BARUA ZA MWALIKO
Barua zilizopelekwa kwa watawala
Baada ya kurudi kutoka Hudaybiya, Nabiyy-i muhtaram (sallallahu alayhi wasallam) alitamani Uislamu uenee duniani kote, ili watu waokoke na adhabu ya Jahannam na wafikie furaha ya kweli, kwa kuwa Yeye alitumwa kuwa rehema kwa walimwengu wote. Kwa hiyo aliazimia kutuma wajumbe kwa watawala wa nchi za jirani na kuwaita kwenye Uislamu. Mwishoni mwa mwezi wa Dhul-hijja wa mwaka wa sita wa Hijra na mwanzoni mwa mwezi wa Muharram wa mwaka wa saba, alimtuma Amr bin Umayya (radhiyallahu anhu) kwa mtawala wa Uhabeshi, Dihya al-Kalbi (radhiyallahu anhu) kwa mtawala wa Warumi, na Hatib bin Abi Baltaa (radhiyallahu anhu) kwa mtawala wa Misri. Kwa kazi hiyo hiyo alimtuma pia Abdullah bin Hudhafa (radhiyallahu anhu) kwa mtawala wa Uajemi, Shuja bin Wahb (radhiyallahu anhu) kwa Ghassan, Salit bin Amr (radhiyallahu anhu) kwa Yamama, na Ala bin Hadrami (radhiyallahu anhu) kwa amiri wa Bahrain, Mundhir bin Sawa.1 Wajumbe hawa walikuwa wateule wa Masahaba watukufu – wenye sura nzuri zaidi na maneno mazuri zaidi. Kwa kila mtawala iliandikwa barua yake peke yake ya kumwita kwenye Uislamu. Chini ya barua hizo Mtume wetu mpendwa alipiga muhuri wa pete Yake ya fedha; kwenye kito cha pete hiyo yalichongwa maneno “Muhammad, Rasul, Allah” katika mistari mitatu kutoka chini kwenda juu. Kwa muujiza wa Bwana wetu Mtume, wajumbe waliopaswa kwenda kwa watawala waliamka asubuhi wakiwa tayari wanajua lugha za nchi walizokuwa wakielekea.2
Barua kwa Najashi Ashama
Hadhrat Amr bin Umayya, aliyetakiwa kwenda Uhabeshi, alipaswa pia kumwomba Najashi Ashama awapeleke Madina Masahaba watukufu waliokuwa wamehamia huko hapo awali. Bwana wetu Rasulullah alikuwa amempelekea Najashi barua mbili. Amr bin Umayya alifika Uhabeshi upesi na akaingia mbele ya mfalme Najashi Ashama. Kwanza alimkabidhi barua ya kwanza. Najashi alishuka kutoka kwenye kiti chake cha enzi, akaipokea barua kwa heshima kubwa mno na kwa mapenzi. Aliibusu, akaipangusa usoni na machoni pake, kisha akaifungua na kuamuru isomwe kwa sauti: “Bismillahirrahmanirrahim! Kutoka kwa Muhammad alaihis-salaam, Mtume wa Allahu taala, kwa mfalme wa Uhabeshi Najashi Ashama! Amani iwe juu ya wale wanaofuata uongofu!
“Ewe mfalme! Ninakuita umwamini Allahu taala, asiye na mfano wala mshirika, umwabudu Yeye na unifuate mimi, na uamini yale ambayo Allahu taala ameniteremshia, kwa sababu mimi ni Mtume wa Allahu taala niliyeamrishwa kuyafikisha haya” Mtume wetu mpendwa Muhammad alaihis-salaam
Mojawapo ya barua ambazo Bwana wetu Rasulullah
sallallahu alayhi wasallam aliwapelekea watawala
Katika muhuri ulio kwenye kona ya chini kushoto ya barua, maneno “Muhammad, Rasul, Allah” yameandikwa katika mistari mitatu kutoka chini kwenda juu. Muhuri huu, uliochongwa kwenye kito cha pete ya fedha, ulipigwa chini ya kila barua ya mwaliko iliyotumwa. Rasulullah sallallahu alayhi wasallam aliitumia pete hii kama muhuri wa dola mpaka alipohamia akhera. Baadaye ikawa muhuri wa Hadhrat Abu Bakr, kisha wa Hadhrat Umar, na wa tatu wa Hadhrat Uthman katika zama za ukhalifa wao. Hadhrat Uthman aliweza kuitumia miezi sita tu. Siku moja pete iliteleza kutoka kidoleni mwa Khalifa ikaanguka ndani ya Kisima cha Aris. Ingawa ilitafutwa kila mahali, haikupatikana kamwe.
Ewe mfalme! Nakutakia salama, na ninamhimidi Allahu taala kwa neema alizokujaalia. Hakuna mungu ila Yeye. Yeye ni al-Malik (mwenye mamlaka juu ya ulimwengu wote ni Yeye peke Yake). Ni al-Quddus (aliyetakasika na kila aibu na kila kasoro). Ni as-Salam (anayewaweka waja Wake salama na kila hatari). Ni al-Mumin (anayetoa amani na usalama). Ni al-Muhaymin (anayeangalia na kulinda kila kitu).
Nashuhudia kwamba Isa (alaihis-salaam) ni roho na neno la Allahu taala, alilolitia ndani ya Maryam, aliyekuwa safi kabisa, mwenye staha na aliyejitenga kabisa na kila namna ya maisha ya dunia. Hivyo akashika mimba ya Isa. Allahu taala alimuumba Isa kwa uwezo Wake kama alivyomuumba Adam.
Ewe mfalme! Ninakuita umwamini Allahu taala, asiye na mfano wala mshirika, umwabudu Yeye na unifuate mimi, na uamini yale ambayo Allahu taala ameniteremshia, kwa sababu mimi ni Mtume wa Allahu taala niliyeamrishwa kuyafikisha haya. Sasa nimekwisha kukufikishia yaliyo lazima kwako, na nimekupa nasaha itakayokuletea furaha ya dunia na ya akhera. Ipokee nasaha yangu! Salamu (amani) iwe juu ya wale walioongoka na kuifikia njia iliyonyooka.”
Mfalme Ashama, aliyesikiliza barua ya Bwana wetu Mtume Mtukufu (sallallahu alayhi wasallam) kwa adabu kubwa na unyenyekevu, papo hapo alitamka shahada na akawa Mwislamu:
“Ashhadu an la ilaha illallah wa ashhadu anna Muhammadan abduhu wa rasuluhu.” Kisha akasema: “Naapa, Yeye ndiye Mtume ambaye Watu wa Kitabu – Wayahudi na Wakristo – walikuwa wakimsubiri, na ambaye Mitume waliotangulia walitoa bishara ya kuja Kwake. Kama ningekuwa na uwezo wa kwenda Kwake, kwa hakika ningekwenda na ningepata heshima ya kumtumikia!” Aliiweka barua kwa heshima ndani ya sanduku zuri na akasema: “Maadamu barua hizi zipo hapa, kheri na baraka hazitaondoka Uhabeshi.”3 Najashi Ashama aliyasoma kwa heshima maagizo yaliyoelezwa katika barua ya pili, na kwa amri ya Mtume (amr-i nabawi) akafunga ndoa kati ya mama yetu Ummu Habiba, mke mtukufu wa Mtume wetu mpendwa, na Mtume Mtukufu. Baada ya kumkirimu yeye na Masahaba watukufu waliokuwa huko kwa muda wa miezi miwili hivi, aliwapandisha merikebu na kuwapeleka Madina pamoja na zawadi nyingi. Katika barua aliyoituma pamoja nao alieleza kwamba ameamini.
