VITA VYA HUNAYN
Hunayn ni bonde lililo kati ya Makka na Taif. Vita hivi pia huitwa Vita vya Hawazin. Bwana wetu Sarwar-i alam (sallallahu alayhi wasallam) alipotoka Madina kwa nia ya kuiteka Makka, makabila mawili makubwa yaliyokaa kandokando ya Makka, Hawazin na Thaqif, yalianza kujiandaa kwa vita, yakidhani kwamba Waislamu watawashambulia wao. Walipojua kwamba Bwana wa walimwengu amekuja kuiteka Makka, walitulia kidogo, lakini kwa wazo kwamba “baada ya Makuraishi, kwa hakika zamu itakuwa yetu”, waliharakisha maandalizi yao. Zaidi ya hayo, walisema: “Tunaapa kwamba Waislamu bado hawajakutana na kaumu inayojua kupigana vizuri. Kabla Yeye hajatushambulia, tumshambulie sisi, tumwonyeshe vita ni nini!” Chini ya uongozi wa mkuu wa Hawazin, Malik bin Awf, walianza kusonga na jeshi lenye nguvu sana la watu elfu ishirini. Ili kuongeza ujasiri wa askari wao na wasikimbie wanapoona ugumu, walichukua pamoja nao mali zao zote za thamani, wanawake na watoto wao.
Habari hii ilisikika Makka baada ya muda mfupi. Bwana wetu Fakhr-i kainat, ili kujua kama habari ni ya kweli, alimtuma Abdullah bin Abi Hadrad kwa kabila la Hawazin. Hadhrat Abdullah alibadilisha mavazi na sura yake akaingia katikati ya adui. Baada ya kujua mawazo yao na namna wanavyopanga kutenda, mara moja alimjulisha Mtume wetu mpendwa hali ilivyo.
Bwana wetu Mtume Mtukufu mara moja aliwakusanya Masahaba Wake watukufu. Alimteua Hadhrat Attab bin Asid, aliyekuwa na umri wa miaka ishirini, kuwa liwali wa Makka, kisha akaanza safari kwa haraka. Akiwa na jeshi Lake la watu elfu kumi na mbili, alitaka kuyavamia ghafla makabila ya washirikina ya Hawazin na Thaqif katika kambi zao. Bendera ya mujahidina ilibebwa na Hadhrat Ali,1 na kamanda wa vikosi vya mbele alikuwa Hadhrat Khalid bin Walid.2 Bwana wa walimwengu alikuwa amevaa kofia ya chuma na deraya mbili moja juu ya nyingine, na alikuwa amepanda nyumbu Wake aitwaye Duldul. Siku ya kumi na moja ya mwezi wa Shawwal walifika katika bonde la Hunayn. Usiku huo Bwana wetu Sarwar-i alam alilikagua jeshi Lake na kulipanga katika mpangilio wa vita. Baada ya kuongoza sala ya alfajiri, alianza kusonga.
Kamanda wa washirikina, akitumia giza la usiku, alikuwa amelipanga jeshi lake kwenye miteremko miwili ya bonde la Hunayn na kuweka mtego wa kuvizia. Hadhrat Khalid bin Walid, aliyekuwa akitangulia mbele na vikosi vyake, bila kujua habari ya kuviziwa, aliendesha farasi wake kuelekea kipito. Giza hafifu la alfajiri liliwazuia kumwona adui. Ghafla maelfu ya mishale yakaanza kunyesha juu ya mujahidina. Ili kujiokoa na mvua hii ya mishale isiyotarajiwa, mujahidina walilazimika kurudi nyuma.
“Inshaallah kesho wao (Hawazin na Thaqif) watakuwa ngawira kwa Waislamu” Hadithi sharif
Vita vya Hunayn
Saa ile ambayo mawalii na Mitume watabaki wameduwaa,
na wote kwa hofu watapiga kelele: “Nafsi yangu, nafsi yangu!”,
na hali ya waasi itakuwa mbaya kwa kukata tamaa,
uwanja utakuwa Wako tena, kwa idhini ya shafaa.
Wewe ni Ahmad, Mahmud na Muhammad, ewe Bwana wangu,
Wewe ni sultani tuliyethibitishiwa na Haki, ewe Bwana wangu.
