BI’THA1 YAKE NA DAAWA YAKE

Wahyi wa kwanza

Bwana wetu Mtume alipokuwa na umri wa miaka arobaini, tena katika mwezi wa Ramadhani, alikuwa amejitenga katika pango la mlima Hira na kuzama katika tafakuri. Usiku wa kuamkia Jumatatu, tarehe 17 ya Ramadhani, baada ya usiku wa manane, alisikia sauti ikimwita kwa jina Lake. Alipoinua kichwa Chake na kutazama pande zote, aliisikia sauti ile ile kwa mara ya pili, na akaona kwamba kila upande ghafla umefunikwa na nuru. Kisha Jibril3 alaihis-salaam akatokea mbele Yake akasema: “Soma!” Bwana wetu Mtume akamjibu: “Mimi sijui kusoma!” Hapo malaika alimshika akambana hadi nguvu Zake zikaisha, akasema: “Soma!” Mtume wetu akajibu tena: “Mimi sijui kusoma!” Malaika akambana tena akasema: “Soma!” Mtume wetu aliposema: “Mimi sijui kusoma!”, malaika alimbana mara ya tatu. Kisha akamwachia, akaleta aya tano za kwanza za Surat al-Alaq, zenye maana: “(Ewe Muhammad alaihis-salaam!) Soma kwa jina la Mola Wako, Allah, aliyeumba kila kitu! Amemuumba mwanadamu kutokana na damu iliyoganda (alaq)! Soma, na Allah ni Mwenye ukarimu mkubwa! Yeye hufundisha kwa kalamu, humfundisha mwanadamu asiyoyajua.”4 Na Muhammad alaihis-salaam alisoma pamoja naye. Hivyo ndivyo ulivyokuja wahyi wa kwanza, na hivyo ndivyo lilivyochomoza jua la Uislamu linaloangaza ulimwengu wote.5

Akiwa na msisimko mkubwa na akitetemeka, Bwana wetu Rasulullah (sallallahu alayhi wasallam) alitoka katika pango la mlima Hira akaanza kushuka chini. Alipofika katikati ya mlima, alisikia sauti. Jibril alaihis-salaam alisema: “Ya Muhammad! Wewe ni Mtume wa Allahu taala, nami ni Jibril.” Kisha akapiga kisigino chake ardhini. Mahali alipopiga palitoka maji, akaanza kutawadha. Bwana wetu Mtume alikuwa akimtazama kwa makini. Jibril alaihis-salaam alipomaliza kutawadha, alimwambia Bwana wetu Mtume atawadhe kama alivyoona. Mtume wetu mpendwa alipomaliza kutawadha, Jibril alaihis-salaam akawa imam6, wakasali sala ya rakaa mbili.

Kisha Jibril alaihis-salaam akasema: “Ya Muhammad! Mola Wako anakusalimu!” Na baadaye akaendelea: “Anasema: ’Wewe ni Mtume Wangu kwa majini na wanadamu. Basi waite kwenye tawhidi (kumwamini Allahu taala kuwa ni Mmoja).’” Kisha akaondoka akapanda mbinguni. Hivyo Mtume wetu mpendwa alimwona Jibril alaihis-salaam na pia akazungumza naye.

Salamu za mawe na miti

Njiani mpaka alipofika nyumbani Kwake, Bwana wetu Mtume alisikia kila jiwe na kila mti alivyopita kando yake vikisema: “Assalamu alaika ya Rasulallah!” Alipofika nyumbani akasema: “Nifunikeni! Nifunikeni!” akapumzika hadi kutetemeka Kwake kulipokwisha. Kisha akamweleza mama yetu Hadhrat Khadija aliyoyaona, akasema: **“Jibril** (alaihis-salaam) ametoweka machoni pangu. Lakini haiba yake, nguvu yake na hofu aliyoitia hazijaniondoka. Nimeogopa kwamba wataniita mwendawazimu, watanisema vibaya na kunichafua.” Hadhrat Khadija, aliyekuwa akizingoja hali hizi na siku hizi na aliyekuwa tayari kwazo, alisema: “Allahu taala akulinde. Haki taala atakujaalia kheri, wala hakutakii kitu kingine isipokuwa kheri. Naapa kwa haki ya Allahu taala, ninaamini kwamba Wewe utakuwa Mtume wa umma huu, kwa sababu Wewe unawapenda wageni. Unasema kweli na ni mwaminifu. Unawasaidia wanyonge, unawalinda mayatima, na unawasaidia wageni na wenye shida. Una tabia njema; mwenye sifa hizi hana sababu ya kuogopa.”7

Kisha walikwenda kwa Waraqa bin Nawfal ili kumwuliza kuhusu jambo hili. Waraqa, baada ya kusikiliza aliyoyasimulia Bwana wetu Rasulullah, alisema: “Habari njema, ewe Muhammad (alaihis-salaam)! Naapa kwa Allahu taala kwamba Wewe ndiye Mtume wa mwisho ambaye Hadhrat Isa alitoa habari Zake. Malaika aliyekutokea ni Jibril alaihis-salaam, aliyemjia Musa alaihis-salaam kabla Yako. Ah! Laiti ningekuwa kijana! Laiti ningeufikia wakati watakapokutoa Makka, nikaja mbio kukusaidia! Katika muda mfupi sana utaamrishwa kufikisha dini (tabligh) na jihadi.” Kisha akaubusu mkono uliobarikiwa wa Bwana wetu Mtume. Haukupita muda mrefu akafariki.8

