Mtume Wangu Mpendwa
Soma mtandaoniYaliyomo

VITA VYA BADR

Vita hivi huitwa pia Badr ya Pili, Badr al-Qital na Badr al-Kubra. Mafanikio ya Masahaba watukufu katika sariyya yalianza kuwatia hofu makafiri. Tangu hapo misafara yao ilisafiri kwa makundi makubwa na kusindikizwa na askari. Katika mwaka wa pili wa Hijra, washirikina wa Makka walikusanya mtaji kutoka kwa kila familia na wakapeleka Sham msafara wa ngamia elfu moja. Kiongozi wake alikuwa Abu Sufyan, mmoja wa watu mashuhuri wa Makka, ambaye wakati huo alikuwa bado hajasilimu.1 Walinzi arobaini hivi walipewa jukumu la kuulinda msafara. Baada ya kuuza bidhaa, walipanga kununua silaha kwa pesa zote, na silaha hizo zilikusudiwa kutumika katika vita dhidi ya Waislamu.

Rasulullah (sallallahu alayhi wasallam) alipopata habari kwamba washirikina walikuwa wamepeleka msafara mkubwa Sham kwa ajili ya biashara, aliwapa watu kadhaa miongoni mwa Muhajirun jukumu la kuchunguza hali yao. Walipofika mahali paitwapo Dhul-Ushayra, waligundua kwamba msafara ulikuwa umekwisha kupita, wakarudi Madina. Kama makafiri wangenyang’anywa silaha na mali zao, wasingeweza tena kuwadhuru watu wa Uislamu, na upinzani wao ungevunjika. Kwa sababu hii, Bwana wetu Rasulullah alitathmini hali na mara moja akaanza maandalizi ya vita.

Bwana wetu Mtume alimwacha Abdullah bin Ummu Maktum kama naibu Wake ili aongoze sala.2 Hadhrat Talha bin Ubaydullah na Said bin Zayd walitumwa kama wapelelezi ili wapate habari za kurudi kwa msafara.3 Alimwamuru Hadhrat Uthman abaki Madina, kwa sababu mkewe alikuwa mgonjwa sana. Kisha aliwapa kazi watu wengine wanne, hivyo waliopewa kazi wakawa wanane.

Hii ilikuwa fursa isiyopaswa kupotezwa. Bwana wetu Mtume mara moja alitayarisha kila kitu, na siku ya kumi na mbili ya Ramadhani tukufu, pamoja na Masahaba mia tatu na watano miongoni mwa Muhajirun na Ansari, aliondoka kuelekea Badr. Pamoja na wale waliopewa kazi, idadi yao ilifikia 313.4 Sitini na wanne kati yao walikuwa Muhajirun.

Badr ilikuwa mahali ambapo njia za kwenda Makka, Madina na Sham zilikutana.

Vijana waliokuwa wamekua karibuni, na hata wanawake, walimsihi Bwana wetu Mtume awaruhusu kushiriki katika safari hii. Ummu Waraqa alifika mbele ya Bwana wetu Rasulullah na akasema: “Baba yangu na mama yangu wawe fidia Kwako, ewe Mtume wa Allah! Ukiniruhusu, ningependa kwenda pamoja nanyi. Nitawafunga majeraha waliojeruhiwa na kuwahudumia wagonjwa. Huenda Allahu taala akanijaalia nami kufa shahidi!” Hapo Habib-i akram (Kipenzi Mtukufu) (sallallahu alayhi wasallam) akasema: “Kaa nyumbani kwako, usome Quran tukufu. Hakika Allahu taala atakujaalia kufa shahidi.”

“Kaa nyumbani kwako (Ummu Waraqa), usome Quran tukufu. Hakika Allahu taala atakujaalia kufa shahidi” Hadithi sharif

Njia ya Vita vya Badr

Saad bin Abi Waqqas alisimulia: “Bwana wetu Rasulullah alipotaka kuwarudisha watoto waliotaka kwenda vitani pamoja nasi, nilimwona ndugu yangu Umayr akijaribu kujificha mahali fulani ili asionekane. Wakati huo alikuwa na umri wa miaka kumi na sita. Nikamuuliza: ‘Una nini hata unajificha hivi?’ Akasema: ‘Naogopa kwamba Bwana wetu Rasulullah ataniona mdogo na kunirudisha! Na mimi nataka kushiriki katika ghazwa na natamani Allahu taala anijaalie kufa shahidi.’ Habari zake zilipofikishwa kwa Bwana wetu Rasulullah, alimwambia ndugu yangu: ‘Wewe rudi!’ Hapo ndugu yangu Umayr alianza kulia. Bwana wetu Habib-i akram, bahari ya rehema, hakuweza kuvumilia machozi yake na akamruhusu. Hata hivyo, upanga wa ndugu yangu nilimfunga mimi kiunoni mwake, kwa sababu yeye mwenyewe hakuweza kuujifunga.”5 Bendera ya Mtume wetu mpendwa, Bwana wa walimwengu, ilibebwa na Musab bin Umayr, Saad bin Muadh na Hadhrat Ali.6 Masahaba watukufu walikuwa na farasi watatu tu na ngamia sabini. Farasi mmoja alikuwa wa Miqdad, mmoja wa Zubayr, na mmoja wa Marthad bin Abi Marthad. Watu wawili au watatu walipanda ngamia mmoja kwa zamu. Bwana wetu Rasulullah alipanda kwa zamu pamoja na Hadhrat Ali, Abu Lubaba na Marthad bin Abi Marthad. Lakini wote walimsihi Mtume alaihis-salaam asitembee kwa miguu bali apande ngamia muda wote: “Roho zetu ziwe fidia Kwako, ewe Mtume wa Allah! Usishuke kutoka kwenye ngamia. Sisi tutatembea badala ya dhati Yako tukufu.” Lakini Sultani wa Ulimwengu hakujiona kuwa tofauti nao, akasema: “Nyinyi si wenye nguvu zaidi kuliko mimi katika kutembea, wala mimi si mwenye kujitosheleza na asiyehitaji thawabu na malipo kuliko nyinyi.” Bwana wetu Mtume Mtukufu (sallallahu alayhi wasallam) na Masahaba Wake watukufu walikuwa wakitembea jangwani chini ya joto kali linalounguza. Zaidi ya hayo, walikuwa wamefunga saumu. Masahaba watukufu, kwa ajili ya kuueneza Uislamu, walistahimili taabu nyingi na wakamfuata Bwana wetu Mtume kwa mapenzi na shauku, kwa sababu mwishoni mwa njia kulikuwa na radhi ya Allahu taala na ya Mtume Wake, kulikuwa na kufa shahidi na Pepo walivyovitamani mno. Mtume wetu mpendwa aliitazama hali ya Masahaba Wake na akaomba dua: “Ewe Allah! Wao ni watembea kwa miguu – wape vipando! Ewe Allah! Wao hawana nguo, wako uchi – wavishe! Ewe Allah! Wao wana njaa – washibishe! Wao ni maskini – wafanye matajiri kwa fadhila na ukarimu Wako (fadl al-karam)!”

Mtume wetu mpendwa na jeshi Lake lililobarikiwa walipokuwa wakisonga mbele kuelekea Badr chini ya joto hili kali, msafara wa washirikina uliokuwa ukitoka Sham nao ulikuwa umeikaribia Badr. Masahaba wawili, ambao Bwana wetu Mtume alikuwa amewatuma kupata habari za msafara, waligundua kwamba msafara ungeweza kufika Badr katika siku moja au mbili, wakarudi haraka. Watu wa msafara walipofika kwenye kijiji ambako Masahaba hao wawili walikuwa wamepata habari, waliwauliza wanakijiji: “Je, mna habari yoyote ya wapelelezi wa Waislamu?” Wakajibu: “Hatujui. Lakini watu wawili walikuja wakakaa pale kwa muda, kisha wakainuka wakaondoka.”

Abu Sufyan alikwenda mahali walipopaeleza na akapachunguza. Aliponda kinyesi cha ngamia kilichokuwa ardhini na akaona ndani yake kokwa za lishe. Akasema: “Hii ni lishe ya Madina. Nadhani watu wale wawili ni wapelelezi wa Muhammad (alaihis-salaam).” Akikisia kwamba Waislamu walikuwa karibu sana, alishikwa na hofu kubwa. Akihofia hatima ya msafara, aliamua kwenda Makka haraka iwezekanavyo kupitia pwani ya Bahari ya Shamu, akisafiri usiku na mchana bila kupoteza wakati. Zaidi ya hayo, alimtuma mjumbe aitwaye Damdam bin Amr Ghifari kwenda Makka kuwajulisha hali ilivyo.7

“Ewe Allah! Wao (Masahaba wangu) ni watembea kwa miguu – wape vipando! Ewe Allah! Wao hawana nguo, wako uchi – wavishe! Ewe Allah! Wao wana njaa – washibishe! Wao ni maskini – wafanye matajiri kwa fadhila na ukarimu Wako (fadl al-karam)!” Hadithi sharif

Mtu huyu alipofika Makka, aliichana kanzu yake mbele na nyuma. Aliligeuza tandiko la ngamia wake juu chini. Akiwa katika hali ya ajabu, alianza kupiga kelele na kulalamika kwa vilio: “Msaada! Msaada! Enyi Makuraishi! Wahini! Muhammad na Masahaba Wake wameushambulia msafara wenu na mali zenu zilizo kwa Abu Sufyan. Mkiwahi kwa wakati, mtaweza kuuokoa msafara wenu!”

Watu wa Makka waliposikia hili, mara moja walikusanyika na wakajitayarisha. Walikusanya wapanda ngamia mia saba, wapanda farasi mia moja na askari wa miguu mia moja na hamsini. Walipomwambia Abu Lahab: “Haya, nawe jiunge!”, kwa hofu yake alitoa kisingizio cha ugonjwa. Badala yake alimtuma As bin Hisham. Mshirikina aitwaye Umayya bin Khalaf alikuwa mzito sana katika kujitayarisha kwa vita, kwa sababu alikuwa amesikia kwamba Bwana wetu Mtume alisema: “Masahaba wangu watamuua Umayya.” Aliogopa, kwa kuwa alijua kwamba Yeye kamwe hakuwahi kuiacha kweli. Kwa hiyo, Abu Jahl alipomsisitiza, alitoa kisingizio kwamba yeye ni mzee na mnene sana. Lakini Abu Jahl alipomtuhumu kwa woga, alilazimika kwenda.

Jeshi la washirikina lilikuwa na watu elfu moja hivi. Wote walikuwa wamevaa deraya za chuma. Pamoja nao walikuwa na wanawake wenye sauti nzuri, na hawakusahau kuchukua ala za muziki na vileo. Walidhani kwamba kwa jeshi lenye nguvu kama hili wangeshinda papo hapo, si watu mia tatu tu, bali hata jeshi la watu elfu moja. Walikuwepo hata waliokuwa wamehesabu, kabla ya kuondoka, watakaowaua na ngawira watakazochukua. Lakini lengo kuu la wote lilikuwa kuuangamiza Uislamu. Kundi hili la washirikina waliopindukia mipaka liliondoka huku wanawake wakipiga dufu na kuimba nyimbo.

Wakati huo Abu Sufyan alikuwa amekwisha kwenda mbali na Badr na kusafiri sehemu kubwa ya njia kuelekea Makka. Alipohakikisha kwamba hatari imeondoka, alimtuma mmoja wa watu wake, Qays bin Imriul-Qays, kwa Makuraishi na akawaambia: “Enyi jamii ya Makuraishi! Mlitoka Makka ili kuulinda msafara wenu, watu wenu na mali zenu. Sisi tumeokoka na hatari. Sasa rudini!” Zaidi ya hayo aliwanasihi: “Jihadharini msiende Madina kupigana na Waislamu!”

Qays alipoliletea jeshi la washirikina habari hii, Abu Jahl alisema: “Naapa kwamba tutakwenda Badr na kufanya sherehe siku tatu mchana na usiku: tutachinja ngamia na kunywa mvinyo. Makabila ya kandokando yatatutazama, yatatuonea wivu na kuona kwamba hatumwogopi mtu yeyote. Baada ya hapo, kwa sababu ya haiba yetu, hakuna atakayethubutu kutushambulia. Ewe jeshi la Makuraishi lisiloshindika! Songeni mbele!” Qays, alipoona kwamba Abu Jahl hayuko katika hali ya kusikiliza nasaha, alirudi na kumweleza Abu Sufyan hali ilivyo. Abu Sufyan, mtu mwenye kuona mbali na mwenye tahadhari, hakuweza kujizuia kusema: “Ole wetu! Ni hasara kwa Makuraishi! Huu ni mpango wa Amr bin Hisham (Abu Jahl). Bila shaka ameyafanya haya kwa tamaa ya kuwa kichwa cha watu. Lakini ujeuri kama huu daima ni upungufu mkubwa na nuksi. Waislamu wakikutana nao, ole wao Makuraishi!”

Aliufikisha msafara Makka kwa haraka na akajiunga na jeshi. Wakati huo Bwana wetu Sarwar-i kainat (Bwana wa ulimwengu) (sallallahu alayhi wasallam) pamoja na Masahaba Wake walikuwa wakiikaribia Badr. Wakati fulani aliwaona miongoni mwa jeshi la Uislamu washirikina wawili wa Madina – Khubayb bin Yasaf na Qays bin Muharrith. Alimtambua Khubayb ingawa alikuwa amevaa kofia ya chuma kichwani, akamwambia Hadhrat Saad bin Muadh: “Je, huyu si Khubayb?” Akajibu: “Naam, ewe Mtume wa Allah!” Khubayb alikuwa shujaa hodari aliyeijua sanaa ya vita. Yeye pamoja na Qays walifika mbele ya Bwana wetu Rasulullah. Mtume wetu akawauliza: “Mbona mnakuja pamoja nasi?” Wakajibu: “Wewe ni mwana wa dada yetu na jirani yetu. Nasi tunakuja pamoja na kaumu yetu kukusanya ngawira!” Bwana wetu alipomuuliza Khubayb: “Je, umemwamini Allahu taala na Mtume Wake?”, akajibu: “Hapana.” Mtume alaihis-salaam akasema: “Basi rudi! Asiyekuwa katika dini yetu hawezi kuwa pamoja nasi!” Khubayb akasema: “Kila mtu anaujua ujasiri wangu na ushujaa wangu, na anajua kwamba mimi ni shujaa anayefungua majeraha katika kifua cha adui. Nitapigana upande Wako dhidi ya adui Yako kwa ajili ya ngawira.” Bwana wetu Mtume hakuukubali msaada wake.

Baada ya kusafiri kwa muda, Khubayb alirudia ombi lake, lakini Mtume wetu alimjulisha kwamba matakwa yake hayawezi kukubaliwa mpaka asilimu. Walipofika mahali paitwapo Rawha, Khubayb alifika mbele ya Bwana wetu Rasulullah (sallallahu alayhi wasallam) akasema: “Ewe Mtume wa Allah! Sasa nimeamini kwamba Allahu taala ni Mola wa walimwengu, na nimeuamini utume Wako.” Hapo Bwana wetu Sarwar-i kainat alifurahi sana. Qays naye, baada ya kurudi Madina, alipata heshima ya kuamini (radhiyallahu anhu).

Jeshi la Uislamu lilipofika bonde la Safra, lilipata habari kwamba watu wa Makka walikuwa wamekusanya jeshi na walikuwa wakielekea Badr ili kuuokoa msafara wao. Bwana wetu Mtume aliwakusanya Masahaba Wake na akashauriana nao kuhusu hali hii. Hii ni kwa sababu Waislamu wa Madina, walipotoa kiapo (baia) kwa Bwana wetu Rasulullah huko Aqaba, walikuwa wameahidi: “Ewe Mtume wa Allah! Njoo katika mji wetu. Huko tutakulinda dhidi ya adui Yako hata kama itatugharimu maisha yetu, na tutakufuata.” Lakini sasa walikuwa wametoka nje ya Madina. Na mbele yao kulikuwa na jeshi kubwa la adui, lililowazidi mara nyingi kwa idadi, silaha na mali.

Bwana wetu Rasulullah alipowauliza Masahaba Wake maoni yao, Abu Bakr as-Siddiq na Umar al-Faruq miongoni mwa Muhajirun walisimama kila mmoja peke yake na wakasema kwamba ni lazima kupigana na jeshi la adui. Kisha akasimama Miqdad bin Aswad, naye pia miongoni mwa Muhajirun, akasema: “Ewe Mtume wa Allah! Tekeleza lile analoliamrisha Allahu taala. Songa mbele kwa amri Yake. Kila wakati tuko pamoja Nawe; hatutatengana Nawe hata kwa kitambo. Hatutasema neno lolote kama lile ambalo Wana wa Israili walimwambia Musa alaihis-salaam (kwa maana): ‘Ewe Musa! Maadamu kaumu hiyo ya majabari na madhalimu iko katika eneo lile, kamwe hatutakwenda huko wala hatutaingia katika nchi ile milele. Basi nenda wewe na Mola wako pamoja, mpigane nao nyinyi wawili. Sisi tutakaa hapa …’8 Sisi tunatoa roho zetu na vichwa vyetu katika njia ya Allahu taala na ya Mtume Wake. Tunaapa kwa Allahu taala aliyekutuma kuwa Mtume wa haki kwamba, hata kama ungetupeleka Uhabeshi ng’ambo ya bahari, tungekwenda. Kamwe hatutakupinga hata kidogo. Tuko tayari kutimiza matakwa Yako yote. Baba yangu na mama yangu, hata roho yangu, wawe fidia Kwako, ewe Mtume wa Allah!”