Barua kwa Mfalme wa Warumi Heraklius
Hadhrat Dihya al-Kalbi alipewa jukumu la kumwita mfalme wa Warumi kwenye Uislamu. Alipaswa kumkabidhi barua Harith, mtawala wa Ghassan aliyekuwa Busra, naye angeipeleka kwa mfalme wa Warumi Heraklius. Hadhrat Dihya, aliyeipokea barua ya mwaliko ya Bwana wetu Mtume (sallallahu alayhi wasallam) kwa heshima kubwa, alifika Busra upesi. Alionana na Harith na akamweleza habari. Harith alimpa Dihya mwenzi – Adiyy bin Hatim, ambaye wakati huo alikuwa bado hajawa Mwislamu – na akawapeleka kwa Heraklius, aliyekuwa wakati huo huko Quds (Yerusalemu). Wawili hao walifika Quds pamoja na wakaanza kutafuta njia ya kuonana na mfalme. Watu wa mfalme walimwambia Hadhrat Dihya: “Utakapoingia mbele ya Kaisari, utatembea ukiwa umeinamisha kichwa, na utakapomkaribia utaanguka chini na kusujudu. Maadamu hajakuruhusu kuinuka kutoka kwenye sijda, kamwe usiinue kichwa chako kutoka ardhini.” Maneno haya yalimwia mazito Hadhrat Dihya, naye akawajibu: “Sisi Waislamu hatumsujudii yeyote isipokuwa Allahu taala. Tena, binadamu kumsujudia binadamu ni kinyume cha maumbile yake.” Ndipo watu wa Kaisari wakasema: “Basi Kaisari kamwe hataipokea barua uliyoileta, na atakufukuza mbele yake.” Hadhrat Dihya akasema: “Mtume wetu Muhammad alaihis-salaam haruhusu mtu yeyote amsujudie; hata kumwinamia kidogo haruhusu. Anayetaka kuonana Naye, hata akiwa mtumwa, humjali. Humpokea, husikiliza shida yake, humwondolea dhiki yake na kumfariji moyo. Kwa sababu hii, wote wanaomfuata ni watu huru na wenye heshima.”
“Naapa, Yeye ndiye Mtume ambaye Watu wa Kitabu – Wayahudi na Wakristo – walikuwa wakimsubiri, na ambaye Mitume waliotangulia walitoa bishara ya kuja Kwake” Najashi Ashama (rahmatullahi alaih)
Mmoja wa wale waliosikia maneno haya akasema: “Kwa kuwa hutamsujudia Kaisari, basi nitakuonyesha njia nyingine ili uweze kutimiza kazi uliyopewa. Mbele ya kasri kuna mahali ambapo Kaisari hupumzika. Kila siku baada ya adhuhuri hutoka kwenda kwenye uwanja huo na kutembea huko. Pale kuna minbar. Ikiwa juu yake kuna kitu chochote kilichoandikwa, kwanza hukichukua na kukisoma, kisha ndipo hupumzika. Nenda sasa, iweke barua juu ya minbar hiyo na usubiri nje. Atakapoiona barua atakuita. Hapo ndipo utakapotimiza kazi yako.”
Ndipo Hadhrat Dihya akaiweka barua mahali alipoambiwa. Heraklius aliichukua barua na akaomba mkalimani anayejua Kiarabu. Mkalimani akaanza kuisoma barua ya Bwana wetu Rasulullah alaihis-salaam. Juu kabisa ya barua kuliandikwa: **“Bismillahirrahmanirrahim! Kutoka kwa Muhammad** (alaihis-salaam), Mtume wa Allahu taala, kwa Herakl, mkuu wa Warumi.” Yannaq, mtoto wa ndugu wa Heraklius, alikasirika sana kwamba barua imeanza hivyo, akampiga mkalimani ngumi kali kifuani. Kwa nguvu ya ngumi hiyo mkalimani alianguka chini, na barua iliyobarikiwa ikaanguka kutoka mkononi mwake. Heraklius alipomuuliza Yannaq: “Kwa nini umefanya hivi?”, yeye akajibu: “Huioni barua hii? Ameanza barua kwa jina Lake Mwenyewe kabla ya jina lako, wala hakusema kwamba wewe ni mfalme, bali ameandika ‘kwa Herakl, mkuu wa Warumi’. Kwa nini hakuandika ‘kwa mfalme wa Warumi’, na kwa nini hakuanza kwa jina lako? Barua Yake haipaswi kusomwa leo.”
Ndipo Heraklius akasema: “Wallahi, wewe ama ni mpumbavu sana, ama ni mwendawazimu kabisa. Sikujua kwamba uko hivi. Unataka kuichana barua na kuitupa kabla mimi sijaangalia kilichomo ndani yake? Naapa kwa uhai wangu: ikiwa Yeye ni Mtume wa Allah kama asemavyo, ana haki ya kuandika jina Lake kabla ya jina langu katika barua Yake na kunitaja kuwa mkuu wa Warumi. Mimi ni bwana wao tu, si mfalme wao.” Kisha akamfukuza Yannaq mbele yake. Baadaye alimwita mtu aitwaye Uskuf, aliyekuwa mjuzi kuliko Wakristo wote, kiongozi wao na mshauri wake mwenyewe. Akaamuru aisome barua. Katika sehemu iliyofuata ya barua iliandikwa: “Amani iwe juu ya wale wanaofuata uongofu wa Allahu taala na kuifikia njia iliyonyooka!” Kisha: “(Ewe mkuu wa Warumi!) Ninakuita kwenye Uislamu. Ukubali Uislamu ili upate salama. Kuwa Mwislamu ili Allahu taala akupe ujira mara mbili. Ukikataa, dhambi ya Wakristo wote itakuwa juu yako. (Ewe Mtume Wangu!) Sema: ’Enyi (Wayahudi na Wakristo mlio) Watu wa Kitabu! Njooni kwenye neno lililo sawa kati yetu: kwamba hatutamwabudu chochote isipokuwa Allahu taala, wala hatutamshirikisha na chochote, wala yeyote kati yetu hatamfanya mwingine kuwa Mola na muumba badala ya Allahu taala. Wakikataa hili, semeni: Shuhudieni kwamba sisi ni Waislamu wa kweli.’”4
Barua ya Bwana wetu Mtume Mtukufu (sallallahu alayhi wasallam) ilipokuwa ikisomwa, matone ya jasho yalikuwa yakitiririka kutoka kipajini mwa Heraklius. Barua ilipomalizika, akasema: “Tangu zama za Sulayman alaihis-salaam sijawahi kuona barua inayoanza kwa ‘Bismillahirrahmanirrahim’.” Heraklius alipomuuliza Uskuf maoni yake kuhusu jambo hili, yeye akajibu:
“Wallahi, Yeye ndiye Mtume ambaye Musa na Isa (alaihimas-salaam) walitupa bishara ya kuja Kwake. Kwa kweli tulikuwa tukimsubiri aje.”