Kuja kwa amri ya kufikisha dini

Hivyo ndivyo ulivyokuja wahyi wa kwanza uliomjulisha Mtume wetu mpendwa utume Wake. Kisha ukakatika, haukuja kwa miaka mitatu. Katika kipindi hiki, malaika aitwaye Israfil alaihis-salaam alikuja akamfundisha baadhi ya mambo. Hayo hayakuwa wahyi. Katika muda huu, mara kwa mara Bwana wetu Rasulullah alikuwa akihuzunika sana. Kila mara Bwana wetu alipohuzunika, Jibril alaihis-salaam alimtokea akisema: “Ewe Habibullah! Wewe ni Mtume wa Allahu taala”, na akaituliza huzuni Yake. Bwana wetu Mtume alisema: “Ilikuwa katika wakati ambapo wahyi ulikuwa umekatika. Nilipokuwa nikishuka kutoka mlima Hira, ghafla nilisikia sauti kutoka upande wa mbinguni. Nikatazama juu. Nikamwona Jibril (alaihis-salaam). Alikuwa ameketi juu ya kiti kati ya ardhi na mbingu. Hofu ikanijia. Nikafika nyumbani. Nikasema: ‘Nifunikeni kwa kitu.’ Hapo Haki taala aliteremsha wahyi – aya za kwanza za Surat al-Muddaththir (aya), zenye maana: ’Ewe Muhammad alaihis-salaam uliyejifunika guo Lako! Simama uonye (makafiri kwa adhabu ya Allahu taala)! (Waeleze adhabu itakayowafikia wasipoamini.) Mtukuze Mola Wako, umwadhimishe! Ziweke nguo Zako safi!’9 Baada ya hapo wahyi haukukatika tena.”

Bwana wetu Fakhr-i kainat (alayhi afdalus-salawat) alianza kuwaita watu kwenye Uislamu na kuwafikishia amri na makatazo ya Allahu taala. Jibril alaihis-salaam, alipokuwa akileta wahyi, wakati mwingine alichukua umbo la mwanadamu, akaja kwa sura ya Dihya al-Kalbi, mmoja wa Masahaba watukufu. Wakati mwingine aliutia (ilqa) wahyi moyoni mwa Bwana wetu Mtume; wakati huo Mtume wetu hakumwona. Wakati mwingine alikuja kwa ndoto, na wakati mwingine kwa mvumo wenye kutisha.

Kati ya njia za wahyi, hii ya mwisho ndiyo iliyokuwa nzito na ngumu kabisa kwa Bwana wetu Mtume. Katika hali hizi, hata katika siku ya baridi kali kabisa, jasho lilitiririka kutoka katika paji la uso lililobarikiwa la Rasulullah, na kama alikuwa juu ya ngamia, ngamia alipiga magoti ardhini kwa uzito wa wahyi. Masahaba waliokuwa kando Yake nao walihisi uzito wa wahyi. Mara kadhaa Jibril alaihis-salaam alikuja pia kwa umbo lake na sura yake halisi.

“Ewe Muhammad uliyejifunika guo Lako! Simama uonye (makafiri kwa adhabu ya Allahu taala)! Mtukuze Mola Wako, umwadhimishe!” Al-Muddaththir: 1–3

Allahu taala alimpa pia Bwana wetu Mtume wahyi bila malaika na bila pazia, yaani bila mpatanishi yeyote. Hili lilitokea usiku wa Miraji. Bwana wetu Muhammad Mustafa (sallallahu alayhi wasallam), aliyeanza kazi ya utume baada ya kuja kwa wahyi wa kwanza, aliendelea kufikisha Uislamu kwa miaka ishirini na mitatu. Miaka kumi na mitatu kati yake ilipita Makka, na miaka kumi Madina. Quran tukufu iliteremshwa kwa wahyi na kukamilika katika muda wa takriban miaka 22, miezi 2 na siku 22.

Muhammad alaihis-salaam alikuwa ummi, yaani hakuwa amesoma kitabu, hakuwa ameandika maandishi, wala hakuwa amejifunza kwa mtu yeyote. Alizaliwa na kukua Makka, kati ya watu wanaojulikana. Pamoja na hivyo, alitoa habari za elimu na matukio yaliyomo katika Taurati, katika Injili na katika vitabu vilivyoandikwa katika zama za Wayunani na Warumi. Ili kuufikisha Uislamu, mwishoni mwa mwaka wa sita na mwanzoni mwa mwaka wa saba wa Hijra, alituma barua kwa watawala wa Rum (Bizanti), Uajemi na Uhabeshi, na kwa masultani wengine wa Kiarabu. Wajumbe wa kigeni zaidi ya sitini walifika mbele Yake. Jambo hili limeelezwa katika Quran tukufu kwa maana: “Wewe hukusoma kitabu chochote kabla ya kuja kwa Quran hii tukufu. Hukuandika maandishi. Kama ungekuwa unajua kusoma na kuandika, wangeweza kusema kwamba umejifunza kwa wengine.”10

Katika hadithi sharif imesemwa: “Mimi ni Muhammad, Mtume ummi … Baada yangu hakuna Mtume.”11 Na tena katika Quran tukufu imesemwa kwa maana: “Yeye (Muhammad alaihis-salaam) hasemi kwa matamanio Yake. Maneno Yake si mengine ila ni wahyi anaojulishwa na kufundishwa.”12

Waislamu wa kwanza (Sabiqun al-Islam)

Baada ya wahyi wa kwanza kumjia Bwana wetu Mtume (sallallahu alayhi wasallam), wa kwanza kuamini ni mama yetu Hadhrat Khadija.13 Bila kusita hata kidogo aliukubali Uislamu mara moja, akapata heshima ya kuwa Mwislamu wa kwanza.