Shaykh Ghalib
Kurudi huku kwa haraka kulivuruga mpangilio wa askari waliokuwa wakija nyuma. Walipogeuka nao ili kurudi nyuma, vikosi vya adui vya watu elfu ishirini vilianza kumiminika bondeni kama mafuriko. Mtume wetu mpendwa peke Yake alisonga mbele kuelekea washirikina waliokuwa wakishambulia. Ni Hadhrat Abbas, Hadhrat Abu Bakr na Masahaba mashujaa wapatao mia moja tu walioyaweka maisha yao hatarini wakamfikia Bwana wetu Mtume Mtukufu. Waliifanya miili yao kuwa ngao kwa ajili ya Mtume wetu mpendwa. Hadhrat Abbas alishika hatamu ya nyumbu, na Hadhrat Sufyan bin Harith akashika rikabu, wakijaribu kupunguza kasi yake na kumzuia Bwana wetu Rasulullah asiingie katikati ya vikosi vya adui. Bwana wa walimwengu, akihuzunika kwamba dini ya Allahu taala inaweza kutoweka, alisema: “Ewe Abbas! Waite ukisema: ‘Enyi watu wa Madina! Enyi Masahaba mliotoa baia chini ya mti wa Samura!’”
Hadhrat Abbas alikuwa mwenye umbo kubwa na haiba. Alipopiga kelele, sauti yake ilisikika mbali sana. Kwa nguvu zake zote aliita: “Enyi watu wa Madina! Enyi Masahaba mliompa ahadi Mtume wetu chini ya mti wa Samura! Msitawanyike! Kusanyikeni hapa!” Masahaba watukufu waliosikia hivyo walitaka kurudi. Lakini wanyama wao walikuwa wameshtuka kupita kiasi, kiasi kwamba hawakuweza kugeuka. Mwishowe walilazimika kuchukua deraya zao, panga zao na mikuki yao na kujitupa chini kutoka kwenye wanyama wao. Kwa haraka walimfikia Bwana wetu Rasulullah, wakaingia katika mapigano makali sana na adui. Sauti za “Allahu akbar! Allahu akbar!” zilitikisa ardhi na mbingu, na zikamtia adui hofu na kitisho. Masahaba walioonyesha ushujaa mkubwa sana huko Badr, Uhud, Handaki na Khaybar, hasa Hadhrat Ali, Abu Dujana na Zubayr bin Awwam, walikuwa wakipigana tena na tena, wakiwaangusha maadui na kuwarudisha nyuma.
Bwana wa walimwengu alikuwa akifuatilia mapigano haya waliyokuwa wakiyapigana Masahaba Wake kwa roho na mwili, na kutoka katika midomo Yake iliyobarikiwa ilisikika dua: “Ewe Allah! Tuteremshie msaada Wako. Hakika Wewe hutaki wao watushinde.” Mtume wetu mpendwa, huku akimwomba Allahu taala, alichukua kiganja cha mchanga kutoka ardhini, akakirusha kwa washirikina akisema: “Nyuso zao ziwe nyeusi!” Kwa muujiza wa Mtume wetu mpendwa, hakubaki hata askari mmoja wa adui ambaye macho yake hayakujaa mchanga. Malaika nao walikuja kusaidia. Bwana wetu Mtume akasema: “Naapa kwa Allahu taala, wameshindwa.” Safu za washirikina zilianza kuvunjika; wakageuka wakakimbia. Kila walipogeuka waliwaona Masahaba watukufu wakiwafuata nyuma, na wakakimbia kwa kasi yao yote, wakiwaacha wake zao, watoto wao na mali walizozileta uwanjani. Baadhi ya waliokimbia walikimbilia ngome ya Taif.3 Wengine walikwenda Nakhla na Awtas. Uwanjani waliacha wafu sabini, mateka elfu sita na mali isiyo na hesabu.
Katika vita hivi, kwa idhini ya Allahu taala na kwa himma (msaada wa kiroho) na baraka ya Rasulullah (sallallahu alayhi wasallam), ushindi tena ulikuwa wa Waislamu. Watu wanne walikufa mashahidi, na baadhi ya Masahaba walijeruhiwa. Mtume wetu mpendwa, aliposikia kwamba Hadhrat Khalid bin Walid naye amejeruhiwa, alikwenda kwake, na alipolipapasa jeraha lake kwa mikono Yake iliyobarikiwa, jeraha lilipona papo hapo.