“Asiyekuwa katika dini yetu hawezi kuwa pamoja nasi!” Hadithi sharif

Vita vya Badr

Hotuba hii ya Miqdad ilimfurahisha mno Mtume wetu mpendwa. Alimwombea dua za kheri.9

Hapa maoni ya Waislamu wa Madina yalikuwa muhimu sana, kwa sababu wao walikuwa wengi kwa idadi, na pia walikuwa wameahidi kumlinda Rasulullah ndani ya Madina. Hawakuwa na ahadi ya kupigana nje ya Madina. Fikra hii ilipoeleweka, Saad bin Muadh miongoni mwa Ansari alisimama akasema: “Ewe Mtume wa Allah! Ukiniruhusu, nitazungumza kwa niaba ya Ansari.” Alipopewa idhini, alisema: “Ewe Mtume wa Allah! Sisi tumekuamini na tumeusadiki utume Wako. Kila ulichokileta ni haki na kweli. Katika jambo hili tumekupa ahadi thabiti na tumeapa kukusikiliza na kukutii. Kamwe hatutarudi nyuma katika ahadi hiyo, na popote utakapokwenda tuko chini ya amri Yako. Amri Yako tunaiweka juu ya vichwa vyetu. Tunatoa roho zetu na vichwa vyetu katika njia Yako. Tunaapa kwa Allahu taala aliyekutuma kuwa Mtume wa haki kwamba, kama ungeingia baharini, nasi tungeingia nyuma Yako. Hakuna hata mmoja wetu atakayebaki nyuma hata hatua moja. Lolote lililo katika fikra Yako tukufu, liamrishe nasi tutalishika. Mali zetu nazo ziwe fidia pamoja na roho zetu. Kamwe hatutampa adui mgongo. Tuna subira vitani. Tumaini letu ni kukufurahisha na kupata radhi Yako. Rehema ya Allahu taala iwe juu yenu …” Masahaba watukufu waliposikia maneno haya, walishikwa na hamasa kubwa. Wote walitangaza kwamba wanakubaliana na maneno haya kwa moyo wote. Bwana wetu Rasulullah (sallallahu alayhi wasallam) alifurahi sana. Aliwaombea dua Hadhrat Saad na wenzake. Sasa mashaka yote yalikuwa yameondoka. Hata adui wawe wengi kiasi gani na wawe na nguvu kiasi gani, Masahaba watukufu wangemfuata Mtume wetu mpendwa kuelekea kufa shahidi bila kupepesa macho, na wangepata radhi ya Allahu taala na ya Mtume Wake. Maadamu Bwana wa ulimwengu alikuwa mbele yao, hapakuwa na mahali ambapo wasingekwenda … Bwana wetu Fakhr-i alam, alipouona uaminifu na hamasa ya Masahaba Wake Kwake, aliwapa habari njema: “Haya, songeni mbele! Furahini kwa fadhila ya Allahu taala. Wallahi, sasa ni kana kwamba ninapatazama mahali ambapo watu wa kaumu ya Makuraishi watapigwa na kuanguka katika uwanja wa vita, na ni kana kwamba ninawaona!” Baada ya habari njema hii, Masahaba watukufu walimfuata Bwana wetu Rasulullah kwa mapenzi.

Msaada wa malaika

Ulikuwa usiku wa kuamkia Ijumaa walipofika kandokando ya Badr. Mtume wetu mpendwa aliwaambia Masahaba Wake: “Natumaini mtaweza kupata habari fulani kwenye kisima kilicho kando ya kilima kile kidogo.” Alimtuma huko simba wa Allahu taala Hadhrat Ali, Saad bin Abi Waqqas, Zubayr bin Awwam na baadhi ya Masahaba Wake. Hadhrat Ali na wenzake walikwenda kisimani mara moja. Huko waliwaona wachungaji wa ngamia na wachota maji wa Makuraishi. Hao walipowaona Waislamu, walikimbia. Lakini wawili kati yao walikamatwa. Mmoja wao alikuwa Aslam, mtumwa wa wana wa Hajjaj, na mwingine Arid Abu Yasar, mtumwa wa wana wa As bin Said.

Walipoletwa mbele ya Bwana wetu Mtume, Rasulullah (sallallahu alayhi wasallam) aliwauliza: “Makuraishi wako wapi?” Wakajibu: “Wamepiga kambi nyuma ya kilima kile cha mchanga kinachoonekana.” Bwana wetu akauliza: “Makuraishi ni watu wangapi?” Wakajibu: “Hatujui.” Alipowauliza: “Wanachinja ngamia wangapi kwa siku?”, walijibu: “Siku moja tisa, siku nyingine kumi.” Hapo Bwana wetu Mtume akasema: “Wao ni chini ya elfu moja na zaidi ya mia tisa.” Kisha akauliza tena: “Ni nani miongoni mwa wakuu wa Makuraishi walio pamoja nao?” Walipojibu: “Utba, Shayba, Harith bin Amr, Abul-Bakhtari, Hakim bin Hizam, Abu Jahl, Umayya bin Khalaf …”, Bwana wetu Rasulullah aliwageukia Masahaba Wake akasema: “Watu wa Makka wamewatupia vipande vya maini yao (wapendwa wao).” Kisha akawauliza wale wawili: “Je, kuna yeyote wa Makuraishi aliyerudi njiani mlipokuwa mkija?” Wakajibu: “Naam. Akhnas bin Abi Shariq wa Bani Zuhra alirudi.” Bwana wetu akasema: “Ingawa yeye hakuwa katika njia iliyonyooka na hakuijua akhera, wala Allahu taala, wala Kitabu, amewaonyesha Bani Zuhra njia iliyonyooka … Je, kuna mwingine aliyerudi isipokuwa wao?” Akapata jibu: “Wana wa Adiyy bin Kaab walirudi.”10

“Ewe Mtume wa Allah! Tekeleza lile analoliamrisha Allahu taala. Songa mbele kwa amri Yake. Kila wakati tuko pamoja Nawe; hatutatengana Nawe hata kwa kitambo” Miqdad bin Aswad (radhiyallahu anhu)

Bwana wetu Mtume alimtuma Hadhrat Umar kwa Makuraishi na pendekezo la mapatano – kama onyo la mwisho. Umar bin Khattab aliwaambia: “Enyi kaumu ya wakaidi! Mtume alaihis-salaam anasema: ‘Kila mtu aache jambo hili. Arudi kwa salama, kwa sababu kupigana na wengine wasiokuwa nyinyi kunapendeza zaidi kwangu kuliko kupigana nanyi!’”

Mbele ya pendekezo hili, mmoja wa washirikina wa Kikuraishi, Hakim bin Hizam, alisonga mbele akasema: “Enyi jamii ya Makuraishi! Muhammad amewatendea kwa insafu kubwa. Likubalini mara moja analolitaka. Msipofanya asemavyo, naapa kwamba tangu sasa hatawatendea insafu tena kamwe!” Abu Jahl, akikasirishwa na maneno haya ya Hakim, alisema: “Hili kamwe hatutalikubali, na hatutarudi mpaka tulipize kisasi kwa Waislamu, ili mtu yeyote asithubutu tena kamwe kuushambulia msafara wetu.” Hivyo akazifunga njia za amani. Hadhrat Umar akarudi.

Usiku huo Bwana wetu Mtume na Masahaba Wake watukufu walifika Badr kabla ya washirikina, wakapiga kambi mahali karibu na visima. Bwana wetu Mtume alishauriana na Masahaba Wake na akawauliza maoni yao kuhusu mahali kambi inapopaswa kuwekwa. Miongoni mwao, Hubab bin Mundhir, ambaye wakati huo alikuwa na umri wa miaka thelathini na mitatu tu, alisimama akaomba kusema. Alipopewa idhini, aliuliza: “Ewe Mtume wa Allah! Je, mahali hapa ni pale ambapo Allahu taala amekuamrisha kuweka kambi na ambapo ni lazima kubaki? Au pamechaguliwa kwa maoni binafsi, kama mbinu ya vita?” Bwana wetu Mtume akasema: “Hapana! Mahali hapa pamechaguliwa kama mbinu ya vita.”

Hapo Hadhrat Hubab akasema: “Baba yangu na mama yangu, hata roho yangu, wawe fidia Kwako, ewe Mtume wa Allah!

Sisi ni watu wa vita na mahali hapa tunapajua vizuri. Kisima kilicho karibu na mahali watakapopiga kambi Makuraishi kina maji matamu na mengi. Ukiruhusu, tupige kambi pale. Tuvifukie visima vyote vya kandokando. Kisha tujenge hodhi na tulijaze maji. Tukiwa tunapigana na adui, kila tunapopata kiu tutakuja kunywa maji kutoka kwenye hodhi letu. Na adui hatapata maji, atataabika.”11 Wakati huo huo Jibril alaihis-salaam alileta wahyi uliojulisha kwamba fikra hii ni sahihi. Bwana wetu Mtume akasema: “Ewe Hubab! Maoni sahihi ni yale uliyoyaashiria,” akasimama. Wote kwa pamoja walikwenda kwenye kisima kilichotajwa. Walivifukia visima vyote isipokuwa kile chenye maji matamu, wakajenga hodhi kubwa. Walilijaza maji na wakaweka vyombo vya kunywea.

Wakati huo Hadhrat Saad bin Muadh alifika mbele ya Bwana wetu Mtume mtukufu akapendekeza: “Ewe Mtume wa Allah! Je, tukujengee kibanda cha kivuli kwa makuti ya mitende ili ukae ndani yake?” Bwana wetu Fakhr-i alam alifurahishwa na fikra hii ya Saad na akamwombea dua. Mara moja kibanda cha kivuli kilijengwa. Sultani wa Mitume pamoja na Masahaba Wake watukufu walizunguka uwanja wa vita na wakaukagua. Mara kwa mara alisimama na kwa mkono Wake uliobarikiwa alionyesha, mmoja mmoja, mahali ambapo washirikina wa Kikuraishi watauawa, akisema: “Inshaallah (Allahu taala akipenda), hapa ndipo atakapopigwa na kuanguka fulani kesho asubuhi! Inshaallah, hapa ndipo atakapopigwa na kuanguka fulani kesho asubuhi! Hapa ndipo! Hapa ndipo!”

Baadaye Hadhrat Umar alisimulia: “Niliona kwamba kila mmoja wao alianguka na kuuawa pale pale ambapo Mtume Mtukufu aliweka mkono Wake uliobarikiwa. Hawakuanguka mbele kidogo wala nyuma.”

Bwana wa walimwengu (sallallahu alayhi wasallam) aliwagawa Masahaba watukufu katika makundi matatu. Bendera ya Muhajirun aliitoa kwa Musab bin Umayr, ya Aws kwa Saad bin Muadh, na ya Khazraj kwa Hubab bin Mundhir. Kila kundi lilikusanyika chini ya bendera yake.12 Bwana wetu Mtume alilipanga jeshi katika safu na akaliweka katika utaratibu.

Alipokuwa akilipanga jeshi, kwa fimbo iliyokuwa katika mkono Wake uliobarikiwa, aligusa kifua cha Sawad bin Ghaziyya aliyekuwa amejitokeza mbele ya safu, akasema: “Ingia katika mstari, ewe Sawad!” Sawad akasema: “Ewe Mtume wa Allah! Fimbo iliyo mkononi Mwako imeniumiza. Kwa haki ya Allahu taala aliyekutuma kwa dini ya haki, kwa Kitabu na kwa uadilifu, nami nataka kukugusa kwa fimbo vivyo hivyo.” Masahaba watukufu wote walishangazwa na maneno yake haya. Je, inafaa kudai kisasi kwa Bwana wa ulimwengu? Je, jambo kama hili linawezekana kufanywa? Lakini Bwana wetu Rasulullah alifungua sehemu ya mbele ya kanzu Yake, akasema: “Haya, lipiza kisasi na uchukue haki yako!” Hapo Hadhrat Sawad, kwa furaha na mapenzi makubwa, alikibusu kifua kitukufu cha Bwana wetu Habib-i akram (Kipenzi Mtukufu) (sallallahu alayhi wasallam).

Wote walikuwa wakisubiri kisasi; walipoona mandhari hii, walimstaajabia ndugu yao Sawad, wakatamani wangekuwa katika hali yake. Mtume wetu mpendwa alipouliza: “Kwa nini umefanya hivi?”, alijibu: “Baba yangu na mama yangu, hata roho yangu, wawe fidia Kwako, ewe Mtume wa Allah! Leo naona kwamba kwa amri ya Allahu taala ajali yangu imefika, na naogopa kutenganishwa na dhati Yako tukufu. Kwa sababu hiyo nilitamani, katika dakika hizi za mwisho tulizo nazo pamoja, midomo yangu iguse mwili Wako uliobarikiwa. Nilitaka jambo hili liwe sababu ya Wewe kuniombea shafaa Siku ya Kiama, na hivyo niokoke na adhabu.” Kwa mapenzi yake haya, Bwana wetu Mtume naye aliguswa sana moyoni na akamwombea dua Hadhrat Sawad.

Upande wa kulia wa jeshi lililobarikiwa la Uislamu ungeongozwa na mujahidi shujaa Zubayr bin Awwam, na upande wa kushoto na Miqdad bin Aswad.13

Bwana wetu Rasulullah (sallallahu alayhi wasallam) alitaka kushauriana na Masahaba Wake watukufu jinsi ya kuanza vita. Akauliza: “Mnapigana vipi?” Hapo Asim bin Thabit alisimama, upinde na mshale mkononi mwake, akatoa maoni yake: “Ewe Mtume wa Allah! Makuraishi watakapotukaribia kiasi cha mita mia moja hivi, tuwashambulie kwa mishale. Watakapofika umbali wa kurusha jiwe kwa mkono, turushe mawe. Na watakapokaribia kiasi cha kufikiwa na mikuki, tupigane kwa mikuki yetu mpaka ivunjike. Kisha tuchomoe panga zetu tupigane!” Mbinu hii ilimpendeza Bwana wetu Mtume. Aliwapa Masahaba Wake maagizo haya: “Msiache mistari yenu. Simameni imara mahali penu bila kutikisika. Msianze vita mpaka nitoe amri. Msiipoteze mishale yenu kabla adui hajawakaribia. Rusheni mishale adui anapofunua ngao yake. Watakapokaribia zaidi, rusheni mawe kwa mikono. Watakapokuwa karibu kabisa, tumieni mikuki. Na mtakapokutana na adui kifua kwa kifua, piganeni kwa panga …”

“Inshaallah, hapa ndipo atakapopigwa na kuanguka fulani kesho asubuhi! Inshaallah, hapa ndipo atakapopigwa na kuanguka fulani kesho asubuhi! Hapa ndipo! Hapa ndipo!” Hadithi sharif

Kisha walinzi waliwekwa na Masahaba watukufu wakapewa ruhusa ya kupumzika. Kwa hekima ya Allahu taala, walizama katika usingizi mzito kiasi kwamba hawakuweza hata kuinua kope za macho yao. Bwana wetu Mtume alipoingia katika kibanda cha kivuli kilichojengwa kwa makuti ya mitende, Hadhrat Abu Bakr, na kisha Saad bin Muadh, walichomoa panga zao wakalinda zamu mlangoni mwa kibanda. Mtume wetu mpendwa (sallallahu alayhi wasallam) aliinua mikono Yake iliyobarikiwa na, akiwa katika huzuni kubwa, alianza kumsihi Allahu taala: “Ewe Mola wangu! Ukiliangamiza kundi hili dogo, hutaabudiwa tena kamwe juu ya ardhi …” Dua hii ya huzuni iliendelea hadi asubuhi.

Mahali ambapo jeshi lililobarikiwa la Uislamu lilipiga kambi palikuwa na mchanga. Kwa sababu hiyo ilikuwa vigumu kutembea, na miguu ilizama mchangani. Kwa ihsani ya Allahu taala na kwa baraka ya dua ya Bwana wetu Rasulullah, usiku huo mvua ilianza kunyesha, ikizidi kuongezeka, kiasi kwamba vijito vilifurika maji. Vyombo vya maji vilijazwa, na ardhi ikawa ngumu kiasi kwamba miguu haikuzama tena.

Lakini washirikina walibaki katika matope na mafuriko.

Baada ya alfajiri, Bwana wetu Rasulullah aliwaamsha Masahaba Wake kwa ajili ya sala.

Baada ya kuongoza sala ya asubuhi, alizungumza kuhusu ubora wa kufanya jihadi dhidi ya adui na wa kufa shahidi, na akawahimiza Masahaba watukufu kupigana. Alisema: “Hakika Allahu taala huamrisha lililo haki na kweli. Hakubali amali ya mtu yeyote isiyofanywa kwa ajili ya radhi ya Allahu taala … Jitahidini kuitekeleza amri ya Mola wetu mahali hapa ambapo amewaahidi rehema Yake na maghfira Yake, na mfaulu katika mtihani! Hakika ahadi Yake ni haki, neno Lake ni kweli, na adhabu Yake ni kali. Mimi na nyinyi tumefungamana na Allahu taala, ambaye ni Hayy na Qayyum. Kwake tumekimbilia, Kwake tumeshikamana, Kwake tumetegemea. Na marejeo yetu ya mwisho ni Kwake. Allahu taala anisamehe mimi na Waislamu wote!”

