HIJRA YA KWENDA UHABESHI

Hijra ya kwanza ya kwenda Uhabeshi

Katika mwaka wa tano wa utume (bi’tha) wa Bwana wetu Rasulullah, licha ya mateso ya washirikina, idadi ya Waislamu iliendelea kuongezeka. Lakini washirikina nao walizidisha mateso yao na hawakuacha lolote walilolimudu. Bwana wetu Mtume alihuzunika sana kwa kuona Masahaba Wake wakipatwa na mateso yasiyovumilika, wakifungwa miguu yao kwa kamba kwa ngamia na kuvutwa pande zinazopingana hadi kupasuliwa vipande vipande. Mateso haya yalizidi kuwa makali kila siku iliyopita, na moyo Wake uliojaa rehema haukuweza kuyastahimili.

Siku moja aliwakusanya Masahaba watukufu akasema: “Enyi Masahaba wangu! Sasa tawanyikeni katika ardhi. Karibuni Allahu taala atawakusanya tena pamoja!”

Wao wakauliza: “Ewe Mtume wa Allah! Twende wapi?” Mtume wetu aliashiria kwa mkono Wake uliobarikiwa, akaonyesha nchi ya Uhabeshi, akasema: “Kule! Nendeni katika ardhi ya Uhabeshi!1 Huko kuna mfalme asiyemdhulumu yeyote kati ya walio kwake, tena ni nchi ya uadilifu. Kaeni huko mpaka Allahu taala atakapowafungulia njia ya kutoka katika dhiki mliyomo na njia ya wokovu.”

Hivyo Bwana wetu Sarwar-i alam Muhammad Mustafa (sallallahu alayhi wasallam) aliamua kwamba Masahaba Wake waokolewe na mateso, na kwamba Yeye peke Yake ataendelea na mapambano Yake dhidi ya washirikina wa Makka. Mtume wetu mpendwa, aliyesema alipozaliwa: “Umma wangu! Umma wangu!”, sasa alikuwa akijitoa fidia ili Masahaba Wake waokoke. Kwa idhini Yake hii, baadhi ya Masahaba watukufu waliiacha nchi yao na kuhama. Lakini huzuni yao ilikuwa kubwa mno, kwa sababu walikuwa wakitenganishwa na Mtume wetu mpendwa.

Katika hijra hii ya kwanza walishiriki Hadhrat Uthman na mkewe Hadhrat Ruqayya binti Rasulullah, Abu Hudhayfa na mkewe Sahla binti Suhayl, Zubayr bin Awwam, Musab bin Umayr, Abdurrahman bin Awf, Abu Salama bin Abdulasad na mkewe Ummu Salama, Hatib bin Amr, Amir bin Rabia na mkewe Layla binti Abi Hathma, Uthman bin Mazun, Abu Sabra bin Abi Ruhm na mkewe Ummu Kulthum binti Suhayl, Suhayl bin Bayda na Abdullah bin Masud (radhiyallahu anhum).2 Bwana wetu Mtume alisema kuhusu Hadhrat Uthman: “Bila shaka Uthman ndiye mtu wa kwanza kuhama pamoja na mkewe baada ya Nabii Lut.”

Baadhi ya Masahaba watukufu wakiwa wamepanda wanyama na wengine kwa miguu, waliondoka Makka kwa siri. Msafara ulipofika Shuayba, kwa fadhila ya Allah Mkuu, meli mbili za wafanyabiashara zilikuwa zimefika pale. Masahaba waliwalipa wafanyabiashara nusu dinari ya dhahabu kila mtu, wakapanda melini. Wakati huo washirikina waliopata habari waliwafuata Masahaba. Walipofika ufukweni mwa bahari, hawakuweza kumkamata hata mmoja wao, kwa sababu Muhajirun (Masahaba watukufu waliohama) walikuwa wamekwisha panda meli na kuingia baharini. Juhudi zao zikawa bure, wakarudi wakiwa wamekata tamaa. Masahaba walifika Uhabeshi salama kupitia Bahari ya Shamu.3 Mfalme wa Uhabeshi, Najashi, aliwakaribisha Waislamu waishi nchini mwake, na aliwatendea wema mkubwa.

“Enyi Masahaba wangu! Sasa tawanyikeni katika ardhi. Karibuni Allahu taala atawakusanya tena pamoja!” Hadithi sharif

Baada ya Masahaba kwenda Uhabeshi, iliteremka Surat an-Najm. Rasulullah alipokuwa akiwasomea Makuraishi sura hii katika Masjid al-Haram, na alipofika mahali katika aya tukufu ya 19 na 20 ambapo masanamu ya washirikina yanatajwa, shetani aliyelaaniwa aliingiza maneno kama haya: “Masanamu ni masanamu matukufu, kutoka kwao shafaa hutarajiwa.” Washirikina walidhani kwamba maneno hayo aliyasema Rasulullah. Wakasema: “Kwa kuwa Yeye ameikubali dini yetu, nasi tumefanya suluhu Naye.” Walid bin Mughira alipokuja kwa Rasulullah na kusema: “Tangu sasa hatutakugusa,” Bwana wetu Mtume alishangaa. Habari hii ya “suluhu” (!) ya washirikina iliwafikia Masahaba waliokuwa Uhabeshi mwishoni mwa Ramadhani tukufu. Waislamu waliokuwa Uhabeshi walipata habari: “Huko Makka washirikina na Waislamu wamefanya mapatano!” Hapo wakafikiri: “Hijra yetu, kuacha kwetu makazi yetu na nchi yetu, kulitokana na uadui wa washirikina. Sasa uadui wao umegeuka kuwa urafiki. Basi twende tukapate heshima ya kumtumikia Bwana wetu Mtume Mtukufu (sallallahu alayhi wasallam).” Wakati huo Jibril alaihis-salaam alimjulisha Rasulullah hila hii ya shetani. Alihuzunika sana. Allah Mtukufu aliteremsha aya tukufu ya 52 ya Surat al-Hajj, ambayo maana yake ni: “Kila mara Mitume wenye sharia tuliowatuma kabla Yako na Manabii waliowafuata walipotaka kusoma aya tukufu au kusema kitu kutoka kwao wenyewe, shetani alichanganya kitu katika walichokisoma au walichokisema. Allahu taala hukitenganisha kile alichokichanganya shetani na kilicho cha kweli. Kisha huzithibitisha aya Zake. Allahu taala ni Mjuzi wa hali za watu na ni Mtekelezaji wa hukumu Yake.” Washirikina walipoisikia aya hii, walianza tena maudhi na mateso. Muhajirun, baada ya kupata ruhusa ya mfalme wa Uhabeshi, walifika Makka al-Mukarrama katika mwezi wa Shawwal. Lakini huko waligundua kwamba habari waliyoipata ilikuwa ya uongo.4 Walipojua yaliyotokea, walishangaa. Kisha walikuja mbele ya Bwana wetu Mtume, na kuhusu Uhabeshi Masahaba watukufu walisema: “Huko tulipata ujirani mwema na hifadhi. Hakuna aliyeigusa dini yetu, wala hatukuudhiwa. Hatukusikia hata neno moja tusilolipenda. Tulimwabudu Allahu taala kwa amani.”5 Walieleza kwa urefu kwamba maji, hewa na matunda ya Uhabeshi hutia nguvu; kwamba huko kuna nyumba nne za ibada; kwamba kila siku katika mahali hapo huchinjwa ngamia na kondoo; kwamba maskini na wageni hualikwa na kukirimiwa vizuri; na kwamba mfalme wao mwenyewe aliwatembelea, akawapa amani na kuziondoa dhiki zao. Hivyo walionyesha kuridhika kwao.6 Walikuwa wamekaa Uhabeshi zaidi ya miezi miwili.

