinga Hadhrat Abu Sufyan na kumtukana. Hata walianza kujiandaa haraka ili kulikabili jeshi la Uislamu. Lakini idadi yao ilikuwa ndogo sana. Wengine hawakuwajali, wakakimbilia majumbani mwao. Baadhi yao walikimbilia Masjid al-Haram.

Bwana wetu Sarwar-i alam (sallallahu alayhi wasallam) na Masahaba watukufu (radhiyallahu anhum) walifika katika bonde la Dhi Tuwa wakakusanyika hapo. Bwana wa walimwengu, baada ya kuwatazama Masahaba Wake watukufu kwa macho Yake yaliyobarikiwa, alikumbuka Hijra Yake, jinsi alivyoondoka Makka miaka minane iliyopita. Alikumbuka jinsi wakati huo washirikina walivyoizunguka nyumba Yake tukufu, jinsi alivyotoka akisoma aya tukufu za Surat Yasin, jinsi alivyoingia pamoja na Hadhrat Abu Bakr katika pango la Thawr bila kuonekana na mtu yeyote, na jinsi, kabla ya kuvuka mipaka ya Makka, alivyoitazama kwa mara ya mwisho akasema:

“(Ewe Makka!) Wallahi, najua kwamba wewe ni mahali bora kuliko mahali pote alipopaumba Allahu taala. Wewe ndiye unayependwa zaidi mbele ya Mola wangu na mbele yangu. Kama nisingetolewa kwako kwa nguvu, nisingekuacha kamwe.” Alikumbuka jinsi, katika huzuni Yake hiyo, Jibril alaihis-salaam alivyosoma aya tukufu ya 85 ya Surat al-Qasas akaufariji moyo Wake uliobarikiwa na akampa bishara kwamba atarudi Makka al-Mukarrama, na jinsi alivyowashinda maadui huko Badr, Uhud, Handaki, Khaybar na Muta akiwa na kikundi kidogo cha Masahaba Wake. Sasa Masahaba Wake elfu kumi na mbili walikuwa wamemzunguka kama vipepeo wanavyozunguka mshumaa, wakisubiri amri Yake ya kuingia Makka. Bwana wetu Sarwar-i alam, akiwa amejaa hisia za ndani kabisa za shukrani, alimhimidi Allahu taala aliyemjaalia yote haya. Kwa unyenyekevu aliinamisha kichwa Chake. Bwana wetu Fakhr-i kainat aliwagawa Masahaba Wake mashujaa katika vikundi vinne. Alimteua Hadhrat Khalid bin Walid kuwa kamanda wa ubavu wa kulia, Hadhrat Zubayr bin Awwam kuwa kamanda wa ubavu wa kushoto, Hadhrat Abu Ubayda bin Jarrah kuwa kiongozi wa askari wa miguu, na Hadhrat Saad bin Ubada kuwa kiongozi wa kikundi kingine. Hadhrat Khalid alipaswa kuingia Makka kutoka kusini, kumwadhibu kila mshirikina atakayepinga, kisha kujiunga na Bwana wetu Fakhr-i kainat juu ya kilima cha Safa. Hadhrat Zubayr alipaswa kuingia Makka kutoka kaskazini, kusimika bendera yake mahali paitwapo Hajun, na kumsubiri Bwana wetu Sarwar-i alam. Hadhrat Saad bin Ubada alipaswa kusonga mbele kutoka magharibi.10

“Leo ni siku ambayo Allahu taala ataitukuza heshima ya Kaaba. Leo ni siku ambayo Baytullah itafunikwa kwa kifuniko chake! Leo ni siku ya rehema … Leo ni siku ambayo Allahu taala atawapa Makuraishi heshima (kwa Uislamu)” Hadithi sharif

Bwana wetu Mtume Mtukufu aliwaambia makamanda Wake: “Msiposhambuliwa, kamwe msipigane na mtu yeyote. Msimuue mtu yeyote.” Lakini yeyote kati ya wale waliotajwa majina yao angekamatwa, alipaswa kukatwa kichwa, hata kama angejificha chini ya kifuniko cha Kaaba.11

