MAUDHI, MATESO NA DHULMA

Mikono ya Abu Lahab ikauke

Nyumba ya Bwana wetu Mtume ilikuwa kati ya nyumba za washirikina wawili wakali, Abu Lahab na Uqba bin Abi Muayt. Hawa walijitahidi kumuudhi Mtume wetu mpendwa kila walipopata nafasi. Hata usiku walikuwa wakitupa matumbo ya wanyama mbele ya mlango wa Bwana wetu Rasulullah. Ami Yake Abu Lahab hakutosheka na hayo – alimuudhi kwa kumtupia mawe kutoka nyumbani kwa jirani yake Adiyy.

Mke wake, Ummu Jamil, hakubaki nyuma yake katika uovu: matawi ya miti yenye miiba aliyoyakusanya aliyamwaga katika njia ambazo Rasulullah angepita, ili yamchome nyayo Zake zilizobarikiwa. Siku moja, Abu Lahab alipokuwa akimwaga mbele ya mlango wa Bwana wetu Mtume uchafu aliouleta, Hadhrat Hamza alimwona. Mara moja alikimbia, akamkamata nduguye Abu Lahab na kumwaga uchafu ule aliouleta juu ya kichwa chake.

Baada ya maudhi haya ya Abu Lahab na mkewe, iliteremshwa kuhusu wao Surat Tabbat, inayoanza kwa maneno: “Mikono ya Abu Lahab ikauke, na kwa hakika imekauka.” Ummu Jamil, mke wa Abu Lahab, aliposikia kwamba sura imeteremshwa kuhusu wao, alianza kumtafuta Rasulullah. Alipojua kwamba yuko kwenye Kaaba, alichukua jiwe kubwa akaenda huko. Wakati huo Hadhrat Abu Bakr alikuwa akipata heshima ya kuzungumza na Mtume wetu.

Alipomwona Ummu Jamil akiwa na jiwe mkononi, alisema: “Ewe Mtume wa Allah! Ummu Jamil anakuja. Ni mwanamke mwovu sana; naogopa asije akakudhuru. Lau ungejitenga pembeni usipatwe na maudhi!” Bwana wetu Rasulullah akasema: “Yeye hawezi kuniona.” Ummu Jamil alisimama mbele ya Hadhrat Abu Bakr na kusema maneno haya machafu: “Ewe Abu Bakr! Sema upesi, yuko wapi huyo rafiki yako? Ametutungia mimi na mume wangu mashairi ya kejeli na kutusema vibaya. Ikiwa Yeye ni mshairi, basi mimi na mume wangu pia ni washairi. Tazama, nami namtungia Yeye mashairi ya kejeli. Sisi tunamwasi, hatukubali utume Wake wala hatuipendi dini Yake. Naapa kwamba kama ningemwona, ningempiga kichwani kwa jiwe hili…” Hadhrat Abu Bakr aliposema: “Bwana wangu si mshairi, wala hakukutungia mashairi ya kejeli,” Ummu Jamil aliondoka akaenda zake. Hadhrat Abu Bakr alimgeukia Bwana wetu Mtume akauliza: “Ewe Mtume wa Allah! Je, hakukuona?” Akajibu: “Hakuniona. Allahu taala aliyafanya macho yake yasiweze kuniona.”2

Miongoni mwa mabinti waliobarikiwa wa Bwana wetu Mtume, Hadhrat Ummu Kulthum alikuwa amechumbiwa na Utayba, mwana wa Abu Lahab, na Hadhrat Ruqayya alikuwa amechumbiwa na Utba, mwana mwingine wa Abu Lahab. Lakini walikuwa bado hawajaoana.

Surat Tabbat ilipoteremka, Abu Lahab, mtu wa Jahannam, mkewe na wakuu wa Makuraishi walimwendea Utba na Utayba na kuwapa pendekezo hili: “Kwa kuwachumbia binti Zake, mmempunguzia mzigo Wake. Waacheni binti Zake ili apate taabu. Tutawaoza msichana yeyote mtakayemtaka kutoka kwa Makuraishi.” Wao wakasema: “Sawa, tumewaacha.” Utayba, mtu duni, alikwenda mbali zaidi: alikuja mbele ya Mtume wetu (sallallahu taala alayhi wasallam) akamtukana kwa maneno haya: “Ewe Muhammad! Mimi sikutambui Wewe wala dini Yako. Na binti Yako nimemwacha. Tangu sasa, wala Wewe usinipende wala mimi nisikupende! Wala Wewe usije kwangu, wala mimi sitakuja Kwako!” Kisha alimvamia Mtume wetu mpendwa akakamata ukosi Wake uliobarikiwa. Aliirarua kanzu Yake na kumtukana. Hapo Mtume wetu mpendwa aliomba dua dhidi yake: “Ewe Mola wangu! Mpelekee mmoja wa wanyama Wako wakali!” Mwovu Utayba alipokwenda kwa baba yake na kumweleza yaliyotokea, Abu Lahab alisema: “Naiogopa dua ya Muhammad dhidi ya mwanangu.” Siku chache baadaye Abu Lahab alimpeleka mwanawe Utayba Sham kwa ajili ya biashara. Msafara ulipiga kambi kulala mahali paitwapo Zarqa. Simba akaanza kuzunguka-zunguka karibu nao. Utayba alipoona hivyo, mara moja alisema: “Ole wangu! Naapa kwamba dua ya Muhammad (alaihis-salaam) imekubaliwa! Simba huyu atanila! Hata kama Yeye yuko Makka, ndiye muuaji wangu!” Baada ya muda simba alitoweka. Wakamlaza Utayba mahali palipoinuka. Usiku simba alirudi. Aliwanusa watu wa msafara mmoja mmoja hadi akamfikia Utayba. Akamrukia, akampasua tumbo, akakamata kichwa chake na kummaliza kwa kumng’ata vibaya mno. Utayba alikata roho akipiga mayowe: “Je, sikuwaambia kwamba Muhammad ndiye msema kweli kuliko watu wote?” Abu Lahab aliposikia kwamba mwanawe ameraruliwa na simba, alilia akisema: “Je, sikuwaambia kwamba naiogopa dua ya Muhammad dhidi ya mwanangu?”3

“Mikono ya Abu Lahab ikauke (aangamie), na kwa hakika imekauka. Mali yake (aliyorithi kwa baba yake) wala alichochuma havikumfaa kitu. Ataingia katika moto wenye mwako, pamoja na mkewe, mbebaji wa kuni, akiwa na kamba iliyosokotwa shingoni mwake” Tabbat: 1–5

Mtume wetu mpendwa (sallallahu alayhi wasallam) aliwaita watu kwenye furaha ya milele, na kwa kuwaita kuamini kuwepo kwa Allahu taala na upweke Wake, alijitahidi ili wasiungue katika Jahannam. Lakini washirikina waliendelea kuabudu masanamu, wakisema: “Hii ndiyo dini ya baba zetu.” Bwana wetu Mtume aliwaita waishi maisha yanayomstahili binadamu, wawe na hadhi na heshima, waokoke na unyonge na wapande kwenye daraja za juu na tukufu. Lakini wao walishikilia ukaidi wao. Abu Lahab alikuwa mbele kabisa ya wale waliomtukana na kumuudhi. Alikuwa akimfuata Rasulullah daima na kujitahidi kuwazuia watu wasimsikilize na kupanda shaka katika akili zao. Kila mara Bwana wetu Rasulullah aliposema mahali pa mikusanyiko na masokoni: “Enyi watu! Semeni La ilaha illallah ili mwokoke!”, mara moja alikuja nyuma Yake na kusema: “Enyi watu! Huyu anayezungumza ni mpwa wangu. Jihadharini msiyaamini maneno Yake. Kaeni mbali Naye!”

Siku moja Muhammad alaihis-salaam alikuwa akisali kwenye Kaaba tukufu. Washirikina saba miongoni mwa wakuu wa Makuraishi, wakiwemo Abu Jahl, Shayba bin Rabia, Utba bin Rabia na Uqba bin Abi Muayt, walikuja wakaketi mahali karibu na Rasulullah. Karibu na hapo kulikuwa na tumbo na mabaki ya ngamia aliyechinjwa siku iliyotangulia. Abu Jahl, mtu duni, aliwageukia waliokuwa naye akatoa pendekezo baya: “Ni nani kati yenu atakayechukua tumbo hili la ngamia na kumwekea Muhammad kati ya mabega Yake mawili atakaposujudu?” Uqba bin Abi Muayt, aliyekuwa dhalimu zaidi, katili zaidi, asiye na huruma zaidi na mwenye bahati mbaya zaidi kati yao, mara moja alisimama akisema: “Mimi nitafanya.” Aliliweka tumbo pamoja na vilivyokuwa ndani yake juu ya mabega yaliyobarikiwa ya Mtume wetu alipokuwa katika sijda. Washirikina waliokuwa wakitazama walianza kucheka kwa vicheko vikubwa. Bwana wetu Mtume aliirefusha sijda Yake, hakukiinua kichwa Chake. Wakati huo Abdullah bin Masud, mmoja wa Masahaba watukufu, aliona hali hiyo. Yeye aliisimulia habari hii hivi:

“Nilipomwona Rasulullah katika hali ile, damu ilinipanda kichwani. Lakini sikuwa na kaumu wala kabila ambalo lingeweza kunilinda dhidi ya washirikina. Nilikuwa peke yangu, dhaifu. Wakati ule sikuwa hata na nguvu ya kusema neno. Nilisimama tu nikimtazama Rasulullah kwa huzuni kubwa.

Laiti wakati ule ningekuwa na nguvu au mlinzi wa kunilinda dhidi ya washirikina, ili niweze kuondoa na kutupa kile walichokiweka juu ya bega lililobarikiwa la Mtume alaihis-salaam! Nilipokuwa nikingoja hivyo, Hadhrat Fatima, binti wa Rasulullah, alipewa habari. Wakati huo Fatima alikuwa bado mtoto. Alikuja mbio, akavitupa vile vilivyokuwa juu ya baba yake. Akawaombea dua mbaya waliofanya hivyo na kuwaambia maneno makali. Bwana wetu Rasulullah, kana kwamba hakuna kilichotokea, alikamilisha sala Yake, kisha akasema mara tatu:

‘Ewe Allah! Nakukabidhi kundi hili la Makuraishi! Ewe Allah! Nakukabidhi Abu Jahl Amr bin Hisham! Ewe Allah! Nakukabidhi Utba bin Rabia! Ewe Allah! Nakukabidhi Shayba bin Rabia! Ewe Allah! Nakukabidhi Uqba bin Abi Muayt! Ewe Allah! Nakukabidhi Umayya bin Khalaf! Ewe Allah! Nakukabidhi Walid bin Utba! Ewe Allah! Nakukabidhi Umara bin Walid!’

Washirikina waliposikia dua hii dhidi yao, waliacha kucheka. Wakaanza kuogopa, kwa sababu waliamini kwamba dua inayoombwa katika Baytullah hukubaliwa. Bwana wetu Rasulullah akamwambia Abu Jahl: ‘Wallahi, ama utaacha jambo hili, ama Allahu taala atakuteremshia msiba.’ Naapa kwa Allahu taala kwamba niliona jinsi kila mmoja wa watu hao ambao Rasulullah aliwataja kwa majina yao alivyouawa katika Vita vya Badr na kuangushwa chini, na jinsi walivyotupwa ndani ya shimo la Badr kama mizoga iliyonuka kwa joto.”