Kusilimu kwa Hadhrat Hamza

Mwaka wa sita wa bi’tha… Sauti ya Uislamu ilikuwa ikienea siku baada ya siku kutoka sikio hadi sikio, ikifika nyoyoni na kusonga mbali zaidi. Hali hii iliwatia wazimu washirikina wa Kikuraishi; licha ya juhudi zao zote, hawakuweza kuuzuia Uislamu kuenea. Katika vitabu “Dalail an-nubuwwa” na “Maarij an-nubuwwa” imeelezwa hivi:

Mmoja wa washirikina aitwaye Walid alikuwa na sanamu. Walikuwa wakikusanyika juu ya kilima cha Safa na kuliabudu sanamu hilo. Siku moja Bwana wetu Mtume alikwenda kwao akawaita washirikina kwenye imani. Jini mmoja aliyekuwa kafiri aliingia ndani ya sanamu lile na kusema maneno yasiyomstahili Mtume wetu mpendwa. Bwana wetu Fakhr-i alam (sallallahu alayhi wasallam) alihuzunika. Siku nyingine, kiumbe asiyeonekana alimsalimu Bwana wetu Mtume akasema: “Ewe Mtume wa Allah! Jini mmoja kafiri amesema maneno yasiyokustahili. Nimemtafuta na kumuua. Je, ukipenda, utakwenda kesho kwenye kilima cha Safa? Wewe utawaita tena kwenye Uislamu, nami nitaingia ndani ya sanamu lile na kusema maneno ya kukusifu.” Bwana wetu Mtume alikubali pendekezo la jini huyu aitwaye Abdullah.

Siku iliyofuata Mtume wetu mpendwa alikwenda pale akawaita tena washirikina kwenye imani.

Abu Jahl naye alikuwa pale. Jini Mwislamu aliingia ndani ya sanamu lililokuwa mikononi mwa washirikina, akasema maneno mazuri na mashairi yanayomsifu Mtume wetu mpendwa na kueleza Uislamu. Washirikina walipoyasikia maneno hayo, walilivunja vipande vipande sanamu lililokuwa mikononi mwao na kumshambulia Rasulullah. Nywele Zake zilizobarikiwa zilivurugika. Uso Wake ulitapakaa damu. Aliyastahimili maudhi na mateso yao akasema: “Enyi Makuraishi! Mnanipiga. Lakini mimi ni Mtume wenu.” Kisha aliondoka pale akaenda nyumbani Kwake. Mjakazi mmoja aliliona tukio hili tangu mwanzo hadi mwisho. Wakati huo Hadhrat Hamza alikuwa akiwinda mlimani. Alipokuwa karibu kumpiga swala mshale, swala alitamka akasema: “Ewe Hamza! Badala ya kunipiga mimi mshale, ingekuwa bora ukiwapiga mshale wale wanaotaka kumuua mwana wa ndugu yako.” Hadhrat Hamza alishangazwa na maneno haya, akaelekea nyumbani kwa haraka. Ilikuwa desturi yake, aliporudi kutoka kuwinda, kupitia kwanza Haram ash-Sharif kwa ajili ya tawafu, kisha ndipo aende nyumbani. Siku ile, alipokuwa akifanya tawafu, yule mjakazi alimjia akamweleza yale Abu Jahl aliyomfanyia Muhammad alaihis-salaam. Hadhrat Hamza aliposikia kwamba Bwana wetu Mtume ametukanwa, damu ya ujamaa ilichemka ndani yake. Alichukua silaha zake akaenda mahali walipokuwa washirikina. Akasema: “Je, ni wewe uliyemtolea mwana wa ndugu yangu maneno mabaya na kuuumiza moyo Wake? Basi jua: dini Yake ndiyo dini yangu pia. Kama unaweza, nifanyie na mimi uliyomfanyia!” na kwa upinde aliokuwa ameuning’iniza shingoni alimpiga Abu Jahl kichwani hadi akampasua. Makafiri waliokuwa pale walitaka kumshambulia Hadhrat Hamza. Lakini Abu Jahl akasema: “Msimguse! Hamza ana haki. Nilimtolea mpwa wake maneno mabaya.” Hadhrat Hamza alipoondoka pale, Abu Jahl aliwaambia waliokuwa karibu naye: “Jihadharini, msimchokoze! Atatukasirikia na kusilimu. Kwa hilo Muhammad atapata nguvu.” Hii ni kwa sababu Hamza alikuwa mtu anayeheshimiwa, mwenye thamani na mwenye nguvu. Ili Hadhrat Hamza asisilimu, Abu Jahl alikubali hata kupasuliwa kichwa. Hadhrat Hamza alikwenda kwa Bwana wetu Mtume akasema: “Ewe Muhammad! Nimekulipizia kisasi kwa Abu Jahl. Nimemtapakaza damu. Usihuzunike, furahi!” Mtume wetu mpendwa akajibu: “Mimi sifurahii mambo kama haya.” Hadhrat Hamza aliposema: “Ili nikufurahishe na kukuondolea huzuni, nitafanya lolote utakalotaka!”, Bwana wetu Mtume akajibu: “Mimi nitafurahi tu ukiamini na kuuokoa mwili wako wenye thamani na moto wa Jahannam.”

Hadhrat Hamza mara moja alisilimu. Aya tukufu iliteremka kumhusu. Kwa mujibu wa Hadhrat Abdullah bin Abbas, mtu ambaye aya tukufu ya 122 ya Surat al-Anam katika Quran tukufu inasema kwamba “alihuishwa na akafikishwa kwenye nuru” ni Hadhrat Hamza, na yule ambaye inasema kwamba “anahangaika gizani” ni Abu Jahl.

Hadhrat Hamza alikwenda kwa washirikina akatangaza kwamba amesilimu na kwamba atamlinda Habibu wa Allahu taala, Muhammad alaihis-salaam, hata ikimgharimu maisha yake. Kisha akasoma kasida (shairi la sifa). Katika kasida aliyoisoma alisema: “Himidi ni ya Allahu taala, kwa sababu ameuelekeza moyo wangu kwenye Uislamu na kwenye haki. Dini hii imetumwa na Allahu taala, Mola wa walimwengu, anayejua kila wanalolifanya waja Wake, anayemtendea kila mtu kwa fadhila Yake, ambaye uweza Wake unashinda kila kitu. Quran tukufu inaposomwa, machozi hutiririka kutoka machoni mwa wenye nyoyo na akili. Quran tukufu imeteremshwa kwa Muhammad alaihis-salaam kwa sura ya aya zilizobainishwa kwa lugha fasaha. Yeye, Muhammad Mustafa, ni mtu aliyebarikiwa kati yetu, ambaye neno Lake husikilizwa na mbele Yake shingo huinamishwa. Enyi washirikina! Akili zenu zisiwatoke na macho yenu yasitiwe giza hata mkamtolea maneno makali, mazito na machafu. Mkiingiwa na fikra kama hiyo, hakuna atakayeweza kumgusa kabla ya kupita juu ya maiti zetu, sisi Waislamu.”