Bwana wetu Mtume alimfundisha mama yetu Hadhrat Khadija kutawadha kama Jibril alaihis-salaam alivyomfundisha. Kisha Bwana wetu Mtume akawa imam, wakasali pamoja sala ya rakaa mbili. Mama yetu Hadhrat Khadija alitii kila neno na kila amri ya Mtume wetu mpendwa kwa namna kamili kabisa. Hivyo akafikia daraja za juu sana mbele ya Allahu taala. Bwana wetu Rasulullah alipohuzunika au kuumia kwa sababu ya dhihaka za wanaokanusha, yeye alimfariji na kuiondoa huzuni Yake. Alikuwa akisema: “Ewe Mtume wa Allah! Usihuzunike kabisa, usisikitike. Mwishowe dini yetu itapata nguvu, na washirikina wataangamia. Kaumu Yako itakutii …” Kwa sababu ya msaada wake huu, siku moja Jibril alaihis-salaam alikuja akasema: “Ewe Mtume wa Allah! Mfikishie Khadija salamu za Allahu taala.” Bwana wetu Mtume akasema: “Ewe Khadija! Huyu hapa Jibril (alaihis-salaam) anakufikishia salamu za Allahu taala.”14

Wakati mwingine Bwana wetu Mtume alisema: “Allahu taala ameniamuru nimpe Khadija habari njema ya nyumba ya lulu Peponi. Huko hakuna ugonjwa, huzuni wala maumivu ya kichwa.”

Baada ya Hadhrat Khadija, wa kwanza kusilimu miongoni mwa watu wazima ni Hadhrat Abu Bakr, mmoja wa marafiki wa karibu wa Bwana wetu Rasulullah. Miaka ishirini kabla, Hadhrat Abu Bakr alikuwa ameota ndoto: “Mwezi mpevu ulishuka kutoka mbinguni ukafika kwenye Kaaba al-Muazzama, ukavunjika vipande vipande, na kila kipande kikaanguka juu ya mojawapo ya nyumba za Makka; kisha vipande hivi vikaungana tena vikapanda mbinguni. Lakini kipande kilichoanguka juu ya nyumba ya Abu Bakr hakikupanda mbinguni. Hadhrat Abu Bakr, alipoliona tukio hili, alifunga mara moja mlango wa nyumba, kana kwamba anakizuia kipande kile cha mwezi kisiondoke.”

Abu Bakr aliamka kutoka katika ndoto kwa msisimko, na kulipopambazuka alikimbia mara moja kwa mmoja wa wanazuoni wa Kiyahudi akamsimulia ndoto yake. Mwanazuoni yule akamjibu: “Hii ni moja ya ndoto zilizochanganyika, kwa hiyo haifasiriwi.” Lakini ndoto hii iliendelea kumsumbua Abu Bakr akilini, na jibu la Myahudi halikumtosheleza. Wakati mmoja, alipokwenda kwa biashara, njia yake ilipita katika nchi ya rahibu Bahira. Alipomwomba Bahira amfasirie ndoto aliyoiona, Bahira aliuliza: “Wewe ni wa wapi?” Hadhrat Abu Bakr alipojibu: “Mimi ni wa Makuraishi”, Bahira alisema: “Huko atatokea Mtume, na nuru ya uongofu Wake itafika kila pembe ya Makka. Wewe utakuwa waziri Wake katika uhai Wake, na khalifa Wake baada ya kifo Chake.” Hadhrat Abu Bakr alistaajabu sana kwa jibu hili. Hakumweleza mtu yeyote ndoto yake hii na tafsiri zake hadi Bwana wetu Mtume alipoutangaza utume Wake. Mtume wetu mpendwa Muhammad alaihis-salaam alipoutangaza utume Wake, Hadhrat Abu Bakr alikimbia mara moja kwa Bwana wetu Mtume akauliza: “Mitume wana dalili za utume wao; dalili Yako ni ipi?” Bwana wetu Mtume akajibu: “Dalili ya utume wangu ni ile ndoto uliyomwomba mwanazuoni mmoja wa Kiyahudi akufasirie. Mwanazuoni yule alisema: ‘Ni katika ndoto zilizochanganyika; haifasiriwi.’ Kisha rahibu Bahira akaifasiri sawasawa.” Kisha akamgeukia Hadhrat Abu Bakr akasema: “Ewe Abu Bakr! Nakuita kwa Allah na kwa Mtume Wake.”

Hapo Hadhrat Abu Bakr akasilimu akisema: “Nashuhudia kwamba Wewe ni Mtume wa Allahu taala; utume Wako ni haki, nao ni nuru inayoangaza ulimwengu.”

Kwa mujibu wa riwaya nyingine, kabla ya utume kumjia Bwana wetu Mtume, Hadhrat Abu Bakr alikuwa amekwenda Yemen kwa biashara. Katika safari hii, huko Yemen alikutana na mzee mmoja wa kabila la Azd aliyekuwa amesoma vitabu vingi. Mzee huyu alimtazama Hadhrat Abu Bakr akasema: “Nadhani wewe ni mmoja wa watu wa Makka.” Hadhrat Abu Bakr akasema: “Ndiyo, ni hivyo”, na kati yao yakatokea mazungumzo haya:

– Je, wewe ni wa Makuraishi?

– Ndiyo!

– Je, wewe ni wa Bani Tamim?

– Ndiyo!

– Imebaki alama moja zaidi. – Ni ipi?

– Funua tumbo lako nione.

– Kusudio lako katika hili ni nini? Niambie.

– Nimesoma katika vitabu kwamba huko Makka atakuja Mtume. Watu wawili watamsaidia. Mmoja wao ni kijana, na mwingine ni mzee. Yule kijana atageuza mambo mengi magumu kuwa mepesi na ataondoa balaa nyingi. Ama yule mzee, ni mweupe wa uso, mwembamba wa kiuno, na juu ya tumbo lake ana doa jeusi. Nadhani mtu huyo ni wewe. Funua tumbo lako nione.

