Salman al-Farisi anasilimu
Siku baada ya siku nuru ya Uislamu ilianza kuenea, na jina lililobarikiwa la Bwana wetu Rasulullah lilianza kupata nafasi nyoyoni kila lilipotajwa. Watu wa elimu waliokuwa wakisubiri kuja Kwake kwa hamu, wakimtafuta kwa msisimko, walikimbilia Madina wakapata heshima ya kuamini. Mmoja wao alikuwa Hadhrat Salman al-Farisi. Alieleza jinsi alivyosilimu hivi: – Mimi ni wa kijiji cha Jayy, karibu na mji wa Isfahan huko Faris (Uajemi). Baba yangu alikuwa tajiri kuliko wote kijijini, na tulikuwa na ardhi na mali nyingi. Nilikuwa mtoto pekee nyumbani na kipenzi pekee cha baba yangu. Kwa sababu hiyo alinilea kama msichana. Hakuniruhusu kutoka nyumbani. Kwa kuwa alikuwa Majusi (mwabudu moto), alinifundisha dini ya Majusi kikamilifu kama alivyotaka. Nyumbani uliwaka moto usiozimika kamwe, nasi tukauabudu na kuusujudia.
Kwa kuwa baba yangu alikuwa na mali na milki nyingi, wakati mmoja alinitoa nje akasema: “Mwanangu! Nikifa, wewe ndiye utakayekuwa mwenye mali hizi zote. Kwa hiyo nenda ukazijue mali zako na ardhi zako.” Nikasema: “Sawa,” nikazitembelea bustani zetu.
Siku moja, nilipokwenda kuangalia mashamba, nilipita karibu na kanisa. Nilisikia sauti za Wakristo, na nilipowakaribia niliona kwamba walikuwa wakiabudu ndani. Nilishangaa, kwa sababu sikuwahi kuona kitu kama hicho kabla. Ibada yetu haikuwa kitu kingine isipokuwa kuwasha moto na kuusujudia. Lakini wao walikuwa wakimwabudu Allah asiyeonekana (Wakristo wa Kiarabu nao humwita Mungu wao Allah). Nilijiambia: “Wallahi, dini yao ni ya haki, na yetu ni batili.” Niliwatazama kwa hamu hadi jioni. Kabla sijafika mashambani kwetu, giza lilianza kuingia. Nilipowauliza: “Asili ya dini hii iko wapi?”, walijibu: “Huko Sham.” Kisha nikauliza: “Nikienda Sham, je, watanikubali nami?”, wakajibu: “Ndiyo, watakukubali.” Nilipouliza: “Je, kuna yeyote kati yenu atakayekwenda Sham karibuni?”, walieleza kwamba baada ya muda msafara utaondoka. Wale niliozungumza nao walikuwa wachache, na walikuwa wamekuja Isfahan kutoka Sham. Nilipokuwa nikishughulika nao, nilichelewa kurudi nyumbani. Baba yangu, alipoona sirudi, alianza kunitafuta na akatuma watu.
Walinitafuta lakini hawakunipata. Walipokuwa wamechanganyikiwa kabisa, nilirudi nyumbani. Baba yangu alisema: “Ulikuwa wapi hadi sasa? Hakuna mahali ambapo hatukukutafuta!” Nikajibu: “Baba mpendwa! Leo nilitoka kuzunguka mashamba. Lakini njiani nilipita karibu na kanisa la Wakristo. Niliingia ndani. Niliona kwamba wanamwamini Allah, wasiyemwona, aliye Mola wa kila kitu na Mwenye uweza juu ya kila kitu. Nilishangazwa na ibada yao. Niliwatazama hadi jioni. Nimeelewa kwamba dini yao ni ya haki.” Baba yangu aliposikia hivyo alisema: “Ewe mwanangu! Unafikiri vibaya. Dini ya baba zako na mababu zako ni sahihi zaidi kuliko dini yao. Dini yao imeharibika. Jihadhari usidanganyike wala usiiamini!” Nikasema: “Hapana, dini yao ni bora kuliko yetu; yao ni ya haki na yetu ni batili.” Baba yangu alikasirika sana kwa hili; alinifunga mikono na miguu akanifungia ndani ya nyumba.
Nikiwa katika hali hii, daima nilikuwa nikingoja habari za msafara uliokuwa ukienda Sham. Hatimaye nilipata habari kwamba watawa wa Kikristo walikuwa wameuandaa msafara.
Nilizifungua kamba zangu, nikakimbia, nikaenda kanisani ulipokuwa msafara. Niliwaeleza kwamba siwezi kubaki pale, nikajiunga na msafara, nikashika njia ya kwenda Sham. Huko Sham niliuliza ni nani mwanazuoni mkubwa kabisa wa dini ya Kikristo. Walinionyesha mtu mmoja; nilimwendea nikamweleza hali yangu. Nilimwambia kwamba ninataka kukaa naye na kumtumikia, nikamwomba anifundishe Ukristo na anisaidie kumjua Allahu taala. Alikubali. Hivyo nilianza kumtumikia na kufanya kazi za kanisa, naye akanifundisha Ukristo.