“Enyi Makuraishi! Mnanipiga. Lakini mimi ni Mtume wenu” Mtume wetu mpendwa Muhammad alaihis-salaam

Mtume wetu mpendwa (sallallahu alayhi wasallam) alifurahi sana kwa kusilimu kwa Hadhrat Hamza. Waislamu walipata nguvu kubwa kwa kujiunga kwake nao. Kusilimu kwa Hadhrat Hamza kulibadilisha hali, kwa sababu watu wa Makka walijua kwamba Hadhrat Hamza ni mpiganaji, jasiri, mwungwana, mwanamieleka na shujaa mkubwa. Kwa hiyo washirikina wa Kikuraishi hawakuweza tena kuwatendea Waislamu vibaya bila sababu yoyote; hasa waliogopa ukali wa upanga wa Hadhrat Hamza.7

Kwa mapenzi Yako nimeshika njia,
Shafaa, ya Rasulallah!
Mimi ni mwenye dhambi, uso wangu ni mweusi,
Shafaa, ya Rasulallah!

Kusilimu kwa Hadhrat Umar

Dini ya Uislamu ilikuwa ikienea siku baada ya siku, na nuru ya Quran tukufu ilikuwa ikiziangaza roho. Wale waliokuwa na fungu hilo waliamini na kupata hidaya kama ihsani ya Allahu taala. Watu hawa waliobarikiwa, waliopata heshima ya kuwa miongoni mwa Masahaba watukufu (radhiyallahu anhum), walishikamana mkono kwa mkono na moyo kwa moyo, wakimzunguka Bwana wetu Rasulullah kama vipepeo wanavyozunguka taa. Hata tamaa na ishara Zake ndogo kabisa waliziona kuwa amri kubwa na kushindana kuzitekeleza; hawakusita hata kuyatoa maisha yao fidia katika njia hiyo. Ama wasiwasi na hofu ya washirikina zilikuwa zimefikia kilele chake, kwa sababu hata Hadhrat Hamza, mmoja wa mashujaa waliokuwa wakinyooshewa vidole, alikuwa amesilimu na kuchukua nafasi katika safu za Rasulullah. Tukio hili lisilotarajiwa liliwachanganya akili washirikina kabisa. Kwa sababu hiyo Umar, mwana wa Khattab (aliyekuwa bado hajasilimu), siku moja alitoka nyumbani kwake akikusudia kumuua Bwana wetu Rasulullah popote atakapomwona.

Alimkuta Mtume wetu mpendwa akisali katika Masjid al-Haram. Alipokuwa akingoja amalize sala Yake, aliyokuwa akiyasoma yalivuta usikivu wake, akaanza kusikiliza kwa hamu. Bwana wetu Habib-i akram (Kipenzi Mtukufu) alikuwa akisoma Surat al-Haqqa tukufu, kwa maana: “Kiama, ambacho kutokea kwake ni haki! Ni nini Kiama hicho ambacho kutokea kwake ni haki (je, unajua)? Ni kitu gani kilichokujulisha Kiama hicho ambacho kuja kwake ni haki? Thamud na Ad (kaumu hizo) walikadhibisha na kukikanusha Kiama ambacho kwa kitisho chake nyoyo zitatetemeka. Kaumu ya Thamud waliangamizwa kwa sababu ya uasi wao (kwa ukelele wa Jibril alaihis-salaam).

Ama kaumu ya Ad, wao pia waliangamizwa kwa upepo (dhoruba) unaoteketeza, unaovuma kwa kelele, wenye ukali na nguvu. Allahu taala aliwapelekea dhoruba hiyo bila kukoma kwa usiku saba na michana minane. (Walifikia hali ambayo,) kama ungekuwepo pale wakati ule, ungeona jinsi walivyokufa na kuanguka kama magogo matupu ya mitende yaliyong’olewa kutoka mizizi yake na kutupwa chini! Je, sasa unaona kitu chochote (mtu yeyote, kiumbe hai yeyote) kilichobaki kwao? Firauni na wale waliokuwa kabla yake, na watu wa miji iliyopinduliwa (kaumu ya Lut), wote walitenda kosa lile lile (shirki na uasi)… Hivyo walimwasi Mtume wa Mola wao (Lut alaihis-salaam na wengineo). Hapo adhabu kali zaidi kuliko ile iliyowafikia umma nyingine iliwakamata… Hakika Sisi, maji yalipofunika kila upande (katika gharika ya Nuh), tuliwabeba nyinyi (babu zenu, waliokuwa sababu ya kuwepo kwenu) katika jahazi, ili liwe funzo kwenu na masikio yanayosikia yalihifadhi na kulikumbuka.

Litakapopulizwa Sur (baragumu) mpulizo mmoja, na ardhi na milima vikainuliwa kutoka mahali pake na kugongwa kimoja kwa kingine kwa nguvu hata kusambaratika, siku hiyo ndipo Kiama kitakaposimama. Siku hiyo mbingu itakosa nguvu na uimara wake, itapasuka na kusambaratika.

Na malaika watakuwa pembezoni mwa mbingu (wakingoja amri ya Mola wao). Siku hiyo malaika wanane (miongoni mwa wale wanaoizunguka mbingu) wataibeba Arshi ya Mola Wako. Siku hiyo mtaletwa (mbele ya Allahu taala kwa ajili ya hesabu), na hakuna siri yoyote yenu (mliyodhani mmeificha mlipokuwa duniani) itakayobaki imefichika (kwa Allahu taala). Basi wakati huo yule atakayepewa kitabu chake katika mkono wake wa kulia atasema (kwa furaha): ‘Chukueni, someni kitabu changu! Hakika mimi nilijua kwa yakini kwamba nitakutana na hesabu yangu.’

Basi yeye yuko katika maisha ya kuridhisha, katika Pepo ya juu… Matunda yake yako karibu hata yanaweza kuchumwa upesi. (Wataambiwa:) ’Kuleni na kunyweni kwa raha kuwa malipo ya amali njema mlizozitanguliza katika siku zilizopita (duniani).’

Ama yule atakayepewa kitabu chake katika mkono wake wa kushoto, atasema: ’Ah! Laiti nisingepewa kitabu changu… Laiti nisingejua hesabu yangu ni nini! Ah! Laiti ile (mauti) ingekuwa mwisho wa kukata (maisha yangu) (nisifufuliwe)! Mali yangu haikunifaa kitu. (Wote) ufalme wangu (nguvu zangu, hoja zangu, kila nilichokuwa nacho) umenitoka na kupotea!’ (Allahu taala atawaambia malaika walio na jukumu katika Jahannam:) ’Mkamateni na mfungeni (mikono yake shingoni)! Kisha mtupeni katika Jahim (mahali katika Jahannam penye adhabu kali kabisa)! Kisha mtieni (tena) humo katika mnyororo wenye urefu wa dhiraa sabini! Hakika yeye hakumwamini Allahu taala aliye Mkuu. Hakuwahimiza (wengine) kuwalisha maskini (sembuse kuwalisha yeye mwenyewe). Kwa hiyo leo hapa hana jamaa yeyote wa karibu (wala rafiki) (wa kumhurumia). Wala hana chakula kingine isipokuwa ghislin (usaha wa watu wa Jahannam uliochanganyika na damu). Hakuna anayekila isipokuwa wale (makafiri) waliokosea (kwa makusudi)…’”8 Hadhrat Umar alikuwa akisikiliza kwa mshangao aliyokuwa akiyasoma Bwana wetu Mtume. Maishani mwake hakuwahi kusikia maneno mazuri kama hayo. Baadaye yeye mwenyewe alieleza jambo hili hivi: “Nilivutiwa mno na ufasaha, utaratibu na mpangilio mzuri wa maneno haya niliyoyasikiliza. Nikajisemea moyoni: ‘Naapa kwamba huyu, kama wasemavyo Makuraishi, lazima atakuwa mshairi!’” Wakati huo Mtume wetu aliendelea kusoma aya tukufu: “Naapa kwa mnavyoviona na msivyoviona kwamba bila shaka hiyo** (Quran tukufu) ni maneno aliyoyaleta (kutoka kwa Mola wake) Mtume mwenye heshima kubwa mbele ya Allahu taala. Hayo si maneno ya mshairi. Ni kidogo mno mnachokiamini!”9 Hadhrat Umar alisema: “Tena nikajisemea moyoni: ‘Huyu lazima atakuwa kahini, kwa sababu ameyatambua yaliyopita moyoni mwangu!’” Rasulullah aliendelea kusoma sura hiyo: “Wala si maneno ya kahini. Ni kidogo mno mnachokizingatia! Hiyo** (Quran tukufu) imeteremshwa kutoka kwa Mola wa walimwengu (kwa Muhammad alaihis-salaam kupitia Jibril alaihis-salaam). Kama Yeye (Mtume) angetuzulia Sisi maneno fulani kutoka Kwake Mwenyewe (ambayo Sisi hatukuyasema), bila shaka tungemkamata kwa nguvu, kisha bila shaka tungemkata mshipa wake wa uhai (mshipa wa shingo) na kumwangamiza!

