ADDUNYAA DHUFUU ISAATIIN KABAJUU ISAA (DHALACHUU ISAA)

Ummata koo, ummata koo

Haadhota keessaa ishee caalaatti carraa qabeettiin, kan ulfina hunda caalu argatte, Aaminaan ulfa ishee akkana jettee himti: “Guyyoota Hogganaa sana ulfa ture keessa, dhukkubbii fi rakkoo tokkollee hin arganne. Ulfa ta’uu koo illee hin hubadhu ture. Garuu ji’a jaha booda, guyyaa tokko hirribaa fi dammaqiinsa gidduutti, namni tokko: ‘Eenyuun akka ulfoofte ni beektaa?’ naan jedhe. Yeroon ‘Hin beeku’ jedhee deebise: ‘Beeki! Nabiyyoota keessaa isa dhumaa ulfoofteetta!’ jedhee natti hime. Yeroo da’umsi dhihaate, namichi sun ammas dhufee: ‘Yaa Aaminaa! Daa’imni yeroo dhalatu, maqaa isaa Muhammad jedhii moggaasi’ jedhe. Odeessa biraa keessatti immoo: ‘Yaa Aaminaa! Daa’imni yeroo dhalatu, maqaa isaa Ahmad jedhii moggaasi!’ jedhamee beeksifameera.”

Haati teenya Aaminaan yeroo da’umsaas akkana jettee himte: “Yeroon da’umsaa yommuu ga’u, sagalee sodaachisaa tokko dhaga’e. Raafamuu jalqabe. Achiis simbirroo adii tokko arge; dhuftee baallee isheetiin na haxaawte. Sodaa fi raafama irraa mallattoon tokkollee hin hafne. Yeroo sanatti dheebodhe; akka waan ho’aan gubachaa jiruutti ta’e. Cinaa koo xoofoo shurbaa tokko, kan akka aannanii adii ta’e, arge. Akka ani dhuguuf naaf kennan. Nan dhuge; damma caalaa mi’aawaa fi qabbanaa’aa ture. Dheebuun koo bade. Achiis nuura guddaa tokko arge; manni koo hammas nuuraan guutame, nuura sana malee waan biraa hin argu ture.

Ibidda jalaa ba’uu yoo barbaaddan,
Jaalalaa fi hawwiin salawaata buusaa!
As-salaatu was-salaamu alayka yaa Rasuulallaah!
As-salaatu was-salaamu alayka yaa Habiiballaah!
As-salaatu was-salaamu alayka yaa Nuura Arshillaah.

“Ani habiiba Allaahu ta’aalaa, jaalallee Isaa ti. Ani hogganaa nabiyyootaa ti. Boonuuf hin dubbadhu” Hadiisa shariifa

Manni Nabiyyiin keenya kabajamaan itti dhalate kan akaakayyuu isaa Haashim bin Abdu Manaaf ture. Ka’abaa irraa gara kaaba-bahaatti meetira 300–400 irratti argama ture.

Nabiyyiin keenya kabajamaan yeroo Hijraa mana eebbifamaa kana Aqiil bin Abii Xaalibitti dabarsee kenne. Ijoolleen ilmaan Aqiil immoo Muhammad bin Yuusuf Saqafiitti gurguran.

Booda mana eebbifamaa kana Giiftiin Khayzuraan, haati Haaruun ar-Rashiid, bittee masjiida goote.

Masjiidni kun, kan Abbaasiyyootaa fi Mamluukotaan eegame, bara Ottomaanotaattis of eeggannoodhaan kunuunfame. Sulxaanni Sulaymaan Khaan Seera-baasaa (Kanûnî) haaraatti isa ijaarsise.

Seenaa keessatti si’a hedduu suphame.

Bara 1924tti masjiidni kun diigame. Manni bara 1950tti Sheekh Abbaas Qaxxaaniin asitti ijaarame, bara 1959 irraa kaasee akka Mana Kitaabaa Ummataa Makkaatti tajaajilaa jira.