Heraklius akauliza: “Unanishauri nifanye nini katika jambo hili, unaona nini kuwa sawa?” Uskuf akajibu: “Naona ni sawa umfuate Yeye.” Heraklius akasema: “Ninalijua vizuri sana hilo unalolisema. Lakini sina nguvu ya kumfuata na kuwa Mwislamu, kwa sababu ufalme wangu utaondoka, na pia wataniua.” Kisha akawaita Hadhrat Dihya na Adiyy bin Hatim. Adiyy akasema: “Ewe mfalme! Mtu huyu aliye kando yangu, ambaye ni mmoja wa Waarabu wenye mbuzi, kondoo na ngamia, anasimulia tukio la ajabu lililotokea katika nchi yake.” Heraklius alipouliza: “Ni tukio gani hilo katika nchi yenu?”, Hadhrat Dihya akasema: “Kati yetu amejitokeza mtu mmoja. Ametangaza kwamba Yeye ni Mtume. Sehemu ya watu wanamfuata, na sehemu nyingine wanampinga. Kati ya wanaomwamini na wasiomwamini kunatokea mapigano.”
Baada ya hapo Heraklius alianza kuchunguza habari za Bwana wetu Mtume. Alimwamuru liwali wa Sham amtafutie mtu wa ukoo mmoja na Bwana wetu Mtume Mtukufu. Wakati huo huo alimwandikia barua rafiki yake, mwanazuoni aliyeishi Roma na aliyejua Kiebrania, akamuuliza kuhusu jambo hili. Kutoka kwa rafiki yake wa Roma ikaja barua iliyoeleza kwamba mtu aliyemtaja ni Mtume wa zama za mwisho. Liwali wa Sham naye alikutana na msafara wa Makuraishi uliokuwa ukienda kwa biashara. Miongoni mwao alikuwemo Abu Sufyan, kiongozi wa Makuraishi, ambaye wakati huo alikuwa bado hajawa Mwislamu. Abu Sufyan anasimulia: “Tulipokuwa Gaza, liwali wa Heraklius wa Sham alitujia kana kwamba anataka kutushambulia, akauliza: ‘Je, nyinyi ni wa kaumu ya mtu yule aliye Hijaz?’ Tukasema: ‘Ndiyo.’ Akasema: ‘Haya! Mtakwenda pamoja nasi kwa mfalme.’” Aliwapeleka Abu Sufyan na wenzake Sham. Liwali wa Sham akawaleta Abu Sufyan na wenzake mbele ya Heraklius. Wakati huo Heraklius alikuwa Quds, katika Bayt al-Maqdis. Alikuwa ameketi pamoja na waziri wake, amevaa taji lake kichwani. Hapo Heraklius aliwapokea Abu Sufyan na Wamakka thelathini hivi waliokuwa pamoja naye.
Akamwita mkalimani, akawauliza: “Ni nani kati yenu aliye karibu zaidi kwa nasaba na mtu yule anayesema kwamba ni Mtume?” Abu Sufyan akajibu: “Mimi ndiye niliye karibu Naye zaidi kwa nasaba.” Heraklius aliamuru Abu Sufyan aletwe karibu yake, na akawaambia wengine wasimame nyuma ya Abu Sufyan. Heraklius alipouliza: “Undugu wenu ni wa daraja gani?”, yeye akasema: “Yeye ni mtoto wa ami yangu.” (Hii ni kwa sababu babu wa Abu Sufyan ni Umayya, na babu wa Rasulullah ni Abdulmuttalib. Babu zao walikuwa watoto wa ndugu wawili. Kwa sababu hiyo alisema: “Yeye ni mtoto wa ami yangu.” Nasaba zao zinakutana kwa Abdumanaf, babu wa babu zao.) Ingawa mwanzoni Abu Sufyan alisema uongo, aliogopa vitisho vya mfalme na hakuweza tena kusema uongo.
“Wallahi, Yeye ndiye Mtume ambaye Musa na Isa (alaihimas-salaam) walitupa bishara ya kuja Kwake. Kwa kweli tulikuwa tukimsubiri aje” Uskuf wa Quds
Ndipo yakatokea mazungumzo haya kati yao. Heraklius: – Nasaba ya mtu yule anayesema kwamba ni Mtume ikoje kati yenu? – Yeye ni wa nasaba bora kabisa ya zama Zake. Kwa nasaba Yeye ndiye mteule wetu. – Je, kati yenu kuna mtu yeyote aliyedai utume kabla Yake? – Hapana, hakuna. – Je, kati ya mababu Zake kumekuwa na mfalme yeyote? – Hapana. – Je, wanaomfuata ni watukufu wa kaumu, au ni maskini na wanyonge? – Wanaomfuata ni maskini, wanyonge, vijana na wanawake. Kati ya wazee na watukufu wa kaumu Yake, si wengi wanaomfuata. – Je, wanaomfuata wanaongezeka au wanapungua? – Wanaongezeka. – Je, kuna mtu yeyote aliyeingia katika dini Yake kisha akaiacha kwa kutoipenda au kwa hasira? – Hakuna. – Je, kabla hajasema kwamba ni Mtume, mliwahi kumwona akisema uongo? – Hapana. – Je, Mtume huyu amewahi kuvunja ahadi au kutotimiza neno Lake? – Hapana, hajawahi. Lakini sasa tumefanya Naye mkataba wa kuacha mapigano kwa muda fulani. Hatujui atafanya nini katika muda huo. – Anawaamrisha nini? – Anatuamrisha tumwabudu Allah aliye mmoja peke Yake, na tusimshirikishe na chochote. Anatukataza kuabudu vile walivyoviabudu mababu zetu (masanamu). Anatuamrisha kusali, kuwa wakweli, kuwasaidia maskini, kujiepusha na yaliyo haramu, kutimiza ahadi, kutofanya hiana katika amana na kuwatembelea jamaa. Mazungumzo haya yalifanyika katika Bayt al-Maqdis, na barua iliyobarikiwa ya Rasulullah alaihis-salaam ilisomwa huko. Heraklius alipoibusu barua, kuipangusa machoni pake na kuiweka juu ya kichwa chake, kelele ziliongezeka kati ya Warumi.
Kaisari aliamuru Abu Sufyan na Makuraishi wengine watolewe nje. Abu Sufyan, ambaye bado hakuwa Mwislamu, alisema hapo kwa kiapo kwamba anaamini kuwa jambo la Mtume wetu mpendwa litafanikiwa. Hadhrat Dihya alisimama mbele ya Heraklius na, kwa uso wake mzuri uliobarikiwa na sauti yake tamu, akasema: “Ewe Kaisari! Aliyenituma kwako ni mtu mmoja wa Busra (Harith), naye ni bora kuliko wewe. Naapa kwa Allahu taala kwamba Yule aliyenituma kwake (Rasulullah) ni bora kuliko yeye na kuliko wewe. Unapaswa kuyasikiliza maneno yangu kwa unyenyekevu na kuzikubali nasaha unazopewa, kwa sababu ukinyenyekea utazielewa nasaha. Usipozikubali nasaha, hutaweza kuwa mwadilifu!”