“(Ewe ami!) Mimi nitafurahi tu ukiamini na kuuokoa mwili wako wenye thamani na moto wa Jahannam” Hadithi sharif

Wala hakuna hata mmoja wenu ambaye angeweza kulizuia hilo! Bila shaka hiyo (Quran tukufu) ni mawaidha ya hakika kwa wenye taqwa (uchamungu). Hakika tunajua kwamba kati yenu wapo wanaoikadhibisha (kama walivyo wanaoisadiki). Hakika hiyo (Quran tukufu) ni majuto (yasiyoepukika) kwa makafiri (watakapoziona akhera neema walizopewa walioisadiki). Hakika hiyo (Quran tukufu) ni haqq al-yaqin (ukweli wa elimu ya yakini; ni elimu ya yakini tupu). Basi litakase jina la Mola Wako Mtukufu.”10

Hadhrat Umar alisema: “Rasulullah alipomaliza kusoma sura yote, moyoni mwangu kulizuka mwelekeo wa kuupenda Uislamu.” Siku tatu baada ya kusilimu kwa Hadhrat Hamza, Abu Jahl aliwakusanya washirikina akasema: “Enyi Makuraishi! Muhammad ameyatukana masanamu yetu. Amesema kwamba babu zetu waliotutangulia wanaadhibiwa Jahannam, na kwamba nasi tutakwenda huko!

Hakuna njia nyingine isipokuwa kumuua! Atakayemuua nitampa ngamia mia wekundu na dhahabu isiyohesabika!” Ghafla mwelekeo wa kuupenda Uislamu ukatoweka katika moyo wa Umar, mwana wa Khattab, naye akaruka kutoka mahali pake akasema: “Hakuna mwingine atakayeweza kulifanya jambo hili isipokuwa mwana wa Khattab.” Wakampigia makofi wakisema: “Haya, mwana wa Khattab! Tuone utakavyofanya!”

Alijifunga upanga wake akashika njia. Njiani alikutana na Nuaym bin Abdullah. Huyu akamuuliza: “Unakwenda wapi kwa ukali na hasira hii, ewe Umar?” Akajibu: “Ninakwenda kumuua Muhammad, aliyeleta mfarakano kati ya watu na kumfanya ndugu kuwa adui wa nduguye.” Nuaym akasema: “Ewe Umar! Hili ni jambo gumu. Masahaba Wake wamekuwa kama vipepeo wanaomzunguka, wakitetemeka kwa hofu asije akapatwa na jambo lolote. Ni vigumu sana kuwakaribia. Hata ukimuua, hutaweza kujiokoa mikononi mwa Bani Abdulmuttalib.”

Hadhrat Umar alikasirika sana kwa maneno haya. Akashika upanga akasema: “Au wewe pia ni mmoja wao? Basi nitakumaliza wewe kwanza!” Nuaym akasema: “Ewe Umar! Niache! Nenda kwa dada yako Fatima na mumewe Said bin Zayd; wao pia wamesilimu.” Hadhrat Umar hakuliamini neno hili. Nuaym akasema: “Kama huamini, nenda ukaulize! Utaona.”

Kama Hadhrat Umar angefanikiwa katika jambo hili, mfarakano wa dini ungeondoka, lakini kisasi cha damu, kilichokuwa desturi ya Waarabu, kingezuka, Makuraishi wangegawanyika sehemu mbili na mapigano yasiyo na mwisho yangeanza. Hivyo si Umar bin Khattab peke yake, bali kizazi chote cha Khattab kingeuawa. Lakini kwa kuwa Umar bin Khattab alikuwa mwenye nguvu nyingi, jasiri na mwenye hasira kali, hakuweza kuyafikiria haya. Akitaka kujua hali ya dada yake, mara moja alikwenda nyumbani kwao.

Wakati huo Surat Taha ilikuwa imeteremka karibuni. Said na Fatima (radhiyallahu anhuma) walikuwa wameiandikisha, wakamleta nyumbani kwao Sahaba aitwaye Hadhrat Khabbab bin Aratt, wakawa wanaisoma. Hadhrat Umar alisikia sauti zao kutoka mlangoni. Akagonga mlango kwa nguvu sana. Walipomwona akiwa na upanga kiunoni na amejaa hasira, waliuficha ule mwandiko na kumficha Hadhrat Khabbab. Kisha wakafungua mlango. Alipoingia, akasema: “Mlikuwa mkisoma nini?” Wakasema: “Hakuna kitu.”

Hasira yake iliongezeka, akafoka: “Kumbe niliyoyasikia ni kweli: nanyi mmedanganywa na uchawi Wake.” Alimkamata Hadhrat Said ukosini akamwangusha chini. Dada yake alipojaribu kumwokoa bwana wake, alimpiga yeye pia kofi kwa hasira. Alipoona damu imeanza kutiririka usoni mwake, alimhurumia dada yake. Fatima aliumia na kutapakaa damu. Lakini nguvu ya imani ilimchochea; akimkimbilia Allahu taala, alisema: “Ewe Umar! Kwa nini humwonei haya Allah na humwamini Mtume Wake aliyemtuma kwa aya na miujiza? Tazama, mimi na mume wangu tumepata heshima ya kusilimu. Hata ukitukata vichwa, hatutaliacha jambo hili.” Kisha akatamka Kalimat ash-shahada.

Alipoiona imani hii ya dada yake, Hadhrat Umar alilainika ghafla akaketi chini. Kwa sauti ya upole akasema: “Hebu kitoeni kile kitabu mlichokuwa mkikisoma.” Fatima akasema: “Sitakupa mpaka ujitakase.” Hadhrat Umar alioga josho la ghusl (kujitakasa mwili wote).

Kisha Fatima akaleta ukurasa wa Quran tukufu. Hadhrat Umar alijua kusoma vizuri. Alianza kusoma Surat Taha. Ufasaha, balagha, maana na ubora wa Quran tukufu viliulainisha moyo wake zaidi na zaidi. Aliposoma aya tukufu yenye maana: “Ni Vyake vyote vilivyomo mbinguni na ardhini, na vilivyo kati yake, na vilivyo chini ya udongo** (wa tabaka saba)”11, alizama katika fikra nzito. Akasema: “Ewe Fatima! Je, viumbe hivi vyote visivyo na mwisho ni vya Allah mnayemwabudu?” Dada yake akajibu: “Ndiyo, bila shaka! Je, kuna shaka yoyote katika hilo?” Mshangao wake ukaongezeka, akasema: “Ewe Fatima! Sisi tuna masanamu yapatayo elfu moja na mia tano yaliyochongwa na kupambwa, ya dhahabu, ya fedha, ya shaba na ya mawe. Hakuna hata moja lenye kitu chochote ardhini.” Akasoma kidogo zaidi, akaitafakari aya tukufu yenye maana: “Hakuna mungu wa haki, mwabudiwa, anayestahili kuabudiwa isipokuwa Allahu taala. Majina mazuri kabisa ni Yake.”**12 Akasema: “Ni kweli tupu!” Khabbab aliposikia neno hili, aliruka kutoka mahali pake alipojificha, akasema takbira, kisha akasema: “Habari njema, ewe Umar! Rasulullah alimwomba Allahu taala akasema: ‘Ewe Mola wangu! Itie nguvu dini hii kwa Abu Jahl au kwa Umar.’ Basi bahati hii na furaha hii zimekuangukia wewe.”

