KIPINDI CHA MADINA AL-MUNAWWARA
Kipindi cha Madina, ambacho kingedumu miaka kumi, kilianza kwa Hijra ya Mtume wetu mpendwa kwenda Madina tarehe 12 Rabiul-awwal ya mwaka wa kumi na tatu wa utume (bi’tha), mwaka 622 Miladi. Bwana wetu Mtume (alaihis-salaam) alipoipa heshima nyumba ya Hadhrat Khalid bin Zayd Abu Ayyub al-Ansari, alipendelea kukaa katika ghorofa ya chini, akakaa hapo.1 Hivyo mtu huyu aliyebarikiwa alijaaliwa heshima ya kumkaribisha Bwana wa Ulimwengu na kumkalisha nyumbani kwake.
Hadhrat Khalid alisimulia hivi: “Rasulullah alipoipa heshima nyumba yangu, alipendelea kukaa katika ghorofa ya chini. Sisi tulikaa ghorofa ya juu, na tulihuzunika sana kwa hali hii. Siku moja nilisema: ‘Baba yangu na mama yangu wawe fidia Kwako, ewe Mtume wa Allah! Moyo wangu hauridhiki na mimi kukaa juu na Wewe kukaa chini; sioni kuwa ni sawa. Jambo hili linanielemea sana. Tafadhali, turuhusu Wewe ukae juu na sisi tukae chini.’ Ndipo alisema: ‘Ewe Abu Ayyub! Kukaa kwetu katika ghorofa ya chini ya nyumba kunatufaa zaidi na ni rahisi zaidi kwetu.’ Aliona inafaa kubaki chini, ili aweze kuonana kwa urahisi zaidi na wageni waliokuja. Basi sisi tukabaki katika ghorofa ya juu ya nyumba.
Siku moja mtungi wetu wa maji ulivunjika. Kwa kuogopa maji yaliyomwagika yasije yakamdondokea Rasulullah na kumsumbua, mimi na mke wangu tulilikandamiza mara moja juu ya maji blanketi letu pekee la velveti tulilokuwa tukijifunika.”
Abu Ayyub al-Ansari alijisikia vibaya sana kukaa ghorofa ya juu. Mwishowe yeye mwenyewe alishuka chini, akampandisha Bwana wetu Rasulullah juu. Hadhrat Abu Ayyub alisimulia: “Daima tulikuwa tukimpikia Bwana wetu Rasulullah chakula cha jioni na kumpelekea. Alipotutumia kilichobaki, mimi na mke wangu Ummu Ayyub tulikuwa tukitafuta mahali ambapo mkono wa Rasulullah ulipagusa, tukala kutoka hapo ili tupate baraka. Usiku mmoja Rasulullah alirudisha chakula chenye vitunguu au vitunguu saumu tulichokipika na kumpelekea. Nilipokosa kuona alama yoyote ya mkono Wake ndani yake, nilikwenda Kwake nikilia nikasema: ‘Ewe Mtume wa Allah! Baba yangu na mama yangu wawe fidia Kwako! Umekirudisha chakula cha jioni, lakini sikuona ndani yake alama yoyote ya mkono Wako uliobarikiwa. Na mimi na Ummu Ayyub daima tunatafuta mahali ambapo mkono Wako ulipagusa katika chakula unachokirudisha, na kwa hilo tunapata baraka.’ Rasulullah (sallallahu alayhi wasallam) alisema: ‘Nimehisi harufu katika mboga hii. Kwa hiyo sikula. Mimi ni mtu anayezungumza na malaika.’ Nikauliza: ‘Je, chakula hicho ni haramu?’ Akasema: ‘Hapana! Lakini sikukipenda kwa sababu ya harufu yake.’ Nilipomwambia: ‘Usichokipenda Wewe, nami sikipendi!’, alisema: ‘Nyinyi kileni.’ Basi tulikula, na hatukumpikia tena Rasulullah chakula kwa mboga hiyo.