“Yeye (Muhammad alaihis-salaam) hasemi kwa matamanio Yake. Maneno Yake si mengine ila ni wahyi anaojulishwa na kufundishwa” An-Najm: 3–4

Hapo Hadhrat Abu Bakr alilifunua tumbo lake, na yule mzee, alipoliona doa jeusi juu ya kitovu chake, alisema: “Wallahi, mtu huyo ni wewe!”, akampa Abu Bakr nasaha nyingi. Hadhrat Abu Bakr alipomaliza shughuli zake, alikwenda kwa yule mzee kuagana naye, akamwomba amsomee beti chache kuhusu Bwana wetu Mtume. Hapo mzee yule alisoma beti kumi na mbili, na Hadhrat Abu Bakr akazihifadhi kwa moyo.

Hadhrat Abu Bakr aliporudi Makka kutoka safarini, wakubwa wa Makuraishi kama Uqba bin Abi Muayt, Shayba, Abu Jahl na Abul-Bakhtari walikuja nyumbani kwake kumtembelea. Hadhrat Abu Bakr aliwauliza: “Je, kumetokea jambo lolote kati yenu?” Wakajibu: “Je, linaweza kutokea jambo la ajabu kuliko hili? Yatima wa Abu Talib anadai utume, na anatuambia kwamba sisi, baba zetu na mababu zetu tuko katika dini ya batili. Kama si heshima yako, tusingemwacha hai hadi wakati huu. Wewe ni rafiki Yake mzuri; lishughulikie jambo hili wewe.”

Hadhrat Abu Bakr aliwaaga, akapata habari kwamba Bwana wetu Mtume yuko nyumbani kwa Hadhrat Khadija. Akaenda akabisha mlango. Bwana wetu Mtume alipomkaribisha, Hadhrat Abu Bakr aliuliza: “Ewe Muhammad! Ni nini haya yanayosemwa kuhusu Wewe?” Bwana wetu Mtume akasema: “Mimi ni Mtume wa Haki taala. Nimetumwa kwako na kwa wanadamu wote. Amini, ili ufikie radhi ya Haki taala na uilinde nafsi yako dhidi ya Jahannam.”

Hadhrat Abu Bakr alipouliza: “Dalili ya hili ni ipi?”, Bwana wetu Mtume Mtukufu alisema: “Dalili ni habari ya yule mzee uliyemwona Yemen.” Hadhrat Abu Bakr akasema: “Huko Yemen niliona wazee na vijana wengi sana.” Bwana wetu Mtume akajibu: “Ni yule mzee aliyekukabidhi beti kumi na mbili ziwe amana kwako, ili unifikishie mimi”, na akazisoma beti zote kumi na mbili. Hadhrat Abu Bakr alipouliza: “Ni nani aliyekupa habari hii?”, Mtume wetu akajibu: “Amenipa habari malaika aliyewajia Mitume walionitangulia.” Mara tu Mtume wetu aliposema hivi, Hadhrat Abu Bakr aliomba mkono Wake uliobarikiwa, akaushika, akasilimu akisema: “Ashhadu an la ilaha illallah wa ashhadu anna Muhammadan abduhu wa rasuluhu.”15 Akiwa na furaha kubwa aliyoihisi kwa mara ya kwanza katika maisha yake, Hadhrat Abu Bakr alirudi nyumbani kwake akiwa Mwislamu. Na katika hadithi sharif imesemwa: “Kila mtu niliyemwita kwenye imani alikunja uso wake na kutazama kwa kusita. Ni Abu Bakr as-Siddiq peke yake ambaye hakusita wala hakusimama hata kidogo katika kuikubali imani.”

Siku moja Hadhrat Ali aliwaona Bwana wetu Mtume na mama yetu Hadhrat Khadija wakisali. Wakati huo alikuwa na umri wa miaka kumi au kumi na miwili. Baada ya sala aliuliza: “Hii ni nini?” Mtume Mtukufu (sallallahu alayhi wasallam) akasema: “Hii ni dini ya Allahu taala. Nakuita kwenye dini hii. Allahu taala ni Mmoja, hana mshirika. Nakuita kumwamini Allah aliye Mmoja, asiye na mfano wala mshirika …” Hadhrat Ali akasema: “Kwanza nishauriane na baba yangu.” Rasulullah akamwambia: “Usipokuja katika Uislamu, siri hii usimwambie mtu yeyote!” Asubuhi iliyofuata, Hadhrat Ali alifika mbele ya Rasulullah akasema: “Ewe Mtume wa Allah! Nifundishe Uislamu!”, akasilimu.16

Hadhrat Ali ni wa tatu kati ya waliosilimu. Kujitolea kwake kwa ajili ya Bwana wetu Mtume Mtukufu, na kumtanguliza Mtume wetu kuliko nafsi yake, kunastahili kila sifa kubwa.

Zayd bin Haritha ni mmoja wa waliotangulia kuamini. Alipata heshima ya kuwa Mwislamu wa nne baada ya Hadhrat Khadija, Hadhrat Abu Bakr na Hadhrat Ali, na wa kwanza kusilimu kati ya watumwa walioachwa huru. Pamoja naye, mkewe Ummu Ayman pia alisilimu.17

Hadhrat Abu Bakr, aliposilimu, alikwenda mara moja kwa marafiki zake aliowapenda sana. Akawashawishi nao wasilimu. Mashuhuri kabisa kati yao ni watu wa vyeo vya juu kati ya Masahaba watukufu, waliokuwa pia wakubwa wa kaumu yao, kama Uthman bin Affan, Talha bin Ubaydullah, Zubayr bin Awwam, Abdurrahman bin Awf na Saad bin Abi Waqqas.18 Watu hawa wanane waliosilimu baada ya mama yetu Hadhrat Khadija wanaitwa Sabiqun al-Islam, yaani Waislamu wa kwanza. Hadhrat Uthman anaeleza jinsi alivyosilimu hivi: “Nilikuwa na mama mdogo (dada wa mama yangu) aliyekuwa kahini. Siku moja nilikwenda kumtembelea. Akaniambia: ‘Utajaaliwa mke. Lakini wewe hutakuwa umemwona mwanamke yeyote kabla yake, wala yeye hatakuwa amemwona mwanamume yeyote kabla yako. Atakuwa mwanamke mwenye uso mzuri, zahid (aliyeipa dunia mgongo), na bila shaka binti wa Mtume mkubwa.’