Jua la siku ya Ijumaa lilichomoza tarehe kumi na saba ya Ramadhani tukufu. Baada ya muda mfupi vita vikali kuliko vyote, visivyo na uwiano kuliko vyote, muhimu kuliko vyote na vikubwa kuliko vyote katika historia vingeanza …

Upande mmoja walikuwa Fakhr-i alam (sallallahu alayhi wasallam) na kikundi kidogo cha Masahaba Wake watukufu wasiositasita hata chembe kutoa roho zao; upande mwingine lilikuwa kundi la makafiri waliopindukia mipaka na wasiozuilika, waliokusanyika ili kuuangamiza kabisa Uislamu na kumwondoa Mtume aliyetukuzwa kwa kuwa Habibu wa Allahu taala. Kwa masikitiko, miongoni mwao walikuwemo pia jamaa wa Mtume Mtukufu. Nao walikuwa wamekuja Badr kupigana na mpwa wao mpendwa.

Bwana wetu Mtume alikagua tena mpangilio wa jeshi Lake na akarudia maagizo aliyoyatoa. Wakati huo washirikina wa Kikuraishi walitoka katika kambi yao na wakaanza kumiminika kuelekea bonde la Badr. Wengi wao walikuwa wamejifunika deraya. Kwa kiburi na majivuno makubwa walilishambulia jeshi la Uislamu. Bwana wetu Rasulullah alipoiona hali hii ya washirikina, aliingia hemani pamoja na Hadhrat Abu Bakr, akainua mikono Yake iliyobarikiwa na akaanza kumsihi Allah Mtukufu: “Ewe Mola wangu! Tazama, washirikina wa Kikuraishi wanakuja na kiburi na majivuno yao yote! Wanakupa changamoto na wanamkadhibisha Mtume Wako. Ewe Allah! Nakuomba utimize ahadi Yako ya msaada na ushindi uliyoniahidi! Ewe Allah! Ukitaka kuangamia kwa kundi hili dogo la Waislamu, hatabaki tena yeyote wa kukuabudu!”

Hivyo, bila kukoma, mara kwa mara akiomba msaada, alikuwa akimsihi Allahu taala. Maombi haya ya Bwana wetu Mtume, ya huzuni isiyo ya kawaida na yanayorarua nyoyo, yaliendelea mpaka akajisahau na rida Lake (shali) likaanguka kutoka mabegani Mwake. Hadhrat Abu Bakr, akishindwa kustahimili maombi haya ya moyoni, aliliinua rida kutoka ardhini kwa heshima kubwa, akaliweka juu ya mabega matukufu ya Bwana wetu na akamfariji akisema: “Roho yangu iwe fidia Kwako, ewe Mtume wa Allah! Maombi haya yanatosha! Umesisitiza katika dua kwa Mola Wako! Hakika Allahu taala atakupa hivi karibuni ushindi aliokuahidi.” Wakati huo Bwana wa walimwengu alitoka hemani akisoma aya tukufu hizi, kwa maana: “Kundi hili (la Badr) hakika litavunjwa hivi karibuni, watageuza migongo yao na kukimbia. Bali wakati halisi wa adhabu yao ni Kiama. Adhabu ya wakati huo ni ya kutisha zaidi na chungu zaidi.”14

Mtume wetu mpendwa alikuja mbele ya jeshi Lake. Aliwasomea Masahaba Wake watukufu aya tukufu hizi, kwa maana: “Enyi mlioamini! Mnapokutana na kundi la adui, simameni imara na mkumbukeni Allahu taala kwa wingi ili mwokoke … Hivyo mnatarajiwa kufaulu. Mtiini Allah na Mtume Wake. Msihitilafiane kati yenu, msije mkashindwa na nguvu mliyo nayo ikaondoka. Subirini, kwa sababu Allahu taala yuko pamoja na wenye kusubiri.”15

Hivi vingekuwa vita vya kwanza vilivyopiganwa na adui kwa jeshi zima. Vita vilikuwa karibu kuanza. Hamasa ilikuwa imefika kilele chake. Mtume Mtukufu aliposoma aya tukufu yenye maana ya “mkumbukeni Allahu taala kwa wingi …”, Masahaba watukufu wote kwa pamoja walianza kusema “Allahu akbar! Allahu akbar!” na kumsihi Allah Mtukufu awajaalie ushindi. Sasa walikuwa wakisubiri ishara moja tu ya Bwana wetu Mtume. Kwa mujibu wa desturi ya zama hizo, kabla majeshi mawili hayajakutana, mashujaa kutoka kila upande walitoka uwanjani wakapigana wao kwa wao. Katika mapambano haya, hasira ya vita na hamu ya kupigana ya pande zote mbili ziliongezeka, na wakapata joto la vita. Lakini mshirikina Amir bin Hadrami hakuifuata kanuni hii: aliikanyaga na akarusha mshale kwenye jeshi la Uislamu. Mshale ulimpata Mihja, mmoja wa Muhajirun; akafa shahidi, na roho yake iliyobarikiwa ikapanda Peponi. Bwana wa Mitume alitoa habari njema kuhusu shahidi huyu wa kwanza, akisema: “Mihja ni bwana wa mashahidi.” Masahaba watukufu hawakuweza tena kutulia mahali pao. Lakini bila amri ya Bwana wetu Mtume hawakuweza kufanya hata harakati ndogo.

“Ewe Mola wangu! Tazama, washirikina wa Kikuraishi wanakuja na kiburi na majivuno yao yote! Wanakupa changamoto na wanamkadhibisha Mtume Wako. Ewe Allah! Nakuomba utimize ahadi Yako ya msaada na ushindi uliyoniahidi!” Hadithi sharif

Nyoyo zao zilianza kuchemka kama volkano!

Wakati huo watu watatu walijitokeza kutoka katika jeshi la washirikina. Hawa walikuwa maadui wakali wa Uislamu miongoni mwa wana wa Rabia: Utba, ndugu yake Shayba na mwanawe Walid. Waliwapigia kelele mujahidina: “Je, yupo miongoni mwenu anayeweza kupigana nasi?” Wa kwanza miongoni mwa Masahaba watukufu, Hadhrat Abu Hudhayfa, aliposonga mbele ili kupigana na baba yake Utba, Sultani wa walimwengu alimwambia: “Wewe baki hapa!” Hapo mujahidina wa Madina – wana wa Bibi Afra, Muadh na Muawwidh, pamoja na Abdullah bin Rawaha – walisonga mbele. Walisimama mbele ya Utba, Shayba na Walid. Wakiwa na panga mikononi mwao, walisimama tayari.

Washirikina walitaka wajitambulishe, wakauliza: “Nyinyi ni akina nani?” Walipojibu: “Sisi ni Waislamu wa Madina,” washirikina walisema: “Hatuna shughuli nanyi! Tunawahitaji wana wa Abdulmuttalib. Tunataka kupigana nao.” Kisha wakaligeukia jeshi la Uislamu na wakapiga kelele: “Ewe Muhammad! Tuletee mbele yetu walio sawa nasi kutoka katika kaumu yetu wenyewe!”

Baada ya kuwaombea dua Masahaba Wake hawa watatu mashujaa waliokuwa uwanjani, Bwana wetu Mtume Mtukufu (sallallahu alayhi wasallam) aliwaamuru warudi mahali pao. Kisha akatupa macho kati ya Masahaba Wake akasema: “Enyi wana wa Hashim! Simameni! Piganeni katika njia ya Haki dhidi ya wale waliokuja kuizima nuru ya Allahu taala kwa dini zao batili; kwani Allahu taala amemtuma Mtume wenu kwa ajili hiyo hiyo. Simama, ewe Ubayda! Simama, ewe Hamza! Simama, ewe Ali!”

Simba wa Allahu taala – Hadhrat Hamza, Hadhrat Ali na Hadhrat Ubayda – walivaa kofia zao za chuma wakatoka uwanjani. Walipowakabili, washirikina walisema: “Nyinyi ni akina nani? Kama mko sawa nasi, tutapigana nanyi.” Walipojibu: “Mimi ni Hamza! Mimi ni Ali! Mimi ni Ubayda!”, washirikina walisema: “Nyinyi ni watu waheshimiwa kama sisi. Tumekubali kupigana nanyi.” Mujahidina mashujaa wa Uislamu kwanza waliwaita washirikina kwenye imani, lakini hawakukubali. Hapo wote watatu kwa pamoja walichomoa panga zao na wakawashambulia washirikina. Hadhrat Hamza na Hadhrat Ali waliwaua makafiri Utba na Walid kwa pigo moja. Hadhrat Ubayda alimjeruhi Shayba, na Shayba naye alimjeruhi Ubayda. Hadhrat Hamza na Hadhrat Ali walimwahi Ubayda kumsaidia, wakamuua Shayba papo hapo. Walimbeba Hadhrat Ubayda mikononi mwao na wakamleta mbele ya Bwana wetu Rasulullah.16 Kutoka katika kifundo cha mguu kilichobarikiwa cha Hadhrat Ubayda bin Harith, damu na uboho vilikuwa vikitiririka. Bila kujali hali yake hata kidogo, aliuliza: “Roho yangu iwe fidia Kwako, ewe Mtume wa Allah! Nikifa katika hali hii, je, sitakuwa shahidi?” Bwana wetu Mtume akasema: “Naam, wewe ni shahidi,” akampa habari njema kwamba yeye ni miongoni mwa watu wa Peponi. (Hadhrat Ubayda (radhiyallahu anhu) alifariki mahali paitwapo Safra wakati wa kurudi kutoka vitani.) Washirikina, waliopoteza watu wao watatu muhimu kuliko wote katika pambano hili, walichanganyikiwa. Hata hivyo Abu Jahl, akijitahidi kuinua ari ya jeshi lake, alisema: “Msiangalie kwamba Utba, Shayba na Walid wamekufa. Wao waliharakisha katika mapigano wakafa bure! Naapa kwamba hatutarudi mpaka tuwakamate Waislamu na kuwafunga kwa kamba!” Lakini Masahaba watukufu mashujaa walikosa subira ya kuliadhibu kundi hili la washirikina kwa panga zao haraka iwezekanavyo. Mtume wetu mpendwa, bila kukoma, alikuwa akirudia kwa ulimi Wake uliobarikiwa dua hii: “Ewe Allah! Itimize ahadi Yako uliyoniahidi! Ewe Allah! Ukiliangamiza kundi hili dogo la Waislamu, hatabaki tena yeyote juu ya ardhi wa kukuabudu!”

Wakati huo kutoka katika safu za washirikina alitoka uwanjani Abdurrahman, mmoja wa wapiga mishale jasiri zaidi na hodari zaidi wa Makuraishi, akaomba mpinzani. Yeye alikuwa mwana wa Hadhrat Abu Bakr, lakini alikuwa bado hajasilimu. Katika joto la adhuhuri la mwezi wa Julai, mtu mmoja katika safu za mujahidina aliushika upanga wake mara moja akasonga mbele. Huyu alikuwa shujaa Hadhrat Abu Bakr, aliye bora kuliko watu wote baada ya Mitume, aliyetukuzwa kwa kuwa Mwislamu wa kwanza na kwa daraja ya Siddiq. Alikuwa amejitokeza kupigana na mwanawe. Lakini Bwana wa walimwengu alimwambia: “Ewe Abu Bakr! Je, hujui kwamba kwangu wewe ni kama jicho langu linaloona na sikio langu linalosikia? Usiondoke kando yangu! Kila taabu inayoupata mwili wangu na moyo wangu hupungua ninapouona uso wako uliobarikiwa. Kwako moyo wangu hupata nguvu.”

Hivyo alimkataza kupigana. Abu Bakr as-Siddiq hakuweza kujizuia kumwambia mwanawe: “Ewe mwovu! Uhusiano wako nami umekwenda wapi?”

Kisha Sultani wa Mitume, Bwana wetu Habib-i akram, aliinama akachukua kiganja cha mchanga kutoka ardhini. Aliutupa mchanga huo kwa adui akasema: “Nyuso zao ziwe nyeusi! Ewe Allah! Zitie hofu nyoyo zao na uifanye miguu yao itetemeke!” Kisha akawageukia Masahaba Wake na akaamuru: “Shambulieni! Wavamieni!” Masahaba watukufu, waliokuwa wakisubiri ishara tu, walianza kutenda kama walivyoelekezwa kabla. Huku sauti za “Allahu akbar! Allahu akbar!” zikivuma, mishale ilianza kuruka, mawe kupata shabaha zao, mikuki kugonga deraya … Simba wa Allahu taala: Hadhrat Hamza alikuwa akipigana kwa panga mbili, moja katika kila mkono; Hadhrat Ali, Hadhrat Umar, Zubayr bin Awwam, Saad bin Abi Waqqas, Abu Dujana17 na Abdullah bin Jahsh waliingia katika safu za washirikina upande mmoja na kutokea upande mwingine, na makafiri wakachanganyikiwa. Kila mmoja wao alikuwa ngome isiyopitika. Sauti za “Allahu akbar! Allahu akbar!” zilijaza ulimwengu, na ukuu wa utukufu wa Allahu taala ulishuka juu ya vichwa vya makafiri kama nyundo. Bwana wetu Mtume alikuwa akimsihi Allahu taala akisema: “Ya Hayyu! Ya Qayyum! Ya Hayyu! Ya Qayyum!” Hadhrat Ali amesema: “Huko Badr, Mtume alaihis-salaam ndiye aliyekuwa jasiri zaidi na shujaa zaidi kati yetu sote. Yeye pia ndiye aliyekuwa karibu zaidi na safu za washirikina. Tulipobanwa, tulikimbilia Kwake.”

Washirikina walimweka kiongozi wao Abu Jahl katikati yao. Walimvalisha mmoja wao mavazi ya Abu Jahl ili afanane naye. Jina la mtu huyu asiye na bahati lilikuwa Abdullah bin Mundhir. Hadhrat Ali alimshambulia Abdullah na akamkata kichwa mbele ya macho ya Abu Jahl. Kisha walimvalisha pia Abu Qays mavazi hayo. Huyo naye aliuawa na Hadhrat Hamza.

Hadhrat Ali alikuwa akipigana na mshirikina mmoja. Mshirikina alimpigia Hadhrat Ali upanga wake, na upanga ukakwama katika ngao. Hadhrat Ali alipoupiga upanga wake Dhulfiqar juu ya mwili wa mshirikina uliofunikwa kwa deraya na kuukata kutoka begani hadi kifuani pamoja na deraya yake, aliona upanga ukimetameta juu ya kichwa chake. Haraka aliinamisha kichwa chake. Mwenye upanga aliposema: “Chukua! Na hii ni kutoka kwa Hamza bin Abdulmuttalib!”, kichwa cha mshirikina kilianguka chini pamoja na kofia yake ya chuma. Hadhrat Ali alipogeuka kutazama, alimwona ami yake Hadhrat Hamza akipigana kwa panga mbili. Mtume wetu, alipowaona Masahaba Wake wakipigana kishujaa hivyo, alisema: “Wao ni simba wa Allahu taala juu ya ardhi”, akawasifu.

“Ewe Allah! Itimize ahadi Yako uliyoniahidi! Ewe Allah! Ukiliangamiza kundi hili dogo la Waislamu, hatabaki tena yeyote juu ya ardhi wa kukuabudu!” Hadithi sharif

Wakati fulani upanga wa Hadhrat Ukkasha, aliyekuwa akipigana karibu kabisa na Bwana wetu Mtume, ulivunjika. Mtume wetu mpendwa alipoona hivyo, aliokota fimbo aliyoiona chini, akampa na akasema: “Ewe Ukkasha! Pigana kwa hii!” Mara tu Ukkasha alipoishika fimbo, kwa muujiza wa Mtume wetu iligeuka kuwa upanga mrefu, unaong’aa na mkali, wenye mgongo imara katikati. Kwa upanga huu aliwaua washirikina wengi mpaka vita vilipomalizika.

Bwana wa walimwengu, Mtume Mtukufu (sallallahu alayhi wasallam), huku akipigana, alitamka pia hadithi sharif hii tukufu iliyowapa Masahaba Wake hamasa kubwa: “Naapa kwa Allahu taala ambaye nafsi yangu iko katika mkono wa uwezo Wake: Haki taala hakika atawaingiza katika Pepo Yake wale wanaopigana leo wakitarajia radhi ya Allah Mtukufu, wakionyesha subira na uthabiti, na wale wanaouawa wakisonga mbele bila kugeuza migongo yao.” Umayr bin Humam aliposikia maneno haya matukufu, alisema: “Vema sana! Vema sana! Kumbe ili niingie Peponi hakuhitajiki kitu kingine isipokuwa kufa shahidi!”, akazidisha mashambulizi yake. Huku akipigana na adui, alikuwa akisema: “Hakuna anayekwenda kwa Allahu taala kwa masurufu ya kidunia, bali kwa kumcha Haki taala, kwa amali za akhera, na kwa subira na uthabiti katika jihadi tu. Masurufu mengine yote bila shaka huisha!” Hivyo alipigana mpaka akafa shahidi.