Yeroo sana dubartoota hedduu, kanneen naannoo koo marsanii na tajaajilan, arge. Dheerinni isaanii dheeraa, fuulli isaanii akka aduu ifa ture. Intaloota gosa Abdu Manaaf fakkaatu turan. Tasa mul’achuu isaaniitti dinqifadhe. Isaan keessaa tokko: ‘Ani Aasiyaa, haadha manaa Fir’awn ti!’ jette. Kan biraa immoo: ’Ani immoo Maryam bint Imraan; isaan kun immoo huuriiwwan2 Jannataa ti’ jette.

Yeroo sanattis uffata harii adii, dheeraa, samii irraa hanga dachiitti diriire tokko arge. ‘Ija namootaa irraa isa haguugaa’ jedhame. Battaluma sana tuunni simbirroo tokko mul’ate. Afaan isaanii zumurruda irraa, baalleen isaanii immoo yaaquuta irraa ture. Sodaa irraa dafqee ture; copha dafqa koo kan coccobu irraa urgaan miskii faca’a ture. Utuu haala sana keessa jiruu, golgaa ija koo irraa kaasan. Dachii guutuu, baha irraa hanga lixaatti, arge. Maleykonni naannoo koo marsanii turan.

Muhammad alayhis-salaam akkuma dhalateen mataa isaa eebbifamaa sujuudaaf lafa kaa’e, quba shahaadaa isaas ol qabe. Achiis samii irraa kutaan duumessa adii kan isa haguuge tokko gad bu’e. Sagalee akkana jedhu tokko dhaga’e: ‘Iddoo hundatti, lixa irraa hanga bahaatti isa naanneessaa. Aalamni guutuun maqaa isaa, qaama isaa fi amala isaa akka arguuf isa naanneessaa. Maqaan isaa Maahii, jechuunis Allaahu ta’aalaan isaatiin mallattoowwan shirkii akka balleessu haa beekan.’

Duumessi sunis ija irraa bade; Muhammad (sallallaahu alayhi wa sallam) uffata suufii adii keessatti maramee arge. Yeroo sanattis namoonni sadii, kanneen fuulli isaanii akka aduu ifu, dhufan. Tokko harka isaatti ibriiqii meetii, kaan saafana zumurrudaa, inni sadaffaan immoo uffata harii qabata ture. Ibriiqii irraa akka waan miskiin coccobuutti ta’e. Ilma koo eebbifamaa saafana keessa kaa’an. Mataa fi miila isaa eebbifamaa dhiqanii harii keessa maran. Achiis mataa isaa eebbifamaatti urgooftuu dibanii, ija isaa eebbifamaa kuulii kuulanii, ija irraa badan.”

Samii irraa maleykonni sarara sararaan bu’an,
Akkuma Ka’abaa, mana koo xawaafa godhan.
Huuriiwwan garee gareedhaan urgaa ixaanaa wajjin dhufan,
Nuura fuula isaaniitiin manni koo nuuraan guutame.
Qilleensa irrattis siree tokko diriirfame,
Maqaan isaa Sundus; kan diriirse maleykaa ture.
Wantoota kana hunda ifatti yommuun argu,
Battaluma dinqisiifannaa keessa dhaabadhe.
Tasa dallaan baqaqee banamee,
Huuriiwwan sadii dhufanii natti mul’atan.
Gariin ni jedhu: bareedduuwwan sadan sana keessaa
Tokko Aasiyaa turte, fuulli ishee akka ji’aa;
Kaan, shakkii malee, Giiftii Maryam turte,
Sadaffaan immoo huuriiwwan keessaa bareedduu tokko.
Ji’oonni fuulaa sadan sun gara-laafinaan dhufanii,
Yeroo sanatti salaamta natti dhiheessan.
Naannoo koo dhufanii taa’an,
Musxafaadhaan waliif oduu gammachiisaa himan.