Sariyya ya Awtas
Washirikina wa Hawazin, baada ya kushindwa vibaya katika Vita vya Hunayn, walikusanyika Awtas. Rasulullah alituma kikosi kuelekea Awtas chini ya uongozi wa Abu Amir, ami wa Abu Musa al-Ashari. Huko Awtas kulitokea tena mapigano makali. Abu Amir alikufa shahidi. Hadhrat Abu Musa al-Ashari alishika nafasi yake, akamshinda adui na kumkimbiza.4 Mujahidina walirudi wakiwa na mateka wengi na ngawira nyingi.
“Ewe Abbas! Waite ukisema: ‘Enyi watu wa Madina! Enyi Masahaba mliotoa baia chini ya mti wa Samura!’” Hadithi sharif
Miongoni mwa mateka alikuwemo Shayma, dada wa kunyonya wa Rasulullah. Alisema: “Mimi ni dada wa kunyonya wa Mtume wenu.” Hawakumwamini. Walimpandisha juu ya ngamia wakampeleka mbele ya Rasulullah. Shayma alisimulia kwa kina kumbukumbu nyingi za siku za utotoni. Mtume alaihis-salaam alitandika ridaa Yake (joho) ardhini, akamketisha dada Yake wa kunyonya juu yake. Yeye mwenyewe pia aliketi akalia sana.5 Aliuliza habari za Bibi Halima na baba yake Shayma. Yeye akasema: “Wamekwisha kufariki zamani.” Kwa sababu ya heshima na ukarimu alioupata, aliamini.6 Mtume alaihis-salaam akasema: “Ukipenda, baki pamoja nasi.7 Hapa utahudumiwa kwa kila namna. Ukipenda, tutakupeleka mahali unapotaka kwenda.” Kwa mujibu wa hadithi sharif “Kuipenda nchi ni sehemu ya imani”, Shayma alitaka kurudi nchini kwake. Ndipo Rasulullah (sallallahu alayhi wasallam) alimpeleka nchini kwake pamoja na zawadi: kijakazi, watumwa watatu, na ngamia na kondoo kadhaa.
Vita vya Taif
Sultani wa Ulimwengu (sallallahu alayhi wasallam) alitaka pia kumshambulia adui aliyekimbia kutoka Hunayn kwenda Taif, na kupata matokeo ya mwisho. Kamanda wao Malik bin Awf alikuwa miongoni mwa waliokimbilia Taif. Ngome hii iliyokuwa karibu na Makka ilikuwa mojawapo ya ngome za mwisho, lakini zenye nguvu zaidi, za ukafiri (kufr). Kabla ya Hijra Bwana wetu Mtume alikuwa amekwenda Taif akawanasihi kwa mwezi mmoja. Lakini watu wa Taif walimtendea Bwana wa walimwengu mateso na dhuluma zisizowahi kuonekana. Hata waliijeruhi miguu Yake iliyobarikiwa mpaka ikatoka damu. Huko Bwana wetu, pamoja na Hadhrat Zayd bin Haritha, aliishi siku zenye huzuni na uchungu zaidi katika maisha Yake.
Katika mwezi wa Shawwal wa mwaka wa nane wa Hijra, Mtume wetu mpendwa aliacha ngawira ya Vita vya Hunayn huko Jirana, akaelekea Taif. Alimtuma Hadhrat Khalid bin Walid mbele.8 Yeye mwenyewe pamoja na Masahaba Wake watukufu walifuata nyuma wakafika mbele ya Taif. Kabila la Thaqif lilikuwa limehifadhi mapema chakula kingi ndani ya ngome yao imara. Walipowaona Masahaba watukufu wanakuja, walifunga milango wakaanza kujihami. Mujahidina waliothubutu kuikaribia ngome walijibiwa kwa mishale. Na vita viliendelea kwa namna hii. Watu wa Taif hawakuthubutu kwa namna yoyote kutoka nje ya ngome na kupigana uwanjani ana kwa ana.