Siku moja Abu Jahl, katika Baytullah, aliwaambia washirikina wa Kikuraishi: “Enyi Makuraishi! Mnaona kwamba Muhammad haachi kuitia aibu dini yetu, kuyasema vibaya masanamu yetu na baba zetu walioyaabudu, na kututazama kama wasio na akili. Naapa mbele yenu kwamba kesho, atakapokuja hapa kusali na kusujudu, nitampiga kichwani kwa nguvu kwa jiwe ambalo siwezi kulibeba kwa urahisi. Baada ya hapo, mkipenda nilindeni dhidi ya Bani Abdulmuttalib, msipopenda msinilinde. Nikishamuua, jamaa Zake wanifanye watakavyo…” Washirikina waliokuwa pale walimchochea wakisema: “Tunaapa kwamba tutakulinda na hatutakukabidhi kwa mtu yeyote. Wewe muue tu!” Asubuhi Abu Jahl alikuja kwenye Kaaba akiwa na jiwe kubwa mkononi. Akaketi pamoja na washirikina na kuanza kungoja. Kama kawaida, Mtume wetu mpendwa (sallallahu alayhi wasallam) alikuja Baytullah na kuanza kusali. Abu Jahl aliinuka akaenda kuelekea kwa Rasulullah ili ampige kwa lile jiwe kubwa lililokuwa mkononi mwake. Washirikina wote walikuwa wakifuatilia tukio hilo kwa msisimko. Abu Jahl alipomkaribia Rasulullah, ghafla alianza kutetemeka. Lile jiwe kubwa likaanguka kutoka mkononi mwake, uso wake ukageuka rangi ya majivu, akarudi nyuma kwa hofu kubwa. Washirikina walimwendea kwa mshangao wakamuuliza: “Ewe Amr bin Hisham! Sema, nini kimetokea?” Abu Jahl akajibu: “Nilipoliinua jiwe ili nimuue, ngamia mkali alitokea mbele yangu. Naapa kwamba maishani mwangu sijawahi kuona wala kusikia habari ya ngamia mwenye miguu mirefu kiasi kile, meno makali kiasi kile na wa kutisha kiasi kile. Kama ningesogea karibu kidogo zaidi, bila shaka angeniua.” Siku nyingine Abu Jahl aliwakusanya washirikina akauliza: “Je, yule yatima wa Abdullah husali hapa na kuusugua uso Wake mchangani?” Wakasema: “Ndiyo.” Abu Jahl, aliyekuwa akilingoja jibu hilo, akasema: “Nikimwona akifanya hivyo, nitakiponda kichwa Chake kwa mguu wangu.” Siku moja Bwana wa Mitume alikuwa amesimama katika sala kwenye Kaaba. Abu Jahl naye alikuwa ameketi na wenzake. Aliinuka akaenda kuelekea kwa Rasulullah (sallallahu alayhi wasallam). Akakaribia kabisa. Lakini ghafla, huku akijipangusa uso kwa mkono wake, alianza kukimbia. Washirikina walimwendea wakamwambia: “Nini kimekupata, ni hali gani hii?” Abu Jahl akajibu: “Kati yangu na Yeye lilitokea shimo la moto. Nilipoona baadhi ya watu wakinishambulia, nikarudi nyuma.” Wakuu wa washirikina kama Walid bin Mughira, Abu Jahl (Amr bin Hisham), Aswad bin Muttalib, Umayya bin Khalaf, Aswad bin Abduyaghuth, As bin Wail na Harith bin Qays, kila walipomwona Rasulullah walimdhihaki wakisema: “Na huyu anadhani kwamba ni mtume na kwamba Jibril huja Kwake.” Siku moja, Habib-i akram alipohuzunika sana kwa maneno yao haya, Jibril alaihis-salaam alikuja akaleta baadhi ya aya tukufu, zenye maana:

“(Ewe Mtume Wangu!) Hakika Mitume waliotumwa kabla Yako pia walidhihakiwa. Wale waliowadhihaki na kuwafanyia mzaha (Mitume), balaa na adhabu ziliwazunguka pande zote kuwa malipo ya dhihaka yao.”4 “Hakika Sisi tunakutosheleza dhidi ya wale wanaokudhihaki – wale wanaomfanyia Allahu taala mungu mwingine pamoja Naye. Karibuni watajua (mwisho utakaowafikia). Kwa hakika tunajua kwamba kifua Chako kinabana na moyo Wako unaingiwa na dhiki kwa sababu ya maneno yao (kwa sababu ya shirki yao, kwa sababu ya kuitukana Quran tukufu na kwa maneno yao ya dhihaka dhidi Yako).”5

“Ewe Abu Jahl! Wallahi, ama utaacha jambo hili, ama Allahu taala atakuteremshia msiba” Mtume wetu mpendwa Muhammad alaihis-salaam

Siku moja, Sultani wa Ulimwengu alipokuwa akiizunguka Kaaba tukufu katika tawafu, Jibril alaihis-salaam alikuja akasema: “Nimeamrishwa kuwashughulikia** (wale wanaokudhihaki).” Baada ya muda kidogo, Walid bin Mughira alipita mbele yao. Jibril alaihis-salaam akamuuliza Mtume wetu: “Huyu anayepita ni mtu wa namna gani?” Bwana wetu Mtume akajibu: “Yeye ni mmoja wa waja waovu kabisa wa Allahu taala.” Hapo Jibril alaihis-salaam aliuashiria mguu wa Walid na kusema: “Nimemshughulikia!”** Muda mfupi baadaye As bin Wail alipita. Baada ya kuuliza kuhusu yeye pia na kupata jibu lilelile, aliashiria tumbo lake na kusema: “Naye nimemjulisha mpaka wake!” Aswad bin Muttalib alipopita, aliashiria macho yake; na alipomwona Abduyaghuth, aliashiria kichwa chake. Na Harith bin Qays alipokuwa akipita, aliashiria tumbo lake, kisha akasema: “Ewe Muhammad! Allahu taala amekuokoa na shari zao. Karibuni kila mmoja wao atapatwa na balaa.”

As bin Wail alichomwa na mwiba mguuni. Kila walipojaribu dawa, hawakupata tiba ya ugonjwa wake. Mwishowe mguu wake ulivimba ukawa mnene kama shingo ya ngamia, akakata roho akipiga mayowe: “Allah wa Muhammad ameniua!”

Aswad bin Muttalib alipofuka macho. Jibril alaihis-salaam alimwangamiza kwa kukigonga kichwa chake kwenye mti.

Aswad bin Abduyaghuth, alipokuwa mahali paitwapo Bad as-Samum, uso wake na mwili wake viligeuka vyeusi tititi. Alipofika nyumbani hawakumtambua, wakamfukuza mlangoni. Alikufa kwa sababu ya uchungu, akigonga kichwa chake kwenye mlango wa nyumba yake.

Harith bin Qays alikuwa amekula samaki wa chumvi. Kiu chake kiliongezeka zaidi na zaidi. Kila alipokunywa maji, kiu haikukatika. Mwishowe alipasuka. Na Walid bin Mughira alichomwa ugokoni na kipande cha chuma. Jeraha lake halikupona, akapoteza damu nyingi, naye pia akakata roho akipiga mayowe: “Allah wa Muhammad ameniua!”

Hivyo kila mmoja wao alipata malipo ya aliyoyafanya. Aidha, katika aya tukufu ilijulishwa kwamba washirikina watabaki ndani ya Jahannam milele. Siku moja Mtume wetu mpendwa (sallallahu alayhi wasallam) alikutana na Hakam bin Abil-As. Mtume alipoondoka, Hakam alimdhihaki Bwana wetu Rasulullah nyuma Yake kwa kupotoa mdomo wake, uso wake na mwili wake.

Mtume Mtukufu (sallallahu alayhi wasallam) aliona aliyoyafanya Hakam kwa nuru ya utume, na alipoomba dua abaki hivyo hivyo, mwili wake ulishikwa na kutetemeka, akabaki hivyo hadi mwisho wa maisha yake.

Mateso waliyofanyiwa Masahaba watukufu

Washirikina hawakumuudhi Bwana wetu Mtume peke Yake; waliwatesa pia Masahaba Wake watukufu (radhiyallahu anhum). Hasa waliwachagua maskini na wasio na mtu wa kuwahami; bila kusita waliwafanyia kila ukandamizaji na dhulma waliyoiweza, isiyowazika hata akilini. Walioteswa zaidi walikuwa Bilal al-Habashi, Bibi Zinnira, Khabbab bin Aratt, Ammar bin Yasir na familia yake (radhiyallahu anhum ajmain). Baadhi yao waliwachoma kwa mawe yaliyopata moto kwa joto la jua, na wengine waliwaacha na njaa na kiu na kuwatesa wakisema: “Iache dini ya Muhammad.” Lakini wao waliyavumilia mateso hayo yasiyovumilika na kamwe hawakuiacha dini ya Uislamu.

Allah ni Mmoja, Allah ni Mmoja

Hadhrat Bilal, aliyekuwa mtumwa wa mshirikina mmoja aitwaye Umayya bin Khalaf, alikuwa amesilimu kupitia kwa Abu Bakr as-Siddiq. Kwa kuwa kati ya watumwa wake kumi na wawili Umayya alimpenda Bilal kuliko wote, alikuwa amemfanya mlinzi wa nyumba ya masanamu. Hadhrat Bilal aliposilimu, aliyaweka masanamu yote ya nyumba ile katika hali ya kusujudu. Habari hii ilipomfikia Umayya, alishikwa na hofu kubwa. Akamwita akamuuliza: “Eti umesilimu na unamsujudia Mola wa Muhammad, ni kweli?” Hadhrat Bilal akajibu: “Ndiyo. Namsujudia Allahu taala, aliye Mkuu na Mtukufu.” Umayya alipopata jibu hili asilolipenda, mara moja alianza kumuudhi na kumtesa. Wakati wa adhuhuri, jua lilipokuwa utosini kabisa, alimvua nguo na kumchoma kwa kuweka juu ya mwili wake uchi mawe yaliyochomwa na joto. Baada ya kurundika baadhi ya mawe yanayowaka kama moto mgongoni mwake na mengine juu ya tumbo lake, alisema: “Iache dini ya Uislamu! Yaamini masanamu Lat na Uzza!” Lakini Hadhrat Bilal alitangaza imani yake kila mara akisema: “Allahu taala ni Mmoja! Allahu taala ni Mmoja!”

Kadiri Umayya bin Khalaf alivyouona uvumilivu wake huu, ndivyo alivyozidi kuwa kama mwendawazimu, akamburuta juu ya miiba, akamjeruhi mwili na kumtesa. Hadhrat Bilal, bila kujali damu iliyokuwa ikimtiririka mwilini kama mfereji, alisema: “Ewe Allah! Nimeridhika na kinachotoka Kwako! Ewe Allah! Nimeridhika na kinachotoka Kwako!” na akasimama imara katika imani yake. Hadhrat Bilal aliieleza hali yake hii hivi:

“Yule Umayya mwovu alikuwa akinifunga katika joto la mchana, na usiku akinitesa. Ilikuwa siku ya joto. Kama kawaida alianza tena kunitesa. Kila aliposema, ili aniritadishe kutoka Uislamu: ‘Abudu masanamu yetu! Mkane Allah wa Muhammad, mkane, mkane!’, nilisema: ‘Allah ni Mmoja! Allah ni Mmoja!’ Ili kutuliza chuki yake, siku ile aliweka jabali kubwa sana juu ya kifua changu. Wakati huo nilizirai. Nilipozinduka, niliona kwamba jabali lililokuwa juu yangu limeondolewa na jua limejificha mawinguni. Nilimshukuru Allahu taala na kujisemea moyoni: ‘Ewe Bilal! Kila kinachotoka kwa Allah Mtukufu ni kizuri, ni chema.’”

Siku nyingine Umayya bin Khalaf alimtoa nje Bilal al-Habashi ili amtese. Alimvua nguo zake na kumwacha na suruali ya ndani tu, akamlaza juu ya mchanga wa moto katika joto linalounguza, na kurundika mawe juu yake. Washirikina walikusanyika wakimtesa vikali wakisema: “Usipoiacha dini yako tutakuua.” Bilal al-Habashi, huku akiteswa mateso hayo yasiyovumilika, alikuwa akisema: “Allah ni Mmoja! Allah ni Mmoja!” Wakati huo Mtume wetu mpendwa (sallallahu alayhi wasallam) alikuwa akipita pale. Alipoiona hali hii ya Hadhrat Bilal al-Habashi, alihuzunika sana akasema: “Kulitaja jina la Allahu taala kutakuokoa.”

Muda mfupi baada ya Mtume wetu kurudi nyumbani, Hadhrat Abu Bakr alikuja Kwake. Alimweleza Abu Bakr as-Siddiq mateso aliyokuwa akiyapata Bilal al-Habashi na kusema: “Nimehuzunika sana.” Mara moja Hadhrat Abu Bakr alikwenda pale. Akawaambia washirikina: “Mnapata nini kwa kumfanyia Bilal hivi? Niuzieni mimi.” Wakasema: “Hata ukitupa dhahabu kiasi cha kujaa dunia, hatutamuuza. Lakini tunaweza kumbadilisha kwa mtumwa wako Amir.” Amir, mtumwa wa Hadhrat Abu Bakr, alishughulikia biashara yake na alipata pesa nyingi. Mbali na mali yake binafsi, alikuwa na dinari elfu kumi za dhahabu. Alikuwa msaidizi wa Hadhrat Abu Bakr na aliendesha shughuli zake zote. Lakini alikuwa kafiri na alishikilia ukafiri wake. Hadhrat Abu Bakr akasema: “Nimewapa Amir pamoja na mali yake yote na pesa zake kwa ajili ya Bilal.” Umayya bin Khalaf na washirikina wengine walifurahi sana wakasema: “Tumemdanganya Abu Bakr.”