Wakati mwingine nilipika chakula kilichowatosha Bwana wetu Rasulullah na Abu Bakr, nikawapelekea. Rasulullah alisema: ‘Ewe Abu Ayyub! Waite watu thelathini miongoni mwa watu mashuhuri wa Ansari.’ Nilipokuwa nikifikiri jinsi chakula kilivyo kidogo, na kwamba huenda Rasulullah alidhani ni kingi, alisema tena: ‘Ewe Abu Ayyub! Waite watu thelathini miongoni mwa watu mashuhuri wa Ansari.’ Huku nikiwa na mawazo elfu kichwani, niliwaita watu thelathini wa Ansari. Walikuja, wakala chakula hicho, wakashiba. Walipoelewa kwamba ni muujiza, imani yao iliimarika zaidi, wakatoa baia tena. Kisha wakaondoka. Masahaba hao teule walipoondoka, safari hii alisema: ‘Waite watu sitini.’ Kwa kuwa niliona kwamba, kwa muujiza, chakula hakikupungua, nilifurahi zaidi, nikawaita watu sitini kwa Rasulullah.
“Mpisheni ngamia! Ameamrishwa mahali atakapopiga magoti” Hadithi sharif
Madina al-Munawwara na viunga vyake
Walikuja wakala chakula hicho. Wote waliusadiki muujiza wa Rasulullah, wakaondoka. Kisha alisema: ‘Waite hapa watu tisini wa Ansari.’ Niliwaita, wakaja. Kwa amri ya Rasulullah, waliketi kwenye sufra kumi kumi, wakala. Wote waliuona muujiza huu mkubwa, wakaondoka. Hivyo watu mia moja na themanini walikula. Na chakula kilikuwa kiasi kile kile nilichokipeleka, na kilionekana kana kwamba hakijaguswa na mtu yeyote.”2
Undugu kati ya Ansari na Muhajirun
Ili kujenga mshikamano imara zaidi Madina al-Munawwara, Bwana wetu Mtume aliwafanya ndugu Muhajirun waliohama na Ansari waliowakaribisha majumbani mwao. Hadhrat Ali alipobaki wa mwisho, alidhani amesahauliwa, akauliza: “Ewe Mtume wa Allah! Je, umenisahau?” Hapo Bwana wa walimwengu alisema: “Wewe ni ndugu yangu duniani na akhera.” Undugu huu ulijengwa juu ya msingi wa kusaidiana kimwili na kiroho. Kwa njia hii huzuni ya kutengana na nchi, nyumba na jamaa ingepunguzwa, hata kama ni kwa kiasi kidogo. Kwa kweli Waislamu wa Madina walikuwa tayari wamewapokea kwa mikono miwili ndugu zao Muhajirun, walioziacha nchi zao ili waweze kuishi kwa dini ya Allahu taala na kuieneza; waliwakaribisha majumbani mwao na walijitahidi kwa moyo wote kuwasaidia kwa kila namna. Kwa undugu huu walishikamana zaidi kwa moyo wote. Bwana wetu Rasulullah alimfanya kila Muhajir kuwa ndugu wa Ansari ambaye tabia yake ililingana na yake. Undugu huu ulikuwa imara kiasi kwamba hata walikuwa tayari kugawana mali waliyorithi kutoka kwa baba zao.3
Kila mtu wa Madina aligawa sehemu mbili ardhi yake, shamba lake la mizabibu, bustani yake, nyumba yake na mali zake – kwa ufupi, kila alichokuwa nacho – na kwa furaha akampa ndugu yake Muhajir nusu yake. Abdurrahman bin Awf, mmoja wa Muhajirun, alisimulia: “Tulipohamia Madina al-Munawwara, Bwana wetu Rasulullah alinifanya ndugu na Saad bin Rabi. Hapo ndugu yangu Saad aliniambia: ‘Ndugu yangu Abdurrahman! Mimi ndiye tajiri zaidi kati ya Waislamu wa Madina. Nimeigawa mali yangu sehemu mbili, na nusu yake ni yako.’ Nami nikajibu: ‘Allahu taala aifanye mali yako iwe yenye baraka na kheri kwako. Mimi sina haja ya mali. Nipeleke tu sokoni mnakofanyia biashara – hilo latosha.’”