Heraklius aliposema: “Endelea”, Hadhrat Dihya akasema: “Basi ninakuita umwamini Allahu taala, ambaye Isa alaihis-salaam alimsalia. Ninakuita umwamini Mtume huyu ummi, ambaye kwanza Musa alaihis-salaam, na baada yake Isa alaihis-salaam, walitoa bishara na habari ya kuja Kwake. Ikiwa unajua kitu kuhusu jambo hili na unataka kupata furaha ya dunia na ya akhera, yaweke mambo hayo mbele ya macho yako. La sivyo, utaipoteza furaha ya akhera na utabaki katika ukafiri (kutoamini) na shirki. Tena, ujue vizuri kwamba Allahu taala, ambaye ni Mola wako, huwaangamiza madhalimu na hubadilisha neema.”
Heraklius akasema: “Mimi kamwe siachi maandishi yanayofika mikononi mwangu bila kuyasoma, wala simwachi mwanazuoni anayekuja kwangu bila kumuuliza na kujifunza kwake yale nisiyoyajua. Katika hili sioni ila kheri na wema. Nipe muda nifikiri mpaka niupate ukweli.” Baadaye Heraklius alimwita Hadhrat Dihya karibu yake na akazungumza naye faraghani. Aliufunua moyo wake hivi: “Ninajua kwamba yule aliyekutuma ni Mtume wa zama za mwisho, ambaye vitabu vilitoa bishara ya kuja Kwake na ambaye kuja Kwake kulikuwa kukisubiriwa. Lakini nikimfuata, ninaogopa Warumi wataniua. Nitakupeleka kwa Safatir, ambaye ni mwanazuoni wao mkubwa kuliko wote na wanayemheshimu kuliko mimi. Wakristo wote wanamfuata. Yeye akiamini, Warumi wote wataamini. Hapo nami nitadhihirisha kilichomo moyoni mwangu na itikadi yangu.”
Baada ya hapo Heraklius aliandika barua, akampa Hadhrat Dihya na kumpeleka kwa Safatir.
Padri Safatir
Bwana wetu Rasulullah alikuwa amempelekea Safatir barua pia. Safatir alipozisoma barua na kusikia sifa za Bwana wetu Mtume, alisema kwamba hakuna shaka yoyote kwamba Yeye ndiye Mtume wa zama za mwisho ambaye Hadhrat Musa na Hadhrat Isa walitoa habari ya kuja Kwake, na akaamini. Alikwenda nyumbani kwake, akajifungia, na kwa wiki tatu hakutoka kwenda kutoa mawaidha aliyokuwa akiyatoa kila Jumapili. Wakristo walipiga kelele: “Safatir ana nini, kwamba tangu alipozungumza na yule Mwarabu hatoki nje? Tunamtaka!”
Safatir alivua vazi jeusi la upadri alilokuwa amevaa. Akavaa nguo nyeupe, akaja kanisani akiwa ameshika fimbo yake mkononi. Baada ya kuwakusanya watu wa mji, alisimama akasema: “Enyi Wakristo! Jueni kwamba tumeletewa barua kutoka kwa Ahmad (alaihis-salaam). Ametuita kwenye dini ya haki. Ninajua waziwazi na ninaamini kwamba Yeye ni Mtume wa kweli wa Allahu taala.” Wakristo waliposikia haya, walimvamia Safatir na wakampiga mpaka akafa shahidi. Hadhrat Dihya alikuja akamweleza Heraklius yaliyotokea.
Heraklius akasema: “Sikukwambia? Safatir anapendwa na kuheshimiwa na Wakristo kuliko mimi. Wakisikia, wataniua nami kama walivyomuua yeye.” Katika habari ambayo Bukhari aliitaja katika kitabu chake Sahih na ambayo Zuhri aliipokea, inasemwa: “Heraklius aliwaita wakuu wa Warumi katika kasri yake huko Hims na akaamuru milango ifungwe. Kisha akapanda mahali palipoinuka akasema: ‘Enyi jamii ya Warumi! Je, mnataka kufikia furaha na utulivu, na utawala wenu udumu milele, na kumfuata yule aliyesemwa na Hadhrat Isa?’ Warumi wakauliza: ‘Ewe mfalme wetu! Tufanye nini ili tuyapate haya?’ Heraklius akasema: ‘Enyi jamii ya Warumi! Nimewakusanya kwa ajili ya jambo la kheri. Nimeletewa barua ya Hadhrat Muhammad. Ananiita kwenye dini ya Uislamu. Wallahi, Yeye ndiye Mtume tuliyekuwa tukimsubiri, ambaye tumemkuta ameandikwa katika vitabu vyetu na ambaye tunazijua alama Zake. Njooni tumfuate, tupate salama duniani na akhera.’ Ndipo kila mmoja akaanza kusema maneno mabaya na, wakinung’unika, wakakimbilia milangoni ili watoke nje. Lakini hawakuweza kutoka kwa sababu milango ilikuwa imefungwa. Heraklius alipoona tabia hii ya Warumi na kuelewa kwamba wanaukimbia Uislamu hivi, aliogopa kwa ajili ya maisha yake akasema: ‘Enyi jamii ya Warumi! Maneno niliyoyasema yalikuwa kwa ajili ya kupima jinsi mlivyoshikamana na dini yenu. Nimeuona kwa macho yangu ushikamanifu wenu kwa dini yenu na mwenendo wenu ulionifurahisha.’ Ndipo Warumi wakamsujudia Heraklius, na milango ya kasri ilipofunguliwa, wakatoka wakaondoka.”5 Heraklius alimwita Hadhrat Dihya akamweleza yaliyotokea. Alimpa zawadi za thamani moja baada ya nyingine. Pia alimwandikia barua Bwana wetu Mtume (sallallahu alayhi wasallam). Barua yake, pamoja na zawadi alizoamuru zitayarishwe, alizipeleka kwa Mtume wetu mpendwa kupitia Hadhrat Dihya.
“Hakuna shaka yoyote kwamba Yeye ndiye Mtume wa zama za mwisho ambaye Hadhrat Musa na Hadhrat Isa walitoa habari ya kuja Kwake” Padri Safatir
Heraklius alitaka kuwa Mwislamu, lakini kwa kuogopa kupoteza cheo chake na kuogopa kifo, hakuamini. Katika barua aliyomwandikia Bwana wetu Mtume iliandikwa: “Kwa Muhammad, Mtume wa Allah, ambaye Hadhrat Isa alitoa bishara ya kuja Kwake, kutoka kwa Kaisari, mfalme wa Warumi! Mjumbe Wako amenijia pamoja na barua Yako. Nashuhudia kwamba Wewe ni Mtume wa kweli wa Allah. Kwa kweli tulikukuta umeandikwa katika Injili, na Hadhrat Isa alitupa bishara Yako. Niliwaita Warumi wakuamini Wewe, lakini hawakukubali. Kama wangenisikiliza, kwa hakika ingekuwa kheri kwao. Natamani sana kuwa karibu Nawe, kukutumikia na kuiosha miguu Yako.” Hadhrat Dihya aliondoka kwa Heraklius akaja Hisma. Njiani, katika bonde la Shanar, mojawapo ya mabonde ya Judham, Hunayd bin Us, mwanawe na watu wake walimnyang’anya Hadhrat Dihya. Walichukua kila kitu alichokuwa nacho isipokuwa nguo zake kuukuu. Mahali hapo Dubayb bin Rifaa bin Zayd na kaumu yake walikuwa wamekwisha kuukubali Uislamu. Dihya alipokuja kwao na kuwaeleza yaliyotokea, wao walimwendea Hunayd bin Us na kabila lake, wakavirudisha vitu vyote.