Nilistaajabu kwa maneno haya ya mama yangu mdogo. Akaniambia tena: ‘Amekuja Mtume. Ameteremshiwa wahyi kutoka mbinguni.’ Nikasema: ‘Ewe mama yangu mdogo! Siri kama hii haijawahi kusikika mjini. Basi lieleze neno hili waziwazi.’ Hapo mama yangu mdogo akasema: ‘Utume umemjia Muhammad bin Abdullah. Anawaita watu kwenye dini. Katika muda mfupi ulimwengu utaangazwa na dini Yake, na vichwa vya wale watakaompinga vitakatwa.’

Maneno haya ya mama yangu mdogo yaliniathiri sana. Nikaingiwa na wasiwasi. Kati yangu na Hadhrat Abu Bakr kulikuwa na urafiki mkubwa; hatukuwahi kutengana. Siku mbili baadaye nilikwenda kwa Hadhrat Abu Bakr ili tulizungumze jambo hili. Nilipomweleza aliyoyasema mama yangu mdogo, aliniambia: ‘Ewe Uthman! Wewe ni mtu mwenye akili. Mawe machache ambayo hayaoni wala hayasikii, na ambayo hayawezi kumletea mtu manufaa wala madhara, yanawezaje kustahili uungu?’ Nikasema: ‘Unasema kweli. Maneno ya mama yangu mdogo ni ya kweli.’”

Hadhrat Abu Bakr, baada ya kumweleza Hadhrat Uthman Uislamu, alimpeleka mbele ya Rasul ath-thaqalayn, yaani Mtume wa wanadamu na majini, Bwana wetu. Mtume wetu mpendwa alimwambia Hadhrat Uthman: “Ewe Uthman! Haki taala anakualika kuwa mgeni Peponi. Nawe uitikie (ukubali). Mimi nimetumwa kwa watu wote kuwa kiongozi wa uongofu.” Hadhrat Uthman, akiwa amevutiwa mno na hali tukufu za Rasulullah na maneno aliyoyasema kwa uso wa tabasamu, alisilimu kwa shauku kubwa na kujisalimisha akisema: “Ashhadu an la ilaha illallah wa ashhadu anna Muhammadan abduhu wa rasuluhu.”

Katika miaka mitatu ya kwanza ya utume Wake, Bwana wetu Rasulullah aliwaita watu kwenye Uislamu kwa siri. Watu walikuwa wakisilimu polepole, mmoja mmoja au wawili wawili. Katika muda huu idadi ya Waislamu ilifikia thelathini tu. Nao walikuwa wakifanya ibada zao majumbani mwao, na kwa siri wakisoma na kuhifadhi aya za Quran tukufu zilizoteremshwa.

“Sabiqun al-Islam, yaani Waislamu wa kwanza, ni Abu Bakr as-Siddiq, Ali bin Abi Talib, Zayd bin Haritha, Uthman bin Affan, Abdurrahman bin Awf, Saad bin Abi Waqqas, Zubayr bin Awwam na Talha bin Ubaydullah” (radhiyallahu anhum ajmain)

Kuwaita jamaa wa karibu

Bwana wetu Rasulullah alianza kuwaita watu kwenye dini ya Uislamu baada ya kuteremshwa Surat al-Muddaththir. Daawa hii aliifanya kwa siri. Baada ya muda iliteremshwa aya ya 214 ya Surat ash-Shuara, yenye maana: “Waite jamaa Zako wa karibu kwenye dini ya haki, ukiwaonya kwa adhabu ya Allahu taala.”19 Kwa sababu hiyo Bwana wetu Mtume Muhammad alaihis-salaam alimtuma Hadhrat Ali awaite jamaa Zake kwenye dini, na akawakusanya wote nyumbani kwa Abu Talib. Aliweka mbele yao sahani moja ya chakula na bakuli moja la maziwa, kiasi cha kumtosha mtu mmoja tu. Kwanza Yeye Mwenyewe alianza kula kwa Basmala, kisha akawaambia jamaa Zake waliokuja: “Karibuni.” Waliokuja walikuwa watu arobaini. Hata hivyo chakula kile kiliwashibisha wote, wala hakikupungua hata kidogo. Waliokuja walibaki wameduwaa mbele ya muujiza huu. Baada ya chakula, Bwana wetu Mtume alikuwa karibu kuanza kuzungumza ili kuwaita jamaa Zake kwenye Uislamu. Ami Yake Abu Lahab, kwa uadui, alisema: “Hatujawahi kuona uchawi kama wa leo. Jamaa yenu amewaroga nyote kwa uchawi. Ewe mwana wa ndugu yangu! Sijawahi kuona mtu mwingine aliyeleta shari na uovu kama uliouleta Wewe”, akaendelea na maneno yake kwa matusi.

Mtume wetu naye akamwambia Abu Lahab: “Uovu ambao Makuraishi na makabila yote ya Kiarabu wasingeweza kunifanyia, umenifanyia wewe!” Wakatawanyika bila hata mmoja wao kusilimu. Muda mfupi baada ya tukio hili, aliwaita jamaa Zake tena. Hadhrat Ali tena akawaita wote.