“(Ewe Mtume Wangu!) Hakika Mitume waliotumwa kabla Yako pia walidhihakiwa. Wale waliowadhihaki na kuwafanyia mzaha (Mitume), balaa na adhabu ziliwazunguka pande zote kuwa malipo ya dhihaka yao” Al-Anam: 10

Mara moja Hadhrat Abu Bakr aliyaondoa yale mawe mazito yaliyokuwa juu ya Bilal al-Habashi na kumwinua. Kwa sababu ya mateso makali, Bilal al-Habashi alikuwa amedhoofika sana. Alimshika mkono akampeleka moja kwa moja mbele ya Mtume wetu mpendwa, akasema: “Ewe Mtume wa Allah! Leo nimemwacha huru Bilal kwa ajili ya radhi ya Allah.” Bwana wetu Rasulullah alifurahi sana. Alimwombea Hadhrat Abu Bakr dua nyingi. Wakati huo Jibril alaihis-salaam alileta aya tukufu za 17 na 18 za Surat al-Layl, zinazotoa habari njema kwamba Abu Bakr yuko mbali na Jahannam. Katika aya hizi tukufu imesemwa kwa maana: “Atawekwa mbali nao (moto wa Jahannam) yule (kama Hadhrat Abu Bakr) mwenye taqwa kubwa (anayejiepusha na shirki na madhambi), anayetoa mali yake katika njia ya kheri ili awe safi mbele ya Allahu taala (na apate yale aliyoahidi Allah).”

Mateso yasiyowazika

Hadhrat Khabbab bin Aratt naye alikuwa mmoja wa wale waliodhulumiwa ili waritadi dini yao. Hadhrat Khabbab pia hakuwa na mtu wa kumhami; alikuwa mtumwa wa mwanamke mmoja mshirikina aitwaye Ummu Anmar.

Kwa kuwa hakuwa na jamaa wa kumlinda, washirikina walikuwa wakikusanyika, wakamvua nguo na kumkwangua mwili kwa miiba. Wakati mwingine walimvisha mwili wake uchi kanzu ya chuma na kumsimamisha juani. Waliyakandamiza mawe waliyoyapasha moto juani au motoni juu ya mwili wake uchi na kusema: “Iache dini yako! Abudu Lat na Uzza!” Khabbab alisimama imara katika imani yake na kuwapinga akisema: “La ilaha illallah, Muhammadun Rasulullah.”

Siku moja washirikina walikusanyika wakawasha moto katika uwanja mmoja. Walimfunga Hadhrat Khabbab na kumleta pale. Wakamvua nguo na kumlaza juu ya moto. Walikusudia ama kumritadisha dini yake, ama kumchoma motoni. Hadhrat Khabbab, aliyelazwa chali katikati ya moto, aliomba dua: “Ewe Allah! Unaiona hali yangu; unalijua jambo langu. Ithibitishe imani iliyomo moyoni mwangu, na unijaalie subira kubwa!” Mmoja wa washirikina alikanyaga kifua cha Hadhrat Khabbab kwa mguu wake. Lakini wao hawakujua kwamba Allahu taala huwalinda wanaoamini.

Miaka mingi baadaye, walipomuuliza Khabbab kuhusu tukio hilo, alifunua mgongo wake na kuonyesha alama za kuungua, akasema: “Waliniwashia moto, kisha wakaniburuta na kunitupa ndani yake. Moto ule haukuzimwa na kitu kingine ila nyama ya mwili wangu.”

Walipokuwa wakimtesa Hadhrat Khabbab hivyo huko nje, bibi yake Ummu Anmar naye, ili amritadishe dini yake, alikuwa akipasha chuma moto na kukikandamiza kichwani mwake ili kumchoma. Yeye aliyavumilia maumivu hayo yote kwa ajili ya dini yake; hakuyatimiza waliyoyataka kwake, wala hakuiacha imani yake.

Siku moja Hadhrat Khabbab alikwenda mbele ya Mtume wetu mpendwa akasema: “Ewe Mtume wa Allah! Huko nje washirikina hunichoma kwa moto popote wanaponiona. Nyumbani, bibi yangu Ummu Anmar hunichoma kichwa kwa chuma kilichopashwa moto. Nakuomba kwa unyenyekevu uniombee dua!” Kisha akaonyesha majeraha ya kuungua yaliyokuwa mgongoni mwake na kichwani mwake. Mtume wetu alimhurumia sana kwa hali hii. Hakuweza kustahimili kuona mateso na dhulma aliyofanyiwa Hadhrat Khabbab kwa sababu ya kushikamana na dini yake, akaomba dua: “Ewe Mola wangu! Msaidie Khabbab!” Allah Mtukufu aliikubali papo hapo dua ya Mtume Wake na akampa Ummu Anmar maumivu makali ya kichwa. Ummu Anmar alikuwa akiugua kwa maumivu ya kichwa usiku kucha hadi asubuhi. Wakamwambia kwamba tiba yake ni kuchomwa kichwa kwa chuma kilichopashwa moto. Mwishowe alimwita Khabbab akamwamuru apashe moto fimbo ya chuma na kumchoma kichwa kwayo… Na Hadhrat Khabbab akawa akimchoma kichwa kwa chuma…

Katika siku za mwanzo za Uislamu, washirikina hawakuijali sana hali ya Khabbab bin Aratt. Lakini kila siku iliyopita idadi ya walioamini ilikuwa ikiongezeka. Mwishowe walilazimika, wapende wasipende, kulichukulia jambo hili kwa uzito. Hivyo waliyaongeza mateso yao kwa Hadhrat Khabbab. Walimpiga mno, wakamtwanga, wakamjeruhi, wakamtesa mateso juu ya mateso…

Pamoja na hayo yote, Hadhrat Khabbab hakulegeza imani yake hata chembe. Lakini maudhi na mateso yalikuwa yamefikia hali isiyovumilika. Alimweleza Bwana wa walimwengu yote yaliyokuwa yakitokea, akasema: “Ewe Mtume wa Allah! Je, utatuombea dua ili tuokoke na mateso tunayoyapata?”

Hapo Bwana wetu Rasulullah akasema: “Katika umma zilizokuwa kabla yenu, walikuwepo watu ambao ngozi zao na nyama zao zilichunwa na kukwanguliwa kwa vitana vya chuma, lakini mateso haya hayakuweza kuwaritadisha dini yao. Walipasuliwa vipande viwili kwa msumeno kuanzia utosini, lakini mateso haya pia hayakuweza kuwarudisha nyuma kutoka katika dini yao. Bila shaka Allahu taala atalikamilisha jambo hili (Uislamu). Ataufanya kuwa juu ya dini zote, kiasi kwamba mtu atakayepanda mnyama wake na kusafiri peke yake kutoka Sanaa hadi Hadramawt hataogopa yeyote isipokuwa Allahu taala, na kuhusu kondoo wake hatakuwa na wasiwasi wowote isipokuwa kushambuliwa na mbwa mwitu. Lakini nyinyi mnaharakisha.” Kisha akampapasa mgongo na kumwombea dua. Maneno haya laini ya Rasulullah, ambayo ni chakula na dawa kwa roho, yaliyatuliza maumivu ya Khabbab.

Hadhrat Khabbab alikuwa akimdai deni kubwa As bin Wail, mshirikina aliyekuwa mkaidi hasa. Alikwenda kwake ili kudai haki yake. As bin Wail akamwambia Khabbab: “Sitakupa unachonidai mpaka umkane Muhammad.” Hadhrat Khabbab akajibu: “Wallahi, kama vile nisivyoweza kumkataa na kumkana Mtume wangu nikiwa hai, sitaweza kumkana hata baada ya kufa nitakapofufuka kaburini. Nitaacha kila kitu, lakini kumkana Yeye siwezi.” Hapo As bin Wail akasema: “Je, tutafufuliwa baada ya kufa? Ikiwa kuna jambo kama hilo, basi wakati huo nitakuwa na mali na watoto pia. Siku hiyo ndipo nitakulipa deni lako.”

Kwa sababu ya maneno haya ya As bin Wail, Allahu taala alisema kwa maana katika aya tukufu za 77–79 za Surat Maryam ya Quran tukufu: “(Ewe Habibu Wangu!) Je, umemwona yule mtu (As bin Wail) anayezikana aya Zetu na kusema: ’Hakika nitapewa mali na watoto (Siku ya Kiama)’? Je, amejua ghaib (yaliyofichika), au amechukua ahadi kutoka kwa Rahman (Mwingi wa Rehema)? Sivyo hata kidogo! Tutayaandika anayoyasema (na Siku ya Kiama tutamhesabu kwa ajili yake) na tutamzidishia adhabu yake zaidi na zaidi.”

Mateso hadi kuzirai

Katika kutesa, washirikina hawakubagua kati ya mwanamke na mwanamume. Bibi Zinnira, mmoja wa Waislamu wa kwanza aliyekuwa hana mtu wa kumhami, naye alikuwa mtumwa. Washirikina walipojua kwamba amesilimu, hawakusita hata kidogo kumtesa pia. Walimlazimisha kuabudu masanamu Lat na Uzza, wakamkaba koo na kumtesa hadi akakosa pumzi na kuzirai. Pamoja na hayo yote, hakuiacha dini yake kamwe, wala hakuyafuata waliyoyasema. Hasa Abu Jahl alimtesa mateso mengi mno. Kwa sababu hiyo macho ya Zinnira yaliacha kuona. Wakati mmoja Abu Jahl aliposema: “Umeona? Lat na Uzza wamekupofusha macho!”, Bibi Zinnira, akionyesha imani yake, alijibu: “Ewe Abu Jahl! Wallahi, si kama unavyosema. Masanamu unayoyaita Lat na Uzza hayafai kitu chochote; hayajui hata nani anayeyaabudu na nani asiyeyaabudu. Bila shaka Mola wangu ana uweza wa kunirudishia nuru ya macho yangu na kunirudisha katika hali yangu ya zamani.”

“(Ewe Bilal!) Kulitaja jina la Allahu taala kutakuokoa” Hadithi sharif

Abu Jahl alipigwa na butwaa mbele ya imani isiyotikisika ya Hadhrat Zinnira. Allahu taala aliikubali dua ya Zinnira, na macho yake yakawa yanaona vizuri kuliko hapo awali. Ingawa Abu Jahl na washirikina wa Kikuraishi waliiona hali hii, walishikilia ukaidi wao na hawakuamini. Zaidi ya hayo, walisema: “Huu nao ni uchawi wa mtume wao! Je, hamwashangai wale wasio na akili wanaofuata njia ya Muhammad? Kama njia wanayoifuata ingekuwa ya kheri na ya kweli, sisi tungeifuata kabla yao. Kumbe mtumwa ameipata haki kabla yetu?”

Hapo Allahu taala aliteremsha aya tukufu ya 11 ya Surat al-Ahqaf, yenye maana: “Wale makafiri walisema kuhusu walioamini: ’Kama ndani yake (Uislamu) mngekuwa na kheri yoyote, wao (maskini na wanyonge) wasingetutangulia, wasingeukimbilia kabla yetu.’ Na kwa kuwa hawakuongoka kwa hiyo (Quran tukufu, kama walivyoongoka waumini), watasema (ili kuikana Quran tukufu): ’Quran hii tukufu ni uongo wa zamani (aliouzusha Muhammad).’”