Baadaye Bwana wetu Rasulullah alimtuma Zayd bin Haritha dhidi ya Hunayd bin Us na watu wake. Wote waliokuwa katika eneo lile waliamini. Hadhrat Dihya alipofika Madina, bila kupitia nyumbani kwake alikwenda moja kwa moja mlangoni pa Bwana wetu Habib-i akram (Kipenzi Mtukufu). Akabisha mlango. Bwana wetu Mtume akauliza: “Nani huyo?” Dihya akasema: “Dihya al-Kalbi.” Bwana wa walimwengu akasema: “Ingia.” Hadhrat Dihya aliingia na akaeleza yote yaliyotokea kwa undani wake wote. Alimsomea Bwana wetu Mtume barua ya Heraklius. Rasulullah akasema: “Yeye atabaki bado kwa muda (katika ufalme). Maadamu barua yangu iko kwao, ufalme wao utaendelea.”
Ingawa katika barua yake Heraklius aliandika kwamba amemwamini Bwana wetu Mtume (sallallahu alayhi wasallam), Bwana wetu Rasulullah alisema: “Anasema uongo. Hakuiacha dini yake.” Heraklius aliifunga barua ya Mtume wetu mpendwa katika kitambaa cha hariri na akaihifadhi ndani ya sanduku la dhahabu la mviringo. Familia ya Heraklius iliihifadhi barua hii na kuificha kutoka kwa kila mtu. Walikuwa wakisema na kuamini kwamba maadamu barua hii iko mikononi mwao, ufalme wao utaendelea. Na kweli ndivyo ilivyokuwa.6
Barua kwa Mfalme wa Misri Muqawqis
Kabla ya kumtuma Hatib bin Abi Baltaa kwa mtawala wa Misri, Bwana wetu Mtume Mtukufu (sallallahu alayhi wasallam) aliuliza: “Enyi Masahaba wangu! Ni nani kati yenu atakayeipeleka barua hii kwa mtawala wa Misri, akitarajia malipo kutoka kwa Allahu taala?” Hadhrat Hatib aliruka kutoka mahali pake akasimama, akasema: “Ewe Mtume wa Allah! Mimi nitaipeleka!” Ndipo Mtume wetu akasema: “Ewe Hatib! Allahu taala aifanye kazi yako hii kuwa yenye baraka kwako!” Hadhrat Hatib bin Abi Baltaa aliipokea barua kutoka kwa Mtume wetu mpendwa. Aliaga akaenda nyumbani kwake. Alimtayarisha mnyama wake wa kupanda, na baada ya kuagana na familia yake, akaanza safari. Alipojua kwamba mtawala wa Misri Muqawqis yuko Iskandariya, alikwenda huko akafika kwenye kasri yake. Mlinzi wa mlango, aliyejua makusudio yake kabla ya kumruhusu kuingia, alimheshimu sana Hadhrat Hatib, wala hakumsubirisha hata kidogo. Wakati huo Muqawqis alikuwa katika merikebu baharini akizungumza na watu wake. Hadhrat Hatib alipanda mashua akafika mahali alipokuwa Muqawqis. Alimkabidhi barua ya Bwana wetu Mtume. Muqawqis aliichukua barua kutoka kwa Hatib akaanza kuisoma:
“Bismillahirrahmanirrahim!
Kutoka kwa Muhammad, mja na Mtume wa Allahu taala, kwa Muqawqis, mkuu wa Wakopti (Wakopti – watu wa kale wa Misri)! Amani iwe juu ya wale wanaofuata uongofu. Ninakuita kwenye Uislamu ili upate salama. Kuwa Mwislamu ili upate salama na ili upate ujira wa Allahu taala mara mbili. Ukikataa, dhambi ya Wakopti wote itakuwa juu yako! ’(Ewe Mtume Wangu!) Sema: Enyi (Wayahudi na Wakristo mlio) Watu wa Kitabu! Njooni kwenye neno lililo sawa kati yetu: kwamba hatutamwabudu chochote isipokuwa Allahu taala, wala hatutamshirikisha na chochote, wala yeyote kati yetu hatamfanya mwingine kuwa Mola na muumba badala ya Allahu taala. Wakikataa hili, semeni: Shuhudieni kwamba sisi ni Waislamu wa kweli!’”7
Barua ya Sultani wa Ulimwengu ilipomalizika kusomwa, Muqawqis alimwambia Hadhrat Hatib: “Kheri iwe!” Mtawala wa Misri aliwakusanya majemadari wake na watu wa dola, akaanza kuzungumza na Hatib. Akasema: “Nataka kukuuliza mambo fulani ninayotaka kuyaelewa, na kuzungumza nawe kuhusu jambo hili.” Hadhrat Hatib aliposema: “Karibu, tuzungumze!”, Muqawqis akasema: – Nieleze habari za yule aliyekutuma. Je, Yeye ni Mtume? Nieleze kidogo habari Zake. – Ndiyo, Yeye ni Mtume. – Ikiwa kweli ni Mtume, kwa nini hakuwaombea dua mbaya kaumu Yake waliomfukuza katika nchi Yake Mwenyewe na kumlazimisha kukimbilia mahali pengine? – Wewe unaamini kwamba Isa bin Maryam alaihis-salaam ni Mtume, sivyo? Kaumu Yake walipotaka kumkamata na kumuua, hata hivyo hakuwaombea dua mbaya, na Allah Mtukufu alimpandisha kwenye mbingu ya dunia na kumlipa. Je, hakupaswa wakati huo kumwomba Allahu taala kaumu Yake iangamizwe? Hakufanya hivyo.
“Ewe Hatib! Allahu taala aifanye kazi yako hii kuwa yenye baraka kwako!” Hadithi sharif
– Umejibu vizuri sana. Kwa kweli wewe ni mtu mwenye hekima uliyetoka kwa mwenye hekima. Kaa kwetu usiku huu, na kesho nitakupa jibu langu.