Kama mara ya kwanza, chakula kiliwekwa mbele yao. Baada ya chakula, Bwana wetu Mtume alisimama akasema: “Himidi ni ya Allahu taala peke Yake. Msaada ninauomba Kwake tu. Ninamwamini Yeye na ninamtegemea Yeye. Bila shaka yoyote ninajua na ninatangaza kwamba hakuna mungu ila Allahu taala; Yeye ni Mmoja. Hana mfano wala mshirika.” Kisha akaendelea na maneno Yake hivi: “Mimi siwaambii uongo kamwe, ninawaeleza kweli … Nawaita kumwamini Allahu taala, aliye Mmoja, na ambaye hakuna mungu mwingine isipokuwa Yeye. Mimi ni Mtume Wake; Yeye ndiye aliyenituma kwenu na kwa wanadamu wote. Wallahi, mtakufa kama mnavyolala usingizi, na mtafufuliwa kama mnavyoamka kutoka usingizini, na mtahesabiwa kwa yote mliyoyafanya; kwa mema yenu mtapata malipo, na kwa maovu yenu mtapata adhabu. Na hayo ni ama kukaa Peponi milele, au kukaa ndani ya Jahannam milele. Nyinyi ndio watu wa kwanza ninaowaonya kwa adhabu ya akhera.”

Abu Talib, baada ya kusikiliza maneno haya, alisema: “Ewe mpwa wangu mtukufu! Sijui kitu chenye thamani kubwa kuliko kukusaidia Wewe. Tumeyapokea na kuyakubali mawaidha Yako, na tumeyasadiki maneno Yako kwa moyo. Hawa waliokusanyika hapa sasa ni watoto wa babu Yako Abdulmuttalib. Bila shaka mimi pia ni mmoja wao. Katika lolote unalolitaka, mimi nitakuwa wa kwanza kati yetu kukusaidia. Naahidi kwamba sitaacha hata kwa muda mfupi kukuzunguka na kukulinda. Wewe endelea na ulichoamrishwa. Lakini kuhusu kuiacha dini yangu ya zamani, nafsi yangu haikukubali.”

Isipokuwa Abu Lahab, jamaa Zake na ami Zake waliokuwa pale walizungumza kwa upole. Lakini Abu Lahab alisema maneno ya kiburi na akatoa vitisho: “Enyi wana wa Abdulmuttalib! Mzuieni kabla wengine hawajamshika mkono na kumzuia. Mkiyakubali leo anayoyasema, mtapata unyonge na dharau. Mkijaribu kumlinda, mtauawa nyote …” Akimjibu Abu Lahab, shangazi wa Bwana wetu Mtume alisema: “Ewe ndugu yangu! Je, inakufaa kumwacha mwana wa ndugu yangu na dini Yake bila msaada? Wallahi, wanazuoni walio hai leo wanatangaza kwamba kutoka katika kizazi cha Abdulmuttalib atakuja Mtume. Mtume huyo ni Huyu.”

Licha ya maneno haya, Abu Lahab aliendelea na mazungumzo yake machafu. Abu Talib alimkasirikia Abu Lahab akasema: “Ewe mwoga! Wallahi, maadamu sisi tuko hai, tu wasaidizi Wake na walinzi Wake.” Akamgeukia Muhammad alaihis-salaam akasema: “Ewe mwana wa ndugu yangu! Tujulishe wakati utakapotaka kuwaita watu wamwamini Mola Wako; tutajifunga silaha na kutoka pamoja Nawe.” Kisha Bwana wetu Fakhr-i kainat akaanza tena kuzungumza akasema: “Enyi wana wa Abdulmuttalib! Wallahi, kati ya Waarabu hakuna mtu aliyeiletea kaumu yake kitu bora na chenye kheri zaidi kwa dunia yenu na akhera yenu kuliko kile nilichowaletea mimi (yaani dini hii). Nawaita mseme maneno mawili, mepesi kwa ulimi na mazito katika mizani. Nayo ni kwamba mshuhudie kwamba hakuna mungu ila Allah, na kwamba mimi ni mja Wake na Mtume Wake. Allahu taala ameniamuru niwaite kwenye hili. Basi ni nani kati yenu atakayeikubali daawa yangu hii na kuwa msaidizi wangu katika njia hii?” Hakuna aliyetoa sauti. Wote waliinamisha vichwa vyao. Bwana wetu Mtume aliyarudia maneno Yake haya mara tatu. Kila mara Hadhrat Ali alisimama. Mara ya tatu alisema: “Ewe Mtume wa Allah! Ingawa mimi ni mdogo wao kwa umri, mimi nitakuwa msaidizi Wako.” Hapo Bwana wetu Rasulullah akamshika Hadhrat Ali mkono.

Wengine walitawanyika wakiwa wameduwaa. Habibu wa Allahu taala alihuzunika sana kwa mwenendo huu wa jamaa Zake.

Lakini bila kukata tamaa, aliendelea kuwaita ili waokoke na Jahannam na wafikie furaha.

Katika mwaka wa nne wa bi’tha, iliteremshwa aya ya 94 ya Surat al-Hijr. Ilipokuja amri hii ya kiungu, yenye maana: “(Ewe Habibu Wangu!) Lieleze waziwazi ulichoamrishwa (amri na makatazo). Wapuuze washirikina! Usiyajali maneno yao!”, Mtume wetu mpendwa alianza kuwaita watu wa Makka kwenye Uislamu hadharani. Siku moja alipanda kilima cha Safa akasema: “Enyi watu wa Kuraishi! Kusanyikeni hapa msikilize maneno yangu!” Makabila yalipokusanyika, Mtume wetu akasema: “Enyi kaumu yangu! Je, mmewahi kusikia neno la uongo kutoka kwangu?” Wote kwa pamoja wakasema: “Hapana, hatujawahi kusikia.” Mtume wetu akasema: “Allahu taala amenijaalia utume na amenituma kwenu kuwa Mtume.” Kisha akasoma aya ya 158 ya Surat al-Araf, yenye maana: “(Ewe Habibu Wangu!) Waambie: ‘Enyi watu! Mimi ni Mtume wa Allahu taala, Mmiliki wa ardhi na mbingu, niliyetumwa kwenu nyote. Yeye ndiye anayefisha kila kilicho hai na kukihuisha. Hakuna mungu (anayestahili kuabudiwa) isipokuwa Yeye.’” Ami Yake Abu Lahab, aliyekuwa kati ya wasikilizaji, akishikilia ukafiri (kutoamini) kwa ukaidi, alipiga kelele kwa hasira: “Mwana wa ndugu yangu amerukwa na akili! Msiyasikilize maneno ya mtu asiyeabudu masanamu yetu na aliyeiacha dini yetu!” Waliokuwa pale walitawanyika, na hakuna hata mmoja aliyeamini. Ingawa walijua kwamba Bwana wetu Mtume ni msema kweli na mwenye tabia tukufu, walimpa mgongo wakawa maadui Zake.