Dar al-Arqam

Mtume wetu mpendwa (sallallahu alayhi wasallam) alihuzunika sana kwa dhulma na mateso ambayo washirikina waliwafanyia Masahaba Wake. Palihitajika mahali pa amani ili Uislamu uenezwe na ujifunzwe. Bwana wetu alichagua nyumba ya Hadhrat Arqam kwa kazi hii takatifu.6 Nyumba hii ilikuwa upande wa mashariki wa kilima cha Safa, ndani ya kichochoro chembamba, mahali palipoinuka kidogo. Kutoka hapo Kaaba al-Muazzama ilionekana kwa urahisi. Mlango wa kuingilia na kutokea wa nyumba ulifaa sana kwa kuwachunguza wapita njia. Zaidi ya hayo, Hadhrat Arqam alikuwa mmoja wa wakuu wa Makka, mtu mwenye heshima kubwa. Bwana wetu Habib-i akram aliwafundisha Masahaba Wake Uislamu katika nyumba hii. Wale waliokuwa wanataka kusilimu walikuja hapa na kupata heshima ya Uislamu, na kwa kusikiliza maneno yaliyobarikiwa ya Bwana wetu Rasulullah, yaliyo dawa ya nyoyo, walipata baraka. Walimsikiliza Bwana wetu Mtume bila hata kupumua, kana kwamba ndege ametua juu ya vichwa vyao na angeruka mara wangesema neno. Walihifadhi moyoni maneno Yake bila kukosa hata neno moja, kana kwamba wanayameza. Mtume wetu (sallallahu alayhi wasallam) aliutenga mchana Wake kwa ajili ya nyumba ya Arqam, na tangu asubuhi hadi jioni alishughulika kuwalea Masahaba Wake. Mahali hapa palikuwa makao makuu ya kwanza ya Waislamu, “Dar al-Islam”. Waislamu wa kwanza walikusanyika hapa, na hivyo walilindwa dhidi ya kila aina ya maovu ya washirikina.

Mateso ya kuua

Ammar bin Yasir anasimulia: “Nilikuwa ninataka kwenda Dar al-Arqam, nimwone Rasulullah na kusilimu. Mlangoni nilikutana na Hadhrat Suhayb. Nilipomuuliza: ‘Unafanya nini hapa?’, aliniuliza swali lilelile. Nikasema: ‘Nataka kwenda mbele ya Hadhrat Muhammad, niyasikilize maneno Yake na kusilimu.’ Akasema: ‘Nami nimekuja kwa ajili hiyo hiyo.’ Pamoja tukaingia mbele Yake, mbele ya utukufu na heshima Yake. Akatueleza Uislamu. Tukasilimu kwa furaha.”7

Ammar alikuwa mmoja wa wale mujahidi wasiosita kutangaza Uislamu wao waziwazi. Alivumilia mateso makali kabisa ili asiiache dini yake. Washirikina walipomkuta peke yake, walimpeleka mahali paitwapo Ramda, kwenye majabali ya Makka, wakamvua nguo na kumvisha kanzu ya chuma.

Hivyo walimsimamisha chini ya jua linalounguza na kumtesa. Wakati mwingine walimchoma mgongo kwa moto, naye akapata mateso yasiyo na mwisho. Kila mara walisema: “Kana! Kana! Abudu Lat na Uzza uwe huru!” Hadhrat Ammar aliyapokea mateso hayo yasiyovumilika kwa subira kubwa na kuwajibu: “Mola wangu ni Allah, Mtume wangu ni Muhammad alaihis-salaam.” Kwa hili washirikina walizidi kukasirika, wakaweka juu ya kifua chake majabali yaliyochomwa na joto, na wakati mwingine walimtupa kisimani na kujaribu kumzamisha majini. Siku moja Ammar bin Yasir, alipopata heshima ya kuwa mbele ya Mtume wetu mpendwa, alisema: “Ewe Mtume wa Allah! Mateso wanayotufanyia washirikina yamefikia kilele chake.” Mtume wetu (sallallahu alayhi wasallam) alimhurumia Hadhrat Ammar kwa hali yake akasema: “Subiri, ewe baba wa Yahzan!” Kisha akaomba dua: “Ewe Mola wangu! Usimwonjeshe hata mmoja wa familia ya Ammar adhabu ya Jahannam!”

Shahidi wa kwanza, damu ya kwanza

Baba wa Hadhrat Ammar, Yasir, mama yake Sumayya na ndugu yake Abdullah – familia nzima – walikuwa wamesilimu. Washirikina waliwatesa hata zaidi kuliko walivyomtesa Hadhrat Ammar. Wakati wa mateso walitaka kuwatamkisha maneno ya ukafiri, lakini wao walijibu: “Hata mkituchuna ngozi na kuikata nyama yetu vipande vipande, hatutawasikiliza,” na walisema: “La ilaha illallah, Muhammadun Rasulullah.” Siku moja, familia ya Yasir ilipokuwa ikiteswa kwa pamoja mahali paitwapo Batha, Bwana wetu Mtume (sallallahu alayhi wasallam) alikuwa akipita pale. Alipoyaona mateso yasiyovumilika waliyokuwa wakiyapata Masahaba Wake, alihuzunika sana. Hadhrat Yasir alipouliza: “Ewe Mtume wa Allah! Je, wakati wetu wote utapita katika mateso namna hii?”, Bwana wetu akajibu: “Subirini, enyi familia ya Yasir! Furahini, enyi familia ya Ammar! Bila shaka, mahali pa malipo yenu ni Peponi.” Siku nyingine washirikina wa Makka walikuwa wakimuudhi na kumtesa Ammar kwa moto. Bwana wetu Rasulullah alifika pale akasema: “Ewe moto! Kuwa baridi na salama kwa Ammar kama ulivyokuwa kwa Ibrahim (alaihis-salaam)!” Baadaye, Ammar alipofunua mgongo wake, alama ya moto ilionekana. Alama hiyo ilikuwa ya kabla ya dua ya Rasulullah. Siku nyingine, walipokuwa wakiitesa familia ya Yasir, walimpiga Hadhrat Yasir na mwanawe Hadhrat Abdullah kwa mishale wakawaua, nao wakafa mashahidi. Abu Jahl aliamuru miguu ya Hadhrat Sumayya ifungwe kwa kamba. Kisha akaamuru ngamia wawili wafungwe kwenye ncha za kamba hizo na kuendeshwa pande mbili zinazopingana, hadi Sumayya akapasuliwa vipande viwili. Hivyo Hadhrat Sumayya akafa shahidi. Bwana wetu Mtume na Masahaba watukufu (alaihimur-ridwan) waliposikia kwamba Abu Jahl, asiye na huruma, katili na dhalimu, pamoja na washirikina wengine, waliiua familia ya Yasir kwa mateso, walihuzunika mno. Tukio hili liliwafanya Masahaba washikamane na kuungana zaidi.8 Masahaba watukufu walipotaka kusali, walikwenda mahali pasipokuwa na mtu na huko walifanya ibada zao kwa siri. Ikawa siku moja Saad bin Abi Waqqas, Said bin Zayd, Abdullah bin Masud, Ammar bin Yasir na Khabbab bin Aratt walikuwa wakisali katika mojawapo ya mabonde ya Makka, mahali paitwapo Abu Dubb. Wakati huo Akhnas bin Shariq na baadhi ya washirikina waliokuwa wakiwafuata walikuja kwao na kuanza kuidhihaki ibada yao na kuisema vibaya. Hadhrat Saad bin Abi Waqqas na wenzake hawakuweza kuvumilia jambo hili, wakawashambulia washirikina. Hadhrat Saad aliokota mfupa wa ngamia na kumpiga nao mmoja wa makafiri kichwani hadi akampasua kichwa. Washirikina waliogopa wakakimbia. Hivyo kwa mara ya kwanza Waislamu walimwaga damu ya kafiri.

“Ewe Abu Jahl! Wallahi, si kama unavyosema. Masanamu unayoyaita Lat na Uzza hayafai kitu chochote; hayajui hata nani anayeyaabudu na nani asiyeyaabudu. Bila shaka Mola wangu ana uweza wa kunirudishia nuru ya macho yangu na kunirudisha katika hali yangu ya zamani” Bibi Zinnira (radhiyallahu anha)

Kusilimu kwa Hadhrat Abu Dharr al-Ghifari

Watu walikuwa wakipata hidaya mmoja mmoja, wawili wawili, na nuru ya Uislamu ilikuwa ikienea hata nje ya Makka na kuanza kuuangaza ulimwengu. Walipopata habari ya kuzaliwa na kuenea kwa Uislamu, washirikina walitumia njia mbalimbali za kuuzuia. Mwishowe habari hii ilifika hata kwa kabila la Bani Ghifar. Mara tu Abu Dharr al-Ghifari alipoisikia habari hii, alimtuma nduguye Unays Makka na kumwomba achunguze hali ilivyo. Unays alikwenda Makka akahudhuria majlisi ya Bwana wetu Mtume. Alirudi akiwa amevutiwa mno. Nduguye, Hadhrat Abu Dharr, alipomuuliza: “Umeleta habari gani?”, akajibu: “Ewe bwana wetu! Wallahi, nimemwona mtu mtukufu sana ambaye daima huamrisha kheri na wema na hukataza maovu.” Abu Dharr al-Ghifari alipouliza: “Sawa, watu wanasema nini kumhusu?”, nduguye Unays, aliyekuwa mmoja wa washairi mashuhuri wa zama zake, akajibu: “Wanasema ni mshairi, kahini, mchawi. Lakini maneno Yake hayafanani na maneno ya makahini wala ya wachawi. Tena niliyalinganisha maneno Yake na kila aina ya mashairi ya washairi. Hayafanani nayo pia. Maneno haya yasiyo na mfano hayawezi kupimwa kwa maneno ya mtu yeyote. Wallahi, mtu huyo anaitangaza haki na anasema kweli. Wasiomwamini ni waongo na wako katika upotofu.” Baada ya habari hii, Abu Dharr al-Ghifari aliamua kwenda Makka, amwone Bwana wetu Mtume na kusilimu. Alichukua fimbo na chakula kidogo cha njiani, akashika njia ya Makka kwa hamu kubwa. Alipofika Makka hakumweleza mtu yeyote hali yake, kwa sababu washirikina walikuwa wakimfanyia Bwana wetu Mtume na waliokuwa wamesilimu karibuni uadui mkali, na walikuwa wakizidisha maudhi yao siku baada ya siku. Hasa waliwatesa mno Waislamu maskini, wasio na mtu wa kuwahami na wageni. Abu Dharr hakumjua mtu yeyote Makka. Alikuwa mgeni, mtu wa nje. Kwa sababu hiyo hakumuuliza mtu yeyote kitu. Kando ya Kaaba alivizia nafasi ya kumwona Rasulullah na alitafuta dalili ya kujua alipo. Jioni ilipoingia, alijitenga kwenye pembe ya mtaa. Hadhrat Ali alimwona Abu Dharr. Alipotambua kwamba ni mgeni, alimpeleka nyumbani kwake. Kwa kuwa Hadhrat Ali hakumuuliza hali yake, Abu Dharr hakufichua siri yake. Asubuhi ilipofika alikwenda tena kwenye Kaaba. Ingawa alizunguka hadi jioni, hakulipata alilolitaka. Akaenda akaketi mahali alipokuwa ameketi kabla. Usiku ule Hadhrat Ali alikuwa akipita tena pale. Akasema: “Inaonekana maskini huyu bado hajapata mahali pa kukaa,” akampeleka tena kwake. Asubuhi alikwenda tena Baytullah na kujitenga kwenye pembe yake ileile. Hadhrat Ali alimkaribisha tena nyumbani kwake. Safari hii alimuuliza ametoka wapi na amekuja kwa ajili gani. Hadhrat Abu Dharr akasema: “Ukiniahidi kwa uhakika kwamba utanipa habari za kweli, nitakueleza.” Hadhrat Ali aliposema: “Sema; sitamfichulia mtu yeyote jambo lako,” Abu Dharr al-Ghifari akasema: “Nimesikia kwamba hapa ametokea mtume. Nimekuja ili nionane Naye na kufika mbele Yake.” Hadhrat Ali akasema: “Umeipata haki na umefanya kwa busara. Sasa mimi naenda kwa mtu huyo. Nifuate, uingie katika nyumba nitakayoingia mimi. Nikitambua kwamba njiani kuna mtu atakayekudhuru, nitajifanya kama ninatengeneza kiatu changu. Hapo usinisubiri, bali unipite uendelee na safari.” Abu Dharr al-Ghifari alimfuata Hadhrat Ali. Mwishowe alipata heshima ya kuuona uso uliobarikiwa wa Mtume wetu. Akatoa salamu akisema: “Assalamu alaikum.”