“Mnayoyasikia kutoka kwangu, wasimulieni pia ndugu zenu katika dini! Mjulishane!” Hadithi sharif
Lakini baadaye nilielewa kwamba alikuwa mtu mbaya, kwa sababu alikuwa akificha sadaka, dhahabu na fedha ambazo Wakristo walizileta ili zigawiwe maskini, wala hakuwapa wenye shida. Alikuwa amekusanya mitungi saba kamili ya dhahabu na fedha. Hakuna aliyejua hili isipokuwa mimi. Baada ya muda alikufa.
Wakristo walikusanyika kwa ajili ya mazishi. Niliwaambia: “Kwa nini mnamheshimu kiasi hiki? Yeye si mtu anayestahili heshima hiyo!” Wakasema: “Umelitoa wapi hili?” – wala hawakuniamini. Ndipo niliwaonyesha mahali alipoficha dhahabu. Walitoa mitungi saba ya dhahabu na fedha, wakasema: “Huyu hastahili kuandaliwa wala kuzikwa,” wakamtupa mahali fulani na kumfunika kwa mawe. Mahali pake alikaa mtu mwingine.1
Mtu huyu kwa kweli alikuwa mwenye elimu na zahidi, asiyeipa dunia umuhimu wowote. Alikuwa mtafutaji wa akhera, na daima alifanya kazi kwa ajili ya akhera; mchana na usiku aliendelea kufanya ibada. Nilimpenda sana na nilikaa naye kwa muda mrefu. Nilimtumikia kwa furaha. Tulikuwa tukifanya ibada pamoja.
Siku moja nilimwambia: “Ewe bwana wangu! Nimekuwa pamoja nawe kwa muda mrefu na nimekupenda sana, kwa sababu unazitii amri za Allahu taala na kujiepusha na yale aliyoyakataza. Utakapokufa, nifanye nini? Unanishauri nini?” Alijibu: “Mwanangu, huko Sham hajabaki mtu yeyote atakayeweza kuwaongoza watu kwenye njia iliyonyooka. Yeyote utakayemwendea atakupotosha. Lakini huko Mosul yupo mtu mmoja. Nakushauri umtafute.”
Alipokufa, nilikwenda Mosul, nikampata mtu niliyeelekezwa kwake, nikamsimulia yaliyonipata. Alinikubali katika huduma yake. Naye, kama yule mwingine, alikuwa mtu wa thamani kubwa, asiyeshikamana na dunia na anayefanya ibada daima. Nilimtumikia yeye pia kwa muda mrefu. Lakini siku moja aliugua. Alipokuwa karibu kufa, nilimuuliza maswali yale yale. Alinipendekezea mtu mmoja huko Nusaybin. Baada ya kifo chake, mara moja nilikwenda Nusaybin. Nilimpata yule aliyemtaja, nikamwambia kwamba nataka kukaa naye. Alikubali, nami nilikuwa katika huduma yake kwa muda. Alipougua, nilimwomba anitume kwa mtu mwingine. Safari hii alinielekeza kwa mtu mmoja huko Amuriya, mji wa Warumi (Bizanti). Baada ya kifo chake nilishika njia ya Amuriya. Nilimpata mtu huyu pia niliyeelekezwa kwake, nikaingia katika huduma yake, nikakaa huko muda mrefu.
Kisha kifo chake nacho kilikaribia. Nilipomwomba anielekeze kwa mtu mwingine, alisema: “Wallahi sasa simjui mtu kama huyo. Lakini wakati wa kuja kwa Mtume wa zama za mwisho umekaribia.” Kisha akazitaja alama Zake: “Atatokea kati ya Waarabu, atahama kutoka nchi Yake na kukaa katika mji wenye mitende mingi, uliozungukwa na ardhi ya mawe.
Atakubali zawadi, lakini hatakubali sadaka. Kati ya mabega Yake kuna muhuri wa utume.” Mtu huyu naye alipokufa, niliamua kwenda katika nchi ya Waarabu, kama alivyosema. Nilipokuwa nikifanya kazi Amuriya, nilikuwa nimepata ng’ombe kadhaa na kondoo wachache. Msafara wa kabila la Bani Kalb ulikuwa ukijiandaa kwenda nchi ya Waarabu. Nilipowaambia: “Ng’ombe hawa na kondoo hawa wawe wenu; nipelekeni nchi ya Waarabu!”, walikubali pendekezo langu wakanichukua. Lakini tulipofika mahali paitwapo Wadi al-Qura, walinisaliti, wakasema mimi ni mtumwa, wakaniuza kwa Myahudi mmoja. Pale alipoishi Myahudi huyo, niliona bustani za mitende. Nikafikiri: “Bila shaka hapa ndipo mahali atakapohamia Mtume wa zama za mwisho.” Lakini sikuweza kupazoea kamwe. Nilimtumikia Myahudi huyu kwa muda. Kisha aliniuza kwa mwana wa ami yake. Huyu alinichukua akanileta Madina. Nilipofika Madina, mara moja niliuzoea mji huu kana kwamba nilikuwa nimeuona kabla. Sasa siku zangu zilipita Madina; nilifanya kazi katika shamba la mizabibu na bustani ya Myahudi aliyeninunua, na kumtumikia. Wakati huo huo nilikuwa nikingoja kwa hamu kubwa kufikia lengo langu la kweli.