Haki imekuja, batili imetoweka

Ikrima bin Abi Jahl, Safwan bin Umayya na Suhayl bin Amr, pamoja na baadhi ya watu wa Bani Bakr na Bani Harith, walipopata habari kwamba Hadhrat Khalid bin Walid anakuja, waliziba njia wakaanza kusubiri. Wa kwanza kati ya mujahidina kuanza kusonga alikuwa Hadhrat Khalid bin Walid. Walipofika kwenye miteremko ya mlima Khandama, upande wa kusini wa Makka, aliona kwamba washirikina wakaidi wa Makuraishi wanawamiminia mishale. Mujahidina wawili walikufa mashahidi: mmoja alikuwa Kurz bin Jabir, na mwingine Habash bin Ashar. Hadhrat Khalid aliwaamuru askari wake waliokuwa katika mpangilio wa vita: “Watakaoachwa bila kuuawa ni wale tu walioshindwa na wanaokimbia”, na wakashambulia mbele. Kwa kufumba na kufumbua waliwarudisha nyuma washirikina na kusonga mbele hadi Masjid al-Haram. Wakati wa mapigano washirikina sabini waliuawa.12 Baadhi ya washirikina walikimbilia vilele vya milima, na wengine majumbani mwao.

Kutekwa kwa Makka al-Mukarrama

Masahaba watukufu walioingia Makka takatifu kutoka pande nyingine hawakukutana na upinzani wowote. Watano kati ya wale walioamriwa kuuawa walikamatwa, na adhabu yao ikatekelezwa papo hapo. Wengine walikimbia kutoka Makka. Siku ya ishirini ya Ramadhani, siku ya Alhamisi, mujahidina walikuwa wakiingia Makka wimbi baada ya wimbi, kwa msisimko mkubwa, huku takbira “Allahu akbar! Allahu akbar!” zikivuma. Bwana wetu Sarwar-i alam (sallallahu alayhi wasallam), akiwa juu ya ngamia Wake Qaswa na Usama bin Zayd akiwa amepanda nyuma Yake, aliingia kwa unyenyekevu mkubwa Makka takatifu, mji alimozaliwa. Alikuwa akimhimidi Allahu taala aliyemwonyesha siku hizi, na akisoma Surat al-Fath, iliyotoa bishara ya kutekwa kwa Makka.

Bwana wetu Fakhr-i kainat, kwa furaha kubwa, katikati ya Masahaba Wake washindi, alielekea Kaaba al-Muazzama. Akiwa na Hadhrat Abu Bakr upande Wake wa kulia na Hadhrat Usayd bin Hudayr upande wa kushoto, aliikaribia Kaaba al-Muazzama. Baada ya kulizuru Hajar al-Aswad, alisema talbiya na takbira. Masahaba walimfuata, na mbingu za Makka al-Mukarrama zikaanza kuvuma kwa sauti za “Allahu akbar! Allahu akbar!” Mbele ya mandhari hii tukufu Waislamu walikuwa wakitoa machozi ya furaha, na washirikina waliokimbilia Haram ash-Sharif au kujifungia majumbani mwao walikuwa wakisubiri kwa hofu.

Kisha Bwana wa walimwengu na Masahaba Wake watukufu walianza tawafu kuizunguka Kaaba. Baada ya kumaliza mzunguko wa saba, Mtume wetu mpendwa alishuka kutoka kwenye ngamia Wake, akasali rakaa mbili kwenye Maqam Ibrahim. Kisha alikunywa maji ya Zamzam ambayo Hadhrat Abbas aliyachota kutoka kisimani. Alipenda kutawadha kwa maji ya Zamzam. Bwana wetu Fakhr-i kainat alipokuwa akitawadha, Masahaba watukufu walianza kugombania hewani maji ya udhu yaliyogusa mwili uliobarikiwa wa Mtume wetu mpendwa, kabla hayajaanguka chini. Washirikina walipoona hali hii walishangaa, wakasema: “Katika maisha yetu hatujawahi kuona wala kusikia mtawala kama huyu.” Bwana wetu Sarwar-i alam (sallallahu alayhi wasallam) alitaka masanamu yote yaliyotengenezwa kwa mawe na mbao yaliyoizunguka Kaaba yavunjwe. Akisoma aya tukufu yenye maana: “Haki inapokuja, batili hutoweka; batili daima ni yenye kutoweka”13, alinyoosha kuelekea masanamu fimbo iliyokuwa mkononi Mwake. Kila sanamu lililoguswa na fimbo lilianguka kifudifudi, moja baada ya jingine. Masanamu mia tatu na sitini yaliangushwa chini.14 Ulipoingia wakati wa sala ya adhuhuri, Bwana wetu Mtume Mtukufu alimwamuru Hadhrat Bilal aadhini adhana ya Muhammad (adhan al-Muhammadi) kwenye Kaaba. Yeye mara moja aliitekeleza kazi hii takatifu. Adhana ilipokuwa ikiadhiniwa, furaha isiyo na mipaka ilijaa katika nyoyo za waumini, na washirikina walikuwa wakiteseka kwa uchungu na huzuni kubwa.15