“Waite jamaa Zako wa karibu kwenye dini ya haki, ukiwaonya kwa adhabu ya Allahu taala” Ash-Shuara: 214

Siku nyingine, akitii amri ya Allahu taala: “Lieleze waziwazi ulichoamrishwa** (amri na makatazo)”, Mtume wetu alipanda tena kilima cha Safa. Kwa sauti ya juu na yenye nguvu aliwaita watu: “Ya sabahah! Njooni hapa, kusanyikeni; nina habari muhimu kwenu!”20 Waliposikia mwito huu, makabila yalikuja mbio yakakusanyika. Wakaanza kungoja kwa mshangao na hamu ya kujua. Wale wasiokuja waliwatuma watu wao ili wajue kwa nini watu wamekusanyika. Kundi moja la waliokuja likaanza kuuliza: “Ewe Muhammad al-Amin (Muhammad anayeaminika)! Kwa nini umetukusanya hapa? Unataka kutupa habari gani?” Hapo Mtume wetu alianza kuzungumza akisema: “Enyi makabila ya Kuraishi!”** Kila mtu alikuwa akimsikiliza kwa makini makubwa. Akaendelea: **“Hali yangu na hali yenu ni kama hali ya mtu ambaye, anapomwona adui, hukimbia kuijulisha familia yake, na kwa kuogopa kwamba adui ataifikia familia yake kabla yake na kuidhuru, hupiga kelele: Ya sabahah!** (Tumezungukwa na adui! Asubuhi imefika. Jiandaeni mara moja kwa mapigano!) Enyi kundi la Makuraishi! Kama ningewaambia kwamba nyuma ya mlima huu kuna jeshi la adui lililo tayari kuwashambulia, je, mngeniamini?” Wakasema: “Ndiyo, tungekuamini, kwa sababu mpaka sasa hatujashuhudia Kwako kitu kingine isipokuwa ukweli. Hatujawahi kukuona ukisema uongo!”

Kisha akayataja makabila yote ya Kuraishi kwa majina yao: “Enyi wana wa Hashim! Enyi wana wa Abdumanaf! Enyi wana wa Abdulmuttalib!”, akasema: **“Mimi ni mwonyaji wenu wa adhabu kali ambayo kuja kwake ni hakika. Allahu taala ameniamuru niwaonye jamaa zangu wa karibu kabisa kwa adhabu ya akhera. Nawaita mwamini mkisema: La ilaha illallahu wahdahu la sharika lah** (Allah ni Mmoja, hakuna mungu ila Yeye). Nami ni mja Wake na Mtume Wake. Mkiamini hili, mtakwenda Peponi. Maadamu hamsemi ‘La ilaha illallah’, siwezi kuwapatia manufaa yoyote duniani wala fungu lolote akhera.” Miongoni mwa waliokuwa wakisikiliza, Abu Lahab alisema: “Je, kwa ajili ya hili ndiyo umetukusanya?”, akamtupia Mtume wetu mpendwa jiwe aliloliokota ardhini. Kutoka kwa wengine hakukuja upinzani kama huo; walitawanyika wakizungumza kati yao.21

Hata wakiweka jua katika mkono wangu wa kulia!

Baada ya miito hii, Mtume wetu mpendwa alimweleza Uislamu kila mtu au kundi la watu alilolikuta popote. Alitangaza kwamba wokovu wa kweli unawezekana tu kwa kujiepusha na kufuata nafsi, na dhuluma, uonevu na kila aina ya matendo maovu, na kwa kumwamini Allahu taala. Wale waliofuata matamanio na ashiki za nafsi zao, waliowakandamiza wanyonge na kupindukia mipaka katika uasi, walilipinga hili kwa nguvu. Walipoona kwamba matendo yao yote maovu yatakomeshwa, waliyakanusha yale aliyoyatangaza Muhammad alaihis-salaam. Wakawa maadui Wake na wa waumini. Mwanzoni washirikina walikuwa wakidhihaki. Kisha waliamua kuongeza shinikizo na mateso. Walitaka kuwatisha waumini na kuizima daawa ya Uislamu. Miongoni mwa viongozi wao walikuwa Abu Jahl, Utba, Shayba, Abu Lahab, Uqba bin Abi Muayt, As bin Wail, Aswad bin Muttalib, Aswad bin Abduyaghuth, Walid bin Mughira …

Siku moja Utba, Shayba na Abu Jahl walimwambia Abu Talib: “Wewe ni mkubwa wetu. Sisi daima tunakuheshimu na kukutukuza. Sasa mwana wa ndugu yako ameanzisha dini mpya. Anayatukana masanamu yetu na kututuhumu kwa ukafiri. Mpe nasaha. Mfanye aache jambo hili. Asipoacha, sisi tunajua jinsi ya kumshughulikia …”