“Subirini, enyi familia ya Yasir! Furahini, enyi familia ya Ammar! Bila shaka, mahali pa malipo yenu ni Peponi” Hadithi sharif

Salamu hii ilikuwa salamu ya kwanza iliyotolewa katika Uislamu, na Abu Dharr al-Ghifari akawa mtu wa kwanza kutoa salamu. Bwana wetu Mtume aliijibu salamu yake akasema: “Rehema ya Allahu taala iwe juu yako.” Bwana wetu Mtume alipomuuliza: “Wewe ni nani?”, akajibu: “Mimi ni wa kabila la Ghifar.” Mtume wetu akauliza: “Umekuwa hapa tangu lini?” Akajibu: “Nimekuwa hapa kwa siku tatu na usiku tatu.” “Ni nani aliyekulisha?” “Sikupata chakula wala kinywaji kingine isipokuwa Zamzam. Kila nilipokunywa Zamzam, sikuhisi njaa wala kiu.” Bwana wetu Mtume akasema: “Zamzam imebarikiwa. Humshibisha mwenye njaa.” Kisha Abu Dharr al-Ghifari akamwambia Bwana wetu Mtume: “Nieleze Uislamu.” Bwana wetu Mtume alimsomea Kalimat ash-shahada (maneno ya kushuhudia imani). Naye akayatamka, akapata heshima ya Uislamu na akawa mmoja wa Waislamu wa kwanza.9 Baada ya kusilimu, Hadhrat Abu Dharr al-Ghifari alimwambia Mtume wetu: “Ewe Mtume wa Allah! Naapa kwa Allah Mtukufu aliyekutuma kuwa Mtume wa kweli, kwamba nitalitangaza jambo hili waziwazi kati ya washirikina.” Alikwenda kando ya Kaaba akasema kwa sauti kubwa: “Enyi Makuraishi! Ashhadu an la ilaha illallah wa ashhadu anna Muhammadan abduhu wa rasuluhu – Nashuhudia kwamba hakuna mungu isipokuwa Allahu taala. Muhammad alaihis-salaam ni mja Wake na Mtume Wake.” Washirikina waliposikia hivyo, mara moja walimshambulia. Walimpiga kwa mawe, kwa fimbo na kwa vipande vya mifupa, wakamwacha akichuruzika damu. Hadhrat Abbas alipoona hali hii akasema: “Mwacheni mtu huyu, mtamuua! Yeye ni wa kabila linaloishi kando ya njia inayopitiwa na msafara wenu wa biashara. Mtapitaje huko tena?” Hivyo alimwokoa Hadhrat Abu Dharr kutoka mikononi mwa washirikina. Abu Dharr alikuwa na furaha kubwa ya kupata heshima ya kusilimu, kiasi kwamba hakuweza kutulia mahali pake. Siku iliyofuata, kando ya Kaaba, aliitamka tena Kalimat ash-shahada kwa sauti kubwa, akipiga kelele. Washirikina walimpiga tena safari hii. Akaanguka chini. Tena Hadhrat Abbas alifika na kumwokoa mikononi mwao. Bwana wetu Mtume (sallallahu alayhi wasallam) alimwamuru Hadhrat Abu Dharr al-Ghifari arudi nchini kwake na kuueneza Uislamu huko. Kwa amri hii alirudi kwa kabila lake, akawaeleza upweke wa Allahu taala na kwamba Muhammad alaihis-salaam ni Mtume Wake. Aliwaambia kwamba anayoyatangaza ni ya kweli na sahihi, na kwamba masanamu wanayoyaabudu ni batili, matupu na yasiyo na maana. Baadhi ya watu waliokuwa wakimsikiliza walianza kupinga. Wakati huo kiongozi wa kabila, Khaffaf, aliwanyamazisha waliokuwa wakipiga kelele akasema: “Ngojeni, tusikilize atakayotueleza.” Hapo Hadhrat Abu Dharr al-Ghifari aliendelea hivi: “Kabla sijasilimu, siku moja nilikwenda kwenye sanamu Nuham nikaweka maziwa mbele yake. Nikamwona mbwa akija, akayanywa maziwa na kulichafua sanamu kwa uchafu wake. Hapo nilitambua kwa yakini kwamba sanamu halina nguvu ya kuzuia jambo hilo. Inawezekanaje mpendezwe na kuabudu sanamu ambalo hata mbwa analidharau? Je, huu si wendawazimu? Hiki ndicho mnachokiabudu.” Kila mtu alisimama ameinamisha kichwa. Mmoja wao akasema: “Sawa, huyo Mtume unayemzungumzia anatangaza nini? Umejuaje kwamba anasema kweli?” Hadhrat Abu Dharr akasema kwa sauti kubwa: “Yeye anatangaza kwamba Allahu taala ni Mmoja, kwamba hakuna mungu isipokuwa Yeye, na kwamba Yeye ndiye Muumba wa kila kitu na Mmiliki na Mwenye kila kitu… Anawaita watu wamwamini Yeye… Anawaita kwenye wema, tabia njema na kusaidiana. Anatangaza ubaya wa kuwazika watoto wa kike wakiwa hai na wa kila aina nyingine ya uovu, udhalimu na dhulma mnayoifanya, na kwamba ni lazima kujiepusha navyo.” Na akaueleza Uislamu kwa urefu. Aliuhesabu upotofu wa kabila lake jambo moja baada ya jingine. Kisha akaeleza madhara na ubaya wa matendo hayo maovu.

Watu wengi miongoni mwa waliomsikiliza, wakiongozwa na kiongozi wa kabila, Khaffaf, na nduguye mwenyewe Unays, walisilimu.10

Kusomwa kwa Quran tukufu waziwazi kwenye Kaaba

Siku moja Masahaba watukufu walikuwa wamekusanyika mahali pa faragha wakizungumza. Wakasema: “Wallahi, hakuna mtu yeyote isipokuwa Rasulullah aliyeweza kuwasomea washirikina hawa wa Kikuraishi Quran tukufu kwa sauti waziwazi. Je, yupo mtu atakayewasomea Quran tukufu waziwazi mpaka waisikie?” Hadhrat Abdullah bin Masud naye alikuwa pale. Akasema: “Mimi nitawasomea!” Baadhi ya Masahaba walipomwambia: “Ewe Abdullah! Tunaogopa kwamba washirikina watakudhuru. Tunataka mtu mwenye kaumu na kabila linaloweza kumlinda dhidi ya washirikina inapohitajika,” yeye alisisitiza: “Nyinyi niruhusuni niende. Allah Mtukufu atanilinda.” Siku iliyofuata, wakati wa dhuha, alifika kwenye Maqam Ibrahim. Washirikina walikuwa wamekusanyika pale. Ibn Masud, akiwa amesimama, alisoma Basmala tukufu (Bismillahirrahmanirrahim) na akaanza kusoma Surat ar-Rahman. Washirikina wakaambiana: “Mwana wa Ummu Abd anasema nini? Bila shaka anasoma yale aliyoyaleta Muhammad,” wakamwendea kumshambulia. Kwa ngumi, mateke na makofi walimvimbisha uso na macho mpaka akawa na rangi ya buluu, wakamfanya asitambulike. Lakini yeye aliendelea kusoma huku akipigwa makofi na ngumi. Alirudi kwa Masahaba watukufu uso wake na macho yake yakiwa yamejaa majeraha na michubuko. Masahaba watukufu walihuzunika sana kwa hili wakasema: “Tuliogopa tangu mwanzo kwamba yatakupata haya. Mwishowe tulichokiogopa kimekupata.” Lakini Abdullah bin Masud hakuwa na huzuni hata kidogo. Akasema: “Sijawahi kuwaona maadui wa Allahu taala wakiwa dhaifu kama nilivyowaona leo. Mkipenda, kesho asubuhi naweza kuwasomea kiasi kingine kama hicho.” Masahaba watukufu wakasema: “Hapana, kiasi hiki kinakutosha. Umewafanya makafiri hao wakaidi wasikie jambo wasilolipenda.”11

Kusilimu kwa Tufayl bin Amr

Katika miaka ambayo Mtume wetu (sallallahu alayhi wasallam) alianza kuueneza Uislamu waziwazi Makka, mchana na usiku aliwanasihi watu na kuwaita kwenye dini ya Uislamu. Washirikina wa Makka walijitahidi kuzibatilisha juhudi hizi za Bwana wetu Rasulullah. Wale walioyakubali aliyoyaeleza na kuamini, waliona ni halali kuwafanyia kila aina ya uongo, uzushi na mateso. Kila walipomwona mtu anaonana au kuzungumza na Bwana wetu Mtume, mara moja walimwendea na kutumia kila aina ya hila na uongo ili asimsikilize wala asiyaamini aliyoyaeleza. Hawakuacha kufanya kila walichoweza ili watu waliokuja Makka kutoka nje wasionane Naye. Wakati ambapo Waislamu walikuwa katika dhiki na wakiteswa na makafiri, Tufayl bin Amr ad-Dawsi alikuja Makka. Viongozi wa washirikina walipomwona, walimwendea wakasema: “Ewe Tufayl! Umekuja katika nchi yetu. Yatima wa Abdulmuttalib aliyetokea kati yetu ana mambo mengi ya kushangaza. Maneno anayoyasema ni kama uchawi. Humtenganisha mwana na baba yake, ndugu na nduguye, na mume na mkewe! Kwa mawazo aliyoyaleta anaiharibu hali ya watu. Mwana anayesikia maneno Yake hamtii tena baba yake, bali anamfuata Yeye. Sasa hakuna anayemsikiliza mwenzake – watu wanasilimu. Tunaogopa kwamba balaa hili la mfarakano lililotupata litakupata pia wewe na kaumu yako. Huu uwe ushauri wetu kwako: usizungumze Naye kabisa! Wala usimwambie neno, wala usiyasikilize maneno Yake. Usitege sikio kwa anayoyaeleza! Kuwa mwangalifu sana. Wala usikae hapa muda mrefu. Ondoka upesi!” Yaliyotokea baada ya hapo Tufayl bin Amr anayasimulia hivi:

“Wallahi, mtu huyo anaitangaza haki na anasema kweli. Wasiomwamini ni waongo na wako katika upotofu” Hadhrat Unays al-Ghifari (radhiyallahu anhu)