Mapigano yalizidi kuwa makali. Washirikina wasiopungua watatu kwa wakati mmoja walimshambulia kila Sahaba. Hakuna kitu kilichoweza kuwatisha Masahaba watukufu; walijitahidi kumfikia kila mmoja wao kwa upanga. Kila waliposema “Allahu akbar! Allahu akbar!” walipata nguvu mpya, wala hawakuchoka kushambulia tena na tena. Wakati fulani mashambulizi ya washirikina yalizidi kuwa makali, na Masahaba watukufu wakaingia katika hali ngumu. Hapo Bwana wetu Rasulullah aliingia pamoja na Hadhrat Abu Bakr katika hema Lake lililotengenezwa kwa makuti ya mitende. Mtume wetu alianza tena kumsihi Allahu taala: “Ewe Mola wangu! Nijaalie msaada ulioniahidi!” Wakati huo huo ukaja wahyi, kwa maana: “Mlipokuwa mkimwomba Mola wenu msaada na ushindi, Yeye aliwajibu na akaikubali dua yenu, akisema: ‘Hakika Mimi nitawasaidia kwa malaika elfu moja wanaofuatana mmoja baada ya mwingine.’”18 Bwana wetu Mtume mara moja alisimama akasema: “Habari njema, ewe Abu Bakr! Msaada wa Allahu taala umekufikia! Tazama, huyu ni Jibril! Ameshika hatamu za farasi wake, amejihami kwa silaha, anasubiri amri juu ya vilima vya mchanga.” Kama ilivyoelezwa katika Surat al-Anfal, Allah Mtukufu aliwaambia malaika, kwa maana: “Kumbuka Mola Wako alipowapa malaika wahyi: Mimi niko pamoja nanyi (katika kuwapa Waislamu ushindi na msaada). Basi waimarisheni waumini (kwa habari njema ya msaada), wapeni nguvu na uthabiti. Mimi sasa hivi nitazitia hofu na kitisho nyoyo za wale wasioamini. Basi wapigeni juu ya shingo zao, na mkate kila kidole cha mikono na miguu yao (viungo vyao vyote). Hiyo ni kwa sababu walimpinga Allahu taala na Mtume Wake. Yeyote anayempinga Allahu taala na Mtume Wake (hupatwa na adhabu Yake): hakika Allahu taala ni Mkali wa kuadhibu!”19

Kufuatia amri hii, Jibril, Mikail na Israfil alaihimus-salaam, kila mmoja akiwa na malaika elfu moja, walichukua nafasi zao – mtawalia kando ya Mtume wetu mpendwa, upande Wake wa kulia na upande Wake wa kushoto.20

Jibril alaihis-salaam alikuwa amejifunga kilemba cha manjano kichwani. Malaika wengine walikuwa wamevaa vilemba vyeupe. Walikuwa wameacha ncha za vilemba zining’inie migongoni mwao, na walikuwa wamepanda farasi weupe. Bwana wetu Sarwar-i alam aliwaambia Masahaba Wake: “Malaika wana alama na nembo. Nanyi jitengenezeeni alama na nembo!”

Zubayr bin Awwam alijifunga kichwani kitambaa cha manjano, na Abu Dujana kitambaa chekundu, kama kilemba. Hadhrat Ali alijibandika kishada cheupe, na Hadhrat Hamza alijibandika kifuani unyoya wa mbuni. Malaika walipoingia vitani, hali ilibadilika ghafla. Kabla Masahaba watukufu hawajainua upanga dhidi ya kafiri aliye mbele yao, kichwa chake kilitengana na kiwiliwili na kuanguka chini. Viumbe wasiojulikana walionekana wakipigana na washirikina upande wa kulia na wa kushoto wa Bwana wetu Mtume, mbele Yake na nyuma Yake.

Hadhrat Sahl alisimulia: “Katika Vita vya Badr tuliona kwamba kila mmoja wetu alipoinua upanga juu ya kichwa cha mshirikina, kabla upanga haujafika kwenye shabaha, kichwa chake kilitengana na mwili na kubingirika chini!”

Kuuawa kwa Abu Jahl

Abu Aziz bin Umayr, mbeba bendera wa washirikina, alichukuliwa mateka. Lakini kamanda wao Abu Jahl, bila kukoma, alikuwa akighani mashairi ili kuwatia moyo Makuraishi, na alijitahidi kuinua ari ya askari wake. Alishambulia kama kijana barobaro. Alijigamba akisema: “Mama yangu alinizaa kwa ajili ya siku kama hizi!”, na akawahimiza vijana kupigana. Mmoja wa washirikina, Ubayda bin Said, alikuwa amejifunika deraya kuanzia kichwani hadi miguuni. Macho yake tu ndiyo yaliyoonekana. Juu ya farasi wake aligeuka upande huu na upande ule akisema: “Mimi ni Abu Dhatil-Karish! Mimi ni Abu Dhatil-Karish!”, yaani “Mimi ni baba wa tumbo (mwenye tumbo kubwa)”. Hivyo, kwa namna yake, aliwapa changamoto Waislamu. Mujahidi shujaa Hadhrat Zubayr bin Awwam alimkaribia, akaulenga mkuki wake moja kwa moja kwenye jicho lake, akasema: “Allahu akbar!” na akaurusha. Mkuki ulipata shabaha na ukamwangusha Ubayda bin Said kutoka juu ya farasi wake. Hadhrat Zubayr alipokimbia kumfikia, Ubayda alikuwa amekwisha kufa. Aliweka mguu wake juu ya shavu la maiti na kuuvuta mkuki kwa nguvu zake zote; hata hivyo ulitoka kwa shida, kwani ulikuwa umepinda. Ushujaa alioonyesha Hadhrat Zubayr katika Vita vya Badr ulikuwa mkubwa sana. Hapakubaki mahali katika mwili wake pasipojeruhiwa. Mwanawe Urwa alisimulia hali hii hivi: “Baba yangu alikuwa amepigwa mapigo matatu makubwa ya upanga. Moja kati yake lilikuwa shingoni. Jeraha liliacha kovu lenye kina kiasi kwamba niliweza kuingiza kidole changu ndani yake.” Abdurrahman bin Awf naye alipigana vikali na Makuraishi. Bila kujali damu iliyotiririka kutoka katika majeraha yake, aliwaangusha wote waliokuja mbele yake. Hadhrat Abdurrahman alisimulia hivi tukio moja alilolishuhudia: “Wakati fulani hapakubaki mtu yeyote mbele yangu. Nilipotazama kulia na kushoto kwangu, niliwaona vijana wawili wa Ansari. Nilitamani kuwa pamoja na yule mwenye nguvu zaidi na mpiganaji hodari zaidi kati yao. Mmoja wa vijana hao wawili alinitazama kwa makini, kisha akanigeukia akauliza: ‘Ewe ami! Je, unamjua Abu Jahl?’ Nikasema: ‘Naam, namjua.’ Nilipomuuliza: ‘Ewe mwana wa ndugu yangu! Utamfanya nini Abu Jahl?’, akajibu: ‘Nimeambiwa kwamba amemtukana Rasulullah. Naapa kwa Allahu taala kwamba nikimwona, kamwe sitamwacha mpaka nimuue au nife mimi mwenyewe.’ Kwa kweli nilistaajabishwa na maneno haya thabiti na ya azma yaliyosemwa na kijana mwenye hamasa.

“Ewe Abu Bakr! Je, hujui kwamba kwangu wewe ni kama jicho langu linaloona na sikio langu linalosikia? Usiondoke kando yangu! Kila taabu inayoupata mwili wangu na moyo wangu hupungua ninapouona uso wako uliobarikiwa. Kupitia wewe moyo wangu hupata nguvu” Hadithi sharif

Kijana yule mwingine naye alinitazama kwa makini akasema kama alivyosema wa kwanza. Wakati huo nilikuwa nimekwisha kumwona Abu Jahl! Alikuwa akizunguka mbele na nyuma bila kutulia kati ya askari wa Makuraishi. Nilipowaambia: ‘Enyi vijana! Mtu yule anayekimbia huku na huko kwa wasiwasi ni Abu Jahl’, mara moja walishika panga zao wakamwendea Abu Jahl.

Wakaanza kupigana. Vijana hawa walikuwa ndugu Muadh na Muawwidh, wana wa Bibi Afra.” Wakati huo Muadh bin Amr, mmoja wa mashujaa wa Masahaba watukufu, alipata nafasi ya kumkaribia Abu Jahl. Alimshambulia Abu Jahl, aliyekuwa juu ya farasi mwenye mkia mrefu, akampiga upanga mguuni kwa nguvu zake zote. Mguu wa Abu Jahl ulikatika ukaanguka chini. Wakati huo Ikrima, aliyekuwa bado hajasilimu, alikuja kumsaidia baba yake, akaanza kupigana na Hadhrat Muadh bin Amr.

Wakati huo huo ndugu Muadh na Muawwidh walijitupa mbele kama mwewe. Wakiwaangusha wote waliokuja mbele yao, walimfikia Abu Jahl. Walimpiga kwa panga zao mpaka wakadhani kwamba amekufa.

Hadhrat Muadh bin Amr, katika mapigano na Ikrima, alijeruhiwa mkononi. Kiganja chake kilichobarikiwa kilikatwa kwenye kifundo na kilining’inia kwenye kipande cha ngozi tu. Muadh bin Amr, aliyezama kabisa katika mapigano, hakuwa na wakati wa kushughulika na kiganja chake wala kukifunga. Ingawa kiganja kilichokatwa kilikuwa kikining’inia kwenye ngozi, aliendelea kupigana kishujaa.

Allahu akbar! Ni imani yenye nguvu ilioje! Ilikuwa mandhari iliyoje! Baada ya kupigana hivi kwa muda, Hadhrat Muadh aliona kwamba uwezo wake wa kujimudu umepungua. Sababu yake ilikuwa kiganja kilichokatwa. Hapo mara moja alikiweka chini ya mguu wake, akakivuta, akakitenganisha na mkono, akakitupa.21

Nawfal bin Khuwaylid, mmoja wa maadui wakali wa Uislamu, alikuwa miongoni mwa mashujaa mashuhuri zaidi wa Makuraishi. Bila kukoma alikuwa akipiga kelele, akijitahidi kulisisimua na kulichochea kundi la washirikina. Bwana wetu Mtume alipoiona hali yake hii, aliomba dua hivi: “Ewe Allah! Nisaidie dhidi ya Nawfal bin Khuwaylid. Mmalize.” Simba wa Allahu taala, Hadhrat Ali, alipomwona mshirikina Nawfal, mara moja alimrukia. Alishusha upanga wake kwa nguvu sana kiasi kwamba aliikata miguu yake yote miwili kwa mara moja, ingawa ilikuwa imefunikwa kwa deraya. Kisha akampiga upanga shingoni na akakitenganisha kichwa chake na kiwiliwili.22

Umayya bin Khalaf, aliyekuwa akimlaza Bilal al-Habashi juu ya mchanga wa moto na kumwekea kifuani mawe makubwa, alikuwa mmoja wa washirikina wakali kuliko wote. Adui huyu mkubwa wa Uislamu alitumia kila fursa kumtesa Bwana wetu Rasulullah (sallallahu alayhi wasallam); sasa katika bonde la Badr alikuwa akijitahidi kuwakusanya washirikina na kuizima nuru ya Uislamu. Hadhrat Bilal alipomwona katika hali hii, alimkaribia akiwa na upanga uliochomolewa, akasimama mbele yake na akamshambulia akisema: “Ewe Umayya bin Khalaf, kichwa cha ukafiri! Ukiokoka wewe, mimi nisiokoke!” Wakati huo huo alipiga kelele: “Enyi ndugu wa Ansari! Njooni upesi, kichwa cha ukafiri yuko hapa!”, na Masahaba watukufu mara moja walimzunguka Umayya na wakamuua.23

Katika jeshi la washirikina hapakubaki tena kiongozi yeyote. Hakuna hata mmoja wao aliyejua la kufanya; walijaribu kukimbia ovyo. Ngome ya ukafiri ilikuwa imeanguka. Masahaba watukufu waliendelea kuwafuatia. Baadhi ya washirikina walichukuliwa mateka. Miongoni mwa mateka alikuwemo pia Abbas, ami wa Bwana wetu Mtume.24

Ushindi ulikuwa wa waumini

Bwana wetu Mtume (sallallahu alayhi wasallam) aliwauliza Masahaba Wake watukufu: “Je, yupo mwenye habari yoyote kuhusu Nawfal bin Khuwaylid?” Hadhrat Ali alisonga mbele akasema: “Ewe Mtume wa Allah! Ni mimi niliyemuua.” Mtume wetu mpendwa alifurahi sana kwa habari hii, akasema takbira: “Allahu akbar!”, kisha akasema: “Allahu taala ameikubali dua yangu kumhusu yeye.”

Walipomwambia kwamba Umayya bin Khalaf ameuawa, alifurahi sana vilevile, akasema: “Alhamdulillah! Shukrani zote ni za Allahu taala. Mola wangu amethibitisha ukweli wa mja Wake na ameifanya dini Yake kuwa juu.”

Bwana wetu Mtume Mtukufu alisema kuhusu Abu Jahl: “Je, Abu Jahl amefanya nini, amekuwaje? Ni nani atakayekwenda kutazama?”, akaamuru atafutwe kati ya waliouawa. Walimtafuta lakini hawakumpata. Bwana wetu Mtume akasema: “Mtafuteni, nina neno kumhusu. Msipomtambua, tazameni kovu la jeraha katika goti lake. Siku moja mimi na yeye tulikuwa katika karamu ya Abdullah bin Judan. Sote wawili tulikuwa vijana. Mimi nilikuwa mkubwa kidogo kuliko yeye. Palipokuwa na msongamano nilimsukuma. Akaanguka juu ya magoti yake. Moja ya magoti yake lilijeruhiwa, na kovu la jeraha hilo halikutoweka katika goti lake.”

Hapo Abdullah ibn Masud alikwenda kumtafuta Abu Jahl. Alimkuta amejeruhiwa na akamtambua. Akasema: “Wewe ndiye Abu Jahl?” Aliweka mguu wake juu ya shingo yake, akashika ndevu zake akazivuta na akasema: “Ewe adui wa Allahu taala! Je, mwishowe Allahu taala amekudhalilisha na kukufanya duni?” Abu Jahl akasema: “Kwa nini anidhalilishe na kunifanya duni! Ewe mchunga kondoo! Allah akudhalilishe na akufanye duni wewe. Umepanda mahali pagumu sana kupanda! Niambie sasa: ushindi na nguvu leo ziko upande gani?” Hadhrat Ibn Masud akasema: “Ushindi ni wa Allah na Mtume Wake.” Huku akimvua Abu Jahl kofia ya chuma kichwani, alisema: “Ewe Abu Jahl! Nitakuua.” Abu Jahl alionyesha jinsi ukafiri wake, kiburi chake na majivuno yake vilivyokuwa vimefika mbali, kwa kusema: “Wewe si wa kwanza wa wale waliomuua mkuu wa kaumu yao. Lakini kwa kweli itakuwa nzito sana kwangu kwamba ni wewe utakayeniua. Angalau ikate shingo yangu karibu na kifua ili kichwa changu kionekane chenye haiba!”

Ibn Masud, aliposhindwa kukikata kichwa cha Abu Jahl kwa upanga wake mwenyewe, alikikata kwa upanga wa Abu Jahl. Alileta silaha zake, deraya yake, kofia yake ya chuma na kichwa chake, akaviweka mbele ya Bwana wetu Mtume. Akasema: “Baba yangu na mama yangu wawe fidia Kwako, ewe Mtume wa Allah! Hiki ni kichwa cha Abu Jahl, adui wa Allahu taala.” Mtume wetu mpendwa akasema: “Yeye ndiye Allah, hakuna mungu isipokuwa Yeye.” Kisha akasimama na pamoja na Masahaba Wake wakaenda mpaka kwenye maiti ya Abu Jahl. Hapo akasema: “Himidi ni ya Allahu taala aliyekudhalilisha na kukufanya duni.

Ewe adui wa Allah! Wewe ulikuwa firauni wa umma huu.” Kisha akamshukuru Allahu taala akisema: “Ewe Mola wangu! Umeitimiza ahadi Yako uliyoniahidi.” Bwana wetu Rasulullah (sallallahu alayhi wasallam) aliamuru majeraha ya Masahaba watukufu waliojeruhiwa yafungwe. Aliamuru ithibitishwe ni nani waliokufa mashahidi. Mashahidi walikuwa kumi na wanne – sita wa Muhajirun na wanane wa Ansari. Wakati roho zao zote zilizobarikiwa zilipokuwa zikiruka kwenda Peponi, washirikina sabini, waliokuwa wakijitahidi kuizima nuru ya Uislamu, waliuawa, na wengine sabini wakachukuliwa mateka. Bwana wetu Rasulullah aliwatuma Abdullah bin Rawaha na Zayd bin Haritha Madina kupeleka habari njema ya ushindi. Bwana wetu Mtume aliongoza sala ya jeneza25 ya mashahidi na akaamuru wazikwe katika makaburi yao. Maiti ishirini na nne za washirikina zilitupwa katika kisima kikavu; wengine walitupwa kwa pamoja katika mashimo na wakafukiwa kwa udongo. Bwana wa walimwengu alikuja ukingoni mwa kisima pamoja na Masahaba Wake watukufu, akasema: “Enyi mliotupwa kisimani!” Kisha akayataja majina ya washirikina waliouawa pamoja na majina ya baba zao: “Ewe Utba bin Rabia! Ewe Umayya bin Khalaf! Ewe Abu Jahl bin Hisham! Mlikuwa kaumu mbaya ilioje kwa Mtume wenu! Nyinyi mlinikadhibisha, lakini wengine walinisadiki na kunikubali. Nyinyi mlinifukuza kutoka katika mji wangu, kutoka katika nchi yangu, lakini wengine walinifungulia milango yao na kunikumbatia. Nyinyi mlipigana nami, lakini wengine walinisaidia. Je, mmeyapata yale aliyowaahidi Mola wangu? Mimi nimeupata ushindi alioniahidi Mola wangu.”