Baadhi ya Masahaba watukufu walipendekeza mawe yarushwe ndani ya ngome kwa manjaniki. Bwana wetu Mtume aliona inafaa, akaamuru zitengenezwe manjaniki ziitwazo dabbaba. Kwa hizo aliamuru washirikina warushiwe mawe, akaendelea kuizingira ngome. Masahaba watukufu walijitahidi kwa roho na mwili kuiteka ngome haraka iwezekanavyo. Lakini uimara mkubwa wa ngome ulizuia kutekwa kwake. Katika muda huo Masahaba kumi na wawili walifikia daraja ya kufa shahidi. Abu Sufyan bin Harb, alipokuwa akipigana kishujaa, alitolewa jicho moja.9
Rasulullah (sallallahu alayhi wasallam) akasema: “Ewe Aba Sufyan! Unapenda lipi? Ukipenda, nitaomba dua na jicho lako litarudi mahali pake. Ukipenda, Allahu taala atakupa jicho Peponi.” Abu Sufyan akasema: “Ewe Mtume wa Allah! Napenda nipewe jicho Peponi”, akalitupa chini jicho lililokuwa katika kiganja chake.10 Usiku mmoja, karibu na siku ya ishirini ya mzingiro, Bwana wetu Mtume Mtukufu (sallallahu alayhi wasallam) aliona katika ndoto kwamba bakuli lililojaa siagi aliloletewa kama zawadi limedonolewa na jogoo na kumwagika chini. Aliifasiri ndoto hiyo kwamba Taif haitatekwa mwaka huu, akaondoa mzingiro.
Miaka minane kabla ya hapo, malaika alipomwambia Mtume wetu mpendwa, bahari ya rehema, kuhusu watu wa Taif waliomtesa wakati ule: “Ukiniruhusu, nitaiangusha milima hii juu ya vichwa vyao”, Yeye alijibu: “Mimi nimetumwa kuwa rehema kwa walimwengu. Kitu pekee ninachotaka ni kwamba Allahu taala atoe kutoka katika migongo ya washirikina hawa kizazi kitakachomwabudu Haki taala bila kumshirikisha na chochote.” Sasa pia alionyesha rehema akaomba: “Ewe Mola wangu! Waonyeshe watu wa Thaqif njia iliyonyooka! Walete kwetu.”
Bwana wetu Habib-i akram (Kipenzi Mtukufu), pamoja na Masahaba Wake, aliondoka Taif, na katika wiki ya kwanza ya mwezi wa Dhul-qaada alifika Jirana, ambako mateka na ngawira zilizopatikana Hunayn zilikuwa zimekusanywa. Mbali na mateka elfu sita, zilipatikana ngawira za wanyama wakubwa zaidi ya elfu ishirini, wanyama wadogo zaidi ya elfu arobaini, na mapambo yasiyo na hesabu. Aliamuru hayo yote yagawanywe kwa mujahidina wenye haki ya kuyapata. Wakati huo ilijulikana kwamba ujumbe kutoka kabila la Hawazin unaomba kupokelewa. Mtume wetu mpendwa aliwapokea. Ujumbe ulipojulisha kwamba kabila zima la Hawazin limesilimu, Bwana wa walimwengu alifurahi sana. Mara moja aliwaacha huru mateka waliokuwa fungu Lake, akawarudisha. Masahaba watukufu nao walimfuata Mtume wetu mpendwa wakafanya vivyo hivyo. Tendo moja tu la rehema la Bwana wetu Rasulullah likawa sababu ya mateka elfu sita kupata uhuru wao kwa mara moja. Habari hii ilipomfikia Malik bin Awf, mkuu wa kabila la Hawazin aliyekuwa amekimbilia Taif, naye alikuja akawa Mwislamu, na Bwana wetu Mtume akammiminia zawadi.11 Hapakubaki tena kazi ya kufanya huko. Baada ya kukaa huko siku kumi na tatu, Bwana wetu Rasulullah, usiku mmoja wa kuamkia Jumatano, aliingia katika ihram kwa nia ya umra. Kama siku zote, Sultani wa Ulimwengu alifika Makka pamoja na Masahaba Wake kwa ushindi. Aliizunguka Kaaba al-Muazzama kwa tawafu akatimiza umra Yake. Alimteua Attab bin Asid kuwa liwali wa Makka, na pia akamkabidhi wadhifa wa kiongozi wa hija (amir al-hajj).12
“Kuipenda nchi ni sehemu ya imani” Hadithi sharif