Siku moja nilikuwa nimepanda mtende nikifanya kazi. Bwana wangu alikuwa amesimama chini ya mti akizungumza na mtu fulani. Ghafla walisema: “Makabila ya Aws na Khazraj yaangamie! Mtu mmoja kutoka Makka amekuja Quba. Anasema kwamba Yeye ni Mtume. Na makabila haya yanamkubali na kuingia katika dini Yake…” Niliposikia maneno haya, karibu nizimie. Mara moja nilishuka nikamwambia mtu yule: “Unasema nini?” Bwana wangu alinipiga kofi usoni akasema: “Linakuhusu nini? Kwa nini unauliza? Shughulika na kazi yako!” Jioni ya siku hiyo nilichukua tende kiasi, nikaenda mara moja Quba. Niliingia kwa Bwana wetu Rasulullah (sallallahu alayhi wasallam) nikasema: “Wewe ni mtu mwema, na una maskini pamoja Nawe. Nimeleta tende hizi kama sadaka.”
Rasulullah aliwaambia Masahaba waliokuwa pamoja Naye: “Njooni mle tende.” Wakala. Lakini Yeye Mwenyewe hakula kitu. Nilijiambia: “Hii ni alama moja. Hakubali sadaka.” Baada ya Bwana wetu Rasulullah kuipa heshima Madina, nilichukua tena tende kiasi nikamletea. Nikasema: “Hii ni zawadi.” Safari hii alikula pamoja na Masahaba Wake. Nikasema: “Hii hapa alama ya pili.” Tende nilizoleta zilikuwa kama ishirini na tano. Lakini kokwa za tende zilizoliwa zilikuwa kama elfu moja. Kwa muujiza wa Bwana wetu Rasulullah, tende ziliongezeka. Nilijiambia: “Nimeona alama nyingine tena.” Kisha nilikwenda tena kwa Rasulullah. Walikuwa wakimzika maiti. Kwa kuwa nilitaka kuuona muhuri wa utume, nilisogea karibu kabisa. Alielewa nilichotaka, akainua kanzu Yake. Mgongo Wake uliobarikiwa ulipofunuka, niliuona muhuri wa utume; mara moja niliubusu nikalia. Papo hapo nilisema Kalimat ash-shahada nikawa Mwislamu.
Kisha nilimsimulia Rasulullah kwa kina yaliyonipata. Hilo lilimfurahisha. Aliniamuru niwasimulie hayo Masahaba watukufu pia. Masahaba watukufu walikusanyika, nami nikawasimulia yote yaliyonipata hadi undani mdogo kabisa…2
Salman al-Farisi alipoamini, aliomba mkalimani kwa sababu hakujua lugha ya Kiarabu. Mkalimani Myahudi aliyekuja alikuwa akiyatarjumi kinyume chake maneno ya Salman ya kumsifu Mtume wetu mpendwa. Wakati huo huo Jibril alaihis-salaam alikuja akamjulisha Rasulullah kwa usahihi yale aliyosema Hadhrat Salman. Myahudi alipoelewa kilichotokea, alisema Kalimat ash-shahada akawa Mwislamu.
Baada ya kuwa Mwislamu, Salman al-Farisi aliendelea kuwa mtumwa kwa muda. Mtume wetu mpendwa alipomwambia: “Jikomboe kutoka utumwani, ewe Salman!”, alikwenda kwa bwana wake akamwambia anataka kuachwa huru. Myahudi alikubali kwa shingo upande, lakini kwa sharti kwamba Salman apande miche mia tatu ya mitende na kuikuza hadi izae, na alipe dirham elfu moja na mia sita (dirham moja ni sawa na gramu 3) za dhahabu (kwa mujibu wa riwaya moja, dirham kama elfu nne za fedha).
Alimjulisha Bwana wetu Rasulullah jambo hili. Bwana wetu Mtume aliwaambia Masahaba Wake: “Msaidieni ndugu yenu.” Walimkusanyia miche mia tatu ya mitende. Bwana wetu Rasulullah alisema: “Iandalie mashimo, na ukimaliza nijulishe.” Alipoyaandaa mashimo na kumjulisha Bwana wetu (sallallahu alayhi wasallam), alipaheshimu mahali pale kwa kufika Kwake, akaipanda miche kwa mikono Yake iliyobarikiwa. Mmoja wao ulikuwa umepandwa na Hadhrat Umar. Kwa idhini ya Allahu taala, yote ilizaa tende mwaka ule ule, isipokuwa ule aliopanda Hadhrat Umar. Bwana wetu Rasulullah aliung’oa huo mmoja pia, akaupanda upya kwa mkono Wake. Mara tu alipoupanda, ulizaa tende.