“Malaika wana alama na nembo. Nanyi jitengenezeeni alama na nembo!” Hadithi sharif

Hadhrat Umar alimuuliza Mtume wetu: “Ewe Mtume wa Allah! Je, unazungumza na watu waliokwisha kuwa mizoga?” Hapo Bwana wetu Mtume Mtukufu akajibu: “Naapa kwa haki ya Mola wangu aliyenituma kuwa Mtume wa haki: nyinyi hamnisikii vizuri zaidi kuliko wao; ila tu wao hawawezi kujibu.”

Washirikina, walipokuwa wakikimbia haraka kutoka uwanja wa vita ili kuokoa roho zao, hawakuweza kuchukua chochote kati ya vitu walivyovileta. Vyote viliangukia mikononi mwa Waislamu. Bwana wetu Mtume aligawa ngawira kwa Masahaba Wake wote walioshiriki katika Vita vya Badr na kwa wale waliokuwa wamepewa kazi nyingine. Walikaa Badr usiku tatu zaidi, na baada ya siku kumi na tisa walirudi Madina. Wakati huo Abdullah bin Rawaha na Zayd bin Haritha, waliokuwa wametumwa mbele kama wabeba habari njema, walikuwa wakiikaribia Madina. Siku ya Jumapili, wakati wa dhuha, walipofika mahali paitwapo Aqiq, walitengana. Abdullah bin Rawaha aliingia Madina upande mmoja, na Zayd bin Haritha upande mwingine. Walipita nyumba kwa nyumba wakitangaza ushindi. Abdullah bin Rawaha, mshairi wa Bwana wetu Rasulullah, alitangaza ushindi kwa sauti kubwa akighani:

Enyi jamii ya Ansari! Nawapa habari njema:
Mtume wa Allah yu hai na salama.
Washirikina wameuawa na wamechukuliwa mateka,
Kati ya mateka wapo watu wengi mashuhuri.
Wana wa Rabia na wa Hajjaj – wote kabisa,
Na Abu Jahl Amr bin Hisham ameuawa huko Badr.

Hadhrat Asim bin Adiyy aliuliza: “Ewe Ibn Rawaha! Je, unayosema ni kweli?” Abdullah bin Rawaha akajibu: “Naam, wallahi ni kweli! Inshaallah (Allah akipenda), kesho Rasulullah atakuja pamoja na mateka waliofungwa mikono!”

Kifo cha Hadhrat Ruqayya

Siku hiyo Hadhrat Ruqayya (radhiyallahu anha), binti wa Mtume wetu mpendwa, alikuwa amefariki. Mumewe Hadhrat Uthman alikuwa ameongoza sala ya jeneza yake. Habari ya ushindi iliyokuja baada ya huzuni hii iliwafariji kidogo.

Bwana wetu Mtume (sallallahu alayhi wasallam) pamoja na Masahaba Wake walimhimidi Allahu taala aliyewajaalia ushindi wa Badr, wakaanguka sijda ya shukrani, kisha wakaondoka pamoja na mateka kuelekea Madina al-Munawwara.

Abdullah bin Rawaha na Zayd bin Haritha, waliokuwa wameleta habari njema mapema, walikuwa wamesimulia yaliyotokea katika Vita vya Badr na ni nani waliokufa mashahidi. Watoto, wanawake na wale waliopewa kazi waliobaki Madina walifurahi sana kwa ushindi. Walitoka kwenda kumpokea Bwana wetu Mtume. Miongoni mwa mashahidi alikuwemo Haritha bin Suraqa. Mama yake, Rubayyi, alikuwa amepata habari kwamba mwanawe alipigwa na mshale wa adui akafa shahidi alipokuwa akinywa maji kutoka kwenye hodhi. Mama yetu Rubayyi aliposikia habari hii, alisema: “Sitamlilia mwanangu mpaka Mtume alaihis-salaam aje. Atakapoitukuza Madina kwa kuwasili Kwake, nitamuuliza. Ikiwa mwanangu yuko Peponi, sitalia kabisa. Lakini ikiwa yuko Jahannam, badala ya machozi nitamwaga damu.”

Mtume wetu mpendwa alipoitukuza Madina kwa kuwasili Kwake pamoja na Masahaba Wake watukufu, Rubayyi alifika mbele Yake akasema: “Baba yangu na mama yangu wawe fidia Kwako, ewe Mtume wa Allah! Unajua jinsi ninavyompenda mwanangu Haritha. Je, amekufa shahidi na ameingia Peponi? Kama ni hivyo, nitasubiri. Lakini kama sivyo, nitamwaga machozi ya damu.” Bwana wetu Habib-i akram alimpa habari njema: “Ewe Ummu Haritha! Mwanao hayuko katika Pepo moja tu, bali katika Pepo nyingi. Makazi yake ni Firdaws” (daraja ya juu ya Pepo). Hapo Rubayyi akasema: “Tangu sasa sitamlilia mwanangu.” Sultani wa Ulimwengu aliomba chombo chenye maji. Kwa huruma Yake aliuingiza mkono Wake uliobarikiwa ndani ya maji na akautoa tena. Aliwanywesha maji haya mama na dada wa Hadhrat Haritha. Pia aliwapangusa kwa maji haya vichwa vyao na nyuso zao. Tangu siku hiyo nyuso za Rubayyi na binti yake zilikuwa zikiangaza sana. Pia waliishi maisha marefu sana. Bwana wetu Khwaja-i kainat alayhi afdalus-salawat aliwagawa mateka sabini walioletwa Madina kwa Masahaba Wake na akaamuru watendewe wema. Kuhusu hatima ya mateka, hakuna wahyi uliokuwa umekuja bado kutoka kwa Allahu taala. Bwana wetu Rasulullah, baada ya kushauriana na Masahaba Wake, aliamua mateka waachiliwe kwa fidia.

Kiasi cha fidia kiliwekwa kulingana na mali ya kila mateka. Wale wasiokuwa na pesa lakini wanaojua kusoma na kuandika walipaswa kuwafundisha kusoma na kuandika watu kumi wa Madina wasiojua kusoma na kuandika; baada ya hapo wangeweza kwenda Makka. Miongoni mwa mateka alikuwemo pia Abbas, ami wa Bwana wetu Mtume. Bwana wetu akamwambia: “Ewe Abbas! Lipa fidia kwa ajili yako mwenyewe, kwa ajili ya mwana wa ndugu yako Uqayl (Aqil) bin Abi Talib na kwa ajili ya Nawfal bin Harith, kwa sababu wewe ni tajiri.” Hadhrat Abbas akasema: “Ewe Mtume wa Allah! Mimi ni Mwislamu. Makuraishi walinileta Badr kwa nguvu.” Rasulullah akasema: “Uislamu wako anaujua Allahu taala. Ikiwa unasema kweli, hakika Allahu taala atakulipa thawabu yake. Lakini kwa dhahiri wewe uko dhidi yetu. Kwa hiyo ni lazima ulipe fidia yako.” Abbas aliposema: “Ewe Mtume wa Allah! Sina mali yoyote isipokuwa dirham 800 zile mlizozichukua kama ngawira”, Bwana wetu Mtume akasema: “Ewe Abbas! Na ile dhahabu mbona huitaji?” Akauliza: “Dhahabu ipi?” Mtume wetu mpendwa akasema: “Zile sarafu za dhahabu ulizompa mkeo Ummul-Fadl, binti wa Harith, siku ulipokuwa ukiondoka Makka! Ulipompa, hapakuwa na mtu mwingine pamoja nanyi isipokuwa nyinyi wawili. Ndiyo ile dhahabu uliyompa Ummul-Fadl ukisema: ‘Sijui nini kitanipata katika safari hii. Nikipatwa na msiba nisiweze kurudi, kiasi hiki ni chako, kiasi hiki ni cha Fadl, kiasi hiki ni cha Abdullah, kiasi hiki ni cha Ubaydullah, na kiasi hiki ni cha Qutham.’” Hadhrat Abbas alistaajabu akasema: “Naapa kwamba nilipompa mke wangu sarafu hizi za dhahabu, hapakuwa na mtu mwingine yeyote pamoja nasi. Wewe umelijua hili kutoka wapi?” Bwana wetu Mtume akasema: “Allahu taala ndiye aliyenijulisha.” Hapo Hadhrat Abbas akasema: “Nashuhudia kwamba Wewe ni Mtume wa Allahu taala na kwamba unasema kweli”, akatamka Kalimat ash-shahada.26 Hadhrat Abbas aliposilimu, Bwana wetu Mtume alimpa kazi huko Makka. Alimwamuru awalinde Waislamu waliokuwa huko na kutuma habari za maadui wa Uislamu.

“Naapa kwa haki ya Mola wangu aliyenituma kuwa Mtume wa haki: nyinyi hamnisikii vizuri zaidi kuliko wao; ila tu wao hawawezi kujibu” Hadithi sharif

Makuraishi, walioshindwa vibaya katika Vita vya Badr, walitumiwa habari kwamba wangeweza kuwakomboa mateka wao kwa fidia. Lakini Nadr bin Harith, ambaye kabla ya Hijra alimuudhi sana na kumtesa Bwana wa Mitume, alikatwa shingo. Pia aliuawa mwovu Uqba bin Abi Muayt, ambaye, kwa bahati yake mbaya, alikuwa amemtupia Mtume wetu mpendwa matumbo ya ngamia juu ya mgongo Wake uliobarikiwa alipokuwa akisali (akifanya sala) kwenye Kaaba. Kichwa cha adui huyu mkali wa Uislamu kilipotenganishwa na kiwiliwili chake, Bwana wetu Rasulullah alimhimidi Allahu taala. Aliikaribia maiti yake, akasema: “Wallahi, simjui mtu yeyote mbaya kama wewe – wewe uliyemkana Allahu taala, Mtume Wake na Quran tukufu, na ukamtesa Mtume Wake mateso juu ya mateso.”

Mateka walibaki kwa Masahaba watukufu (alaihimur-ridwan) mpaka watu wao walipowakomboa. Masahaba wote waliwatendea mateka wema sana na wakawashirikisha katika chakula chao.

Abu Aziz, ndugu wa Musab bin Umayr, alikuwa miongoni mwa mateka. Alisimulia: “Nami nilikuwa mateka katika nyumba ya Mwislamu mmoja wa Madina. Walinitendea wema sana. Mkate waliopaswa kuula asubuhi na jioni walinipa mimi, na wao wenyewe walilazimika kula tende tu. Kipande cha mkate kilipoingia mkononi mwa mmoja wao, mara moja alikileta kwangu. Kwa kuona haya nilimrudishia mkate yule aliyeuleta. Lakini yeye aliurudisha tena kwangu.”

Mateka mwingine, Mkuraishi aitwaye Yazid, alisimulia: “Waislamu walipokuwa wakirudi kutoka Badr kwenda Madina, sisi mateka walitupandisha juu ya wanyama, na wao wenyewe walitembea kwa miguu.”

Miongoni mwa mateka alikuwemo pia Abul-As bin Rabi, mwana wa dada yake Khadija (radhiyallahu anha) na mkwe wa Bwana wetu Mtume. Abul-As alikuwa mmoja wa wafanyabiashara wa Makka na alikuwa tajiri sana. Alijulikana kwa uaminifu wake na uchamungu wake. Fidia za mateka zilipokuwa zikitumwa kutoka Makka, Hadhrat Zaynab, ili kukamilisha fidia, alituma pia mkufu aliopewa zawadi na mama yake siku ya harusi yake. Fidia zilipofika, Bwana wetu Mtume (sallallahu alayhi wasallam) aliutambua mkufu akasema: “Enyi Masahaba wangu, mkiona inafaa, mrudishieni binti yangu Zaynab mateka wake pamoja na fidia yake.” Masahaba watukufu walikubali. Abul-As bin Rabi aliruhusiwa kurudi Makka pamoja na mali yake yote kwa sharti kwamba amtume Zaynab Madina. Abul-As alimsafirisha Zaynab na wale waliokuwa pamoja naye, akiwafuatanisha na ndugu yake Kinana. Washirikina waliposikia habari hii, walikasirika wakatuma baadhi ya watu wao kuwafuata. Waliwafikia huko Dhi Tuwa. Habbar bin al-Aswad aliporusha mkuki wake, ngamia alishtuka akamwangusha Hadhrat Zaynab kutoka mgongoni mwake hadi chini. Kinana alimwaga mishale yake mbele yake akasema: “Atakayemkusudia Zaynab kwa ubaya, nitamwangamiza kwa mshale.” Alimtoa Zaynab Makka na akamfikisha mahali alipokuwa akienda. Hadhrat Zaynab aliugua kutokana na majeraha aliyoyapata. Alikuwa mjamzito. Alipofika Madina, mimba yake iliharibika. Mtume alaihis-salaam alipopata habari hii, alihuzunika sana.

Kushindwa kwa washirikina huko Badr na kukimbia kwao kutoka uwanja wa vita katika hali ya fedheha kulisababisha mshangao mkubwa huko Makka. Jambo ambalo hawakulitarajia kamwe, na ambalo hawakuwahi hata kulifikiria, lilikuwa limetokea. Abu Lahab na washirikina wengine hawakuyaamini maneno ya mtu wa kwanza aliyeleta habari. Abu Sufyan, aliyekimbia kutoka uwanja wa vita, alipofika Makka, mara moja aliitwa kwao. Abu Lahab akamuuliza: “Ewe mwana wa ndugu yangu! Haya, tusimulie, mambo yalikuwaje?” Abu Sufyan aliketi pale. Watu wengi walikuwa wamesimama wakisikiliza. Abu Sufyan alisimulia:

“Usiulize kabisa! Tulipokutana na Waislamu, ni kana kwamba mikono yetu ilikuwa imefungwa. Walifanya walivyotaka. Baadhi yetu waliwaua, wengine waliwachukua mateka. Naapa kwamba simlaumu wala simtuhumu yeyote wa watu wetu, kwa sababu wakati ule tulikutana na watu waliovaa nguo nyeupe, waliopanda farasi wa kijivu kati ya mbingu na ardhi. Hakuna kitu kilichoweza kuwastahimili, wala hakuna mtu aliyeweza kuwapinga!”

Hapo alikuwepo Hadhrat Abu Rafi, mtumwa wa Abbas, ambaye alikuwa amesilimu katika siku za mwanzo za Uislamu, lakini kwa kuogopa shari ya washirikina hakuudhihirisha Uislamu wake. Abu Rafi, aliyekuwa akiwasikiliza kimya, kwa furaha yake alisahau kila kitu na ghafla akasema: “Wallahi, hao walikuwa malaika.”

Abu Lahab alimpiga kofi kali usoni, akamwinua na akambwaga chini. Kisha akampiga sana. Hapo mke wa Hadhrat Abbas, Ummul-Fadl, aliyekuwa pale, hakuweza kuvumilia, kwa sababu yeye mwenyewe alikuwa amekwisha kusilimu. Ummul-Fadl alichukua mojawapo ya nguzo za chumba, na akisema: “Umemwona dhaifu kwa sababu hana mtu wa kumtetea, sivyo?”, akampiga Abu Lahab kwa nguvu. Kichwa cha Abu Lahab kilipasuka. Damu ikitiririka, aliondoka zake – amedhalilika, amefanywa duni na kudharauliwa. Baada ya siku saba, Allahu taala alimpa ugonjwa uitwao “homa ya vipele vyeusi”. Alikufa kwa ugonjwa huu. Wanawe waliuacha mwili wake bila kuuzika usiku mbili au tatu. Mwishowe ulianza kunuka. Kila mtu alijiweka mbali na kuuchukia ugonjwa aliokuwa ameupata Abu Lahab, kana kwamba ni tauni. Hapo Mkuraishi mmoja aliwaambia wana wa Abu Lahab: “Ole wenu! Hamwoni haya? Mmemwacha baba yenu nyumbani mpaka akaanza kunuka. Angalau mtoeni mkamzike mahali fulani!” Wanawe wakamjibu mtu huyo: “Tunaogopa ugonjwa wake!” Hapo mtu huyo akawaambia: “Nendeni mbele, mimi nakuja kuwasaidia.” Hivyo walikusanyika watu watatu. Walimbeba, wakampeleka na kumwacha mahali pa mbali. Walimtupia mawe mpaka asionekane tena. Hivyo Abu Lahab aliingia katika makazi yake, kaburi lake, shimo la giza la Jahannam, ambamo atabaki milele katika adhabu na moto.