Aya hii tukufu na dua hii ziliufuta kabisa uadui uliokuwa moyoni mwa Hadhrat Umar. Mara moja akasema: “Rasulullah yuko wapi?” Moyo wake ulikuwa tayari umetekwa na Rasulullah. Siku ile Mtume Mtukufu (sallallahu alayhi wasallam) alikuwa akiwapa Masahaba Wake nasaha nyumbani kwa Hadhrat Arqam. Masahaba watukufu walikuwa wamekusanyika. Kwa kuutazama uso Wake wenye nuru na kuyasikiliza maneno Yake matamu yenye athari, walikuwa wakizisafisha nyoyo zao; wakihama kutoka hali moja hadi nyingine katika ladha, furaha na neema isiyo na mwisho, walikuwa wakizistarehesha roho zao.

Kutoka nyumbani kwa Arqam walimwona Hadhrat Umar akija, akiwa amebeba upanga wake. Kwa kuwa alikuwa mtu wa kutisha na mwenye nguvu, Masahaba watukufu walimzunguka Rasulullah. Hadhrat Hamza aliposema: “Kuna nini cha kumwogopa Umar? Ikiwa amekuja kwa wema, basi akaribishwe. La sivyo, nitamkata kichwa kabla hajachomoa upanga wake!”, Rasulullah alisema: “Mpisheni, aingie ndani!”

“Wala si maneno ya kahini. Ni kidogo mno mnachokizingatia! Hiyo (Quran tukufu) imeteremshwa kutoka kwa Mola wa walimwengu (kwa Muhammad alaihis-salaam kupitia Jibril alaihis-salaam)” Al-Haqqa: 42–43

Jibril alaihis-salaam alikuwa amekwisha mjulisha Bwana wetu Mtume kabla ya hapo kwamba Hadhrat Umar anakuja kuamini na yuko njiani. Bwana wetu Rasulullah alimpokea Hadhrat Umar kwa tabasamu. Akasema: “Mwacheni, ondokeni karibu naye.” Hadhrat Umar alipiga magoti mbele ya Rasulullah. Rasulullah alimshika Hadhrat Umar mkono akasema: “Amini, ewe Umar!” Naye kwa moyo safi akatamka Kalimat ash-shahada. Masahaba watukufu, kwa furaha yao, walipandisha sauti za takbira hadi mbinguni.

Hadhrat Umar, baada ya kusilimu, aliieleza hali yake hivi:

“Niliposilimu, Masahaba watukufu walikuwa wakijificha wasionwe na washirikina, na walifanya ibada zao kwa siri. Nilihuzunika sana kwa hali hii, nikauliza: ‘Ewe Mtume wa Allah! Je, sisi hatuko juu ya haki?’ Bwana wetu Mtume akajibu: ‘Ndiyo. Naapa kwa Allahu taala ambaye nafsi yangu iko katika mkono wa uweza Wake kwamba, mkiwa wafu au hai, bila shaka mko juu ya haki.’

Hapo nikasema: ‘Ewe Mtume wa Allah! Kwa kuwa sisi tuko juu ya haki na washirikina wako katika njia ya batili, basi kwa nini tunaificha dini yetu? Wallahi, sisi tuna haki zaidi na tunastahili zaidi kuitangaza dini ya Uislamu mbele ya ukafiri. Dini ya Allahu taala bila shaka itashinda Makka. Kaumu yetu wakitutendea kwa insafu, ni vizuri; wakitaka kuvuka mipaka, tutapigana nao.’ Bwana wetu Rasulullah akasema: ‘Sisi ni wachache mno kwa idadi!’

Nikasema: ‘Ewe Mtume wa Allah! Naapa kwa Allahu taala aliyekutuma kuwa Mtume wa haki kwamba haitabaki hata baraza moja la washirikina ambalo sitaketi ndani yake na kuueleza Uislamu, bila kusita wala kuogopa. Sasa na tujitokeze hadharani.’ Ombi hili lilipokubaliwa, tulitoka nje katika safu mbili, tukaelekea Haram ash-Sharif. Mbele ya safu moja alikuwa Hamza, na mbele ya nyingine nilikuwa mimi. Kwa hatua nzito, kana kwamba tunaisaga ardhi kuwa unga, tuliingia Masjid al-Haram kwa mwendo wa heshima na wa kutisha. Washirikina wa Kikuraishi walikuwa wakinitazama mimi mara moja na Hamza mara nyingine. Walipatwa na huzuni na majonzi kiasi kwamba huenda hawakuwahi kamwe maishani mwao kuangukia katika kukata tamaa kama huko.” Hadhrat Umar alipokuja hivyo, Abu Jahl alijitokeza mbele akasema: “Ewe Umar! Hali gani hii?” Hadhrat Umar, bila kumjali hata kidogo, akasema: “Ashhadu an la ilaha illallah wa ashhadu anna Muhammadan abduhu wa Rasuluhu.” Abu Jahl hakujua aseme nini. Akaganda kama jiwe. Hadhrat Umar aliligeukia kundi hilo la washirikina akasema: “Enyi Makuraishi! Anayenijua amenijua! Na asiyenijua ajue kwamba mimi ni Umar, mwana wa Khattab… Anayetaka kumwacha mkewe mjane na watoto wake yatima, atikisike mahali pake! Atakayetikisika nitamkatakata kwa upanga wangu na kumwangusha chini!” Hapo washirikina wa Kikuraishi walitawanyika mara moja na kuondoka pale. Rasulullah na Masahaba Wake watukufu walisimama safu, wakasema takbira kwa sauti kubwa. Anga la Makka lilivuma kwa sauti za Masahaba watukufu: “Allahu akbar! Allahu akbar!” Kwa mara ya kwanza sala ilisaliwa waziwazi katika Haram ash-Sharif.13 Hadhrat Umar aliposilimu, iliteremka aya tukufu ya 64 ya Surat al-Anfal, kwa maana: “Ewe Mtume Wangu! Wanakutosha kuwa wasaidizi Wako Allahu taala na waumini wanaofuata nyayo Zako.” Baadhi ya watu waliokuwa wakihangaika katika shaka, walipoona kwamba Hadhrat Umar amesilimu, waliuchagua Uislamu. Wakapata heshima ya kuwa Masahaba.

Sasa idadi ya Waislamu ilianza kuongezeka siku baada ya siku kama mporomoko wa theluji.

“Ewe Mola wangu! Itie nguvu dini hii kwa Abu Jahl au kwa Umar” Hadithi sharif

Katika kila jambo alilitaja jina la Rahman – yule chimbuko la ukarimu, Mtume alikuwa mgodi wa sifa na himidi – yule chimbuko la ukarimu. Kwake zilidhihirika neema za Allah, naye alikuwa chemchemi ya elimu na upole, Roho Yake ilijaa tabia njema – yule chimbuko la ukarimu. Kwa viumbe wa Haki alikuwa mpole na mnyenyekevu kwa ajili ya Allah, Kwa watu wote alionyesha fadhila na ihsani – yule chimbuko la ukarimu.