Kujitolea kama huku kuliwezekana tu kwa undugu wa Kiislamu. Tangu zama za Adam alaihis-salaam hadi wakati huo kulikuwa kumetokea uhamiaji mwingi. Lakini haijawahi kutokea hijra yenye maana na tukufu kama hii, wala mchanganyiko wenye mapenzi kama huu na kukumbatiana kwa ikhlasi kama huku kati ya waliokuja na wenyeji. Kwa hakika Allahu taala alisema kwa maana: “Waumini (Waislamu wenye imani) hakika ni ndugu.”4 Kwa hili imeonyeshwa kwamba mapenzi ya kweli na ikhlasi hutokana tu na imani na itikadi, si na maslahi ya kidunia. Hali hii Masahaba watukufu waliipata kwa suhba (kuwa karibu na Mtume wetu na kusikiliza maneno Yake mazuri) moja tu na Bwana wetu Rasulullah. Faidh (miale ya elimu na nuru) na baraka zilizobubujika kama bahari kutoka katika moyo uliobarikiwa wa Mtume wetu mpendwa zilimiminika katika nyoyo za Masahaba watukufu, na kwa sababu hiyo walipendana kwa kujitolea kusiko na mfano na waliwatanguliza ndugu zao kuliko nafsi zao.
“Ewe Mola wangu! Tujaalie tuipende Madina kama ulivyotujaalia tuipende Makka. Tujaalie tuipende zaidi kuliko Makka. Ewe Mola wangu! Weka baraka katika vipimo vyetu na pishi zetu. Uufanye mji wa Madina uwe wa afya kwetu. Uifanye hewa yake iwe nzuri!” Hadithi sharif
Katika kituo hiki kipya cha Uislamu, Ansari na Muhajirun, wakishikana mikono na kuunganisha nyoyo zao, waliahidiana kwamba watakuwa tayari kwa kila aina ya kujitolea kwa ajili ya kuiimarisha dini ya Uislamu na hatimaye kufikia daraja ya shahidi (kufa shahidi). Hivyo walikusanyika kumzunguka Rasulullah na, kwa kufuata misingi ya dini ya Uislamu, walijenga mpangilio mpya na maisha ya furaha. Kupitia tukio la Hijra, Uislamu sasa ulikuwa umepiga hatua yake ya kwanza katika njia ya kuwa “dola”. Na mji wenye nuru wa Madina ukawa chimbuko na kitovu cha dini ya Uislamu.
Huko Madina, mbali na Masahaba watukufu, waliishi pia Wakristo, Wayahudi na washirikina walioabudu masanamu. Wayahudi walikuwa makabila matatu: Bani Qaynuqa, Bani Qurayza na Bani Nadir. Hawa walikuwa maadui wakubwa wa Uislamu, na hasa wa Mtume wetu mpendwa.
Wakati huo washirikina wa Makka waliona kuwa ni hatari kubwa kwao kwamba Bwana wetu Mtume aliwaunganisha Masahaba Wake huko Madina kwa kuwafanya ndugu. Kama wasingelishughulikia jambo hili haraka, Waislamu wangeweza kupata nguvu, kuishambulia Makka na kuwanyang’anya ardhi, nyumba na nchi walizoziacha… Washirikina wa Makka waliokuwa na mawazo haya walianza kuwatumia Waislamu wa Madina barua za vitisho. Katika mojawapo ya barua hizo iliandikwa: “Hakika kati ya makabila yote ya Kiarabu tulio na uadui nayo, hakuna lililotukasirisha kama nyinyi. Hii ni kwa sababu, badala ya kutukabidhi mtu ambaye ni wetu, nyinyi mmemsaidia, mmempokea kwa mikono miwili na kumlinda. Hili ni kosa kubwa sana kwenu. Tafadhali, ondokeni kati Yake na sisi, mtuachie Yeye. Mwenendo Wake ukiwa mzuri, sisi ndio tutakaofurahi zaidi. La sivyo, kumrekebisha ni jukumu letu pia!”