Muhammad alayhis-salaam yeroo dhalatu, haadha teenya Aaminaa bira Giiftii Shifaa, haati Abdurrahmaan bin Awf; Giiftii Faaximaa, haati Usmaan bin Abil-Aas; fi Giiftii Safiyyaa, adaadaan Nabiyyii keenyaa, turan. Isaanis nuura argan fi wantoota biroo ta’an akkana jedhanii himan:

Giiftiin Shifaa akkana jetti: “Ani halkan sana gargaaruuf Aaminaa bira ture. Muhammad alayhis-salaam akkuma dhalateen du’aa godhee gad of qabee kadhachaa akka ture dhaga’e. Waan dhokataa (gaybii) keessaa: ‘Yarhamuka Rabbuk’ jedhame. Achiis nuurri tokko ba’ee hammas ifa kenne, baha irraa hanga lixaatti iddoon hundi mul’ate…” Giiftiin Shifaa, kan wantoota biroo hedduu irrattis ragaa taate, akkana jette: “Yeroo nabiyyummaan isaa itti beeksifame, ani warra utuu hin shakkin jalqaba iimaana fudhatan keessaa tokko ture.”

“Guyyaa Qiyaamaa, yeroo namni hundi callisu, ani nan dubbadha. Yeroo namni tokkollee sochoo’uu hin dandeenye, ani isaaniif shafaa’aa nan godha” Hadiisa shariifa

Uumamtoonni hundi gammachuun guutaman,
Gaddi bade, aalamni lubbuu haaraa argate.
Qaamonni xixiqqoon aalamaa hundi sagalee ol kaasanii,
Wal waamanii: “Baga nagaan dhuftan!” jedhan.
Baga nagaan dhuftan, yaa Sulxaana ol’aanaa, baga nagaan dhuftan,
Baga nagaan dhuftan, yaa madda beekumsa Rabbii, baga nagaan dhuftan.
Baga nagaan dhuftan, yaa icciitii Furqaanaa, baga nagaan dhuftan,
Baga nagaan dhuftan, yaa qoricha dhukkubaa, baga nagaan dhuftan.
Baga nagaan dhuftan, yaa simbirroo faarfattuu dallaa bareedinaa,
Baga nagaan dhuftan, yaa michuu dhihoo Zul-Jalaal.
Baga nagaan dhuftan, yaa ji’aa fi aduu Rabbii,
Baga nagaan dhuftan, yaa isa Haqqa irraa gonkumaa hin fagaanne.
Baga nagaan dhuftan, yaa baqannaa ummata cubbamaa, baga nagaan dhuftan,
Baga nagaan dhuftan, yaa baqannaa warra gargaaraa hin qabnee, baga nagaan dhuftan.
Baga nagaan dhuftan, yaa ifa ija Khaliilaa,
Baga nagaan dhuftan, yaa jaalallee filatamaa Jaliilaa.
Baga nagaan dhuftan, yaa rahmata aalamootaa,
Baga nagaan dhuftan, isin shafaa’aa cubbamootaa ti.
Baga nagaan dhuftan, yaa mootii aalamota lamaanii,
Isiniif jecha jireenyii fi bakki uumaman.

Giiftiin Safiyyaa immoo akkana jettee himte: “Muhammad alayhis-salaam yeroo dhalatu, nuurri tokko naannoo hunda haguuge. Akkuma dhalateen sujuuda godhe; achiis mataa isaa eebbifamaa ol qabatee arraba ifaan: ‘Laa ilaaha illallaah, innii Rasuulullaah’ jedhe. Yeroon isa dhiquu barbaade: ‘Nuti dhiqamee akka jiru isa ergineerra’ jedhame. Hiddi handhuuraa isaa kutamee fi dhaqna qabamee akka ture mul’ate. Akkuma dhalateen sujuuda godhe. Yeroo sana sagalee laafaadhaan waa jechaa ture; gurra koo gara afaan isaa eebbifamaatti dhiheesse, innis: ‘Ummatii, ummatii!’ (Ummata koo, ummata koo!) jechaa ture.”3

Akkasitti, Baytullaah fuuldura, Rasuulli sun
Fuula isaa lafa kaa’ee sujuuda godhe.
Sujuuda keessatti mataan fi arrabni isaa Haqqa faarsu,
Quba isaa ol qabatee tawhiidatti ragaa ba’a.
“Yaa Mawlaa koo, fuula koo gara Keetti garagalche,
Yaa Rabbii, ummata koo naaf kenni” jedha.
Onnee isaa guutuun hawwii isaa Haqqatti hidhee,
“Ummata koo, yaa ummata koo!” jedha ture.