Miongoni mwa Makuraishi waliochukuliwa mateka huko Badr alikuwemo Walid bin Walid. Aliyemchukua mateka alikuwa Abdullah bin Jahsh. Ndugu za Walid, Hisham na Khalid bin Walid, aliyekuwa bado hajasilimu, walikuja Madina. Abdullah bin Jahsh hakutaka kumwachilia mpaka fidia ilipwe. Khalid alikubali jambo hilo, lakini Hisham, ndugu yake wa baba mmoja, hakukubali. Bwana wetu Rasulullah aliwapendekezea watoe silaha na mavazi ya vita ya baba yao. Hisham alikubali pendekezo hili, lakini Khalid hakukubali. Mwishowe walikubaliana juu ya upanga wa baba yao (uliokuwa na thamani ya dinari 100), deraya yake na kofia yake ya chuma. Walimkomboa Walid kutoka utumwani wakaondoka kuelekea Makka. Lakini huko Dhul-Hulayfa, mahali palipo umbali wa maili nne kutoka Madina katika njia ya kwenda Makka, Walid aliwaacha, akaja kwa Bwana wetu Mtume, akasilimu na akawa mmoja wa Masahaba watukufu. Muda fulani baada ya kusilimu, alikwenda Makka kwa ndugu zake. Hapo Khalid bin Walid akamuuliza: “Ikiwa ulikuwa na nia ya kusilimu hata hivyo, kwa nini hukusilimu kabla hatujalipa fidia kwa ajili yako? Kwa sababu yako tumepoteza kumbukumbu ya baba yetu. Kwa nini ulifanya hivyo?” Akajibu: “Niliogopa Makuraishi wasije wakasema: ‘Hakuweza kustahimili utumwa akamfuata Muhammad alaihis-salaam.’”

“Ewe Abbas! Uislamu wako anaujua Allahu taala. Ikiwa unasema kweli, hakika Allahu taala atakulipa thawabu yake. Lakini kwa dhahiri wewe uko dhidi yetu. Kwa hiyo ni lazima ulipe fidia yako” Hadithi sharif

Wakikasirishwa na jibu hili, ndugu zake walimtupa gerezani pamoja na baadhi ya Waislamu wa wana wa Makhzum, mahali walipokuwa wamefungwa Ayyash bin Abi Rabia na Salama bin Hisham (radhiyallahu anhuma). Walid bin Walid alikaa gerezani miaka mingi kwa sababu ya kuamini kwake. Alipata dhuluma na mateso mengi kutoka kwa ami yake Hisham, adui mkali wa Uislamu, na kutoka kwa jamaa zake washirikina. Bwana wetu Mtume Mtukufu (sallallahu alayhi wasallam) aliwaombea dua hivi Ayyash bin Abi Rabia, Salama bin Hisham na Walid, waliodhulumiwa na washirikina: “Ewe Allah! Mwokoe Walid bin Walid, Salama bin Hisham, Ayyash bin Rabia na waumini wengine ambao (wanateseka mikononi mwa makafiri na) wanaonekana dhaifu (na wasio na uwezo). Ewe Allah, waponde Mudar (Makuraishi) kwa ukali zaidi (vibaya kuliko hapo awali). Ifanye miaka hii (kwao) iwe kama miaka ya Yusuf.”

Kwa baraka ya dua ya Bwana wetu Rasulullah, Walid alipata nafasi akakimbia kutoka mahali alipokuwa amefungwa. Alifika Madina al-Munawwara na akakutana na Mtume wetu mpendwa. Bwana wetu Habibullah alipouliza hali ya Ayyash bin Rabia na Salama bin Hisham, alimweleza kwamba walikuwa wamefungwa pamoja kwa miguu yao na walikuwa wakigaagaa katika adhabu na mateso makali.

Sultani wa Ulimwengu alihuzunika sana kwa hali yao na akatafuta njia za kuwaokoa. Alipouliza ni nani angeweza kuwaokoa, Walid, ingawa yeye mwenyewe alikuwa ameteswa kwa miaka mingi, alijibu kwa ujasiri na mapenzi makubwa: “Ewe Mtume wa Allah! Mimi nitawaokoa; nitawaleta Kwako.” Alikwenda tena Makka, na kwa kumfuata mwanamke aliyekuwa akiwapelekea chakula Waislamu waliokuwa wakiteswa, aligundua mahali walipokuwa. Wote wawili walikuwa wamefungwa katika jengo lisilo na paa. Usiku, Walid, akihatarisha maisha yake, kwa ujasiri mkubwa alishuka kutoka ukutani akawafikia wenzake. Washirikina walikuwa wamewafunga kwenye jiwe watu hawa wawili wasio na hatia, wasio na kosa jingine isipokuwa kuamini, na katika joto kali la jangwa la Arabia waliwafanyia kila aina ya ukatili. Walid aliwaokoa ndugu zake hawa waliobarikiwa na akawapandisha juu ya ngamia wake. Yeye mwenyewe alianza safari kwa miguu, peku, kuelekea Madina al-Munawwara, ili amfikie haraka iwezekanavyo Rasulullah aliyempenda sana. Si joto kali la jangwa lililokuwa likimchoma, bali mapenzi na shauku ya kukutana na Bwana wa walimwengu.

Alifika Madina katika siku tatu, akiwa na njaa, kiu na peku. Vidole vya miguu yake vilikuwa vimeraruliwa kabisa na mawe makali. Walid bin Walid, akiwa amejaa damu, alimfikia Habibullah aliyempenda sana.

Ushindi wa Badr uliwajaza Waislamu furaha kubwa. Lakini washirikina walizama katika huzuni kubwa na hasara. Mfalme wa Uhabeshi, Najashi, aliposikia kwamba Bwana wetu Rasulullah ameshinda, mara moja alikwenda kwa Masahaba watukufu waliokuwa katika nchi yake na akawapa habari njema akisema: “Himidi ni ya Allahu taala aliyempa Mtume Wake ushindi huko Badr na akamjaalia nusra.”

Matukio baada ya Vita vya Badr

Mtume wetu mpendwa (sallallahu alayhi wasallam), alikuwa akipambana huko Madina na Wayahudi, na wanafiki kama Abdullah bin Ubayy waliojionyesha kuwa Waislamu, na pia na washirikina. Zaidi ya hayo, aliyaita kwenye Uislamu makabila ya washirikina yaliyokuwa nje ya Madina, na alijitahidi wapate heshima ya kusilimu. Ghazwa kama Qarqara, Bani Qaynuqa, Sawiq, Ghatafan na Bahran … zote zilifanywa baada ya Vita vya Badr.

Baadhi ya matukio ya mwaka wa pili wa Hijra

Mwaka huu zaka (wajibu wa kila mwaka kwa wale wanaohesabiwa kuwa matajiri katika Uislamu, wa kutoa sehemu fulani ya aina fulani za mali kwa makundi fulani ya watu) ilifanywa fardhi, na pia ikaja amri ya kutoa sadaqat al-fitr, kusali sala ya Idi na kuchinja kurbani (mnyama wa kuchinjwa). Bwana wetu Rasulullah alimwoza binti Yake Ummu Kulthum kwa Hadhrat Uthman. Bwana wetu Mtume alimwoa Hafsa, binti wa Hadhrat Umar, na Zaynab binti Khuzayma (radhiyallahu anhunna). Hadhrat Hasan, mwana wa Hadhrat Ali, alizaliwa.

Ndoa Yake na Hadhrat Aisha

Bwana wetu Mtume alikuwa amemposa Hadhrat Aisha alipokuwa bado Makka, lakini harusi yao ilikuwa bado haijafanyika. Siku moja Hadhrat Abu Bakr alimuuliza Bwana wetu Sarwar-i alam: “Ewe Mtume wa Allah! Ni nini kinachokuzuia kuanza maisha ya ndoa na mkeo?” Rasulullah akajibu: “Mahari” (mahari ni dhahabu, fedha au mali yoyote au manufaa ambayo mwanamume humpa mwanamke anayemwoa). Hapo Hadhrat Abu Bakr alimpelekea Rasulullah pesa za mahari.27

Baada ya hapo harusi ya mama yetu Hadhrat Aisha ilifanyika. Wakati huo Bwana wetu Mtume alikuwa na umri wa miaka hamsini na mitano.28 Mama yetu Hadhrat Aisha alikuwa na akili nyingi na kipawa kikubwa kiasi kwamba aliweza kueleza matukio papo hapo kwa njia ya shairi. Alichojifunza na kukihifadhi kwa moyo, hakukisahau kamwe. Alikuwa mwenye busara sana, mwenye akili, mwanazuoni, hodari wa fasihi, mwenye staha na mchamungu. Kwa kuwa kumbukumbu yake ilikuwa na nguvu sana, Masahaba watukufu walimuuliza mambo mengi na kujifunza kutoka kwake. Alisifiwa katika aya tukufu.

Vita vya Qarqarat al-Kudr

Ilikuja habari kwamba kikundi cha watu wa Bani Sulaym na Ghatafan kilikuwa kimekusanyika huko Qarqara. Hapo Bwana wetu Mtume aliondoka Madina pamoja na watu mia mbili miongoni mwa Muhajirun na Ansari. Huko Madina, Hadhrat Ibn Ummu Maktum aliachwa kama naibu. Bendera nyeupe ilibebwa na Hadhrat Ali. Walipofika mahali pale, hawakumkuta mtu yeyote. Washirikina, waliposikia kwamba jeshi la Uislamu linakuja, walikuwa wamepaacha mahali pale. Walipokuwa wakipita katika bonde, walikutana na mchunga ngamia, wakamuuliza watu wa Bani Sulaym na Ghatafan wako wapi. Mchunga ngamia akasema: “Walikuwa wameniajiri kwa siku tano kuwachunga wanyama wao. Lakini sijui sasa wako wapi.” Ngamia mia tano walichukuliwa kama ngawira. Mchungaji Yasar naye alichukuliwa mateka. Baada ya kulala usiku tatu katika bonde la Qarqarat al-Kudr, walielekea Madina wakiwaswaga ngamia mbele yao. Mahali paitwapo Sirar, Bwana wetu Mtume alitenga sehemu moja ya tano ya ngamia, na waliobaki akawagawa. Kila mmoja alipata ngamia wawili. Siku iliyofuata, walipokuwa wakisali sala ya asubuhi, waliona kwamba mchunga ngamia aitwaye Yasar alikuwa akisali pamoja nao. Hapo Bwana wetu Mtume alimwacha huru mtumwa huyo. Kisha walirudi Madina salama salimini.

“Wallahi, simjui mtu yeyote mbaya kama wewe – wewe uliyemkana Allahu taala, Mtume Wake na Quran tukufu, na ukamtesa Mtume Wake mateso juu ya mateso” Hadithi sharif

Kila roho inayowaka katika moto wa shauku isiyo na mipaka huwa nuru,
Na moyo ulioharibiwa na maumivu ya mapenzi hustawi.

Vita vya Bani Qaynuqa

Siku moja Wayahudi wa Bani Qaynuqa walitaka kumdhihaki mwanamke Mwislamu. Sahaba mmoja alipoona hivyo, mara moja alichomoa upanga wake akamuua Myahudi yule. Wayahudi walikusanyika wakamuua Sahaba yule aliyebarikiwa, naye akafa shahidi. Tukio hilo lilielezwa kwa Bwana wetu Mtume. Bwana wetu Mtume Mtukufu aliwakusanya katika soko la Qaynuqa akasema: “Enyi jamii ya Wayahudi! Ogopeni kupatwa na adhabu kama ile aliyowapa Allahu taala Makuraishi, na silimuni. Mnajua vizuri kwamba mimi ni Mtume aliyetumwa na Allahu taala. Hili mmekwisha kulisoma katika kitabu chenu, pamoja na agano la Allahu taala kwenu …”

“Himidi ni ya Allahu taala aliyempa Mtume Wake ushindi huko Badr na akamjaalia nusra” Najashi Ashama (rahmatullahi alaih)

Vita vya Bani Qaynuqa

Licha ya huruma hii, Wayahudi waliuvunja mkataba waliokuwa wameufanya, na wakampa changamoto Sultani wa walimwengu kwa maneno haya: “Ewe Muhammad! Usidanganyike kwa kuwa umeishinda kaumu isiyojua kupigana vita! Tunaapa kwamba sisi ni wapiganaji! Ni pale tu utakapoanza kupigana nasi ndipo utakapoelewa jinsi tulivyo mashujaa!” Hivyo walidhihirisha kwamba wameuvunja mkataba wa awali na kutoa changamoto. Hapo Jibril alaihis-salaam alileta wahyi, kwa maana: “(Ewe Habibu Wangu!) Ukiogopa hiana kutoka kwa kaumu iliyofanya mkataba (Nawe) (kwamba itatenda kinyume cha mkataba), basi wajulishe moja kwa moja, kwa haki na uadilifu, kwamba umeutengua mkataba wao (kabla ya kutangaza vita). Kwa sababu Allahu taala hawapendi wahaini.”29

Katika aya tukufu nyingine ilisemwa kwa maana: “Ewe Mtume Wangu! Waambie Wayahudi hao waliokufuru: hakika mtashindwa, mtakusanywa na kuburutwa kwenda Jahannam. Ni mahali pabaya mno pa kukaa!”30

Katikati ya mwezi wa Shawwal, siku ya Jumamosi, Bwana wetu Habib-i akram (Kipenzi Mtukufu) mara moja alikusanya jeshi na akaelekea kwenye ngome walimokaa Wayahudi wa Qaynuqa. Bendera nyeupe ilibebwa na Hadhrat Hamza, na huko Madina Abu Lubaba aliachwa kama naibu.31

Jeshi lililobarikiwa liliizingira ngome ya Qaynuqa. Wayahudi waliokuwa wakisema: “Tazameni jinsi tulivyo wapiganaji mashujaa!”, hawakuthubutu kurusha hata mshale mmoja kutoka katika ngome yao, achilia mbali kupigana. Bwana wetu Rasulullah alidhibiti milango yote ya kuingilia na ya kutokea. Hakuna aliyeweza kutoka nje. Hali hii iliendelea siku kumi na tano.32

Wayahudi walishikwa na hofu wakajisalimisha. Ingawa kila mmoja wao alistahili kuuawa, Mtume wetu mpendwa, aliyetumwa kuwa rehema kwa walimwengu, aliwahurumia na akawaruhusu Wayahudi wa Qaynuqa waende Sham. Hakuna hata mmoja wao aliyeruhusiwa kubaki huko. Hivyo walifukuzwa kutoka katika ardhi ya Madina.33 Walihama kutoka katika nchi ya Bani Qaynuqa. Mali zao na silaha zao zikawa ngawira ya Waislamu.

Vita vya Sawiq

Abu Sufyan, alipokimbia kutoka katika Vita vya Badr na kufika Makka, aliweka nadhiri kwamba hatajipaka mafuta kichwani wala hatakwenda kwa wake zake mpaka alipize kisasi kwa Muhammad sallallahu alayhi wasallam. Ili kutimiza nadhiri yake, katika mwaka wa pili wa Hijra, siku ya tano ya mwezi wa Dhul-hijja, siku ya Jumapili, aliondoka kuelekea Madina pamoja na wapanda farasi mia mbili. Usiku mmoja alifika nyumbani kwa mtu mmoja wa Madina akauliza kuhusu Bwana wetu Mtume. Mtu huyo hakumkaribisha.

Hata mlango wake hakuufungua. Abu Sufyan aliondoka hapo akawa mgeni kwa Sallam bin Mishkam. Siku iliyofuata aliondoka hapo akafika kwenye kitongoji cha Urayd. Katika kitongoji hicho alikutana na Mabad bin Amrush wa Ansari pamoja na mtumishi wake, akawaua walipokuwa kazini mwao – wakafa mashahidi. Aliichoma moto bustani moja ya mitende. Akasema: “Kiapo changu kimetimia”, akaondoka hapo.

Tukio hili lilipoelezwa kwa Bwana wetu Mtume, alimwacha Abu Lubaba kama naibu huko Madina na akaanza kumfuatilia Abu Sufyan pamoja na watu mia mbili.

“Hakika mtashindwa, mtakusanywa na kuburutwa kwenda Jahannam. Ni mahali pabaya mno pa kukaa!” Al Imran: 12

Habari hii iliwafikia washirikina, wakaanza kukimbia. Ili waokoke, waliacha pale mizigo yao na aina ya chakula cha nafaka kiitwacho sawiq, pamoja na vyungu walivyovileta kwa ajili ya kukipika. Waislamu walivikuta wakavichukua kama ngawira. Kwa sababu hiyo ghazwa hii inaitwa Vita vya Sawiq.

Ndoa ya Hadhrat Ali na Hadhrat Fatima

Ulikuwa mwaka wa pili wa Hijra. Hadhrat Fatima, binti wa Bwana wetu Mtume (sallallahu alayhi wasallam), alikuwa amefikia umri wa miaka kumi na mitano.

Siku moja Hadhrat Fatima aliingia kwa Bwana wetu Mtume Mtukufu kwa ajili ya huduma fulani. Bwana wetu Rasulullah aliona kwamba binti Yake amefikia umri wa kuolewa. Tangu siku hiyo watu wengi walimposa mama yetu Fatimatuz-Zahra. Mtume alaihis-salaam hakumkubali hata mmoja wao, akasema: “Jambo lake linategemea amri ya Haki taala.”