“Wakati wa kuja kwa Mtume wa zama za mwisho umekaribia. Atatokea kati ya Waarabu, atahama kutoka nchi Yake na kukaa katika mji wenye mitende mingi, uliozungukwa na ardhi ya mawe. Atakubali zawadi, lakini hatakubali sadaka. Kati ya mabega Yake kuna muhuri wa utume” Mtawa wa Amuriya
Hadhrat Salman al-Farisi alisimulia: “Siku moja mtu mmoja alikuwa akinitafuta na kuuliza: ‘Yuko wapi Salman al-Farisi, mukatab al-faqir (mtumwa aliyekubaliana na bwana wake kiasi fulani cha mali ili apate uhuru wake)?’ Alinipata akanipa kipande cha dhahabu cha ukubwa wa yai alichokuwa amekishika mkononi. Nilikichukua nikaenda kwa Mtume wetu nikamweleza hali ilivyo.
Rasulullah alinirudishia dhahabu akasema: ‘Chukua dhahabu hii ulipe deni lako!’ Nilipomwambia: ‘Ewe Mtume wa Allah! Dhahabu hii haina uzito anaoutaka Myahudi,’ Bwana wetu Rasulullah aliichukua dhahabu akaipitisha juu ya ulimi Wake uliobarikiwa. Kisha akasema: ‘Ichukue! Allahu taala atalilipa deni lako kwa hii.’ Naapa kwa haki ya Allah, niliipima dhahabu ile, na ilikuwa kiasi kile kile kilichotakiwa. Niliipeleka nikampa Myahudi. Hivyo nikakombolewa kutoka utumwani.”3
Tangu siku hiyo Salman al-Farisi alijiunga na Ashab as-Suffa.
Malaika walikuja kusikiliza
Mtume wetu (sallallahu alayhi wasallam) alikuwa akisoma Quran tukufu kwa uzuri, utamu na mguso mkubwa kiasi kwamba hata wasiokuwa Waislamu waliomsikiliza walivutiwa. Wengi walisilimu kwa kumsikiliza.
Hadhrat Bara bin Azib alisimulia: “Baada ya sala moja ya isha (sala ya usiku), nilimsikiliza Bwana wetu Rasulullah akisoma Surat at-Tin. Alisoma vizuri kiasi kwamba sijawahi kumsikia mtu yeyote mwenye sauti na usomaji kamili zaidi kuliko Yeye.”
Miongoni mwa Masahaba watukufu kulikuwa na wengi wenye sauti nzuri sana, ambao walilia na kuwaliza wengine walipokuwa wakisoma Quran tukufu. Mmoja wao alikuwa Usayd bin Hudayr. Usiku mmoja alimfunga farasi wake karibu naye akaanza kusoma Surat al-Baqara. Alipokuwa akisoma, farasi alishtuka ghafla na kutaharuki. Hadhrat Usayd alinyamaza, na farasi akatulia. Alianza kusoma, na farasi akataharuki tena. Alipokaa kimya, farasi alitulia. Alipoanza kusoma tena, farasi alitaharuki tena. Yahya, mwana wa Usayd bin Hudayr, alikuwa amelala karibu na farasi. Kwa kuogopa farasi asije akamdhuru mtoto, aliacha kusoma.
Alipotazama angani, aliona katika ukungu uliofanana na kivuli cha wingu jeupe vitu vilivyokuwa vikimeremeta kama taa. Alipoacha kusoma, aliona vitu hivyo vinavyomeremeta vikipanda kuelekea mbinguni na kutoweka.
Asubuhi ilipofika, alikwenda kwa Mtume wetu mpendwa (sallallahu alayhi wasallam) akamsimulia yaliyotokea.
Mtume wetu aliuliza: “Je, unajua hao walikuwa nani?” Hadhrat Usayd alijibu: “Baba yangu na mama yangu wawe fidia Kwako, ewe Mtume wa Allah! Sijui.”
Bwana wetu Mtume alisema: “Hao walikuwa malaika. Walikuwa wameikaribia sauti yako. Kama ungeendelea kusoma, wangekusikiliza hadi asubuhi, na watu wangewaona na kuwatazama. Wasingejificha machoni pa watu.”
Mmoja wa wale waliosoma Quran tukufu kwa sauti yenye kugusa sana alikuwa Hadhrat Abu Bakr as-Siddiq. Alipoanza kusoma katika sala, hakuweza kujizuia, na machozi yalibubujika machoni mwake. Waliomwona walistaajabia hali yake. Siku moja washirikina walikusanyika wakasema: “Mtu huyu analia akisoma kwa sauti ya kugusa yale aliyoyaleta Mtume. Tunaogopa watoto wetu na wanawake wetu wasije wakavutiwa naye wakawa Waislamu.”
Abdullah bin Salam anasilimu
Mmoja wa wale waliompenda Mtume wetu mpendwa walipouona uso Wake uliobarikiwa, na waliovutiwa wakawa Waislamu walipoyasikia maneno Yake matukufu na Quran tukufu aliyokuwa akiisoma, alikuwa Hadhrat Abdullah bin Salam.