Hijra ya pili ya kwenda Uhabeshi

Masahaba watukufu (alaihimur-ridwan) waliporudi Makka, washirikina walianza tena maudhi na mateso. Dhulma yao ilizidi kuongezeka. Bila kusita walifanya kila aina ya mateso. Siku moja Hadhrat Uthman alisema: “Ewe Mtume wa Allah! Nimeiona Uhabeshi kuwa mahali pazuri pa biashara. Biashara ya mwezi mmoja huleta faida kubwa. Mpaka Allahu taala atakapoteua mahali pa hijra, hakuwezi kuwa na mahali bora kuliko hapo kwa Waislamu. Angalau waumini wataokoka na mateso ya Makuraishi. Najashi ametufanyia fadhila nyingi na wema mwingi.” Hapo Bwana wetu Mtume akaamuru: “Rudini tena Uhabeshi, ili mpate kuhifadhiwa kwa jina la Allahu taala.” Hadhrat Uthman aliposema: “Ewe Mtume wa Allah! Kama ungewaheshimu kwa kufika Kwako huko, huenda wangesilimu. Kwa kuwa wao ni Watu wa Kitabu, wangekuja kwenye Uislamu upesi na wasingezuia msaada wao,” Mtume wetu mpendwa alijibu: “Mimi sikuamrishwa kutafuta utulivu na raha. Kuhusu hijra, ninangoja amri tukufu ya Allahu taala. Nitatenda kama nitakavyoamrishwa.”

Katika mwaka wa sita wa bi’tha, kwa mujibu wa riwaya moja, msafara wa watu mia moja na mmoja miongoni mwa Masahaba watukufu (radhiyallahu anhum) – wanaume 83 na wanawake 18 – ulianza safari kwenda Uhabeshi kwa mara ya pili. Hadhrat Jafar bin Abi Talib aliteuliwa kuwa kiongozi wa msafara huu. Walifika salama katika nchi ya Najashi. Hadhrat Ummu Salama (radhiyallahu anha) aliyasimulia matukio waliyokutana nayo huko Uhabeshi hivi: “Tulipofika Uhabeshi, tulipata huko jirani mwema sana. Jirani huyo alikuwa Mfalme Najashi. Alitutimizia kila tulilolitaka. Tuliweza kutekeleza amri za dini yetu kama tulivyotaka. Tuliweza kumwabudu Allahu taala kwa uhuru, wala hatukuudhiwa kwa njia yoyote. Hatukusikia hata neno moja baya.” Washirikina wa Makka walipopata habari ya hali hii, waliamua kutuma wajumbe wawili kwa mfalme wa Uhabeshi. Kwa ajili ya Najashi walitayarisha zawadi za ngozi iliyotengenezwa ya Makka, ambayo aliipenda sana, pamoja na vitu vingine vya thamani kubwa mno. Zaidi ya hayo, walitayarisha pia zawadi kwa viongozi wa dini na kwa wakuu wa dola. Kazi hii walikabidhiwa Abdullah bin Abi Rabia na Amr bin As. Wajumbe hawa wawili walifundishwa watakayoyasema mbele ya Najashi. Waliambiwa: “Kabla ya kuzungumza na mfalme, mpeni kila mmoja wa mapatriarki wake na makamanda wake zawadi zake. Kisha mtoeni zawadi za Najashi. Mkishafanya hivyo, daini kwamba Waislamu walioko huko mkabidhiwe nyinyi. Msimpe Najashi nafasi ya kuonana na kuzungumza na Waislamu.”14 Wajumbe walifika Uhabeshi. Baada ya kuonana na wakuu wa dola na kuwapa zawadi zao, walimwambia kila mmoja wao: “Kati yetu wametokea watu fulani. Wamezua dini mpya ambayo sisi wala nyinyi hatuijui. Tunataka kuwarudisha hawa waliokuja hapa katika nchi yao wenyewe. Mtakapozungumza na mfalme wenu kuhusu wao, jitahidini wakabidhiwe kwetu bila mfalme kuzungumza nao. Wanaoweza kuwashughulikia watu hawa vizuri zaidi ni mama na baba zao wenyewe na majirani zao. Hao wanawajua vizuri sana.”15 Mapatriarki waliukubali ushauri huu. Kisha wajumbe wa Makka walimpa Najashi zawadi zake. Mfalme Najashi alizipokea zawadi, akawaalika na kuzungumza nao kwa muda.

“Rudini tena Uhabeshi, ili mpate kuhifadhiwa kwa jina la Allahu taala” Hadithi sharif

Wajumbe walimwambia Najashi hivi: “Ewe mfalme! Baadhi ya watu wetu wamekimbilia nchini mwako. Hawa waliokuja wameiacha dini ya kaumu yao, na wala hawakuingia katika dini yako. Wana dini yao waliyoizua kwa vichwa vyao wenyewe. Dini hii hatuijui sisi wala wewe. Wakuu wa kaumu ya watu hawa wametutuma kwako. Wakuu hawa ndio baba na jamaa wa karibu kabisa wa watu waliokimbilia nchini mwako. Wanataka waliokuja warudishwe, kwa sababu wao wanaijua hali yao kwa karibu zaidi. Wanajua vizuri zaidi yale ambayo hawa wenyewe hawayakubali katika dini yao wenyewe…” Jambo ambalo Amr bin As na Abdullah bin Abi Rabia walilitamani kuliko yote ni kwamba Najashi ayasikilize maneno haya na kutenda kama walivyotaka. Wajumbe walipomaliza kusema maneno haya, mapatriarki wa Najashi nao wakasema: “Hawa wamesema kweli tupu. Kaumu yao wanaweza kuwashughulikia vizuri zaidi, na wanajua vizuri zaidi wanachokipenda na wasichokipenda. Kwa hiyo wakabidhi watu hawa kwao, ili wawapeleke katika nchi yao na kwa kaumu yao.” Mfalme Najashi alikasirika sana kwa maneno haya, akasema: “Wallahi, hapana! Sitawakabidhi watu hawa. Siwezi kuwasaliti watu walionikimbilia na kuja katika nchi yangu. Wamenichagua mimi kuliko wengine na wamekuja katika nchi yangu. Kwa hiyo nitawaalika Muhajirun waliokuja hapa katika jumba langu la kifalme, nitawauliza watasema nini kuhusu maneno waliyoyasema watu hawa, na nitasikiliza majibu yao. Ikiwa Muhajirun ni kama wanavyosema hawa, nitawakabidhi kwa waliokuja na kuwarudisha kwa kaumu yao. La sivyo, nitawalinda na kuwatendea wema maadamu wako nchini mwangu.” Hapo kabla Najashi alikuwa amevichunguza vitabu vya mbinguni. Alijua kwamba wakati wa kuja kwa Muhammad alaihis-salaam umekaribia, kwamba kaumu Yake watamwita mwongo na hawatamwamini, na kwamba watamtoa Makka. Najashi aliwauliza wajumbe wa Makka: “Wanamwamini nani?” Wakasema: “Muhammad.” Najashi aliposikia jina hili, alitambua kwamba Yeye ni Mtume, lakini hakulidhihirisha. Akawauliza tena: “Dini Yake na madhehebu Yake ni nini, na anawaita watu kwenye nini?” Amr akasema: “Yeye hana madhehebu yoyote.” Najashi akasema: “Nitawezaje kuwakabidhi kundi la watu walionikimbilia ilhali sijui madhehebu yao wala dini yao? Tuitishe baraza. Tuwalete na wao, tuwakutanishe uso kwa uso nanyi. Hali yenu nyote ijulikane, nami niijue dini yao.” Wakawaalika Waislamu katika jumba la kifalme. Waislamu kwanza walishauriana (walijadiliana) kati yao, wakasema: “Tuseme nini ambacho kitampendeza mfalme wa Uhabeshi na kuendana na tabia yao?” Hadhrat Jafar akasema: “Wallahi, tunachokijua katika jambo hili si kingine ila yale aliyotuamuru Mtume wetu. Matokeo yakiwa yoyote yale, tumeridhika.” Wote walikubali, wakakubaliana kwamba ni Hadhrat Jafar peke yake atakayezungumza, wakaja mbele ya Najashi. Mfalme Najashi naye alikuwa amewakusanya wanazuoni wake. Baraza kubwa liliitishwa. Kisha wakawaingiza Muhajirun. Waislamu walipoingia walitoa salamu.