Siku moja Hadhrat Abu Bakr, Hadhrat Umar na Hadhrat Saad bin Muadh walikuwa wameketi msikitini wakizungumza: “Kila mtu amemposa Hadhrat Fatima isipokuwa Hadhrat Ali. Lakini hakuna aliyekubaliwa.” Hadhrat Siddiq akasema: “Nadhani amekusudiwa Ali. Twendeni tumtembelee na tulifungue jambo hili. Akitoa kisingizio cha umaskini, tumsaidie.” Hadhrat Saad akasema: “Ewe Abu Bakr! Wewe daima hutenda kheri. Inuka, nasi tutakuwa pamoja nawe.” Wote watatu walitoka msikitini wakaenda kuonana na Hadhrat Ali. Hadhrat Ali alikuwa amechukua ngamia wake akaenda kumwagilia maji shamba la mitende la mmoja wa Ansari. Alipowaona, aliwapokea na akawauliza hali zao. Hadhrat Abu Bakr akasema: “Ewe Ali! Katika kila jambo la kheri wewe ndiye wa kwanza, na mbele ya Mtume Mtukufu una daraja ambayo hakuna mtu mwingine aliyeipata. Kila mtu amemposa Hadhrat Fatima. Lakini hakuna aliyekubaliwa. Tunadhani amekusudiwa wewe. Kwa nini hujaribu?”

Hadhrat Ali aliposikia haya, macho yake yaliyobarikiwa yalijaa machozi akasema: “Ewe Abu Bakr! Umeniwasha moto mkali. Hakuna anayemtamani kama mimi. Lakini ufukara wangu unanizuia.” Hadhrat Abu Bakr akasema: “Usiseme hivyo. Mbele ya Allahu taala na Mtume Wake, dunia si kitu. Ufukara hauwezi kuwa kizuizi kwa hili. Nenda ukamwombe.”

Hadhrat Ali amesimulia: “Niliingia mbele ya Rasulullah nikiwa na haya na wasiwasi. Rasulullah, kama kawaida, alikuwa amejaa haiba na utulivu. Niliketi mbele Yake lakini sikuweza kusema kitu. Bwana wetu Rasulullah akauliza: ‘Kwa nini umekuja, una haja yoyote?’ Nilinyamaza. Aliposema: ‘Bila shaka umekuja kumposa Fatima’, niliweza tu kusema: ‘Naam.’ (Bwana wetu Mtume alimjulisha Hadhrat Fatima kwamba Hadhrat Ali anamposa. Naye alinyamaza.) Bwana wetu Mtume akauliza: ‘Una nini cha kumpa Fatima kama mahari?’ Nikasema: ‘Ewe Mtume wa Allah! Sina kitu cha kumpa.’”

Hapo akauliza: “Iko wapi ile deraya ya Hutamiyya niliyokupa, imekuwaje?” Nilipojibu: “Iko kwangu”, akasema: “Iuze na uniletee pesa zake. Hiyo inatosha kuwa mahari.”34 Katika riwaya nyingine, Bwana wetu Rasulullah alimuuliza Hadhrat Ali: “Una nini?”, naye akajibu: “Nina farasi wangu na deraya yangu.” Hapo Bwana wetu Rasulullah akasema: “Farasi unamhitaji, lakini deraya yako iuze.” Katika riwaya nyingine tena, Bwana wetu Mtume alisema: “Ewe Ali! Nenda ukajipangishie nyumba.”

Hadi siku ya harusi yake, Hadhrat Ali aliishi pamoja na Bwana wetu Mtume. Kwa amri ya Bwana wetu Mtume, alipanga nyumba ya Haritha bin Numan karibu na Masjid an-Nabawi, mkabala na chumba cha Hadhrat Aisha. Deraya yake aliipeleka sokoni. Hadhrat Uthman (radhiyallahu taala anhu), alipokuwa akitembea sokoni, aliitambua deraya ya Hadhrat Ali. Alimwita dalali akauliza: “Mwenye deraya hii anataka bei gani?” Dalali akajibu: “Anataka dirham 400.” Hadhrat Uthman (radhiyallahu anhu) akasema: “Njoo uchukue pesa zake.” Kisha akaenda nyumbani kwake. Aliichukua deraya kutoka kwa dalali akamlipa pesa zake. Akasema: “Deraya hii haimfai mtu mwingine isipokuwa yeye. Na pesa hizi azitumie kwa harusi. Na atusamehe.” Alitoa dirham 400, akaiweka deraya juu yake na akavipeleka vyote kama zawadi kwa Hadhrat Ali. Hadhrat Ali alipokuja kwa Mtume wetu na deraya na dirham, Bwana wetu Mtume alimwombea sana Hadhrat Uthman dua za kheri akasema: “Uthman ni rafiki yangu Peponi.” Kisha akamwita Bilal al-Habashi, akampa sehemu ya pesa na akaamuru: “Chukua pesa hizi uende sokoni! Nunua maji ya waridi kidogo, na kwa pesa zilizobaki nunua asali, na katika pembe moja ya msikiti uichanganye na maji katika chombo safi. Tengeneza sharubati ya asali ili tunywe baada ya nikahi kufungwa. Waite msikitini Masahaba wangu wa Ansari na Muhajirun waliopo, na uwatangazie watu kwamba nikahi ya Fatima na Ali itafungwa.”

Bilal al-Habashi alitoka akawatangazia watu kwamba nikahi ya Hadhrat Ali na Hadhrat Fatima itafungwa. Masahaba watukufu walikuja Masjid an-Nabawi wakaujaza msikiti ndani na nje. Hapo Bwana wetu Mtume alisimama akasoma hotuba hii: “Himidi (hamdu) na shukrani zote ni za Mola wa walimwengu. Yeye ndiye anayesifiwa kwa neema anazozitoa, anayeabudiwa kwa sababu ya uwezo Wake na nguvu Zake zisizo na mipaka, ambaye adhabu Yake na hesabu Yake huogopwa, na ambaye hukumu Yake na amri Yake zinatawala ardhini na mbinguni. Yeye ndiye aliyeumba viumbe kwa uwezo Wake, aliyevipambanua kwa hukumu Zake za uadilifu, na aliyewatukuza wanadamu kwa dini (ya Uislamu) na kwa Mtume Wake Muhammad (alaihis-salaam). … Allahu taala ameniamrisha nimwoze binti yangu Fatima kwa Ali bin Abi Talib. Sasa nawafanya mashahidi kwamba mimi (kwa amri ya Allahu taala) nimemwoza Fatima kwa Ali bin Abi Talib kwa mahari ya mithqal 400 za fedha. Mola wangu awaunganishe na alifanye jambo hili kuwa lenye baraka kwao. Akifanye kizazi chao kiwe safi, funguo za rehema, chemchemi za hekima na amani kwa umma wa Muhammad.

Hayo ndiyo niliyotaka kusema. Namwomba Mola wangu maghfira kwa ajili yangu na kwa ajili yenu.”

Kisha Hadhrat Ali alisimama akasoma hotuba fupi hii: “… Namtakia sala na salamu Muhammad alaihis-salaam, ambaye tuko mbele Yake na ambaye amenioza binti Yake mtukufu Fatima kwa mahari ya mithqal 400 za fedha. Enyi ndugu zangu katika dini! Bila shaka mmesikia na mmeshuhudia aliyoyasema Bwana wetu Mtume. Nami nalishuhudia hilo na nimeridhika nalo. Nalikubali kama lilivyo. Allahu taala ni shahidi wa maneno yetu sote, na Yeye ni mlinzi wetu sote.”35

“Uthman ni rafiki yangu Peponi” Hadithi sharif

Baada ya nikahi kufungwa, Bwana wetu Mtume aliagiza tende mbichi ziletwe akasema: “Haya, chukueni tende hizi mle.” Kila mtu alichukua akala. Kisha Hadhrat Bilal aligawa sharubati ya asali, wakainywa pia, na Masahaba wote wakaomba dua: “Barakallahu fi kuma wa alaykuma wa jamaa shamlakuma.” (Allahu taala awabariki nyinyi wawili, abariki kila kitakachowapata, na awaunganishe nyinyi wawili pamoja!) Nikahi ilipofungwa, Fatima radhiyallahu anha alikuwa na umri wa miaka kumi na mitano, na Ali radhiyallahu anhu miaka ishirini na mitano.

Baada ya nikahi (mkataba wa ndoa uliowekwa na Uislamu), Hadhrat Fatima alikuwa akilia. Bwana wetu Mtume alikuja kwake akasema: “Ewe Fatima! Una nini hata unalia? Naapa kwa Allahu taala kwamba nimekuoza kwa yule aliye mjuzi zaidi kati ya waliokuposa, aliye bora zaidi kwa upole na akili, na aliyekuwa wa kwanza kati yao kusilimu.” Hadhrat Fatima akajibu: “Baba yangu mpendwa! Mahari ya kila msichana anayeolewa hukadiriwa na kuwekwa kwa dhahabu na fedha. Ikiwa mahari yangu nayo itakadiriwa hivyo, kutakuwa na tofauti gani kati Yako na wengine? Siku ya Kiama, kila utakayemwombea shafaa miongoni mwa waumini wenye dhambi, mimi nataka kuwaombea shafaa wake zao. Haya ndiyo matakwa yangu.”

Allahu taala alipojulisha kwamba ombi hili la Hadhrat Fatima limekubaliwa, Bwana wetu Rasulullah alisema: “Ewe Fatima! Umedhihirisha kwamba wewe ni mtoto wa Mtume!”

Hadhrat Ali amesimulia: “Miezi kadhaa ilikuwa imepita tangu mambo haya. Katika majlisi halikuzungumzwa jambo hili. Nami, kwa sababu ya haya yangu, yaani kwa kuona aibu, sikuweza kufungua kinywa changu. Lakini Bwana wetu Rasulullah, wakati mwingine aliponiona peke yangu, aliniambia: ‘Mkeo ni mwanamke mwema kweli! Habari njema kwako: yeye ni sayyida wa wanawake wa ulimwengu.’”

Katika siku hizo, ndugu yake Hadhrat Ali, Hadhrat Uqayl, alisema: “Ewe Ali! Tumefurahishwa na mkataba huu wa ndoa, lakini matakwa yangu ni kwamba hawa wawili wenye furaha wakutane.” Hadhrat Ali akasema: “Hayo ndiyo matakwa yangu pia, lakini naona haya.” Hadhrat Uqayl alimshika mkono Hadhrat Ali wakaenda nyumbani kwa Bwana wetu Mtume. Huko walikutana na Ummu Ayman, mjakazi wa Rasulullah. Walimweleza hali ilivyo. Ummu Ayman akasema: “Hamhitaji kuja kwa ajili ya jambo hili. Sisi tutakubaliana na wake watakatifu wa Rasulullah na tutawajulisha, kwa sababu katika mambo kama haya, neno la wanawake ndilo husikilizwa.”

Ummu Ayman aliwaeleza wake wa Rasulullah jambo hili. Hapo wake wengine watakatifu walikuja nyumbani kwa Hadhrat Aisha. Walimkumbuka Hadhrat Khadija wakasema: “Kama angekuwa hai, tusingekuwa na wasiwasi wowote.” Bwana wetu Rasulullah alilia akasema: “Yuko wapi mwanamke kama Khadija? Watu waliponikadhibisha, yeye alinisadiki na akatumia mali yake yote katika njia yangu. Aliisaidia sana dini ya Uislamu. Alipokuwa bado hai, Haki taala aliniamrisha nimpe Khadija habari njema hii: Peponi amejengewa kasri la zumaridi.” Wake wa Bwana wetu Rasulullah walieleza matakwa ya Hadhrat Ali. Hapo Bwana wetu Rasulullah alimwamuru Ummu Ayman amwite Hadhrat Ali. Ali alipokuja, wanawake waliokuwa katika majlisi walisimama wakaondoka. Hadhrat Ali aliinamisha kichwa chake akaketi. Rasulullah akauliza: “Je, unamtaka mkeo, ewe Ali?”

Ali radhiyallahu anhu akajibu: “Naam, ewe Mtume wa Allah! Baba yangu na mama yangu wawe fidia Kwako!” Bwana wetu Mtume Mtukufu alimwambia Asma binti Umays: “Nenda ukaiandae nyumba ya Fatima.” Asma alikwenda kwenye nyumba ambayo Hadhrat Fatima angeingia kama bibi harusi. Alitengeneza mto mmoja wa kukalia kwa ngozi mpya, mmoja kwa ngozi iliyotiwa viraka, na mmoja kwa mkeka wa majani yaliyosukwa (hasir), akaijaza nyuzi za mtende. Baada ya sala ya isha, Bwana wetu Rasulullah alikuja nyumbani kwa Fatima akakagua yaliyotayarishwa.

Mtume wetu aliamuru kwamba theluthi mbili ya pesa alizozileta Hadhrat Ali zitumike kununua chakula, mapambo na manukato, na theluthi moja kununua nguo, na akahakikisha vyombo vya nyumbani vimekamilika. Katika vifaa vya bibi harusi na vyombo vya nyumbani vya Hadhrat Fatima kulikuwa na: mito mitatu ya kukalia iliyotengenezwa na Asma binti Umays, zulia lenye matamvua, mto wa kulalia uliojazwa nyuzi za mtende, mawe mawili ya kusagia ya mkono, kiriba cha maji, mtungi wa maji wa udongo, kikombe cha ngozi, taulo, sketi, ngozi ya kondoo dume iliyotengenezwa, zulia la Yemen la rangi mbalimbali lililochakaa na kunyonyoka manyoya, kitanda kilichosukwa kwa makuti ya mtende, nguo mbili za rangi mbalimbali za kazi ya Yemen, na blanketi la mahameli. Baada ya hapo Bwana wetu Rasulullah alimpa Hadhrat Ali pesa kidogo akamwambia anunue tende na samli. Hadhrat Ali alisimulia hivi kilichofuata:

“Kwa dirham tano nilinunua tende, na kwa dirham nne samli. Kisha nikavileta kwa Rasulullah. Aliomba jamvi la ngozi la kulia chakula. Kwa mkono Wake uliobarikiwa alichanganya tende, unga, samli na mtindi, akatengeneza aina ya chakula, kisha akaniambia: ‘Ewe Ali! Nenda umlete kila utakayemkuta.’ Nilitoka nikaona watu wengi sana. Niliwaalika wote, nikaingia tena nikasema: ‘Ewe Mtume wa Allah! Watu ni wengi.’

Bwana wa walimwengu, Bwana wetu Fakhr-i kainat, akasema: ‘Waingize kumi kumi, wale chakula.’ Nilifanya hivyo. Walipohesabu, ilibainika kwamba watu mia saba, wanaume na wanawake, walikuwa wamekula na kushiba.”

Kama alivyosimulia Ummu Ayman, watu walipokwisha kula chakula cha karamu ya harusi (walima) ya Hadhrat Ali na Hadhrat Fatima, Bwana wetu Mtume alimwambia Hadhrat Ali: “Ewe Ali, binti yangu Fatima amekwenda nyumbani kwenu kama bibi harusi. Nitakuja baada ya sala ya magharibi niombe dua huko. Nisubirini.”

Hadhrat Ali aliporudi nyumbani, aliketi katika pembe moja. Hadhrat Fatima naye aliketi katika pembe nyingine ya nyumba. Kisha Bwana wetu Rasulullah alikuja akabisha mlango. Ummu Ayman alifungua.

Rasulullah akauliza: “Je, ndugu yangu yuko hapa?” Ummu Ayman akasema: “Baba yangu na mama yangu wawe fidia Kwako, ewe Mtume wa Allah! Ndugu Yako ni nani?” Bwana wetu Rasulullah akasema: “Ni Ali bin Abi Talib.” Ummu Ayman akauliza: “Je, umemwoza binti Yako kwa ndugu Yako?” Bwana wetu Rasulullah akasema: “Naam.” Kwa kuwa Rasulullah aliuliza kama ndugu Yake yuko pale, Ummu Ayman alidhani kwamba ndoa hiyo haiwezi kuwa halali. Lakini kwa kusema “Naam”, Bwana wetu Rasulullah alionyesha kwamba kinachozuia ndoa ni kuzaliwa na mama mmoja. (Hadhrat Ali ni mwana wa ami ya Mtume wetu.)

Baada ya hapo Bwana wetu Rasulullah alimuuliza Ummu Ayman: “Je, Asma binti Umays naye yuko hapa?” Alipojibu: “Naam”, akasema: “Kumbe amekuja kumhudumia binti wa Rasulullah.” Ummu Ayman aliposema: “Naam”, alimwombea dua akasema: “Aifikie kheri.”