Abdullah bin Salam, aliyezijua vizuri Taurati na Injili, kabla ya kuamini alikuwa mwanazuoni wa Kiyahudi. Yeye mwenyewe alisimulia jinsi alivyosilimu hivi: “Nilikuwa nimesoma na kujifunza Taurati na tafsiri zake kwa baba yangu. Siku moja baba yangu alinieleza sifa na alama za Mtume atakayekuja zama za mwisho, na mambo atakayoyafanya, akasema: ‘Akiwa ni wa kizazi cha Harun (alaihis-salaam), nitamfuata; la sivyo, sitamfuata!’ Baba yangu alikufa kabla Rasulullah hajafika Madina.
Niliposikia kwamba Rasulullah ametangaza utume Wake huko Makka, nilikuwa tayari nazijua sifa Zake, jina Lake na wakati atakaokuja. Kwa sababu hiyo nilikuwa nikimngoja na kumtazamia. Niliificha hali yangu hii kwa Wayahudi na kunyamaza, hadi niliposikia kutoka kwa mtu fulani kwamba Yeye ni mgeni katika nyumba ya Bani Amr bin Awf mahali paitwapo Quba, karibu na Madina.
Siku moja, nilipokuwa nikichuma tende mbichi kutoka kwenye mtende katika bustani yangu, mmoja wa Bani Nadir alipiga kelele: ‘Leo amekuja yule mtu wa Waarabu!’ Nilishikwa na kutetemeka. Mara moja nilisema takbira: ‘Allahu akbar.’ Wakati huo shangazi yangu Khalida binti Harith alikuwa ameketi chini ya mti. Alikuwa mwanamke mzee sana. Aliposikia takbira yangu, alinikemea: ‘Allah akuache mikono mitupu na asikufikishe kwenye unachokitarajia! Wallahi, usingefurahi zaidi ya hivi hata kama ungesikia kwamba anakuja Musa bin Imran!’4 Nikasema: ‘Ewe shangazi! Wallahi, Yeye ni ndugu wa Musa bin Imran na ni Mtume kama Yeye. Yuko katika njia Yake, na ametumwa kwa tawhidi (imani ya upweke wa Allahu taala) ile ile aliyotumwa nayo Yeye.’
Hapo aliniambia: ‘Ewe mwana wa ndugu yangu! Je, huenda Yeye ndiye yule Mtume tuliyejulishwa kwamba atatumwa karibu na Kiama?’ ‘Ndiyo,’ nikasema. ‘Basi uko sahihi,’ akasema.5
Rasulullah alipohamia Madina, mara moja nilijichanganya na umati ili nimwone. Mara tu nilipouona uzuri Wake uliobarikiwa na uso Wake wenye nuru, nilisema: ‘Uso Wake hauwezi kuwa uso wa mwongo!’ Rasulullah alikuwa akiwaeleza watu waliokusanyika Uislamu na kuwapa nasaha. Hadithi sharif ya kwanza niliyoisikia hapo kutoka kwa Rasulullah ilikuwa hii: ‘Enezeni salamu kati yenu, walisheni wenye njaa, dumisheni silat ar-rahim (watembeleeni jamaa zenu wa karibu), na salini watu wakiwa wamelala. Hivyo mtaingia Peponi kwa salama.’
Bwana wetu Fakhr-i alam (sallallahu alayhi wasallam) alinitambua kwa nuru ya utume akauliza: ‘Je, wewe ni Ibn Salam, mwanazuoni wa Madina?’ Nilipojibu ‘Ndiyo,’ Mtume wetu mpendwa alisema: ‘Sogea karibu,’ akaniuliza swali hili: ‘Ewe Abdullah! Sema kwa ajili ya Allahu taala! Je, hukusoma na kujifunza katika Taurati kuhusu sifa zangu?’ Nikasema: ‘Je, utaniambia sifa za Allahu taala ni zipi?’
Ili kujibu swali hili, Bwana wetu Rasulullah alingoja kidogo, na Jibril alaihis-salaam akateremka na Surat al-Ikhlas. Niliposikia sura hii aliyoisoma Bwana wetu Rasulullah, mara moja nilimwambia Mtume wetu: ‘Ndiyo, ewe Mtume wa Allah! Unasema kweli. Nashuhudia kwamba hakuna mungu isipokuwa Allahu taala. Wewe ni mja Wake na Mtume Wake!’ Hivyo nilisema Kalimat ash-shahada nikawa Mwislamu. Kisha nikasema: ‘Ewe Mtume wa Allah! Wayahudi ni taifa dhalimu linalosema uongo kiasi cha kumshangaza mtu, na linalotoa tuhuma zisizo na msingi na kusingizia. Wakisikia na kujua kwamba nimekuwa Mwislamu kabla Wewe hujawauliza kuhusu tabia yangu na jinsi nilivyo, hakika watanisingizia mbele Yako masingizio yasiyoweza kufikirika. Waulize kwanza kuhusu mimi!’ Kisha nikajificha katika sehemu moja ya nyumba. Baada ya hapo, kundi la Wayahudi mashuhuri liliingia. Bwana wetu Rasulullah aliwauliza Wayahudi: ‘Abdullah bin Salam aliye kati yenu ni mtu wa namna gani?’ Wayahudi walijibu: ‘Yeye ni mwanazuoni wetu wa juu kabisa na mwana wa mwanazuoni wetu mkubwa kabisa! Ibn Salam ni mbora wetu na mwana wa mbora wetu!’ Hapo Bwana wetu Rasulullah aliwauliza Wayahudi: ‘Mtasemaje basi ikiwa amekuwa Mwislamu?’