Akimkusudia Firauni aliyetawala katika zama za Hadhrat Musa, Hadhrat Hatib alimwambia Muqawqis: – Kabla yako hapa palikuwa na mfalme. Aliwaambia watu wake: “Mimi ndiye mungu mkubwa kuliko wote!” – akadai kwamba yeye ni Mola. Allahu taala alimwadhibu kwa adhabu za dunia na za akhera na akamlipiza kisasi. Jifunze kutokana na hilo, wala usiwe wewe mfano wa mazingatio kwa wengine! – Sisi tunayo dini. Hatutaiacha dini yetu mpaka ipatikane iliyo bora kuliko hiyo. – Dini iliyo bora kuliko dini unayoishikilia na ambayo unasema hutaiacha mpaka ipatikane iliyo bora, bila shaka yoyote ni Uislamu. Tunakuita kwenye dini hii ya mwisho ya Allahu taala, Uislamu. Allahu taala ameikamilisha dini Yake kupitia Yeye na ameifanya iwatoshe watu, na hili ni la yakini. Mtume huyu hakukuita wewe peke yako kwenye dini ya Uislamu, bali aliwaita watu wote. Hapo, kati ya watu wote, Makuraishi ndio waliompinga zaidi na kumfanyia ukali zaidi, Wayahudi ndio waliokuwa maadui wakubwa zaidi, na Wakristo ndio waliokuwa karibu Naye zaidi. Naapa kwa Allahu taala kwamba bishara ya Musa alaihis-salaam kuhusu Isa alaihis-salaam ni sawasawa tu na bishara ya Isa alaihis-salaam kuhusu Muhammad alaihis-salaam. Kwa hiyo, sisi kukuita kwenye Quran tukufu ni sawa na wewe kuwaita Wayahudi kwenye Injili. Bila shaka unajua kwamba kila Mtume alitumwa kwa kaumu ambayo ingeweza kumwelewa na kumtambua, na kwamba ikawa wajibu kwa kaumu hiyo kumtii Mtume huyo. Nawe ni mmoja wa wale waliopata kumfikia Mtume huyu. Tunakuita kwenye dini hii mpya.
Muqawqis aliyajibu maneno hayo ya Hadhrat Hatib hivi: – Nimeichunguza hali ya Mtume huyu. Katika maamrisho Yake na makatazo Yake sikupata kitu chochote kilicho kinyume cha akili. Kwa kadiri nilivyoelewa, Yeye si mchawi, wala kahini, wala mwongo.
Nimekuta Kwake baadhi ya alama za utume. Kudhihirisha mambo yaliyofichika ni mojawapo ya alama hizo. Mtu huyu ametoa habari za siri fulani. Kisha akasema: “Hebu nilifikirie jambo hili kidogo”, akaomba muda wa kutafakari.
Usiku Muqawqis alimwamsha Hadhrat Hatib na akamweleza kwamba anataka kumuuliza maswali mengi zaidi kuhusu Mtume wetu.
Ndipo yakatokea mazungumzo haya:
– Nataka kukuuliza mambo matatu kuhusu Yeye, ikiwa utanijibu kwa ukweli.
– Uliza unachotaka! Daima nitakuambia ukweli.
– Muhammad anawaita watu kwenye nini?
– Anawaita kumwabudu Allahu taala peke Yake. Anaamrisha kusali sala tano usiku na mchana, kufunga saumu ya mwezi wa Ramadhani na kutimiza ahadi iliyotolewa. Anakataza kula nyama ya mnyama mfu.
“(Ewe Mtume Wangu!) Sema: ‘Enyi (Wayahudi na Wakristo mlio) Watu wa Kitabu! Njooni kwenye neno lililo sawa kati yetu: kwamba hatutamwabudu chochote isipokuwa Allahu taala, wala hatutamshirikisha na chochote, wala yeyote kati yetu hatamfanya mwingine kuwa Mola na muumba badala ya Allahu taala. Wakikataa hili, semeni: Shuhudieni kwamba sisi ni Waislamu wa kweli!’” Al Imran: 64
Kisha Muqawqis akauliza:
– Nieleze umbo Lake na sura Yake (jinsi anavyoonekana kwa mwili)! Hatib alimweleza kwa ufupi. Alama nyingi hakuzitaja. Ndipo Muqawqis akasema:
– Bado kuna sifa Zake nyingine ambazo hukuzitaja: machoni Mwake kuna wekundu kidogo, na mgongoni Mwake kuna muhuri wa utume. Hupanda punda. Huvaa nguo za sufu. Hutosheka na tende na chakula chenye nyama kidogo. Analindwa na ami Zake au watoto wa ami Zake. Hadhrat Hatib akajibu: – Hizi pia ni sifa Zake.
Muqawqis alimuuliza tena Hadhrat Hatib kuhusu Mtume wetu: – Je, hutumia wanja? – Ndiyo! Hujitazama kwenye kioo na kuchana nywele Zake, na safarini na nyumbani daima huwa na kioo Chake, kichupa Chake cha wanja, kitana Chake na mswaki Wake. – Nilijua kwamba amebaki Mtume mmoja atakayekuja, na nilidhani kwamba atatokea Sham, kwa sababu Mitume wote waliotangulia walitokea huko. Ni kweli kwamba katika vitabu niliona pia kwamba Mtume wa mwisho atatokea Arabia, katika nchi ya ukali, ya dhiki na ya ufukara. Bila shaka, huu ndio wakati wa kudhihiri kwa Mtume ambaye tumezikuta sifa Zake zimeandikwa katika vitabu. Sifa Zake tulizikuta zimeandikwa katika kitabu hivi: “Haruhusu dada wawili wawe chini ya ndoa ya mwanamume mmoja kwa wakati mmoja, hupokea zawadi lakini hapokei sadaka, huketi na kuchanganyika na mafakiri na maskini.” Wakopti hawatanisikiliza nikiwaambia wamfuate. Nami siwezi kuuacha ufalme wangu. Katika jambo hili mimi ni bahili sana. Mtume huyu atazitawala nchi, na baada Yake Masahaba Wake watafika hadi katika ardhi yetu hii na kuweka makazi hapa. Mwishowe watawashinda walioko hapa. Sitawaambia Wakopti hata neno moja kuhusu jambo hili, wala sitaki mtu yeyote ajue mazungumzo yangu haya!
Baada ya mazungumzo haya, Muqawqis alimwita katibu wake aliyekuwa akiandika Kiarabu, akamwamuru aandike jibu hili kwa barua ya Bwana wetu Mtume: “Kwa Muhammad mwana wa Abdullah, kutoka kwa Muqawqis, mkuu wa Wakopti! Amani iwe juu Yako. Nimeisoma barua Yako uliyonitumia. Nimeelewa uliyoyataja ndani yake na mwaliko unaonitolea. Nami pia nilijua kwamba Mtume atakuja. Lakini nilidhani kwamba atatokea Sham. Nimemkirimu mjumbe Wako. Nimekutumia vijakazi wawili ambao wana thamani kubwa kwa Wakopti, pamoja na nguo za kuvaa. Pia nimekupa zawadi nyumbu jike ili uwe na cha kupanda.” Muqawqis hakufanya zaidi ya hayo, wala hakuwa Mwislamu. Alimkaribisha Hadhrat Hatib kama mgeni huko Misri kwa siku tano, akamheshimu sana na kumkirimu. Kisha akasema: “Rudi sasa hivi katika nchi yako, kwa bwana wako! Nimeamuru apelekewe vijakazi wawili, wanyama wawili wa kupanda, mithqali elfu moja (mithqali moja ni gramu 4.8) za dhahabu, seti ishirini za nguo laini za Kimisri na zawadi nyingine. Kwa ajili yako nimeamuru upewe dinari mia moja na seti tano za nguo. Ondoka kwangu uende zako! Jihadhari Wakopti wasisikie hata neno moja kutoka kinywani mwako!” Zaidi ya hayo, Muqawqis alimpa Bwana wetu Mtume zawadi ya kikombe cha bilauri, asali yenye harufu nzuri, kilemba, kitambaa cha kitani cha aina ya pekee ya Misri, manukato kama udi na miski, fimbo, kisanduku chenye wanja, mafuta ya waridi, kitana, mkasi, miswaki, kioo, sindano na uzi.