Yeroo Nabiyyiin keenya jaalatamaan dhalate, akaakoon isaa Abdulmuxxalib Ka’abaa Shariifaa bira ta’ee Allaahu ta’aalaa kadhachaa du’aa gochaa ture. Dhalachuun kun akkana jedhamee oduu gammachiisaadhaan itti himame:

Ka’abaan tasa gara Maqaam Ibraahiimitti sujuuda gootee, ammas haala ishee isa duraatti deebite. Abdulmuxxalib Ka’abaan afaan qulqulluudhaan: “Allaahu akbar! Sagaleen Muhammad (sallallaahu alayhi wa sallam) taabota irraa na qulqulleessa” jettee yommuu dubbattu dhaga’e. Yeroo sana taabotni Hubal jedhamu fuulaan lafatti kufe. Sagaleen tokko dhufee akkana jedhe: “Aaminaan ilma deesse. Muhammad (sallallaahu alayhi wa sallam) namoota dukkana jallinaa (dalaalaa) irraa gara nuura qajeelfamaatti (hidaayaa) ni geessa. Haqq ta’aalaan ilmaan namaatii fi jinniif nabiyyii godhee isa erge. Yaa maleykota! Furtuuwwan qabeenya kuusamaa hundaa akka isaaf kennaman ragaa ba’aa. Guyyaa dhaloota isaa hin dagatinaa; guyyaan sun hanga Qiyaamaatti iida keessan haa ta’u.” Abdulmuxxalib jecha kana yommuu dhaga’u, dinqisiifannaa irraa arrabni isaa qabame. “Abjuu argaa jiraa laata?” jedhee harka isaa laphee isaa irra dabarse. Ammas sagalee: “Yaa sayyida Qurayshii! Haalli si sodaachise maali?” jedhu dhaga’e. Deebii kennuuf humna hin qabu ture.

Yeroo mana Aaminaatti dhihaate, bantii manaa irratti simbirroo tokko arge. Isheen baallee ishee mana irratti diriirsitee haguugdee turte. Tulluuwwan Makkaa nuura sanaan ifu turan. Duumessi adiin tokko mana gaaddiseessaa ture. Maleykonni lama balbala duratti dhaabatanii akka inni ol hin seenne dhorkan. “Kun maali? Abjuu keessa jiraa laata?” jedhee utuu yaadaa jiruu, urgaan miskii keessaa dhufu funyaan isaa seene.

Abdulmuxxalib, inni guyyaa Muhammad alayhis-salaam dhalate wantoota hedduu arge, oduu gammachiisaa kanaan baay’ee gammadee: “Ulfinni fi kabajni ilma koo kanaa baay’ee ol’aanaa ta’a” jedhe.4

Abdulmuxxalib gammachuu guddaa akkanaa kabajuuf, guyyaa torbaffaa dhalootaa irraa kaasee guyyaa sadiif ummata Makkaatiif affeerraa godhe. Kana malees mandara magaalattii hunda keessatti gaala qalee, namootaa fi horiin akka itti fayyadaman dhiheesse.5 Yeroo affeerraa sanaa warra “Daa’imaaf maqaa maalii moggaafte?” jedhaniin: “Maqaa MUHAMMAD (sallallaahu alayhi wa sallam) jedhu itti moggaase” jedhe. Warra “Maaliif maqaa akaakilee kee keessaa tokkoo itti hin moggaasin?” jedhaniin immoo: “Allaahu ta’aalaa fi namoonni akka isa faarsanii fi isa jajan waanan barbaadeef” jedhee deebise.6 Odeessa biraa keessatti immoo kan maqaa “Muhammad” moggaafte Giiftii Aaminaa akka taate beeksifameera.