“Allahu taala amenijulisha kwamba anawapenda watu wanne. Ameniamuru niwapende wote wanne. Hao ni Ali, Abu Dharr, Miqdad na Salman” Hadithi sharif
Wayahudi wakajibu: ‘Allah amlinde na jambo kama hilo!’
Wakati huo nilitoka mahali nilipokuwa nimejificha na nikamsadiki kwa kusema: ‘Enyi jamii ya Wayahudi! Mcheni Allahu taala! Kubalini kile kilichowajia. Naapa kwa Allahu taala kwamba nanyi mnajua kuwa huyu ndiye Mtume wa Allahu taala, ambaye jina Lake na sifa Zake mmeziona zimeandikwa katika Taurati iliyo mikononi mwenu. Nashuhudia kwamba hakuna mungu isipokuwa Allahu taala. Na tena nashuhudia kwamba Muhammad alaihis-salaam ni mja Wake na Mtume Wake.’ Hapo Wayahudi wakasema: ‘Yeye ndiye mwovu kuliko sisi sote na mwana wa mwovu kuliko sisi sote!’, wakaanza kunisema vibaya kwa kunisingizia kasoro na uzushi wa kila aina. Nikasema: ‘Hili ndilo nililokuwa nikiliogopa. Ewe Mtume wa Allah! Je, sikukueleza kwamba wao ni kaumu dhalimu, waongo, wazushi wasiojiepusha na uovu? Tazama, yote yamedhihirika!’ Rasulullah akawaambia Wayahudi: ‘Ushahidi wenu wa kwanza unatutosha, na wa pili hauhitajiki.’ Baada ya hapo nilirudi nyumbani kwangu mara moja.
Niliwaita watu wa nyumbani kwangu na jamaa zangu kwenye Uislamu. Wote, pamoja na shangazi yangu, wakawa Waislamu.
Kuamini kwangu kuliwakasirisha sana Wayahudi. Kwa sababu hiyo walianza kunibana. Hata baadhi ya wanazuoni wa Kiyahudi walijaribu kunirudisha nyuma kutoka kwenye Uislamu wakisema: ‘Kutoka kwa Waarabu hatatokea Mtume. Mtu wako ni mfalme.’ Lakini hawakufanikiwa.”
Pamoja naye, Thalaba bin Saya, Usayd bin Saya, Asad bin Ubayd na baadhi ya Wayahudi wengine walisilimu kwa ikhlasi. Lakini baadhi ya wanazuoni wa Kiyahudi walisema: “Waliomwamini Muhammad ni waovu wetu tu. Kama wangekuwa miongoni mwa wema wetu, wasingeiacha dini ya mababu zao.” Hapo Allahu taala, kwa kuwajibu, aliteremsha aya tukufu na akasema kwa maana: “Wao (Watu wa Kitabu) si wote sawa. Miongoni mwa Watu wa Kitabu kuna kundi linalofanya ibada na kutii; wao husoma aya za Allahu taala nyakati za usiku huku wakiporomoka katika sijda.”6
Hali yangu inazidi kuwa mbaya siku hadi siku, kupita kiasi, Ya Rasulallah!
Matendo yangu yatengenee sasa – nisaidie, Ya Rasulallah!
Nafsi yangu hii duni imepotoka, imenifanya nimfuate shetani,
Kwa maasi haya yote, je, naweza kukimbilia Kwako, Ya Rasulallah?
Je, inawezekana kuokoka na matamanio ya nafsi na ya shetani,
Ikiwa hidaya Yako haitanifikia, Ya Rasulallah?
Faidhi na ihsani Yako zinapomfikia mwenye dhambi hata kwa kitambo,
Njia yake katika walimwengu wawili huwa salama, Ya Rasulallah!
Niliheshimu amri na makatazo, haramu sikuiita halali.
Mwisho wa kila dhambi yangu ulikuwa majuto, Ya Rasulallah!
Ewe Mtume wa wanadamu na majini, uliye bora wa wanadamu,
Kwa ikhlasi yangu nijaalie shafaa, Ya Rasulallah!
“Enezeni salamu kati yenu, walisheni wenye njaa, fanyeni silat ar-rahim (watembeleeni jamaa wa karibu) na salini usiku watu wakiwa wamelala. Hivyo mtaingia Peponi kwa salama” Hadithi sharif
Mandhari ya zamani ya Madina al-Munawwara (1890)
Matukio mengine yaliyotokea katika mwaka wa kwanza wa Hijra
Katika mwaka wa kwanza wa Hijra walifariki Asad bin Zurara, Bara bin Marur na Kulthum bin Hidm miongoni mwa Ansari, na Uthman bin Madhun miongoni mwa Muhajirun. Zaidi ya hayo, Hadhrat Abu Bakr na Bilal al-Habashi (radhiyallahu anhuma), wakishindwa kustahimili athari ya hewa na maji ya Madina, walishikwa na homa ya malaria. Hapo Rasulullah aliomba dua hii: “Ewe Mola wangu! Kama ulivyotupendezesha Makka, tupendezeshe na Madina pia, na utujaalie humu baraka na wingi wa riziki.” Allah Mtukufu aliikubali dua Yake na akawapendezesha Muhajirun Madina.