Mtume wetu mpendwa aliomba ufunguo wa Kaaba. Akaletewa. Baada ya kuamuru picha zilizokuwa ndani na masanamu yote yaliyovunjwa yaondolewe, aliingia ndani ya Kaaba.

Pamoja Naye walikuwa Hadhrat Usama bin Zayd, Hadhrat Bilal na Hadhrat Uthman bin Talha. Ndani, Mtume wetu mpendwa, akiwa ameupa mlango mgongo, alisali rakaa mbili. Katika kila pembe alisema takbira na kuomba dua. Hadhrat Khalid bin Walid alikuwa amesimama mbele ya mlango, akijitahidi kuwazuia watu wasisongamane hapo.

“Haki inapokuja, batili hutoweka; batili daima ni yenye kutoweka” al-Isra: 81

Sultani wa Ulimwengu alikuwa ameshika kwa mikono Yake miwili iliyobarikiwa mbawa mbili za mlango wa Kaaba. Makuraishi wote walikuwa wamejaa ndani ya Masjid al-Haram, wakimtazama Mtume wetu mpendwa kwa matumaini yaliyochanganyika na hofu. Hii ni kwa sababu walikuwa wamemtukana, wamejaribu kumpiga na wamekusudia kumuua! Masahaba Wake walikuwa wamewatesa kwa kila namna ya mateso. Walikuwa wamewafunga kamba shingoni na kuwaburuta. Walikuwa wamewatupa motoni na kujaribu kuwachoma. Walikuwa wamewawekea vifuani mawe yenye joto kali na kuwatesa mpaka wazimie. Walikuwa wamewachoma miilini mwao kwa vyuma vilivyotiwa motoni. Kwa miaka mitatu walikuwa wamewafungia katika mtaa mmoja wakiwa na njaa na kiu, na kuwanyima kila kitu. Walikuwa wamewafunga miguu kwa ngamia, wakawaswaga ngamia pande tofauti, na hivyo kuwararua vipande vipande. Zaidi ya yote, walikuwa wamewafukuza kutoka nchi yao. Kana kwamba hayo hayatoshi, walipigana nao mara nyingi ili kuwaangamiza kabisa. Lakini pamoja na yote hayo, walikuwa na matumaini, kwa sababu mbele yao alikuwepo bahari ya rehema aliyetumwa kuwa rehema kwa walimwengu. Baada ya kuwatazama kwa muda, Mtume wetu mpendwa aliuliza: “Enyi jamaa ya Makuraishi! Mnadhani sasa nitawafanyia nini?” Wao wakasema: “Tunataraji kheri kutoka Kwako, tunataraji kheri, kwa sababu Wewe ni ndugu mkarimu, na ni mtoto wa ndugu yetu mkarimu na mwema. Umetushinda. Tunataraji wema kutoka Kwako.” Bwana wetu Mtume Mtukufu (sallallahu alayhi wasallam) aliwatabasamia akasema: “Hali yangu na hali yenu itakuwa kama alivyowaambia Yusuf (alaihis-salaam) ndugu Zake. Kama Yeye, nami nasema: ’Leo sitawahoji tena kwa yale mliyoyafanya (sitawasuta kwa makosa yenu). Allahu taala awasamehe.’16 Nendeni. Nyinyi ni huru, mmeachiliwa.”

Rehema hii kubwa ililainisha nyoyo ngumu, na ikageuza chuki kuwa mapenzi. Bwana wa walimwengu alipowaita kwenye Uislamu, walikusanyika ili kuwa Waislamu.