Abu Talib aliwatuliza na kuwarudisha, na akamficha Mtume wetu jambo hilo ili asihuzunike. Baada ya muda, washirikina walikusanyika tena wakaja kwa Abu Talib. Wakasema: “Tulikuja kwako kabla ya hapa na tukakueleza hali ilivyo. Hukuyajali maneno yetu. Yeye bado anaendelea kuyasema vibaya masanamu yetu. Sasa uvumilivu wetu umekwisha. Tutapigana na nyinyi wawili hadi tone la mwisho la damu yetu. Hapa Makka, ama Yeye ataangamia, ama sisi.” Abu Talib alijaribu kuwatuliza, lakini wakashikilia ukaidi wao.22

Abu Talib hakutaka Bwana wetu Rasulullah aumizwe moyo, wala hakutaka uadui wowote utokee kati Yake na kaumu Yake. Akamwendea Mtume wetu akasema: “Ewe Muhammad! Kaumu yote imeungana katika kukufanyia uadui, na imekuja kwangu kulalamika. Uadui kati ya jamaa si jambo jema. Wanataka usiwaite makafiri, wala usiwaseme vibaya kwa kuwaambia kwamba wako katika njia potovu.” Hapo Bwana wetu Habib-i akram (Kipenzi Mtukufu) akasema:

“Ewe ami yangu! Jua hili: hata wakiliweka jua katika mkono wangu wa kulia na mwezi katika mkono wangu wa kushoto (yaani hata wakiahidi chochote kile), sitaiacha kamwe dini hii, wala sitaacha kuwafikishia watu na kuwajulisha. Ama Allahu taala ataieneza dini hii ulimwenguni kote na kazi yangu itakuwa imekamilika, ama nitaitoa roho yangu fidia katika njia hii.” Kisha akasimama. Macho Yake yaliyobarikiwa yalikuwa yamejaa machozi.

Abu Talib alipomwona Bwana wetu Rasulullah amehuzunika, alijuta kwa aliyoyasema, akamkumbatia shingoni na kusema: “Ewe mwana wa ndugu yangu! Endelea na njia Yako, fanya ulitakalo. Maadamu niko hai, nitakuhami na kukulinda.”23

Watu kumi miongoni mwa wakuu wa washirikina walipotambua kwamba Abu Talib anamhami Hadhrat Muhammad, walimchukua pamoja nao Umara bin Walid wakaenda kwa Abu Talib. Wakatoa pendekezo lisilowezekana kukubaliwa: “Ewe Abu Talib! Unajua kwamba huyu Umara ndiye kijana mzuri zaidi wa sura, mwenye nguvu zaidi na mwenye tabia njema zaidi kati ya vijana wa Makka. Zaidi ya hayo, ni mshairi. Tukupe yeye, umtumie katika shughuli zako. Badala ya Umara, tupe Muhammad tumuue. Mtu kwa mtu! Unataka nini zaidi?” Abu Talib alikasirika mno. Aliposema: “Kwanza nipeni wana wenu, niwaue mimi. Kisha nitawapa mpwa wangu,” washirikina walitambua uzito wa jambo hilo, wakamwambia: “Lakini watoto wetu hawafanyi kama anavyofanya Yeye…” Abu Talib akajibu: “Naapa kwamba mpwa wangu ni bora kuliko watoto wenu wote. Kumbe nyinyi mtanipa mwana wenu nimlishe, nanyi mchukue kipenzi cha moyo wangu mkamuue! Hata ngamia jike hamtamani wala hamhurumii mwingine ila mtoto wake. Jambo hili liko mbali kabisa na akili na mantiki. Sasa mambo yamevuka mipaka. Yeyote aliye adui wa Muhammad (alaihis-salaam), kipenzi cha moyo wangu, basi mimi ni adui yake. Jueni hivyo, na fanyeni lolote mnaloweza!”24 Washirikina waliinuka kwa ghadhabu wakaondoka. Abu Talib mara moja aliwakusanya Bani Hashim na Bani Abdulmuttalib. Akawaeleza hali ilivyo na kuwashawishi wamsaidie Mtume wetu mpendwa (sallallahu alayhi wasallam). Mikono ambayo ingeinuliwa kumuua Rasulullah ilipaswa kuvunjwa. Katika jambo hili waliungana dhidi ya washirikina. Abu Lahab peke yake ndiye hakujiunga nao. Abu Talib akawaambia: “Enyi mashujaa! Kesho kila mmoja wenu ajifunge upanga kiunoni na anifuate!”

“Ewe ami yangu! Jua hili: hata wakiliweka jua katika mkono wangu wa kulia na mwezi katika mkono wangu wa kushoto (yaani hata wakiahidi chochote kile), sitaiacha kamwe dini hii, wala sitaacha kuwafikishia watu na kuwajulisha. Ama Allahu taala ataieneza dini hii ulimwenguni kote na kazi yangu itakuwa imekamilika, ama nitaitoa roho yangu fidia katika njia hii” Mtume wetu mpendwa Muhammad alaihis-salaam

Siku iliyofuata Abu Talib alikwenda nyumbani kwa Bwana wetu Mtume. Wote pamoja wakaelekea Haram ash-Sharif. Vijana mashujaa wa Bani Hashim walikuwa wakiwafuata nyuma. Walifika kwenye Kaaba na kusimama mbele ya washirikina. Abu Talib akawaambia washirikina: “Enyi Makuraishi! Nimesikia kwamba mmeamua kumuua mwana wa ndugu yangu. Je, mnajua kwamba vijana hawa walio nyuma yangu, mikono yao ikiwa juu ya panga zao, wanangoja ishara yangu kwa hamu? Naapa kwamba mkimuua Muhammad, sitamwacha hai hata mmoja wenu!” Baada ya hapo alianza kusoma mashairi ya kumsifu Mtume wetu mpendwa. Washirikina waliokuwa pale, wakiongozwa na Abu Jahl, walitawanyika.