Mkataba wa kwanza wa maandishi
Kabla ya Hijra ya Bwana wetu Rasulullah, Abdullah bin Ubayy, mkuu wa kabila la Khazraj la Madina, alikuwa anatarajiwa kutawazwa kuwa mfalme wa Madina. Baada ya viapo (baia) vya Aqaba, na kisha baada ya tukio la Hijra, wengi wa makabila ya Aws na Khazraj walipoingia katika Uislamu, ufalme wa Abdullah bin Ubayy haukutimia. Kwa sababu hii Abdullah bin Ubayy aliwawekea kinyongo, kwanza Bwana wetu Mtume na Masahaba watukufu waliokuwa Muhajirun, kisha Masahaba wa Madina, lakini hakuweza kuuonyesha uadui wake waziwazi. Pamoja na watu wachache waliofanana naye, aliunda kundi la wanafiki. Watu hawa, wakiwa mbele ya Waislamu, walisema kwamba wameingia katika dini ya Uislamu, lakini nyuma yao waliwadhihaki. Kwa siri walianza kupanda mbegu za unafiki na kuchochea fitna. Walifika mbali kiasi kwamba walijaribu kuyanukuu kinyume na kuyabadilisha maneno matukufu ya Bwana wetu Fakhr-i alam (sallallahu alayhi wasallam).
Wakati huo huo washirikina wa Makka nao hawakukaa bure. Yale ambayo hawakuweza kumfanyia Bwana wetu Rasulullah huko Makka, sasa walijaribu kuyafanya huko Madina. Kama walivyowapelekea washirikina wa Madina barua za vitisho, vivyo hivyo waliyapelekea makabila ya Kiyahudi ya Madina barua na habari zilizojaa vitisho. Vitisho hivi vyao vilisababisha Wayahudi wamkaribie Bwana wetu Rasulullah.
Wakati huo Wayahudi walifika mbele ya Bwana wetu Rasulullah wakasema: “Tumekuja kufanya amani nanyi. Tufanye mkataba ili tusidhuriane.” Mtume wetu naye alifanya nao mkataba wenye vifungu hamsini na vitano. Baadhi ya maamuzi yaliyowekwa humo ni haya:
1- Mkataba huu ni hati iliyoandikwa na Rasulullah Muhammad alaihis-salaam kati ya Waislamu wa Makka na wa Madina, wale wanaowafuata, wale watakaojiunga nao baadaye na wale wanaopigana pamoja nao.
2- Bila shaka hawa ni jamii moja iliyo tofauti na watu wengine.
3- Kila kabila litalipa kwa pamoja fidia za kuwakomboa mateka wake (kwa mujibu wa uadilifu uliopo kati ya Waislamu).
4- Waislamu watasimama kwa pamoja dhidi ya wale wanaozusha machafuko kati yao, hata kama ni watoto wao wenyewe.
5- Wale miongoni mwa Wayahudi wanaowafuata Waislamu hawatadhulumiwa kwa namna yoyote, bali watasaidiwa.
6- Wayahudi watakuwa kundi moja pamoja na Waislamu, na kila mmoja atatimiza masharti ya dini yake.
7- Hakuna Myahudi yeyote atakayeweza kwenda safari ya kijeshi bila idhini ya Muhammad alaihis-salaam.
8- Hakuna mtu atakayemfanyia uovu yule aliyefanya naye mkataba; aliyedhulumiwa atasaidiwa kwa hali yoyote.
9- Kwa wale wanaofanya mkataba huu, bonde la Madina ni eneo lisiloguswa, eneo la haramu (takatifu).
10- Washirikina wa Makka na wale wanaowasaidia hawatalindwa kwa namna yoyote.
11- Dhidi ya wale watakaoishambulia Madina, Waislamu na Wayahudi watasaidiana.