“Naapa kwamba waliyarudia maneno haya mara nyingi mno, kiasi kwamba nikaamua nisizungumze Naye wala nisiyasikilize maneno Yake kamwe. Hata nilipoingia kwenye Kaaba, nilijiziba masikio kwa pamba kwa hofu kwamba huenda ningeyasikia maneno Yake. Siku iliyofuata asubuhi nilikwenda kwenye Kaaba. Nikamwona Mtume alaihis-salaam akisali pale. Nikasimama mahali karibu Naye. Kwa hekima ya Allah Mtukufu, baadhi ya aliyokuwa akiyasoma yalifika masikioni mwangu. Maneno niliyoyasikia yalikuwa mazuri mno! Nikajisemea moyoni: ‘Mimi si mtu asiyeweza kupambanua jema na baya. Tena mimi ni mshairi. Kwa nini nisiyasikilize anayoyasema mtu huyu? Nikiyaona maneno Yake ni mazuri nitayakubali; nisipoyaona mazuri nitayaacha.’ Nikajificha pembeni, nikangoja pale mpaka Rasulullah alipomaliza sala Yake na kuondoka kwenda nyumbani Kwake. Kisha nikamfuata. Alipoingia nyumbani Kwake, nami nikaingia nikasema: ‘Ewe Muhammad (alaihis-salaam)! Nilipofika katika nchi hii, kaumu Yako iliniambia hivi na hivi… Walitaka nikae mbali Nawe. Kwa hofu nilijiziba masikio kwa pamba nisiyasikie maneno Yako. Lakini Allahu taala alinijaalia kusikia kiasi fulani cha uliyokuwa ukiyasoma. Nimeyaona mazuri sana. Sasa nieleze lolote ulilo nalo la kuniambia! Niko tayari kulikubali.’ Bwana wetu Rasulullah alinieleza Uislamu na kunisomea sehemu ya Quran tukufu. Naapa kwamba maishani mwangu sijawahi kusikia maneno mazuri kuliko haya. Mara moja nilitamka Kalimat ash-shahada nikasilimu. Papo hapo nikasema: ‘Ewe Mtume wa Allah! Mimi ni mtu mwenye heshima ambaye maneno yangu husikilizwa katika kaumu yangu. Hakuna hata mmoja wao anayekwenda kinyume na neno langu. Niende nikawaite nao kwenye dini ya Uislamu. Niombee dua ili Allahu taala anipe alama, karama! Hivyo alama hiyo iwe kwangu wepesi na msaada nitakapokuwa nikiwaita kaumu yangu kwenye Uislamu!’ Kwa ombi langu hili, Bwana wetu Rasulullah (sallallahu alayhi wasallam) aliomba dua: ‘Ewe Allah! Mpe aya, alama!’ Baada ya hapo nilirudi katika mji wangu. Usiku mmoja wa giza, nilipofika kwenye kilima kinachotazama chemchemi ya maji ambako kaumu yangu waliishi, katika paji la uso wangu ilitokea nuru kama taa, ikaanza kutoa mwanga. Hapo niliomba dua: ‘Ewe Allah! Iondoe nuru hii kutoka katika paji la uso wangu uipeleke mahali pengine, ili wajinga wa kabila la Daws wasiione katika paji la uso wangu na kudhani kwamba Allah ameiweka hapo kama adhabu ya kiungu kwa sababu nimeiacha dini yangu!’ Nuru ile mara moja ilihamia kwenye ncha ya mjeledi niliokuwa nimeushika mkononi, ikaning’inia pale kama taa. Nilipokaribia makazi ya kabila langu na kuanza kuteremka kilima, watu waliokuwa pale walioneshana nuru iliyokuwa ikiwaka kama taa kwenye ncha ya mjeledi wangu. Hivyo niliteremka kilima nikafika nyumbani kwangu. Wa kwanza kuja kwangu alikuwa baba yangu, akaniona katika hali hiyo. Kwa mapenzi yake kwangu alinikumbatia shingoni. Baba yangu alikuwa mzee sana. Nikamwambia: ‘Ewe baba yangu mpendwa! Ukibaki katika hali yako ya zamani, mimi si wako wala wewe si wangu!’ Baba yangu aliposikia maneno yangu haya alishangaa akauliza: ‘Kwa sababu gani, ewe mwanangu?’ Nikamjibu: ‘Sasa nimeingia katika dini ya Muhammad alaihis-salaam na nimesilimu.’ Hapo baba yangu akasema: ‘Mwanangu, nami nimeingia katika dini uliyoingia wewe. Dini yako iwe dini yangu pia!’ Na mara moja akatamka Kalimat ash-shahada, akasilimu. Baada ya hapo nilimfundisha niliyoyajua kuhusu dini ya Uislamu. Kisha akaoga na kuvaa nguo safi. Baadaye mke wangu alikuja kwangu. Nikamwambia mambo yaleyale. Naye akayakubali, akasilimu. Asubuhi ilipofika nilitoka kwenda kati ya kabila la Daws. Niliwaeleza Uislamu na kuwaita wote kwenye Uislamu. Lakini walichelewa kuukubali. Waliupinga kwa muda mrefu. Hawakuacha matendo yao ya madhambi na maovu. Walikwenda mbali zaidi, wakanidhihaki kwa kukonyezana na kupepesa nyusi; kwa sababu ya kupenda kwao riba na kamari, hawakuyasikiliza maneno yangu. Walikwepa kuufuata Uislamu. Walimwasi Allah na Mtume Wake.

Baada ya muda nilikwenda Makka, nikamlalamikia Rasulullah kuhusu kaumu yangu, nikasema: ‘Ewe Mtume wa Allah! Kabila la Daws limemwasi Allahu taala. Hawakuukubali mwito wangu wa kuingia katika Uislamu. Waombee dua!’ Mtume wetu mpendwa, ambaye huruma na rehema Yake kwa kila mtu zilikuwa kubwa, aliinua mikono Yake, akaelekea kibla akaomba dua: ‘Ewe Mola wangu! Waonyeshe watu wa Daws njia iliyonyooka na uwalete kwenye dini ya Uislamu!’ Na mimi akaniambia: ‘Rudi kwa kaumu yako! Endelea kuwaita kwenye Uislamu kwa uso wa bashasha na kwa ulimi mtamu! Uwe mpole kwao!’ Mara moja nilirudi nchini kwangu. Sikuacha hata kidogo kuwaita watu wa Daws kwenye Uislamu.”12

Kuwaita watu masokoni

Kila mwaka, katika siku maalumu, watu wa miji mbalimbali walikuja Makka ili kuizuru Kaaba al-Muazzama. Bwana wetu Mtume Mtukufu (sallallahu alayhi wasallam) aliwapokea waliokuja na kukieleza kila kikundi Uislamu. Aliwajulisha “kwamba Allahu taala ni Mmoja, kwamba Yeye ni Mtume wa kweli na kwamba wokovu umo katika jambo hili”. Siku moja Walid bin Mughira aliwakusanya washirikina akasema: “Enyi Makuraishi! Msimu wa kuizuru Kaaba umefika tena. Sauti ya Muhammad imeenea ulimwenguni. Makabila ya Waarabu yanakuja Kwake, yanavutiwa na maneno Yake matamu na kuingia katika dini Yake. Ni lazima tufikirie hatua ya kuchukua dhidi ya jambo hili. Sote tukubaliane jambo moja, ili tusije tukasema mambo tofauti kumhusu Yeye na kufanyana waongo.” Makuraishi wakasema: “Ewe baba wa Abdushams! Wewe ndiye mwenye mtazamo wa mbali zaidi kati yetu. Lolote utakalosema tuseme, nasi tutalisema.” Walid aliposema: “Hapana, nyinyi semeni, nami nisikilize,” wao walisema: “Tuseme ni kahini.” Mara moja Walid alipinga akasema: “Hapana! Naapa kwamba Yeye si kahini. Tumewaona makahini wengi. Wao husema kweli na uongo bila kusita hata kidogo. Anayoyasoma Muhammad hayafanani hata kidogo na yale wanayoyazua makahini. Tena, hadi sasa hatujawahi kusikia uongo wowote kutoka kwa Muhammad. Tukisema hivyo, hakuna atakayeamini.” Safari hii wakasema: “Tuseme amepagawa, ni mwendawazimu.” Walid alipinga tena akasema: “Hapana! Naapa kwamba Yeye si mwenye kupagawa wala si mwendawazimu. Tunawajua wenye kupagawa na wendawazimu, na tunazijua dalili za wazimu. Yeye hana kukabwa, wala kutapatapa na kutetemeka, wala wasiwasi. Tukisema hivyo, watatukadhibisha na kutuita waongo.” Makuraishi wakasema: “Tuseme ni mshairi…” Walid alipinga tena akasema: “Yeye si mshairi pia! Tunajua vizuri sana kila aina ya mashairi. Anayoyasoma hayafanani hata kidogo na mashairi.” Safari hii wakasema: “Tuseme ni mchawi.” Walid akasema: “Yeye si mchawi. Tumewaona wachawi na uchawi wanaoufanya, nao pia tunawajua. Katika maneno Yake hakuna athari yoyote ya uchawi. Maneno ya Muhammad yanaushinda ulimwengu wote. Wala si mtu asiyejulikana. Hatuwezi kuwatenga watu Naye na kuwazuia wasizungumze Naye. Tena kwa ufasaha na balagha, kwa kuzungumza kwa uzuri na kwa maana, Yeye yuko juu ya wenzake wa rika lake. Kwa ufupi, lolote tutakalosema kumhusu, watu watatambua kwamba maneno yetu ni uongo.” Makuraishi, walipokosa la kusema, wakasema: “Wewe ndiye mzee zaidi na mwenye uzoefu zaidi kati yetu; lolote utakalosema, sisi tumeridhika nalo.”

“Mtume wetu aliomba dua: ‘Ewe Mola wangu! Waonyeshe watu wa Daws njia iliyonyooka na uwalete kwenye dini ya Uislamu!’ Na mimi akaniambia: ‘Rudi kwa kaumu yako! Endelea kuwaita kwenye Uislamu kwa uso wa bashasha na kwa ulimi mtamu! Uwe mpole kwao!’” Tufayl bin Amr (radhiyallahu anhu)

Hapo Walid bin Mughira, baada ya kufikiri kwa muda, aliwapotosha waliokuwa karibu naye akisema: “Hata hivyo, jambo bora kuliko yote ni kumwita mchawi, mlozi; hili ndilo linalokubalika zaidi kwa akili, kwa sababu kwa maneno Yake huwatenga watu na kaumu yao na jamaa zao. Huwafarakanisha ndugu na nduguye, na marafiki wawili mmoja na mwingine.” Mara moja Makuraishi walitawanyika, wakawaambia watu waliowakusanya karibu nao huko Makka: “Muhammad ni mchawi!”, na wakalieneza jambo hilo kati ya watu. Makabila yalipoanza kuja kuizuru Kaaba, waliwatokea njiani, na hawakumwacha hata mtu mmoja ambaye hawakumwonya asionane na Bwana wetu Mtume. Kwa sababu ya vitendo hivi vya washirikina, Uislamu ulianza kuamsha hamu ya kujua katika nchi zote za Waarabu, na watu wakaanza kuwa na shaka na maswali kuhusu masanamu. Allahu taala aliteremsha aya tukufu zinazotangaza kwamba atamwonjesha Walid bin Mughira, kafiri, adhabu chungu. Katika aya tukufu ya 11–29 ya Surat al-Muddaththir alisema kwa maana: “(Ewe Mtume Wangu!) Niachie Mimi jambo (adhabu) la mtu yule (kafiri kama Walid bin Mughira) niliyemuumba akiwa peke yake (bila mali)! (Niache nimpe kafiri huyu adhabu anayoistahili. Mimi ninatosha kumlipizia kisasi.) Nilimpa mali nyingi (Mtu huyu asiye na shukrani, aliyekuwa hamiliki kitu, nilimpa mizabibu mingi, bustani na mali, na baadaye nikamfikisha kwenye neema nyingi.) Nilimpa wana (wenye nguvu na uwezo, wanaomlinda na walio tayari kuzuia mara moja shambulio lolote dhidi yake) walio pamoja naye daima. Nilimrahisishia kila kitu na nikamjaalia uwezo mkubwa mno (Nilimwezesha kupata kila kitu kwa urahisi na nikamfungulia njia. Huko Makka alifikia cheo cha juu. Alipewa lakabu ya Rayhanat al-Arab. Alijitambulisha kwa kaumu yake kama mtu mteule kabisa.). Kisha yeye (mtu huyu mwenye tamaa, asiye na shukrani), baada ya uwezo huu wote, anatamani tumzidishie zaidi (mali yake na wanawe) (Hazithamini neema alizopata wala hajitahidi kuzishukuru.). Sivyo hata kidogo! Matakwa yake hayatatimizwa kamwe! (Tamaa ya mkanushaji huyu, ya mtu huyu mroho, haitatimizwa; mali yake na wanawe hawataongezwa.) Hakika yeye amezipinga aya Zetu kwa ukaidi mkubwa. Nitamsukuma kwa nguvu juu ya saud – jabali la Jahannam lenye utelezi, lisilosimamisha mguu – na nitamtia katika dhiki na taabu! (Nitamwadhibu kama anavyostahili kwa adhabu kali na chungu ya Jahannam. Kuhusu saud iliyotajwa katika aya hii, katika hadithi sharif imesemwa: ‘Saud ni mlima ulio katika Jahannam. Kafiri huupanda kwa miaka sabini. Kisha huanguka chini. Na huendelea hivyo daima.’) (Siku moja, Bwana wetu Mtume alipokuwa akisoma Quran tukufu kwa sauti kwenye Kaaba, aya tukufu ziliacha athari kubwa moyoni mwa Walid. Alikwenda kwa Makuraishi akasema: ‘Nimesikia maneno aliyokuwa akiyasoma Muhammad. Hayawezi kuwa maneno ya binadamu wala ya jini. Maneno haya si shairi, wala si maneno ya kahini. Mtu huyu hasemi uongo. Mimi nimekutana na maneno mengi mafupi yenye maana pana, lakini haya sikuweza kuyafananisha na kitu chochote. Je, mmewahi kumwona akisema uongo?’ Hapo Makuraishi walishikwa na wasiwasi mkubwa wakasema: ‘Ole wetu! Tumempoteza hata mtu huyu mwenye akili, tajiri na mwenye ushawishi! Maneno ya Muhammad (sallallahu alayhi wasallam) yamemwathiri hata yeye.’ Mara moja wakamtuma Abu Jahl kwake. Abu Jahl alikuja akasema: ‘Kuna nini hata nakuona mwenye huzuni na majonzi namna hii? Je, uchawi wa Muhammad umekuathiri hata wewe, au umepata kitu fulani kutoka katika mali na milki Yake? Sisi tumekubaliana kati yetu: ikiwa unatamani mali na milki, tutakupa mali na milki kiasi unachotaka. Usiingie katika njia potovu kama hizi.’ Walid bin Mughira akajibu: ‘Mimi ndiye tajiri zaidi wa Makuraishi. Mnawezaje kunipendekezea jambo kama hili?’ Hapo Abu Jahl akasema: ‘Sawa! Basi kwa nini umeisifu kwa maneno mengi Quran aliyoisoma?’) (Hapo mkanushaji huyo, ili aitukane Quran tukufu aliyoisikia kutoka kwa Rasulullah,) akafikiria mambo fulani akilini mwake (akawaza na kupanga) na kisha akatoa hukumu ya thamani (kipimo) (akatangaza matokeo ya fikra zake). Aangamie – jinsi gani alivyokadiria! (Alitoa thamani isiyowezekana, isiyo na mpangilio wala mfuatano, inayobatilisha aliyoyasema kabla. Mtu huyu aliona ni lazima kuipindisha maana ya maneno aliyoyasema. Akawaza: ‘Nitawaelezaje maneno haya niliyoyasema?’)