Lakini hawakusujudu. Najashi alipowauliza: “Kwa nini hamkusujudu?”, wakasema: “Sisi hatumsujudii yeyote isipokuwa Allahu taala. Bwana wetu Mtume ametukataza kumsujudia yeyote isipokuwa Allahu taala, akasema: ‘Sijda ni ya Allahu taala peke Yake.’” Najashi akawaambia Muhajirun: “Enyi kundi mliokuja mbele yangu! Niambieni. Mmekuja nchini mwangu kwa ajili gani? Hali yenu ni ipi? Nyinyi si wafanyabiashara, wala hamna ombi lolote. Hali ya huyu Mtume wenu aliyetokea ni ipi? Kwa nini hamtoi salamu kama wanavyotoa salamu wale waliokuja hapa kutoka kwa watu wa nchi yenu?”

Jafar (radhiyallahu anhu) akasema: “Ewe mfalme! Kwanza nitasema maneno matatu. Nikisema kweli, nisadiki; nikisema uongo, nikadhibishe. Kabla ya yote, amuru kwamba mmoja tu kati ya watu hawa azungumze, na mwingine anyamaze!”

Amr bin As akasema: “Nitazungumza mimi.” Najashi akasema: “Ewe Jafar, zungumza wewe kwanza.”

Hadhrat Jafar akasema: “Nina maneno matatu. Muulize mtu huyu: je, sisi ni watumwa wanaopaswa kukamatwa na kurudishwa kwa mabwana zetu?” Najashi akauliza: “Ewe Amr! Je, wao ni watumwa?” Amr akasema: “Hapana! Wao si watumwa, ni watu huru!” Hadhrat Jafar akasema: “Au labda tumemwaga damu ya mtu bila haki, ili tukabidhiwe kwa wenye damu hiyo?” Najashi alipomuuliza Amr: “Je, hawa wamemuua mtu bila haki?”, Amr akasema: “Hapana, hawajamwaga hata tone moja la damu!” Hadhrat Jafar akamwambia Najashi: “Au je, kuna mali tuliyoichukua bila haki kutoka kwa wengine, ambayo tuna wajibu wa kuilipa?” Najashi akasema: “Ewe Amr! Hata kama maskini hawa wangekuwa wanadaiwa dhahabu nyingi, ikiwa wana deni, mimi nitalilipa; semeni!” Amr akasema: “Hapana, hata kirati moja (kipimo cha fedha) hakuna!” Najashi alipouliza: “Basi mnataka nini kwao?”, Amr akasema: “Wao na sisi tulikuwa katika dini moja na njia moja. Wao wameiacha. Wamemfuata Muhammad na dini Yake.” Najashi akamuuliza Jafar: “Kwa nini mmeiacha dini mliyokuwa nayo na kumfuata mwingine? Kwa kuwa mmeiacha dini ya kaumu yenu na wala hamko katika dini yangu, basi dini hii mnayoiamini ni ya namna gani? Je, utanieleza habari zake?”

Hadhrat Jafar akasema: “Ewe mfalme! Tulikuwa kaumu ya kijinga. Tuliabudu masanamu. Tulikula mizoga ya wanyama waliokufa wenyewe na kufanya kila aina ya maovu. Tulikata uhusiano na jamaa zetu na hatukuwatendea wema majirani zetu. Wenye nguvu kati yetu waliwadhulumu wanyonge, na hawakujua huruma ni nini. Tulikaa katika hali hii mpaka Allahu taala alipotutumia, kutoka miongoni mwetu, Mtume ambaye tuliujua ukweli Wake, uaminifu Wake, staha na usafi Wake, na unyoofu wa nasaba Yake. Mtume huyo alituita tuamini kuwepo kwa Allahu taala na upweke Wake, tumwabudu Yeye, na tuyaache mawe na masanamu tuliyokuwa tukiyaabudu sisi na babu zetu. Alituamuru tuseme kweli, tusiifanyie khiyana amana, tuzitunze haki za jamaa, tuishi vizuri na majirani, na tujiepushe na madhambi na umwagaji wa damu. Alitukataza kila aina ya uasherati, kusema uongo, kunyoosha mkono kwenye mali ya mayatima na kuwazulia wanawake wenye heshima. Alituamuru tumwabudu Allahu taala bila kumfanyia mfano wala mshirika. Nasi tulikubali, tukaamini yote aliyoyaleta kutoka kwa Allahu taala, na tukatekeleza aliyoyasema. Tulimwabudu Allahu taala. Tuliyaona kuwa haramu yale aliyotuharamishia, na kuwa halali yale aliyotuhalalishia, tukatenda hivyo. Kwa sababu hiyo kaumu yetu walitufanyia uadui na kutudhulumu. Ili watutoe katika dini yetu, watuzuie tusimwabudu Allahu taala na turudi tena kuabudu masanamu, walitupatisha mateso na dhiki za kila aina. Walitudhulumu. Walitubana zaidi na zaidi. Waliingia kati yetu na dini yetu, wakataka kututenga nayo. Nasi tukaiacha nchi yetu na makazi yetu, tukakimbilia nchini mwako. Tumekuchagua wewe kuliko wengine. Tumeitamani hifadhi yako na ujirani wako. Tunatumaini kwamba kwako hatutadhulumiwa wala kutendewa isivyo haki.” Hadhrat Jafar aliendelea na maneno yake hivi: “Ama kuhusu kutoa salamu, tumekusalimu kwa salamu ya Rasulullah. Nasi tunasalimiana hivyo sisi kwa sisi. Bwana wetu Mtume ametujulisha kwamba salamu ya walio Peponi pia ni hivyo. Kwa sababu hiyo tumekusalimu wewe mtukufu hivyo. Na kwa kuwa Bwana wetu Mtume amesema kwamba wanadamu hawasujudiwi, tunajikinga kwa Allahu taala tusimsujudie yeyote isipokuwa Yeye.” Najashi akauliza: “Je, unajua kitu chochote katika yale aliyoyateremsha Allah?” Hadhrat Jafar aliposema: “Ndiyo,” Najashi akasema: “Nisomee.” Hadhrat Jafar akaanza kusoma aya za mwanzo za Surat Maryam (pia imesimuliwa kwamba alisoma kutoka Surat al-Ankabut na Surat ar-Rum). Najashi alikuwa akilia. Machozi yaliyotiririka machoni mwake yalizilowanisha ndevu zake. Mapadri nao walilia. Najashi na mapadri wakasema: “Ewe Jafar! Tusomee zaidi kidogo maneno haya matamu na mazuri.” Hadhrat Jafar alisoma kuanzia mwanzo wa Surat al-Kahf, ambapo imesemwa kwa maana: “Himidi ni ya Allah aliyemteremshia mja Wake (Muhammad alaihis-salaam) Kitabu kilichonyooka (Quran tukufu), ambacho hakukifanya kuwa na kasoro katika matamshi yake wala mgongano katika maana yake (na kilicho mbali na kupita kiasi na kupunguza), ili kuwaonya makafiri juu ya adhabu kali kabisa (Jahannam) itokayo Kwake Yeye Mtukufu, na kuwapa waumini wanaotenda amali njema habari njema ya malipo mazuri (Pepo) watakayokaa humo milele, na kuwaonya wale wanaosema: ‘Allahu taala amejifanyia mwana.’ Wao (wanaosema kwamba Allahu taala amejifanyia mwana) wala baba zao hawana elimu yoyote juu ya hilo (juu ya neno hilo). Neno hili linalotoka vinywani mwao ni (zito na) la hatari mno. Hawasemi ila uongo. (Ewe Mtume Wangu!) Je, utajiangamiza kwa huzuni na ghadhabu nyuma yao ikiwa hawataiamini Quran tukufu hii? Hakika tumevifanya vilivyomo ardhini (misitu, mito, madini, wanyama na mimea…) kuwa pambo ili tuwajaribu watu ni yupi kati yao mwenye amali njema zaidi…”16