“Ewe Fatima! Una nini hata unalia? Naapa kwa Allahu taala kwamba nimekuoza kwa yule aliye mjuzi zaidi kati ya waliokuposa, aliye bora zaidi kwa upole na akili, na aliyekuwa wa kwanza kati yao kusilimu” Hadithi sharif

Baada ya hapo aliagiza chombo chenye maji kiletwe. Aliosha mikono Yake iliyobarikiwa. Ndani ya maji alitia pia miski kidogo. Kisha akamwita Hadhrat Fatima. Kwa haya, Hadhrat Fatima alikuwa akitazama nguo zake. Bwana wetu Rasulullah alichukua maji kidogo akamnyunyizia kifuani, kichwani na mgongoni, akaomba dua: “Allahumma inni uidhuha bika wa dhurriyyataha minash-shaytanir-rajim” (Ewe Allah! Namweka yeye na kizazi chake katika hifadhi Yako, walindwe na shari ya shetani aliyelaaniwa, aliyepigwa mawe). Kisha akamfanyia Hadhrat Ali vivyo hivyo na akaomba dua: “Allahumma barik fihima wa barik alayhima wa barik lahuma fi naslihima.” Alisoma Surat al-Ikhlas na Muawwidhatayn akamwambia: “Ingia kwa mkeo kwa jina na baraka za Allahu taala.” Kisha kwa mikono Yake mitukufu alishika mbawa mbili za mlango, akaomba baraka na akaondoka.36

Hadhrat Ali amesimulia: “Siku nne baada ya harusi yetu, Bwana wetu Rasulullah aliitukuza nyumba yetu kwa kuitembelea. Alitunasihi kwa maneno Yake yanayoteka nyoyo na yaliyojaa hekima, akasema: ‘Ewe Ali! Lete maji!’ Nilisimama nikaleta maji. Alisoma aya tukufu akasema: ‘Kunywa kidogo katika maji haya, na ubakishe kiasi.’ Nilifanya hivyo. Maji yaliyobaki alininyunyizia kichwani na kifuani. Kisha akasema tena: ‘Lete maji.’ Nikaleta maji tena. Alimfanyia Fatima kama alivyonifanyia mimi. Kisha akanitoa nje.”

Hadhrat Ali alipotoka nje, Bwana wetu Mtume alimuuliza binti Yake kumhusu. Fatima akasema: “Baba yangu mpendwa, ana sifa zote za ukamilifu. Lakini baadhi ya wanawake wa Kikuraishi huniambia: ‘Mumeo ni fukara.’” Hapo Bwana wetu Rasulullah akasema: “Ewe binti yangu! Baba yako na mumeo si mafukara. Hazina zote na mali zilizofichwa za ardhi na mbingu ziliwekwa mbele yangu. Lakini sikuzikubali. Nilikubali kile kinachokubalika mbele ya Allahu taala. Ewe binti yangu mpendwa! Kama ungejua ninayoyajua mimi, dunia ingekuwa duni na hafifu machoni pako. Naapa kwa Allahu taala, mumeo ni wa kwanza wa Masahaba. Pia ni mkubwa katika Uislamu na ndiye mwenye elimu ya kina zaidi. Ewe binti yangu! Allahu taala alichagua watu wawili kutoka katika Ahl al-Bayt. Mmoja ni baba yako, na mwingine ni mumeo. Kamwe usimwasi, wala usizipinge amri zake.”

Baada ya kumnasihi binti Yake, Bwana wetu Fakhr-i kainat alayhi afdalus-salawat alimwita ndani Hadhrat Ali. Alimkabidhi Fatima chini ya ulinzi wake akasema: “Ewe Ali! Zingatia hisia za Fatima. Yeye ni kipande changu. Mtendee wema. Ukimhuzunisha, utakuwa umenihuzunisha mimi.” Kisha akawakabidhi wote wawili kwa Allahu taala. Alisimama, na alipokuwa karibu kuondoka, Hadhrat Fatima akasema: “Ewe Mtume wa Allah! Kazi za ndani ya nyumba nitazifanya mimi, na kazi za nje atazifanya Ali. Ukinipa mjakazi, ataweza kunisaidia katika baadhi ya kazi zangu. Hapo utanifurahisha.” Bwana wetu Rasulullah akasema: “Ewe Fatima! Je, nikupe kitu kilicho bora kuliko mtumishi, au nikupe mtumishi?”

Mama yetu Hadhrat Fatima akajibu: “Nipe kilicho bora kuliko mtumishi.” Hapo Bwana wetu Rasulullah akasema: “Kila siku unapokwenda kulala, sema mara thelathini na tatu Subhanallah (maana yake ni kwamba Allah hana upungufu wowote), mara thelathini na tatu Alhamdulillah (maana yake ni kwamba kila sifa na shukrani anayopewa mtu yeyote kwa hakika ni Zake, kwa kuwa ni Yeye peke yake anayeleta kila jema), mara thelathini na tatu Allahu akbar (Allah ni Mkubwa kuliko wote; ukubwa Wake hauwezi kufahamika kwa akili, kwa elimu wala kwa fikra) na mara moja La ilaha illallahu wahdahu la sharika lah, lahul-mulku wa lahul-hamdu wa huwa ala kulli shay’in qadir. Jumla ni maneno mia moja. Siku ya Kiama utapata hasana elfu moja (mema, matendo mema). Mema yako yatakuwa mazito katika Mizani (mizani ya amali).” Baada ya hapo Bwana wetu Mtume alitoka nyumbani kwa binti Yake akaenda kwenye nyumba Yake tukufu.

Kuuawa kwa Kaab bin Ashraf

Baada ya ushindi wa Badr, nyoyo za Wayahudi na za washirikina waabudu masanamu wa Madina zilishikwa na hofu. Baadhi ya Wayahudi walirudi kwenye insafu, wakasilimu na kusema: “Hakika huyu ndiye yule ambaye sifa Zake tunazisoma katika vitabu vyetu. Kumpinga hakutawezekana tena, kwa sababu Yeye atashinda daima.” Wengine walisema: “Muhammad alipigana na Makuraishi wasiojua chochote kuhusu vita. Kwa sababu hiyo alishinda. Kama angepigana nasi, tungemwonyesha jinsi vita vinavyopiganwa na jinsi ushindi unavyopatikana.”

Myahudi aitwaye Kaab bin Ashraf aliposikia habari ya ushindi wa jeshi la Uislamu huko Badr, kwa chuki yake dhidi ya Waislamu alikwenda Makka. Aliwakusanya washirikina wa huko akaghani mashairi ili kuwahimiza waishambulie Madina; aliwachochea na kuwasisimua. Alikubaliana nao kupigana na Bwana wetu Mtume (alaihis-salaam). Hata alipanga njama ya kumuua Mtume wetu mpendwa. Allahu taala alimjulisha Bwana wetu Rasulullah hali hii, akasema kwa maana: “Hao ndio wale ambao Allahu taala amewalaani (amewaweka mbali na rehema Yake)…”37

Hapo Bwana wetu Mtume Mtukufu aliwauliza Masahaba Wake watukufu: “Ni nani atakayemuua Kaab bin Ashraf? Hakika yeye amemuudhi Allahu taala na Mtume Wake.”

Muhammad bin Maslama akauliza: “Ewe Mtume wa Allah! Je, unataka nimuue?” Bwana wetu Rasulullah akasema: “Naam, nataka.” Muhammad bin Maslama alilifikiria jambo hili siku kadhaa na akapanga mipango. Alikwenda kwa baadhi ya wenzake – Abu Naila, Abbad bin Bishr, Harith bin Aws na Abu Abs bin Jabr – akawaeleza jambo hilo. Wote waliona linafaa, wakasema: “Tutamuua pamoja.” Wote kwa pamoja walikwenda kwa Bwana wetu Mtume. Wakasema: “Ewe Mtume wa Allah! Ukituruhusu, je, tunaweza kusema kukuhusu Wewe, tunapozungumza na Kaab, baadhi ya maneno atakayopenda kuyasikia?” Bwana wetu Mtume aliwaruhusu kusema walichotaka.

Baada ya hapo Muhammad bin Maslama pamoja na wenzake walikwenda kwa Kaab bin Ashraf. Muhammad bin Maslama akasema: “Huyu Muhammad ametuomba sadaka. Ametutwika kodi nzito. Kwa hiyo nimekuja kukopa kitu kwako.” Kaab alifurahi, akidhani kwamba Muhammad bin Maslama anafikiri kama yeye, akasema: “Atawachosha zaidi.” Muhammad bin Maslama akasema: “Basi, sisi tumekwisha kumfuata. Tutaendelea kumfuata. Tuone mwisho wake utakuwaje. Sasa tukopeshe tende kidogo.” Kaab akasema: “Naam, nitawakopesha. Lakini lazima mnipe kitu rehani!” Muhammad bin Maslama na wale waliokuwa pamoja naye wakauliza: “Unataka nini?” Kaab akasema: “Nataka wanawake wenu kama rehani.” Hawakukubali jambo hilo. Kaab akasema: “Basi nipeni wana wenu kama rehani.” Wakasema: “Hata wao hatuwezi kuwatoa rehani. Hapo itasemwa kuhusu mmoja wao kwamba aliwekwa rehani kwa mizigo ya ngamia mmoja au wawili ya tende, na hiyo itakuwa doa kwetu tusiloweza kulisahau kamwe. Lakini tunaweza kukupa silaha zetu na deraya zetu kama rehani.” Kaab alikubali pendekezo hili. Pia aliwaambia ni lini waje.38

“Ewe Ali! Zingatia hisia za Fatima. Yeye ni kipande changu. Mtendee wema. Ukimhuzunisha, utakuwa umenihuzunisha mimi” Hadithi sharif

Usiku mmoja Muhammad bin Maslama alikuja kwa Kaab. Abu Naila alikuwa pamoja naye. Kaab aliwaita ndani ya ngome. Yeye mwenyewe alishuka kuwapokea. Mke wa Kaab akamwambia: “Unakwenda wapi saa hii ya usiku?” Kaab akasema: “Waliokuja ni Muhammad bin Maslama na ndugu yangu Abu Naila.” Mkewe akasema: “Sauti hii ninayoisikia hainipendezi. Ni kana kwamba damu inadondoka kutoka kwayo.” Kaab akajibu: “Hapana, hao ni Muhammad bin Maslama na ndugu yangu wa kunyonya Abu Naila. Yeye ni kijana mwema. Huja bila kusita hata usiku, hata akiitwa kwenye mapigano ya panga. Ndivyo alivyo.” Muhammad bin Maslama aliingia ngomeni pamoja na watu wawili, na katika riwaya nyingine, watatu. Hao walikuwa Abu Abs bin Jabr, Harith bin Aws na Abbad bin Bishr.39 Hadhrat Muhammad bin Maslama aliwaambia wenzake: “Kaab atakapokuja, nitamwambia kwamba nataka kunusa nywele zake, nitakishika kichwa chake na kukinusa. Mtakaponiona nimekishika kichwa cha Kaab kwa nguvu, mpigeni kwa panga zenu.” Kaab bin Ashraf alikuja kwao akiwa amevaa vizuri na akinukia manukato mazuri. Ibn Maslama alimkaribia Kaab akasema: “Sijawahi kunusa harufu nzuri kama hii.” Kaab alijigamba: “Wanawake wa Kiarabu wenye harufu nzuri kuliko wote wako kwangu.” Muhammad bin Maslama akasema: “Je, utaniruhusu ninuse kichwa chako?” Kaab alisema kwamba anaruhusu. Ibn Maslama alikinusa. Aliwanusisha pia wenzake. Kisha akasema kwamba angependa kukinusa tena. Safari hii Muhammad bin Maslama alikishika kichwa cha Kaab na akawapa wenzake ishara ya kumpiga kwa panga zao.

Pigo la kwanza la upanga lilipoanguka, Kaab alipiga ukelele mkubwa, lakini hakufa. Hapo Muhammad bin Maslama alimuua kwa jambia lake. Mujahidina waliomuua Kaab mara moja waliondoka mahali pale wakafika Madina. Walipompa Bwana wetu Rasulullah habari njema, Mtume wetu alimhimidi Allahu taala na akawaombea dua mujahidina. Kuuawa kwa kafiri Kaab bin Ashraf kuliwatia Wayahudi hofu kubwa, kwa sababu ikiwa kiongozi mashuhuri kama Kaab ameuawa, kuuawa kwao wenyewe kulikuwa ni suala la muda tu. Asubuhi walikusanyika wakaja kwa Bwana wetu Mtume. Walilalamika juu ya yaliyotokea usiku. Bwana wetu Mtume Mtukufu akasema: “Yeye daima alituudhi na kughani mashairi dhidi yetu. Yeyote kati yenu atakayefanya hivyo, ajue kwamba adhabu yake ni upanga.” Baada ya onyo hili, Wayahudi, kwa hofu yao, walifanya mkataba mpya na Bwana wetu Rasulullah.40

Vita vya Ghatafan

Vita hivi huitwa pia “Vita vya Anmar” na “Vita vya Dhi Amr”. Kikundi cha watu wa Bani Thalaba na Bani Muharib kilikusanyika mahali paitwapo Dhi Amr, kikaamua kupora kila watakachokipata kandokando ya Madina. Kiongozi wao alikuwa mtu aitwaye Duthur bin Harith bin Muharib, mwenye lakabu ya Awras. Bwana wetu Mtume (sallallahu alayhi wasallam) alimwacha Uthman bin Affan radhiyallahu anhu kama naibu Wake huko Madina, akaondoka Madina pamoja na kikosi cha watu mia nne na hamsini. Njiani walikutana na mtu aitwaye Jabbar. Walimuuliza kuhusu adui. Akasema: “Hawatapigana nanyi. Walipowaona, walikimbilia milimani.” Rasulullah alimlingania Uislamu; aliukubali, akasilimu.

Jeshi la Kiislamu lilipokuwa likisonga mbele kuelekea bondeni, mvua ilianza kunyesha, na kwa muda ikanyesha kwa nguvu zake zote. Kisha ikapungua na kukatika. Mujahidina wote, Bwana wetu Mtume akiwa mbele yao, walikuwa wamelowa maji kutoka kichwani hadi miguuni. Kila mmoja alikuwa pembeni akikausha nguo zake. Rasulullah naye, mahali pa faragha, alivua nguo Zake ili zikauke na akazitandaza juu ya mti. Alipokuwa akipumzika chini ya mti, makafiri waliokuwa wakilipeleleza jeshi la Kiislamu walimwona Rasulullah yuko peke Yake, wakampa habari Duthur bin Harith. Naye, ili amuue Rasulullah, alikaribia kimya kimya mahali alipokuwa akipumzika, akachomoa upanga wake na kusema: “Nani anayeweza kukuokoa Wewe kutoka mkononi mwangu?” Rasulullah alisema: “Allahu taala ataniokoa.” Wakati huo huo Jibril alaihis-salaam alikuja, akampiga Duthur pigo kifuani na kumwangusha chini, na upanga wake ukaanguka kutoka mkononi mwake. Rasulullah (sallallahu alayhi wasallam) aliuchukua upanga wa Duthur na kusema: “Nani anayeweza kukuokoa wewe kutoka mkononi mwangu?” Duthur alisema: “Hakuna yeyote anayeweza kuniokoa,” akatamka neno la shahada (Kalimat ash-shahada) na kuwa Mwislamu. Akawa sababu ya watu wengi kuingia katika imani.41 Aliahidi kwamba hatakusanya tena askari kamwe kwa ajili ya vita. Walirudi Madina bila mapigano ya silaha. Safari hii ilichukua siku kumi na moja.

Vita vya Bahran

Vita hivi pia huitwa “Bani Sulaym” au “Vita vya Najran”. Habari ilifika kwamba washirikina wengi waliokusanyika kwa Bani Sulaym walikuwa wanakusudia kuishambulia Madina. Hadhrat Ibn Ummu Maktum aliachwa kuwa wakili (naibu). Rasulullah, akiwa na kikosi cha watu mia tatu, aliwaendea maadui. Maadui, waliposikia kwamba jeshi la Kiislamu linakuja, walikimbilia milimani. Kwa hiyo hapakuwa na mapambano. Safari hii ilichukua siku kumi na mbili.

“Yeye (Kaab bin Ashraf) daima alituudhi na kughani mashairi dhidi yetu. Yeyote kati yenu atakayefanya hivyo, ajue kwamba adhabu yake ni upanga” Hadithi sharif

Pendo Lako limenitoa kwangu mwenyewe;
Nakupenda, Ewe Mola wangu!
Mapenzi Yako ni matamu mno;
Nakupenda, Ewe Mola wangu!
Sifurahi kwa kuwa na mali,
wala sihuzuniki kwa kuikosa.
Pendo Lako pekee ndilo furaha yangu;
Nakupenda, Ewe Mola wangu!
Umetuamrisha ibada,
umezisifu hali njema,
umetupa neema zisizo na mwisho.
Nakupenda, Ewe Mola wangu!
Ajabu ya nafsi yangu isiyo na shukrani,
daima hunitoa mhanga kwa ajili ya starehe yake!
Lakini mimi nimeipata furaha ya kweli:
Nakupenda, Ewe Mola wangu!
Kuitekeleza ibada ipasavyo
na kufanya kazi kwa ajili ya dunia pia –
hii ndiyo kazi yangu usiku na mchana, kwa sababu
Nakupenda, Ewe Mola wangu!
Kupenda si kwa maneno tu, ewe Hilmi!
Mola wako amesema: “Fanyeni kazi!”
Basi na ionekane katika hali yako;
Nakupenda, Ewe Mola wangu!
Maadui wa Uislamu ni wengi mno,
wanaishambulia dini kwa hila;
Je, ni sawa kukaa kimya wakati huo?
Nakupenda, Ewe Mola wangu!
Mwenye kupenda hakai mvivu,
hakubali hata vumbi kumgusa mpendwa wake.
Mnyamazishe adui, kisha useme:
“Nakupenda, Ewe Mola wangu!”