Mtume wetu mpendwa alipanda juu ya kilima cha Safa, mahali alipowatangazia Makuraishi utume Wake kwa mara ya kwanza na kuwaita kwenye Uislamu. Hapo tena alipokea baia (kiapo cha utii) ya watu wote wa Makka – wakubwa kwa wadogo, wanawake kwa wanaume. Hivyo Makuraishi walipata heshima ya kuwa Waislamu na kujiunga na Masahaba watukufu. Baada ya wanaume kutoa ahadi, wanawake nao walitoa ahadi juu ya mambo fulani.17 Miongoni mwa mambo hayo yalikuwa: kutomshirikisha Allahu taala na chochote, kutomwasi Bwana wetu Mtume, kutoiba, kulinda usafi na heshima yao (iffa), kutozusha buhtani (uzushi) na kutowaua watoto wa kike. Wanawake waliokuwa mbele ya Rasulullah (sallallahu alayhi wasallam) waliyakubali yote hayo, wakaahidi kwa maneno tu. Rasulullah (sallallahu alayhi wasallam) aliwaombea kheri na akaomba msamaha kwa ajili yao.

Hadhrat Hind (radhiyallahu anha), mke wa Abu Sufyan na mama wa Hadhrat Muawiya (radhiyallahu anhuma), alikuwa miongoni mwao, na hata alikuwa kiongozi wao. Katika baia hii ya wanawake (baia an-nisa) yeye ndiye aliyezungumza kwa niaba ya wanawake. (Kwa sababu ya ahadi yake hii na kwa kuipata dua hii ya istighfari, inatarajiwa sana kwamba amefaulu. Pia Mwislamu yeyote mwanamke anayeyakubali masharti haya na kuyafuata huhesabiwa kuwa ameingia katika ahadi hii, na hunufaika na dua hii.) Wote waliokuwa Waislamu waliyavunja masanamu yote yaliyokuwa majumbani mwao. Vikosi vya askari vilitumwa kwa makabila ya jirani, na masanamu yaliyokuwa huko nayo yaliangushwa chini. Hivyo, kwa kuja kwa haki, batili ilingolewa kwa mizizi yake.

Waliohukumiwa

Tangu siku za mwanzo za Uislamu hadi mwaka wa nane wa Hijra, walikuwepo watu waliohukumiwa kuuawa kwa sababu ya makosa mbalimbali. Rasulullah (sallallahu alayhi wasallam) aliyataja majina yao (wanaume kumi na mmoja na wanawake sita) akaamuru: “Watu hawa waueni popote mtakapowaona.” Wanaume waliohukumiwa walikuwa Ikrima bin Abi Jahl, Wahshi bin Harb al-Habashi, Abdullah bin Abi Sarh, Habbar bin Aswad, Safwan bin Umayya, Kaab bin Zuhayr, Abdullah bin Zibari, Abduluzza bin Khatal, Huwayrith bin Muadh, Maqis bin Sababa na Harith bin Tula. Wanawake walikuwa Hind binti Utba, Qarita, Qarite, kijakazi mwingine wa Ibn Hanzala, Sara, kijakazi wa Bani Abdulmuttalib, na Ummu Saad.

Waliopata rehema

Hind binti Utba: Miongoni mwa wanawake waliokuwa Waislamu alikuwemo pia Hind, mke wa Hadhrat Abu Sufyan, ambaye jina lake lilikuwa katika orodha ya watakaouawa. Lakini Mtume wetu mpendwa, rehema kwa walimwengu, alikuwa amemsamehe yeye pia. Yeye alikuwa akiwaudhi na kuwatesa Waislamu. Yaliyofanyiwa Hadhrat Hamza na mashahidi wengine wa Uhud yalifanyika kwa uchochezi wake. Siku ya kutekwa kwa Makka, Bwana wetu Fakhr-i alam (sallallahu alayhi wasallam) alipanda juu ya kilima cha Safa akaketi. Hadhrat Umar al-Faruq aliketi chini Yake. Watu walikuja, kwanza wanaume kisha wanawake, wakawa Waislamu mmoja baada ya mwingine. Miongoni mwa wanawake walikuwemo Ummu Hani, dada wa Hadhrat Ali, na Hind, mama wa Hadhrat Muawiya. Hind alitoa baia yake kwa Rasulullah. Alifanya ahadi na Rasulullah kwa niaba ya wanawake. Akapata dua ya kheri.