Yaa isa bareedinni fuula isaa akka ji’a guutuu ifu,
Yaa irkoo warra kufan hundaa, isin.
Yaa qoricha dhukkuba onneewwanii, isin,
Yaa sulxaana uumamtoota hundaa, isin.
Isin sulxaana nabiyyoota hundaa ti,
Ifa ija awliyaa fi warra qulqullootaa ti.
Yaa xumura teessoo ergamummaa (risaalaa), isin,
Yaa xumura chaappaa nabiyyummaa, isin.

“Guyyaa Qiyaamaa ani imaama nabiyyootaa, khaxiiba isaanii fi isa hunda isaaniitiif shafaa’aa godhu dha. Kana boonuuf hin dubbadhu” Hadiisa shariifa

Yeroo nuurri keessan aalama ifsiise,
Fuulli keessan kan akka wardii aalama dallaa wardii godhe.
Dukkanni wallaalummaa fi jallinaa bade,
Dallaan beekumsaa guutummaa isaa ga’e.
Yaa Habiiballaah, gargaarsa nuuf godhaa,
Hafuura dhumaa irratti fuula keessan arguun nu gammachiisaa.

Wantoota ijoo halkan Ergamaan Rabbii dhalate ta’an

Rasuula Kabajamaa (sallallaahu alayhi wa sallam) dhalachuu isaa dura fi yeroo dhalatetti, mallattoo addunyaa dhufuu isaatiin kabajuu isaa ta’anii wantoonni hedduun ta’aniiru. Namoonni bebbeekamoon bara sanaa utuu Nabiyyiin keenya kabajamaan hin dhalatin dura abjuuwwan arganii turan. Abjuu isaanii kaahinootaa fi hayyoota bebbeekamoo bara sanaatti yommuu hiiksisan, isaan “abjuuwwan kun dhufuu Muhammad alayhis-salaam akka agarsiisan” himan.

Akaakoon Nabiyyii keenya jaalatamaa Abdulmuxxalib akkana jedhee hime: “Yeroo tokko hirriba keessa seenee ture. Abjuu arge irraa raafama guddaadhaan dammaqe. Battaluma kaahina tokko bira deemee akka naaf hiiku barbaade. Yeroon isa bira ga’u, fuula koo ilaalee: ‘Yaa hogganaa Quraysh! Maaltu si qabe? Fuula kee irratti haalli adda ta’e tokko mul’ata. Wanti guddaan si haala kanatti galche jiraa laata?’ jedhe. ‘Eeyyee, abjuu sodaachisaa hanga ammaatti nama tokkoofillee hin himne arge’ erga jedhee booda, cinaa isaa taa’ee himuu jalqabe:

’Halkan kana abjuu koo keessatti muki baay’ee guddaan tokko ture. Fiixeen isaa tokko samii ga’ee, dameen isaa gara bahaa fi lixaatti diriiree ture. Muka sana irraa nuurri hammas facaafama ture, aduun isa bira baay’ee laaftee hafte.

Yeroo tokko ni mul’ata, yeroo biraa ija irraa bada ture. Namoonni gara isaatti garagalanii turan. Yeroo hunda nuurri isaa dabalaa ture. Gosa Quraysh keessaa gariin dameewwan muka sanaa qabatu turan, gariin immoo muka sana muruuf yaalu turan. Dargaggeessi tokko warra isa muruu barbaadan dhorkaa ture. Fuula baay’ee bareedaa qaba ture; hanga ammaatti fuula akkasii hin argine. Kana malees qaama isaa irraa urgaan mi’aawaan naannootti faca’a ture. Damee muka sanaa tokko qabachuuf harka koo diriirse, garuu ga’uu hin dandeenye.’

Yeroon abjuu koo xumure, fuulli kaahinichaa jijjiirame.