Hadhrat Kaab bin Malik aliiandikia barua hii jibu zuri sana, lililomsifu Mtume wetu.
Washirikina wa Makka waliwaandikia pia washirikina wa Madina barua za vitisho kwa namna ile ile. Waliwatisha hivi: “Msipomfukuza mtu wetu kutoka mji wenu au msipomuua, tutawashambulia, tutawaua na kuwachukua wanawake wenu kuwa watumishi wetu!”
Baada ya hapo washirikina wa Madina walikusanyika kumzunguka mnafiki (kafiri anayejifanya Mwislamu) Abdullah bin Ubayy, wakaamua kumdhuru Bwana wetu Rasulullah mara tu watakapopata nafasi.
Waislamu walipolijua jambo hili, walifanya kila walichoweza kumlinda Mtume wetu mpendwa, wakashikamana imara kumzunguka. Hali ilifika mahali kwamba usiku hawakuweza kutoka mitaani wala kulala majumbani mwao.
Ubayy bin Kaab alisimulia: “Bwana wetu Rasulullah na Masahaba Wake walipoipa heshima Madina al-Munawwara, Waislamu wakawa walengwa wa uadui wa makabila ya Kiarabu ya washirikina. Masahaba walikesha wakilinda wakiwa na silaha hadi asubuhi.”
Masahaba watukufu walikuwa kama mwili mmoja, na wakati wa hatari walikimbilia kwa nguvu zao zote kuwasaidia ndugu zao Waislamu. Wa kwanza kati yao alikuwa Mtume wetu mpendwa. Kama Bwana wetu Rasulullah alivyokuwa wa mbele katika kila sifa njema, ndivyo alivyokuwa wa mbele kabisa kati ya Masahaba Wake katika ushujaa pia. Wakati wowote wa usiku kilio kiliposikika, Mtume wetu alifika pale juu ya farasi Wake kama radi kabla ya mtu mwingine yeyote, akawajulisha Masahaba Wake kwamba hakuna cha kuogopa, na kuwatuliza.
“Ewe Ali! Wewe ni ndugu yangu duniani na akhera” Hadithi sharif
Umefika tena mwezi ule
aliozaliwa Sultani wa dunia mbili.
Umefika tena mwezi ule
aliozaliwa chimbuko la elimu na maarifa.
Waje wanaotafuta shafaa,
wafurahi wanaompenda,
umefika tena mwezi ule
aliozaliwa Yeye mwenye tabia njema.
Umefika tena mwezi ule
aliozaliwa mwezi mpevu gizani, jua la asubuhi,
waridi la bustani ya Allah,
Mustafa, Habibu wa Haki.
Yuko wapi mpenzi mkweli,
roho na mwili wake vipate raha,
umefika tena mwezi ule
aliozaliwa hazina ya siri ya ukweli.
Ewe Hudayi, anayempenda Yeye
amefanikiwa kuyafikia matakwa yake,
umefika tena mwezi ule
aliozaliwa fahari ya ulimwengu, mbora wa wanadamu.
Mandhari ya zamani ya Madina
Masjid an-Nabawi / Madina al-Munawwara
Kiwanja alipopiga magoti Qaswa, ngamia wa Bwana wetu Rasulullah (sallallahu alayhi wasallam), Mtume wetu alipohamia Madina al-Munawwara.
Mtume wetu mpendwa alikinunua kiwanja hiki akajenga juu yake msikiti.
Alifariki katika nyumba Yake iliyokuwa imeungana na msikiti huu,
na kaburi Lake lililobarikiwa lilijengwa katika chumba hiki.
Baadaye katika chumba hiki walizikwa Hadhrat Abu Bakr na Hadhrat Umar (radhiyallahu anhuma).
Imejulishwa kwamba Isa alaihis-salaam atazikwa
mahali pa mtu mmoja palipo kando yao.