Ikrima bin Abi Jahl: Alikuwa mwana wa Abu Jahl. Alikuwa miongoni mwa wanaume waliopata rehema. Siku ya kutekwa kwa Makka alimuua Sahaba mmoja, naye Sahaba huyo akafa shahidi; kisha Ikrima akakimbilia Yemen. Habari hii ilipomfikia Rasulullah, alitabasamu. Masahaba walipouliza sababu, alisema: “Ikrima na shahidi aliyemuua wanatembea Peponi wakiwa wameshikana mikono.” Mkewe, Ummu Hakim binti Harith bin Hisham, alikuwa amesilimu katika baia an-nisa, akamwomba Rasulullah amani kwa ajili ya Ikrima. Ikrima alirudi Makka pamoja na Ummu Hakim, akaenda mbele ya Rasulullah akaomba msamaha. Rasulullah aliinua mikono akamwombea msamaha. Ikrima (radhiyallahu anhu), baada ya kuamini, alifanya juhudi na bidii kubwa. Akawa mmoja wa mashujaa wa Masahaba watukufu. Alipigana jihadi Oman na Yemen, na akafa shahidi katika Vita vya Yarmuk.

Wahshi bin Harb al-Habashi: Alikuwa amemuua Hadhrat Hamza (radhiyallahu anhu) katika Vita vya Uhud. Waislamu walitamani sana kumuua. Huko Uhud, Rasulullah alikuwa amewaapiza makafiri kadhaa. Alipoulizwa kwa nini hamlaani Wahshi, alisema: “Usiku wa Miraji niliwaona Hamza na Wahshi pamoja, wameshikana mikono, wakiingia Peponi.” Siku ya kutekwa kwa Makka Wahshi alikimbia. Alijuta, akaja pamoja na watu wa Taif kwenye msikiti wa Madina akatoa salamu. Rasulullah aliitikia salamu yake. Aliamini akapata msamaha. Lakini aliamriwa aende upande wa Yamama. Aliona haya sana mbele ya Rasulullah, akaishi akiwa ameinamisha kichwa. Hakurudi tena Madina. Alipoamini akawa safi kabisa. Akawa juu kuliko mawalii wote.

“Hali yangu na hali yenu itakuwa kama alivyowaambia Yusuf (alaihis-salaam) ndugu Zake. Kama Yeye, nami nasema: ‘Leo sitawahoji tena kwa yale mliyoyafanya. Allahu taala awasamehe’ (Surat Yusuf: 92). Nendeni. Nyinyi ni huru, mmeachiliwa” Hadithi sharif

Katika mwaka wa kumi na moja wa Hijra, huko Yamama kulitokea vita vikali sana dhidi ya walioritadi. Askari elfu ishirini wa jeshi la Musaylima na elfu mbili wa askari wa Hadhrat Khalid bin Walid waliuawa. Mwanzoni Waislamu walirudishwa nyuma. Kisha Hadhrat Wahshi alishambulia kishujaa, akamuua Musaylima al-Kadhdhab (Mwongo) kwa mkuki ule ule aliomuua nao Hadhrat Hamza.18 Waislamu walipoona hivyo walishambulia, na ushindi ukapatikana. Hivyo ikadhihirika kwamba kitendo cha Rasulullah cha kumpeleka Wahshi upande wa Yamama wakati ule kilikuwa muujiza mkubwa. Alishiriki pia katika Vita vya Yarmuk katika mwaka wa kumi na mbili wa Hijra, na akaonyesha ushujaa mkubwa dhidi ya Warumi. Aliweka makazi Hims, na akafariki huko katika zama za Hadhrat Uthman.

Alikubali udhuru wa wakosaji kwa msamaha na wema,
alikuwa mwenye tabia tukufu, mwenye huruma na rehema – chemchemi ile ya ukarimu.
Hakupenda utajiri, alipenda ufukara na akaufanya fahari,
aliwafanya maskini kuwa ndugu Zake – chemchemi ile ya ukarimu.
Alitia viraka nguo Zake, hata akavaa viatu vya mbao,
aliwatembelea wagonjwa wote na kuwapa nafuu – chemchemi ile ya ukarimu.
Yeye mwenyewe aliwahudumia watu wa nyumbani Kwake kwa furaha,
aliyafanya mazito yote kuwa mepesi – chemchemi ile ya ukarimu.
Hata kama angealikwa kwa mkate wa shayiri na supu ya dengu tu,
aliukubali mwaliko akawa mgeni – chemchemi ile ya ukarimu.
Mara alipanda ngamia, mara farasi, mara nyumbu au punda,
na mara nyingine Sultani alitembea bila viatu – chemchemi ile ya ukarimu.