Bifti isaa keelloo ta’e. Achiis: ‘Kana irraa qooda hin qabdu!’ jedhe. Ani: ‘Eenyutu qooda qaba?’ jedheen gaafadhe. ‘Warra dameewwan muka sanaa qabatan’ jedhe; itti fufees: ‘Sanyii kee irraa nabiyyiin tokko ni dhufa; iddoo hunda ni bulcha; namoonnis amantii isaa ni seenu’ jedhe. Achiis gara ilma koo Abuu Xaalib, isa na bira ture, garagalee: ‘Kun tarii adeera isaa ta’a’ jedhe.” Abuu Xaalib yeroo nabiyyummaan Nabiyyii keenya kabajamaatti beeksifame wanta kana itti himee: “Mukni sun Abul-Qaasim, al-Amiin, Muhammad alayhis-salaam dha” jedhe.

Halkan Nabiyyiin keenya jaalatamaan Muhammad alayhis-salaam addunyaatti dhufe, urjiin tokko baate. Hayyoonni Yahuudii ishee argan Muhammad alayhis-salaam akka dhalate hubatan.

Sahaabota keessaa Hassaan bin Saabit akkana jedhee hima: “Ani mucaa waggaa saddeetii ture. Ganama tokko Yahuudiin tokko: ‘Yaa Yahuudota!’ jedhee iyyaa fiigaa ture. Yahuudonni naannoo isaatti walitti qabamanii: ‘Maaltu jira? Iyyi kee kun maaliif?’ yommuu jedhan, inni: ‘Beekaa! Urjiin Ahmad halkan kana baateetti! Ahmad halkan kana addunyaatti dhufe…’ jedhee deebise.”

Halkan dhaloota Rasuula Kabajamaa, taabonni Ka’abaa keessa jiran hundi fuulaan lafatti kufan.

Urwaa bin Zubayr akkana jedhee odeessa: “Gareen Quraysh keessaa tokko taabota tokko qaba ture. Waggaatti al tokko isa marsanii xawaafa godhu, gaala qalu, daadhii wayinii dhugu turan. Guyyaa akkasii tokkos yeroo taabota bira ga’an, fuulaan lafatti kufee argan. Ol isa kaasan; ammas kufe. Kun si’a sadii irra deddeebi’e. Kana irratti naannoo isaatti sirriitti deeggarsa godhanii utuu dhaabaa jiranii, sagaleen akkana jedhu dhaga’ame: ‘Namni tokko dhalate; dachiin guutuun sochoote. Taabonni jiran hundi kufan. Onneen moototaa sodaadhaan hollatte!’” Wanti kun sirriitti halkan Muhammad alayhis-salaam dhalate wajjin wal sima ture.

Magaalaa Madaa’in keessatti gamoowwan dheeraan (burjiiwwan) kudha afran masaraa Kisraa Faaris diigaman. Kisraan fi ummanni isaa, kanneen halkan sana sagalee guddaa fi rifaatuun dammaqan, abjuuwwan sodaachisoo bebbeekamoonni isaanii keessaa gariin argan hiiksisanii, kun mallattoo waan guddaa tokkoo akka ta’e hubatan.

Kaahinoonni caalaatti beekamoon abjuuwwan kana akkana jedhanii hiikan: “Shaam, Dijlaan, Furaat, Iraaq fi Faaris biyya Islaamummaa akka ta’an beeksisu.”

“Ani namoota jaarraa hundaa fi bara hundaa keessa jiraatan keessaa warra caalaatti gaarii, warra filatamoo irraa addunyaatti fidame” Hadiisa shariifa

Makkatul-Mukarramaa fi naannoo ishee

Halkanuma sana ibiddi guddaan majuusotaa, jechuunis warra ibidda gabbaranii, kan waggaa kuma tokkoo kaasee bobba’aa ture, tasa dhaame. Guyyaa ibiddi itti dhaame galmeessan: halkan burjiiwwan masaraa Kisraa itti diigaman wajjin wal sime.

Akkasumas halkan sana haroon Saawaa, isheen yeroo sanatti akka qulqulluutti ilaalamtu, bishaan ishee battaluma gadi bu’ee goggogde.