Muqawqis alimrudisha mjumbe wa Uislamu Hadhrat Hatib bin Abi Baltaa pamoja na askari walinzi. Walipokanyaga ardhi ya Waarabu, walikutana na msafara uliokuwa ukienda Madina. Hatib aliwarudisha askari wa Muqawqis, akajiunga na msafara huo.
Hatib bin Abi Baltaa alifika Madina pamoja na zawadi, akaingia mbele ya Rasulullah. Mtume wetu mpendwa (sallallahu alayhi wasallam) alizipokea zawadi za Muqawqis. Hatib alipomkabidhi barua ya Muqawqis na kumsimulia maneno yake, Bwana wetu Mtume akasema: “Ni mtu mbaya kiasi gani! Hakuweza kuuacha ufalme wake. Lakini ufalme wake uliomzuia kuamini hautabaki kwake!”8
Jariya (vijakazi) wawili ambao Muqawqis alimpelekea Mtume wetu kama zawadi walikuwa Mariya na dada yake Sirin. Hatib bin Abi Baltaa alipowashauri njiani wawe Waislamu, walikubali na wakawa Waislamu. Bwana wetu Mtume alifurahi sana kwamba mama yetu Hadhrat Mariya amekuwa Mwislamu, akamheshimu kwa kumuoa. Mtume wetu alipata naye mtoto wa kiume aitwaye Ibrahim. Sirin naye Mtume wetu alimwozesha kwa mmoja wa Masahaba Wake, Hassan bin Thabit, aliyekuwa mshairi wa Mtume.
Kati ya wanyama wawili wa kupanda wa aina bora kabisa, wenye manyoya ya kijivu yaliyokaribia kuwa meupe, nyumbu aliitwa Duldul, na punda akaitwa Ufayr au Yafur. Hadi siku hiyo katika Arabia hakukuwahi kuonekana nyumbu mwenye manyoya meupe. Duldul alikuwa nyumbu wa kwanza mwenye manyoya meupe kuwahi kuonwa na Waislamu. Mtume wetu alikuwa akinywa maji kwa kikombe cha bilauri alichopewa zawadi. Muqawqis aliiheshimu sana barua ya Mtume wetu, akaiweka ndani ya kisanduku kilichotengenezwa kwa pembe za ndovu.
Alikipiga muhuri kisanduku hicho na akamkabidhi mmoja wa vijakazi wake. (Barua hii ilipatikana mwaka 1267 [1850 Miladi] kati ya vitabu vya Wakopti katika nyumba ya watawa ya zamani katika eneo la Akhmim huko Misri. Ilinunuliwa na sultani wa Kiosmani, khalifa wa 96, Sultani Abdulmajid Khan, na ikawekwa katika Sehemu ya Amana Takatifu ya Kasri ya Topkapı huko Istanbul.)
Barua kwa Kisra wa Uajemi, Khusraw Parwiz
Abdullah bin Hudhafa alitumwa kwa mtawala wa Uajemi. Hadhrat Abdullah alipomkabidhi barua ya thamani ya Bwana wa walimwengu Kisra (shah) wa Uajemi, aliyekuwa na kiburi, yeye alimpa katibu wake aisome.
“Bismillahirrahmanirrahim!
Kutoka kwa Muhammad (alaihis-salaam), Mtume wa Allahu taala, kwa Kisra, mkuu wa Waajemi …”
Katibu alipofika hapo tu, damu ilimpanda kichwani shah huyo mwenye kiburi; alighadhibika, akaichukua barua akairarua vipande vipande. Alikasirika mno kwamba Bwana wetu Mtume alianza barua kwa jina Lake Mwenyewe lililobarikiwa. Alipotaka kumfukuza mbele yake mjumbe wa Uislamu Hadhrat Abdullah bin Hudhafa, Hadhrat Abdullah aliwaambia Kisra na waabudu moto waliokuwa wamekusanyika kando yake:
“Enyi watu wa Uajemi! Nyinyi hamwaamini Mitume wala hamvikubali vitabu. Katika ardhi hii mnayoishi mnapitisha siku zenu zilizohesabiwa, mnaishi maisha ya ndoto!
“Ewe Allah! Kama alivyoirarua barua yangu, nawe umrarue yeye na ufalme wake!” Hadithi sharif
Ewe Kisra! Kabla yako watawala wengi waliketi juu ya kiti hiki cha enzi na kutawala. Waliotekeleza amri za Allahu taala walihama dunia hii wakiwa wameipata akhera yao, na wasiozitekeleza walihama wakiwa wamefikwa na adhabu ya Allah!
Ewe Kisra! Barua hii niliyoileta na kukukabidhi, kwa kweli ilikuwa neema kubwa kwako. Wewe umeidharau. Naapa kwa Allahu taala kwamba dini hiyo unayoidharau itakapofika hapa, utatafuta mahali pa kukimbilia!”
Kisha akatoka katika kasri ya Kisra, akapanda mnyama wake na kuondoka huko upesi. Alipofika Madina na kumweleza Sultani wa Ulimwengu yaliyotokea, Yeye aliomba dua: “Ewe Allah! Kama alivyoirarua barua yangu, nawe umrarue yeye na ufalme wake!”
Allahu taala aliikubali dua ya Mtume Wake, na usiku mmoja Kisra alichomwa kwa jambia na kukatwakatwa vipande vipande na mwanawe mwenyewe. Katika zama za Hadhrat Umar, ardhi yote ya Uajemi ilitekwa ikaingia mikononi mwa Waislamu.9
Barua kwa Mtawala wa Ghassan, Harith bin Abi Shimr
Hadhrat Shuja bin Wahb alitumwa kwa mtawala wa Ghassan. Kwanza Shuja radhiyallahu anhu alizungumza na mlinzi wa mlango wa mtawala. Alipomwita kwenye Uislamu, mlinzi huyo aliukubali Uislamu na kupitia kwake akatuma heshima na salamu zake kwa Bwana wetu Rasulullah. Bila kumsubirisha hata kidogo, alimkutanisha Hadhrat Shuja na mtawala. Harith bin Abi Shimr alipoisoma barua, alikasirika akaitupa chini. Hadhrat Shuja alirudi mara moja Madina al-Munawwara na akamweleza Kipenzi cha Allahu taala yaliyotokea. Mtume wetu mpendwa alihuzunika kwamba barua Yake imetupwa chini, akasema: “Ufalme wake na uangamie!” Muda mfupi baadaye Harith bin Abi Shimr alikufa, na dola yake ikasambaratika.10
Barua kwa Mtawala wa Yamama, Hawdha bin Ali
Salit bin Amr alitumwa kwa mtawala wa Yamama. Hawdha alikuwa Mkristo. Katika barua Yake Bwana wetu Mtume aliandika: “Bismillahirrahmanirrahim! Kutoka kwa Muhammad (alaihis-salaam), Mtume wa Allahu taala, kwa Hawdha bin Ali! Amani iwe juu ya wale walioongoka na kuifikia njia iliyonyooka! (Ewe Hawdha!) Jua kwamba Uislamu utaenea hadi mahali pa mbali kabisa ambapo ngamia na farasi wanaweza kufika, na utazishinda dini zote. Nawe ukubali Uislamu ili upate salama. Ukiwa Mwislamu, nitakuachia tena utawala wa maeneo yaliyo chini ya mamlaka yako …”
Mtawala wa Yamama Hawdha alikataa kuukubali mwaliko huu uliobarikiwa. Mapenzi ya ufalme na tamaa ya cheo yalikuwa yamemfunika macho. Kwa sababu hiyo alinyimwa neema kubwa kama vile kupata dua za Sultani wa Ulimwengu. Mjumbe wa Uislamu Hadhrat Salit bin Amr alimhurumia akasema:
“Ewe Hawdha, mtawala wa Yamama! Wewe ni mkuu wa kaumu hii! Makaisari unaowadhania kuwa wakubwa wamekwisha kufa na kuwa udongo.