“Sijda ni ya Allahu taala peke Yake” Hadithi sharif

Najashi hakuweza kujizuia, akasema: “Wallahi, hii ni nuru inayobubujika kutoka katika taa ile ile moja. Musa na Isa (alaihimas-salaam) nao walikuja nayo.” Kisha akawageukia wajumbe wa Makuraishi akasema: “Nendeni! Wallahi, sitawakabidhi kwenu, wala sitawafikiria jambo lolote baya.” Abdullah bin Abi Rabia na Amr bin As wakatoka mbele ya Najashi.17 Amr akamwambia Abdullah: “Naapa kwamba nitaidhihirisha mbele ya Najashi kasoro yao moja, na nitawang’oa na mizizi yao. Utaona!” Mwenzake akamwambia Amr: “Ingawa wanatupinga, bado tuna ujamaa nao, uwe mzuri au mbaya. Usifanye hivyo.” Amr akasema: “Nitamjulisha Najashi kwamba wao wanamwona Isa alaihis-salaam kuwa ni mja tu.” Siku iliyofuata akaenda kwa Najashi akasema: “Ewe mfalme! Wao wanasema maneno makali kuhusu Isa (alaihis-salaam), mwana wa Maryam. Watumie mtu, uwaulize wanasema nini kuhusu Isa alaihis-salaam.” Najashi akawatumia Waislamu mtu ili kuwauliza wanavyomwona Hadhrat Isa. Waislamu wakakusanyika tena, wakaambiana: “Tutajibu nini wakituuliza kuhusu Isa alaihis-salaam?” Hadhrat Jafar akasema: “Wallahi, kuhusu Hadhrat Isa tutasema yale aliyoyasema Allahu taala na yale aliyotuletea Bwana wetu Mtume.” Walipofika mbele ya Najashi, aliuliza: “Mnasema nini kuhusu Isa alaihis-salaam, mwana wa Maryam?” Hadhrat Jafar akajibu: “Kuhusu Isa alaihis-salaam sisi tunasema yale ambayo Bwana wetu Mtume alituletea kutoka kwa Allahu taala na akatufikishia. Tunakiri kwamba Yeye ni mja na Mtume wa Allahu taala, na ni neno Lake ambalo Allahu taala alilitia kwa Hadhrat Maryam – mwanamke safi aliyeiacha dunia na wanaume na kujitoa kwa Haki taala. Hii ndiyo hali na heshima ya Isa, mwana wa Maryam. Tunasema kwamba kama Allahu taala alivyomuumba Hadhrat Adam kutokana na udongo, vivyo hivyo alimuumba Isa alaihis-salaam bila baba.” Hapo Najashi akanyoosha mkono wake ardhini, akaokota kijiti cha nyasi, akasema: “Naapa kwamba Isa, mwana wa Maryam, si zaidi ya yale uliyoyasema. Hakuna tofauti hata ya ukubwa wa kijiti hiki kati Yake na unayoyasema.”

Najashi aliposema hivyo, maafisa wa serikali na makamanda waliokuwa kando yake walianza kunong’onezana na kunung’unika.

Alipoona hivyo, aliwaambia: “Naapa kwamba, hata mkisema nini, mimi ninawafikiria watu hawa mema.” Kisha akawageukia Waislamu waliohamia kwake akasema: “Nawapongeza nyinyi na yule mliyetoka Kwake! Nimeamini kwamba Yeye ni Mtume wa Allah. Kwa kweli tulikuwa tumekwisha kumwona katika Injili. Isa (alaihis-salaam), mwana wa Maryam, naye alitoa habari za Mtume huyu. Wallahi, kama Yeye angekuwa hapa, ningekwenda kubeba viatu Vyake na kuosha miguu Yake! Nendeni, mkaishi kwa usalama na utulivu katika sehemu ya nchi yangu isiyoguswa, mbali na kila aina ya uonevu. Yeyote atakayewatendea ubaya nitamwangamiza. Hata wakinipa dhahabu kiasi cha mlima, sitamhuzunisha hata mmoja wenu!”

Kisha Najashi, kuhusu zawadi walizozileta wajumbe wa Makuraishi, akasema: “Sina haja nazo! Allahu taala hakuchukua rushwa kwangu aliponirudishia ufalme wangu huu ambao wengine walikuwa wameunyang’anya, na alipowafanya watu wangu wanitii,” akawarudishia zawadi zao. Wajumbe wa Makuraishi wakarudi kutoka kwa Najashi mikono mitupu. Na Najashi, yule mwenye bahati, alikuwa ameuchagua Uislamu na akawafurahisha mno Masahaba watukufu.18

HAKI ALIUMBA ULIMWENGU
Haki aliumba ulimwengu kwa ajili ya mapenzi ya Muhammad.
Aliumba mwezi na jua kwa ajili ya shauku ya Muhammad.
Alisema: “Kuwa!”, ukawa ulimwengu, Kalamu ikaandika juu ya Lawh.
Kitabu cha mwisho kilisomwa kwa heshima ya Muhammad.
Mawalii wote wa Allah walikuja, wakaweka nyuso zao mlangoni,
Wakafanya dhikri ya tawhidi kwa ajili ya nuru ya Muhammad.
Uways al-Qarani aliupata, lakini bado akatamani zaidi,
Pepo nane zilipambwa kwa ajili ya mapenzi ya Muhammad.
Ndege warukao angani, milima na mawe yanayochanua kijani,
Miti huzaa matunda kwa ajili ya mapenzi ya Muhammad.
Wasio na imani walikuja, wakapata imani kutoka Kwake,
Wakasali sala tano kwa siku kwa ajili ya mapenzi ya Muhammad.
Malaika walikuja, wakasimama safu kwa safu,
Wakasali sala tano kwa siku kwa ajili ya mapenzi ya Muhammad.
Yunus anamsifu, aya za Quran zinamsifu,
Mtaje, na umsalie kwa ajili ya mapenzi ya Muhammad.

“Nawapongeza nyinyi na yule mliyetoka Kwake! Nimeamini kwamba Yeye ni Mtume wa Allah. Kwa kweli tulikuwa tumekwisha kumwona katika Injili. Isa (alaihis-salaam), mwana wa Maryam, naye alitoa habari za Mtume huyu” Najashi Ashama