Sululli laga Samaawaa, kan gama Shaamitti argamu, kan waggaa kuma tokkoo kaasee bishaan itti hin yaa’in gogee ture, halkan sana guutee irraa dhangala’ee yaa’uu jalqabe.

Halkan Muhammad alayhis-salaam dhalate irraa kaasee, sheyxaanonnii fi jinniin kaahinoota Qurayshiitti oduu wantootaa himuu hin dandeenye. Raajiin kaahinaa dhaabbate…

Halkan Jaalalleen Kabajamaan dhalate fi isa booda, wantoota kana, kanneen hanga yeroo sanaatti hin mul’atin, malees, wantoonni biroo hedduun ta’an. Kun hundi mallattoo Nabiyyiin isa dhumaa, Muhammad alayhis-salaam, akka dhalate ture.7

Halkan Mawliidaa

Halkan Nabiyyiin keenya kabajamaan (sallallaahu alayhi wa sallam) dhalate Halkan Mawliidaa jedhama. Mawliida jechuun “yeroo dhalootaa” jechuu dha.

Halkan Qadrii booda halkan caalaatti gatii qabeessa dha; halkan kana Nabiyyiin keenya jaalatamaan waan dhalateef, warri itti gammadan dhiifama argatu.

Halkan kana, haalawwanii fi mu’jizoota yeroo dhalachuu Nabiyyii keenya kabajamaatti mul’atan dubbisuu, dhaggeeffachuu fi barachuun mindaa (sawaaba) guddaa qaba. Nabiyyiin keenya jaalatamaan ofii isaatiinis ni hima ture.

Sahaabonnis halkan kana iddoo tokkotti walitti qabamanii guyyaa sana yaadatu, dubbisanii himu turan.

Muslimoonni golee addunyaa hundaa keessa jiran waggaa waggaan halkan 12ffaa ji’a Rabii’ul-Awwal akka Halkan Mawliidaatti kabaju. Iddoo hundatti qasiidaawwan Mawliidaa dubbifamanii Sulxaanni Uumamaa ni yaadatama.

Ummanni nabiyyii hundaa guyyaa dhaloota nabiyyii isaa iida godhate. Guyyaan kunis Muslimootaaf iida, guyyaa ililii fi gammachuu ti.

“Na faarsuun [mawliida fi faarsa ilaahii dubbisuun] ibaadaa dha. Yeroo dibbee [meeshaa muuziqaa] rukutan, bashannanaa fi taphaa gidduutti ibaadaan hin hayyamamu” Hadiisa shariifa

Giiftii Aaminaa haadha isaa ti,
Qola lu’ulu’aa sana irraa lu’ulu’i sun dhalate.
Ji’a Rabii’ul-Awwal keessatti,
Halkan kudha lammaffaa, halkan Wiixataa,
Halkan sana isa caalaatti gaariin ilmaan namaa dhalate,
Haati isaa maal fa’a arge, maal fa’a!
Haati Habiiba sanaa ni jette: arge
Nuura dinqii, kan aduun akka billaachaa naanna’u.
Akka bakakkaa mana koo irraa tasa ba’e,
Hanga samiiwwaniitti aalamni nuuraan guutame.
Samiiwwan banaman, dukkanni bade,
Maleykota sadii, harka isaaniitti ifa sadii qabatan, arge.
Tokko baha keessa, kaan lixa keessa,
Inni sadaffaan bantii Ka’abaa irra dhaabate.
Yeroo sana Ka’abaan tasa sagalee guddaan iyyitee,
Ni jette: halkan kana aduun aalamaa dhalate.
Yaa Rabbii, Muhammad sanaaf jecha,
Ahmad, madda shafaa’aa sanaaf jecha,
Gargaaraan ummata isaa irraa haa jaallatu,
Rahmatullaahi alayhim ajma’iin.
As-salaatu was-salaamu alayka yaa Rasuulallaah!
As-salaatu was-salaamu alayka yaa Habiiballaah!
As-salaatu was-salaamu alayka yaa Nuura Arshillaah!
Süleyman Çelebi