Wakubwa wa kweli ni wale wanaotekeleza amri za Allahu taala na kujiepusha na makatazo Yake, na kwa hiyo wanastahili Pepo. Ikiwa jamii fulani imepata heshima ya kuamini, jihadhari usiwapotoshe kutoka katika njia yao iliyonyooka kwa itikadi yako iliyoharibika! Kwa kweli nakushauri uzitekeleze amri za Allahu taala na ujiepushe na makatazo Yake. Ukimwamini Allahu taala na kutekeleza amri Zake, utaingia Peponi. Ukimfuata shetani, utabaki ndani ya Jahannam.
Ukizikubali nasaha zangu hizi, utasalimika na yale unayoyaogopa na utayafikia yale unayoyatarajia. Ukizikataa nasaha zangu, basi hakuna tena ninaloweza kukufanyia. Yaliyobaki yafikirie mwenyewe!”
Hawdha hakuzisikiliza hata nasaha hizi nzuri za mjumbe wa Uislamu. Salit bin Amr alielewa kwamba hakuna faida tena ya kukaa Yamama, akarudi Madina upesi. Alimweleza Mtume wetu mpendwa jinsi mambo yalivyoishia. Bwana wetu Mtume Mtukufu alihuzunika kwamba Hawdha amenyimwa furaha ya kuingia katika Uislamu. Muda mfupi baadaye ikaja habari ya kifo cha Hawdha. Mapenzi yake ya ufalme na tamaa yake ya cheo yaliishia ndani ya kaburi lake, lililokuwa shimo la Jahannam.11
Barua kwa Amiri wa Bahrain, Mundhir bin Sawa
Ala bin Hadrami naye alimpelekea barua amiri wa Bahrain. Amiri aliisoma barua tukufu kwa mapenzi, akayaelewa yaliyomo, na akapata heshima ya kuamini.
Yeye, tofauti na wengine (isipokuwa Najashi Ashama), hakusema: “Wengine wataniambia hili na lile, nami nitapoteza kiti changu cha enzi.”
Kwa kusema “Ashhadu an la ilaha illallah wa ashhadu anna Muhammadan abduhu wa rasuluhu!”, alijiokoa yeye mwenyewe na wale raia wake waliomfuata na moto wa Jahannam. Hivyo mwenye mamlaka mwingine, aliyeitwa kwa barua awe Mwislamu, alionyesha busara ya kuamini. Baadhi ya raia wake walimfuata wakawa Waislamu, na baadhi yao hawakuamini. Mundhir aliandika hali yake na kuiwasilisha kwa Mtume wetu mpendwa kupitia Ala bin Hadrami radhiyallahu anhu. Barua ya jibu ya Bwana wetu Mtume ilikuwa hivi: “Wale wanaokutii wafundishwe Uislamu. Wale wanaoasi na kukaidi walazimishwe kulipa jizya. Wanyama waliochinjwa na Majusi (waabudu moto) wasiliwe, wala msiwaoe wala msiwaozeshe binti zenu.”
Hivyo wajumbe saba wa Uislamu walitimiza kazi zao na kuzijulisha dola kubwa za zama zao kuwepo kwa Uislamu. Waliwapa habari ya furaha ya kweli, na hawakuacha nafasi ya mtu kusema Siku ya Kiama: “Sisi hatukusikia habari hii.” Kwa ufupi, wenye mamlaka wawili waliamini. Mmoja alikuwa Najashi, na mwingine Mundhir. Wengine walibaki katika ukafiri. Mtawala wa Uhabeshi Ashama rahmatullahi alaih alipata heshima ya kuwa Mwislamu, ya kuwaona baadhi ya Masahaba watukufu, ya kupata dua iliyobarikiwa ya Bwana wetu Mtume, na ya kufunga nikahi (ndoa) kati ya Rasulullah na Ummu Habiba radhiyallahu anha.
“Ewe Mola wangu! Taabu alizozivumilia Ummu Ruman katika njia Yako na kwa ajili ya Mtume Wako hazikufichikani Kwako” Hadithi sharif
Mfalme wa Warumi Heraklius na sultani wa Misri Muqawqis hawakuwa Waislamu, lakini walizitukuza sana barua walizoletewa, wakatoa majibu ya upole, wakawatendea wema wajumbe na wakampelekea zawadi Bwana wetu Rasulullah.
Watawala wa Ghassan na wa Uajemi hawakuwatendea wema wajumbe, wakaudhihirisha uadui wao waziwazi. Ama mtawala wa Yamama, yeye alimtendea mjumbe wa Uislamu kwa upole.
Matukio mengine ya mwaka wa sita wa Hijra
Kati ya Khawla binti Thalaba bin Qays bin Malik al-Khazraji na mumewe Aws bin Samit bin Ahzam al-Ansari ilitokea dhihar, na ikateremshwa Surat al-Mujadala. Rasulullah sallallahu alayhi wasallam aliruhusu mashindano ya farasi na ya ngamia. Ngamia Wake, ambaye hadi wakati huo hakuna aliyewahi kumpita, alipitwa na ngamia wa bedui mmoja, na Masahaba Wake wakahuzunika kwa hilo. Hapo Yeye alisema: “Kila kilicho kamili kina kupungua kwake, yaani kila kupanda kuna kushuka kwake.”
Ummu Ruman radhiyallahu anha, mama wa mama yetu Aisha radhiyallahu anha, alifariki. Rasulullah sallallahu alayhi wasallam aliongoza sala ya jeneza lake na akahudhuria mazishi yake. Rasulullah Mwenyewe alimteremsha kaburini. Bwana wetu Mtume alimpa bishara ya Pepo na akasema: “Yeyote anayefurahi kumtazama mmoja wa hurulaini wa Peponi, na amtazame Ummu Ruman.” Na baada ya kumwombea maghfira, Yeye akasema: “Ewe Mola wangu! Taabu alizozivumilia Ummu Ruman katika njia Yako na kwa ajili ya Mtume Wako hazikufichikani Kwako.”