“Hapana, nitakwenda tena kusoma. Sijawahi kuwaona washirikina katika hali duni kama hii. Udhaifu wao unanifurahisha sana. Sihisi uchungu wowote kwa mateso wanayonifanyia” Abdullah bin Masud (radhiyallahu anhu)

Tena aangamie – jinsi gani alivyotoa hukumu (ya kutisha namna hii)! Kisha akatazama (akalikazia jambo hilo macho, akalitafakari tena kwa undani ili alidhibiti kabisa). Kisha akakunja kipaji cha uso na kununa. Kisha akaipa Haki mgongo na kujivuna. Akasema: ’Hii si chochote ila uchawi unaorithiwa kutoka kwa watu (unaopitishwa kutoka kwa mmoja hadi mwingine). Hii si chochote ila maneno ya binadamu!’” (Hata hivyo, hapo kabla mtu huyo alikuwa amekiri mbele ya kaumu yake kwamba Quran tukufu ni maneno ya ajabu yasiyofanana na maneno ya binadamu wala ya majini. Kisha mkanushaji huyo, ili kuwafurahisha watu wa kaumu yake, aliyabadilisha maneno yake na kuizulia Quran tukufu uongo usioistahili kamwe. Hivyo akastahili adhabu ya kiungu. Allahu taala alisema:) “Nitamtia Jahannam (katika Saqar, ndani ya moto mkali). Je, unajua Saqar ni nini? (Wewe utajuaje moto huo mkali ni nini? Je, una habari ya sifa zake?) Haubakishi wala hauachi! (Haumwui mtu wala haumwachi hai; hauwatoi wanaoingia ndani yake wala hauachi kuwaadhibu.) Huichuna ngozi yote ya mtu (huichoma na kuiunguza na kuifanya nyeusi) na kuiacha mifupa yake wazi.”

Washirikina wanaisikiliza Quran tukufu

Wakuu wa washirikina walikuwa wakiwazuia watu kuamini kwa hila mbalimbali na kwa dhulma. Waliwakataza watu wa Makka kusikiliza aya tukufu alizozisoma Muhammad alaihis-salaam. Lakini wao wenyewe, usiku, walikuja kwa siri karibu na nyumba aliyokuwamo Mtume wetu mpendwa Muhammad alaihis-salaam, wakajificha pembeni na kusikiliza. Kulipopambazuka, wakuu wa washirikina waligundua kwamba kila mmoja wao, bila kujua habari ya wenzake, alikuwa amekuja usiku kusikiliza Quran tukufu. Wakalaumiana na kusema: “Tusifanye hivi tena.” Lakini usiku uliofuata walikwenda tena, kila mmoja bila habari ya mwenzake, wakajificha pembeni na kusikiliza tena. Asubuhi walionana na kushangaa. Waliachana wakiapa kwamba hawatafanya hivyo tena, lakini hawakuweza kuacha. Hata hivyo, kwa sababu ya kufuata nafsi zao, kujiona bora, kuogopa kulaumiwa na washirikina wengine na kushikwa na fikra nyingine nyingi za bure, hawakuamini. Tena waliwazuia wengine pia. Zaidi ya hayo, walipiga kelele mitaani: “Muhammad ni mchawi.” Jioni moja washirikina walikusanyika kuzunguka Kaaba wakasema: “Tumwite Muhammad tulijadili jambo hili, ili hatimaye mtu asije akatulaumu, bali watuone kuwa tuna udhuru!” Wakampelekea habari Bwana wetu Rasulullah (sallallahu alayhi wasallam). Alipoalikwa hivyo, Bwana wetu Mtume alikuja kwenye Kaaba akaketi mbele ya washirikina. Washirikina wakasema: “Ewe Muhammad! Sababu ya kukuita ni kutaka kuelewana Nawe. Tunaapa kwamba kati ya Waarabu hajaonekana mtu aliyeitia kaumu yake katika taabu kama Wewe! Umeiaibisha dini yetu! Umeitukana miungu yetu! Umezidharau akili zetu! Umeuvunja umoja wetu na kutugombanisha sisi kwa sisi! Hakuna jambo baya ambalo hukutuletea! Ikiwa kwa vitendo na maneno Yako haya unataka kutajirika, tutakukusanyia mali zaidi ya unavyotaka. Ikiwa unataka kupata umashuhuri na heshima, tutakukubali kuwa bwana wetu. Ikiwa unataka kuwa mfalme, tutakutangaza kuwa mfalme na kukusanyika kukuzunguka. Ikiwa kuna kitu kilichokuathiri, tutakuokoa nacho. Ikiwa ni ugonjwa unaotokana na majini, tutatumia mali yetu yote kutafuta tiba yake!” Bwana wa walimwengu, baada ya kuwasikiliza kwa subira, aliwapa jibu hili tukufu: “Enyi Makuraishi! Hakuna hata kimoja kati ya hayo mliyoyasema kilichomo ndani yangu. Mimi sikuja na haya niliyowaletea ili kudai mali zenu, wala kupata heshima na umashuhuri mkubwa kati yenu, wala kuwa mfalme juu yenu. Bali Allahu taala amenituma kwenu kuwa Mtume na ameniteremshia Kitabu. Ameniamuru niwe mtoaji wa habari njema (ya Pepo) kwa (wale miongoni mwenu watakaokubali) na mwonyaji (kwa Jahannam) kwa wale wasiokubali.

Nami nimewafikishia amri hii ya Mola wangu na nimewapa nasaha. Mkiyakubali niliyowaletea, yatakuwa fungu lenu na riziki yenu duniani na akhera. Na msipoyakubali bali mkayakataa, basi jukumu langu ni kustahimili na kuvumilia kila tabu ili kutimiza amri ya Allah Mtukufu, mpaka Allahu taala atakapotoa hukumu Yake kati yangu na nyinyi…” Abu Jahl, Umayya bin Khalaf na washirikina wengine wakasema: “Ewe Muhammad! Unajua kwamba hakuna mtu aliye katika hali ngumu ya maisha kuliko sisi. Kwa kuwa Wewe ni mtume, mwombe Mola Wako aiondoe na kuiweka mbali milima hii inayotubana na kuyafanya maisha yetu kuwa magumu! Aipanue nchi yetu na apitishe ndani yake mito kama mito ya Sham na Iraki! Tena awafufue baadhi ya babu zetu waliopita, wa kwanza akiwa Qusayy bin Kilab. Qusayy bin Kilab alikuwa mtu mkuu, msema kweli. Tumuulize kama unayoyasema ni haki au batili! Akikusadiki, na ukatufanyia tunayoyaomba, tutakusadiki. Na hivyo tutajua pia cheo Chako mbele ya Mola Wako. Usipotufanyia hayo, basi jiombee Wewe mwenyewe kitu kutoka kwa Mola Wako. Mwombe akutumie malaika atakayeyasadiki unayoyasema na atakayeturudisha nyuma tuache kukuandama! Tena Mola Wako akupe bustani, majumba na hazina, uepukane na dhiki ya maisha, kwa sababu Wewe pia unatembea masokoni kama sisi na kuhangaika kutafuta riziki!” Bwana wetu Fakhr-i alam (Fahari ya ulimwengu) akawaambia: “Mimi sikutumwa kwenu kwa mambo haya. Mimi nimewaletea tu kutoka kwa Allah Mtukufu kile ambacho Allahu taala alinituma nacho. Nimewafikishia. Mimi si mtu wa kumwomba Mola wangu** (mali na milki)… Allahu taala amenituma kuwa mtoaji wa habari njema (ya Pepo kwa wale miongoni mwenu watakaoyakubali niliyoyaleta) na mwonyaji (kwa Jahannam kwa wale miongoni mwenu wasioyakubali bali wakayakataa).” Safari hii washirikina wakasema: “Kwa kuwa Mola Wako hufanya kila analotaka, basi mwombe aipasue mbingu hii na kuiangusha juu yetu! Usipofanya hivyo, hatutakuamini!” Bwana wetu Mtume akasema: “Jambo hili ni la Allahu taala. Akitaka kuwafanyia hivyo, bila shaka atafanya.”** Hapo washirikina walikwenda mbali zaidi wakasema: “Ewe Muhammad! Je, Mola Wako hakujua kwamba tutaketi Nawe na kwamba tutakuuliza na kukuomba mambo haya? Kwa nini basi hakukujulisha na kukufundisha mapema? Kwa nini hakutangaza atakachotufanyia ikiwa hatutayakubali uliyotufikishia? Hatutakuamini mpaka utuletee malaika kuwa mashahidi wa ukweli wa maneno Yako… Sasa hatuna tena jukumu lolote Kwako. Tunaapa kwamba hatutakuacha! Ama tutakuangamiza Wewe, ama Wewe utatuangamiza sisi…” Mtume wetu mpendwa alipoona kwamba, badala ya kumkaribia, wanazidi kujitenga Naye kabisa, aliondoka kwao.13 Washirikina wa Makka walipomkataa Sultani wa Ulimwengu, Allahu taala alituma wahyi kupitia Jibril alaihis-salaam, akawajibu kwa aya tukufu. Aliwajulisha adhabu chungu zitakazowapata. Katika aya tukufu ya 4 hadi ya 11 ya Surat al-Anam imesemwa kwa maana: “Haiwajii aya yoyote katika aya za Mola wao (aya katika aya za Quran tukufu, dalili katika dalili au muujiza katika miujiza) isipokuwa wanaipa mgongo.