Kwa mkataba huu, Wayahudi walipaswa (kwa dhahiri) kudumisha urafiki na Waislamu, kutowawekea kinyongo wala kutoonyesha uadui.7
Ewe Habibu Wangu! Usihuzunike
Wayahudi waliokuwa wameficha uadui wao ndani yao, baada ya kutia sahihi mkataba huu, walikuja kwa Bwana wetu Mtume kwa makundi. Waliuliza maswali ambayo kwa maoni yao yalikuwa magumu sana. Kutokana na majibu waliyoyapata walielewa kwamba Yeye ni Mtume wa kweli. Lakini kwa sababu ya ukaidi na husuda yao hawakuamini. Hapo Mtume wetu mpendwa alisema: “Lau wanazuoni kumi wa Kiyahudi wangeniamini, Wayahudi wote wangeamini.” Bwana wetu Rasulullah alipohuzunika sana kwa hili, Allahu taala alimfariji kwa aya tukufu hii, kwa maana: “(Ewe Habibu Wangu!) Ewe Mtume mtukufu! Wasikuhuzunishe wale wanaosema kwa vinywa vyao ‘tumeamini’ ilhali nyoyo zao haziamini (wanafiki), na wale miongoni mwa Wayahudi wanaokimbilia katika ukafiri. Wao ni wenye kusikiliza uongo daima, na ni wapelelezi (kutoka kwa wana wa Qurayza) kwa ajili ya kaumu nyingine ambayo haikuja Kwako (Wayahudi wa Khaybar). Wao huyaondoa maneno waliyoyasikia na ukweli mahali pake halisi na kuyaeleza kwa namna inayoyaweka mbali na haki. Na husema: ‘Mkipewa hii (fatwa), ikubalini; msipopewa, jihadharini.’ Allahu taala akitaka mtu aingie katika fitna (uovu uzidi katika akili na moyo wake na umwangamize), Wewe hutaweza kwa namna yoyote kuizuia iradi ya Allahu taala. Hao ni wale ambao Allahu taala hakutaka kuzitakasa nyoyo zao. Wao duniani watapata unyonge na dhiki, na akhera watapata adhabu kubwa mno.”8
Kwa sababu ya mkataba uliofanywa, baadhi ya Masahaba walikuwa wamejenga urafiki na Wayahudi waliokuwa majirani zao. Allahu taala aliwakataza hilo pia, akasema katika aya tukufu kwa maana: **“Enyi mlioamini! Msiwafanye marafiki wa ndani wengine (makafiri na wanafiki) isipokuwa ndugu zenu katika dini. Wao hawaachi kuwafanyia ubaya na kuzusha ufisadi, na wanatamani mtumbukie katika dhiki. Chuki na uadui wao kwenu vimekwisha kufurika kutoka vinywani mwao. Na uadui wanaouficha nyoyoni mwao ni mkubwa zaidi. Ikiwa mtafikiri na kuelewa, tumewabainishia aya kuhusu uadui wao** (tumewaonyesha waziwazi kabisa mambo mnayopaswa kujihadhari nayo).”9
Washirikina wa Makka hawakuacha kuwachochea na kuwatisha washirikina, wanafiki na Wayahudi wa Madina, pamoja na makabila yaliyoishi kandokando ya Madina. Walijitahidi kuizima nuru ya Uislamu haraka iwezekanavyo, na walitafuta njia za kuuondoa mwili uliobarikiwa wa Mtume wetu mpendwa.
“Lau wanazuoni kumi wa Kiyahudi wangeniamini, Wayahudi wote wangeamini” Hadithi sharif
Dhidi ya vitendo hivi vyote vya wanafiki na washirikina, Bwana wetu Rasulullah daima alishika njia ya amani. Baadhi ya Masahaba watukufu waliamini kwamba sasa ulikuwa umefika wakati wa kumkabili adui, wakaomba dua: “Ewe Mola wangu! Kwetu hakuna kitu chenye thamani kubwa kuliko kupambana na washirikina hawa katika njia Yako. Washirikina hawa wa Kikuraishi waliukadhibisha utume wa Habibu Wako na wakamlazimisha kutoka Makka. Ewe Allah! Bila shaka utatupa idhini ya kupigana nao!” Lakini Bwana wetu Rasulullah, katika jambo hili, alikuwa akisubiri amri ya Allahu taala na alikuwa akitenda kwa mujibu wa alichoamrishwa. Sasa wakati ulikuwa umefika. Katika wahyi aliouleta Jibril alaihis-salaam ilisemwa: “Nanyi piganeni katika njia ya Allahu taala na wale wanaowapiga vita. Lakini msivuke mipaka wala msipindukie. Hakika Allahu taala hawapendi wanaopindukia mipaka. Wauweni (makafiri) popote mtakapowakuta. Watoeni kama walivyowatoa nyinyi (kutoka Makka). Fitna ya shirki yao ni mbaya zaidi kuliko kuua mtu. Msipigane nao katika Masjid al-Haram mpaka wapigane nanyi humo. Lakini wakiwaua humo, nanyi waueni humo. Hiyo ndiyo adhabu ya makafiri. Wakiacha kumkana Allahu taala na kupigana, (nanyi acheni. Kwa sababu) hakika Allahu taala ni Mwingi wa maghfira na Mwingi wa rehema.”10
Katika aya tukufu iliyoteremshwa baadaye ilisemwa kwa maana: “Piganeni na washirikina hao mpaka isibaki athari yoyote ya fitna ya shirki, na dini iwe ya Allahu taala peke yake (mpaka Allahu taala peke yake aabudiwe). Wakiacha (shirki), (hakuna dhuluma juu yao.) Basi uadui (adhabu) ni juu ya madhalimu tu.”11
Ma madahtu Muhammadan bi maqalati,
Lakin madahtu maqalati bi Muhammadin.
(Siwezi kumsifu Muhammad alaihis-salaam,
Kwa jina Lake nayapa maandishi yangu thamani.)
Imam Rabbani (rahmatullahi alaih)