“Wakali, wenye nyoyo ngumu na wajinga, hawakuamini Wewe. Wengi wao ni wanafiki” At-Tawba: 97

Haki (Quran tukufu) ilipowajia waliikadhibisha na kuikanusha. Lakini karibuni itawajia habari (adhabu) ya kile walichokuwa wakikidhihaki na kukifanyia mzaha. Je, wao (watu wa Makka) hawakuona ni vizazi vingapi kabla yao tuliviangamiza? Je, hawakujua kwa yakini? Tuliwapa wao uwezo wote ambao hatukuwapa nyinyi. Tuliwateremshia mvua tele kutoka mbinguni. Tulipitisha mito iliyokuwa ikitiririka chini yao (chini ya bustani zao, mashamba yao na majumba yao). Kisha tukawaangamiza kwa sababu ya madhambi yao (na kwa kutozishukuru neema hizi). Na mahali pao tukaumba vizazi vingine. Hata kama tungekuteremshia kitabu kilichoandikwa juu ya karatasi, nao wakakishika kwa mikono yao, bado makafiri hao, kwa ukaidi wao, wangesema: ‘Hiki si chochote ila uchawi ulio wazi.’ Tena walisema: ’Laiti angeteremshiwa malaika (Muhammad alaihis-salaam, ambaye nasi tungemwona) (atuambie kwamba Yeye ni Mtume)!’ Kama tungemteremsha malaika (nao bado wasiamini), bila shaka jambo lingekuwa limekwisha kuamuliwa (hukumu ya kuangamizwa kwao wote ingekuwa imetolewa). Kisha wasingepewa muda hata wa kupepesa jicho, wala wasingetazamwa. Na kama tungemfanya Yeye (Mtume) kuwa malaika, bila shaka tungemwonyesha tena katika sura ya mwanamume, na tungewatia tena katika shaka waliyomo sasa. Naapa kwamba Mitume waliokuwa kabla Yako pia walidhihakiwa na kufanyiwa mzaha, na balaa na adhabu, zilizokuwa malipo ya kile walichokuwa wakikidhihaki, ziliwazunguka pande zote. Sema: ‘Tembeeni katika ardhi, kisha mtazame jinsi ulivyokuwa mwisho wa wale waliowakadhibisha Mitume!’” Katika aya tukufu ya 7–10 ya Surat al-Furqan pia imesemwa kwa maana: “Makafiri walisema: ‘Huyu ni mtume wa namna gani? Anakula na kunywa kama sisi na kutembea mitaani. Kama angekuwa mtume, malaika angekuja Kwake. Angekuwa na wasaidizi, nao wangetupa habari na kututisha kwa Jahannam. Au Mola Wake angemletea hazina za pesa, au angekuwa na bustani za matunda na mashamba, akala atakavyo.’ Madhalimu hao waliambiana: ‘Mkimfuata huyu, mtakuwa mmemfuata mtu aliyerogwa.’ (Ewe Habibu Wangu!) Tazama jinsi walivyokupigia mifano mibaya, wakaiacha njia ya haki na kuingia katika upotofu. Sasa hawawezi kutoka katika upotofu na kupata njia ya hidaya. Utukufu wa Allahu taala ni mkubwa kiasi gani! Akitaka, atakupa (duniani) kilicho bora kuliko hayo: bustani na mashamba yanayopitiwa na mito chini yake, na atakujengea majumba ya kifalme!” Na katika aya tukufu ya 21 imesemwa kwa maana: “Wale wasiotarajia kukutana Nasi walisema: ’Laiti tungeteremshiwa malaika (watuambie kwamba Muhammad anasema kweli), au tungemwona Mola wetu!’ Naapa kwamba wamejiona wakubwa katika nafsi zao na wamevuka mipaka kwa uasi mkubwa…” Katika aya tukufu ya 9 ya Surat Saba imesemwa kwa maana: “Tukitaka, tungewadidimiza ardhini (kama Qarun, kwa sababu waliziona aya Zetu zilizo wazi na bado wakazikadhibisha), au tungewaangushia vipande vya mbingu (kama tulivyowafanyia watu wa Ayka).” Katika aya tukufu ya 97 ya Surat al-Isra pia imesemwa kwa maana: “… Siku ya Kiama tutawakusanya wakiwa wamefudifudi, vipofu, mabubu na viziwi! Makazi yao ni Jahannam; kila moto wake unapopungua, tunauzidishia mwako!” Licha ya aya tukufu zilizoteremka kuwahusu, washirikina walizidisha uadui wao hata zaidi.

Hasa Ubayy bin Khalaf na nduguye Umayya walimhuzunisha sana Bwana wetu Rasulullah. Ubayy, mtu mwenye bahati mbaya, alikuja kwa Mtume wetu akiwa na mfupa uliooza. Kisha akasema: “Ewe Muhammad! Eti Allah Wako atauhuisha mfupa huu baada ya kuoza, sivyo? Kumbe Wewe unadhani kwamba Mola Wako atauhuisha baada ya kuoza!” na akaupondaponda mfupa huo. Kisha akaupuliza unga wake kuelekea kwa Mtume wetu mpendwa. Akaendelea kusema: “Ewe Muhammad! Ni nani atakayeweza kuuhuisha huu baada ya kuoza hivi?” Bwana wetu Mtume (sallallahu alayhi wasallam) akasema: “Ndiyo. Allahu taala atakufisha wewe pia, na huo pia… Kisha atakufufua na kukutia Jahannam.” Kutokana na tukio hili, Allah Mtukufu aliteremsha aya tukufu hizi, kwa maana: “Je, mtu huyo (mkanushaji) hakuona, hakujua kwa yakini, kwamba Sisi tulimuumba kutokana na tone la manii? Na tazama, amekuwa mbishi aliye wazi. Akausahau uumbaji wake, akatupigia mfano: ‘Ni nani atakayeihuisha mifupa hii ilhali imeoza na kusambaratika?’ (Ewe Mtume Wangu!) Sema: ’Ataihuisha Yule aliyeiumba mara ya kwanza (ilipokuwa haipo), naye (Allahu taala) anakijua vyema kila kilichoumbwa. Yeye (Allahu taala) ndiye anayewatolea moto kutoka katika mti mbichi, na tazama, mnawasha moto kutoka humo. Je, Yule aliyeziumba mbingu na ardhi hana uweza wa kuumba mfano wao? Bila shaka anao uweza huo. Yeye ndiye Muumba wa kila kitu, Mjuzi wa kila kitu…’”14

Imani ya Khalid bin Said

Katika siku za mwanzo za kuwaita watu kwenye Uislamu, Khalid bin Said aliota ndoto. Katika ndoto yake alikuwa amesimama ukingoni mwa Jahannam, na baba yake alitaka kumsukuma aanguke ndani. Wakati huo huo akamwona Mtume wetu akimshika kiunoni na kumwokoa asianguke Jahannam. Aliamka akipiga kelele akasema: “Wallahi, ndoto hii ni ya kweli.” Alipotoka nje alikutana na Hadhrat Abu Bakr, akamsimulia ndoto yake. Hadhrat Abu Bakr akamwambia: “Ndoto yako ni ya kweli; mtu huyo ni Mtume wa Allahu taala. Nenda sasa hivi umfuate! Wewe utamfuata, utaingia katika dini aliyoileta na utakuwa pamoja Naye. Naye atakulinda usianguke Jahannam kama ulivyoona ndotoni. Ama baba yako atabaki Jahannam!”

Hadhrat Khalid bin Said aliathiriwa sana na ndoto hiyo. Bila kupoteza wakati, mara moja alikwenda kwa Muhammad alaihis-salaam mahali paitwapo Ajyad, akauliza: “Ewe Muhammad! Wewe unawaita watu kwenye nini?”

Bwana wetu Mtume akajibu: “Mimi namwita mtu amwamini Allah Mmoja asiye na mshirika wala mfano, na kuamini kwamba Muhammad (alaihis-salaam) ni mja Wake na Mtume Wake, na aache kuabudu vipande vya mawe visivyosikia wala kuona, visivyoweza kudhuru wala kunufaisha, na visivyowajua wanaoviabudu wala wasioviabudu.”

Hapo Khalid bin Said mara moja alisilimu akisema: “Nami nashuhudia kwamba hakuna mungu anayestahili kuabudiwa isipokuwa Allahu taala, na pia nashuhudia kwamba Wewe ni Mtume wa Allahu taala!” Kusilimu kwake kulimfurahisha sana Mtume wetu. Baada yake, mkewe Umayya naye alipata heshima ya kusilimu. Hadhrat Khalid bin Said alitaka ndugu zake nao wasilimu, na alijitahidi kwa ajili hiyo. Miongoni mwao, Umar bin Said alikuwa amekwisha silimu.

“Siku ya Kiama tutawakusanya wakiwa wamefudifudi, vipofu, mabubu na viziwi! Makazi yao ni Jahannam; kila moto wake unapopungua, tunauzidishia mwako!” Al-Isra: 97

Baba yao Abu Uhayha, adui mkali wa Uislamu, alipojua kwamba Khalid na Umar wamesilimu na wanasali mahali pa faragha huko Makka, aliwatuma wale wanawe ambao hawakuwa Waislamu wawalete kwake. Kisha akawaambia waiache dini mpya waliyoingia. Akaanza kuwakemea na kuwapiga.

Kisha akamwambia Khalid bin Said: “Je, wewe umemfuata Muhammad, ilhali unaona kwamba anakwenda kinyume na kaumu Yake, na kwa kile alichokileta anayatukana masanamu yetu na babu zetu!”

Hadhrat Khalid bin Said aliposema: “Naapa kwa Allah kwamba Muhammad alaihis-salaam anasema kweli. Nimemfuata. Ni kheri nife kuliko kuiacha dini yangu!”, hasira ya baba yake iliongezeka zaidi. Baada ya kumpiga kwa fimbo mpaka ikavunjika, alisema: “Ewe mwanangu mtukutu! Nenda popote unapotaka. Naapa kwamba sitakupa hata mkate!” Hadhrat Khalid akasema: “Ukinikatia matumizi yangu, bila shaka Allahu taala atanijaalia riziki yangu.”

Baba yake aliwatisha wanawe wengine akisema: “Mmoja wenu akizungumza naye, nitamfanyia jambo ambalo sikumfanyia yeye.” Akaamuru Hadhrat Khalid afungiwe katika chumba cha chini ya nyumba, na akamwacha siku tatu katika joto la Makka bila chakula wala maji.

Hadhrat Khalid bin Said alipata nafasi akatoroka mikononi mwa baba yake. Baba yake alishikwa na ugonjwa mkali. Abu Uhayha, akiwa amelala kitandani akiugua, kwa sababu ya uadui wake dhidi ya Uislamu, alikuwa akisema:

“Nikipona ugonjwa huu na kusimama tena, kila mtu aliyeko Makka atayaabudu masanamu yetu. Hakuna mtu atakayeweza kuabudu kitu kingine ila hayo!” Ili uadui wa baba yake dhidi ya dini ya haki ukome na asiwadhuru ndugu zake Waislamu, Hadhrat Khalid aliinua mikono yake akaomba dua: “Ewe Allah, uliyewaumba walimwengu! Usimwinue baba yangu kutoka katika ugonjwa huu!” Allah Mtukufu aliikubali dua yake; Abu Uhayha hakuweza kuinuka kitandani mwake, akafa.

Kusilimu kwa Musab bin Umayr

Musab bin Umayr (radhiyallahu anhu) alikuwa wa familia moja ya Kikuraishi yenye heshima na utajiri. Aliposikia maneno yaliyobarikiwa ya Mtume wetu, mapenzi makubwa yalizaliwa moyoni mwake. Alikuwa akiungua kwa shauku ya kumfikia. Mwishowe alikwenda Dar al-Arqam akasilimu. Mama yake na baba yake walipolisikia hilo, walimnyima kila kitu na kuanza kumtesa. Ili kumtoa katika dini yake, walimfungia katika chumba cha chini ya nyumba yao na kumwacha bila chakula wala maji kwa siku nyingi. Chini ya jua kali la Arabia walimtesa mateso makali, yasiyovumilika. Lakini Hadhrat Musab bin Umayr aliyavumilia mateso hayo makali yasiyo na huruma kwa subira, wala hakuuacha Uislamu.

Kabla ya kusilimu, Hadhrat Musab alikuwa amelelewa katika neema na wingi kwa sababu ya utajiri wa familia yake. Kila mtu alimwonea wivu. Aliposilimu, familia yake ilimnyima kila kitu na kumtesa. Siku moja Musab bin Umayr, aliyevumilia kila aina ya dhiki kwa ajili ya dini yake, alikuja mbele ya Bwana wetu Rasulullah. Hadhrat Ali alisimulia kuja kwake huku hivi: “Tulikuwa tumeketi pamoja na Rasulullah. Wakati huo Musab bin Umayr alikuja. Alikuwa amevaa nguo yenye viraka, na alikuwa katika hali ya kusikitisha. Rasulullah (sallallahu alayhi wasallam) alipomwona katika hali hiyo, macho Yake yaliyobarikiwa yalijaa machozi. Kwa kuwa Musab, licha ya mateso na umaskini aliokuwa nao, hakuiacha dini yake, alisema: ‘Mtazameni mtu huyu ambaye Allahu taala ameuangaza moyo wake kwa nuru. Niliwaona mama yake na baba yake wakimlisha vyakula na vinywaji bora kabisa. Mapenzi ya Allahu taala na ya Mtume Wake ndiyo yaliyomfikisha katika hali mnayoiona.’”

“Ewe Allah! Wasamehe madhambi yao, kwa sababu hawajui wanalolifanya” Hadithi sharif

Mtaje Haki ukiungua kwa shauku!
Utaifikia ihsani kubwa,
Kila mlango utakufungukia,
Jamalullah atakudhihirikia.
Shams-i Tabriz hili alijua:
Ulimwengu haudumu, utatoweka,
Viumbe vyote vitaangamia,
Atabaki milele Allah peke Yake.
Salatullah salamullah,
Alaika ya Rasulallah.

Hijra ya kwenda Uhabeshi