Taatee Laylat at-Ta’riis
Yeroo duula Khaybar irraa deebi’an, iddoo Ta’riis jedhamu aara galfachuuf dhaabatan. Halkan sana Ergamaan Rabbii Bilaal waamee: “Yaa Bilaal! Halkan har’a hin rafin! Bariin ba’uu eegi, salaataaf nu dammaqsi” jedhe. Achiis Ergamaan Rabbii Sahaabota wajjin rafuu deeme. Bilaal yeroo muraasaaf salaate. Fuula isaa gara baha deebifatee, dugda isaa ba’aa isaa irratti irkifate. Yeroo salaataa eegaa jiruu hirribni isa fudhate. Isaan hamma kana dadhabanii waan turaniif, hanga ifni aduu lafa ho’isee fuula isaanii irra bu’utti eenyullee ija isaa banuu hin dandeenye. Ergamaan Rabbii hunda dura dammaqe. Gabaabumatti, isaan ka’anii udhuu godhan. Bilaal iqaamaa jedhe; salaata subhii jamaa’aan deebisanii (qadaa) salaatan. Salaatni erga xumurameen booda Ergamaan Rabbii (sallallaahu alayhi wa sallam): “Namni salaata isaa irraanfate, yeroo yaadate sana haa salaatu. Haqq ta’aalaan ‘Aqimis-salaata li-zikrii (Ana yaadachuuf, guddina Koo yaaduuf salaata salaadhu)’ jedheetii” jedhe.
Aduu Aliyyiif deebi’uu
Yeroo duula Khaybar irraa deebi’an, Ergamaan Rabbii (sallallaahu alayhi wa sallam) Sahbaa keessatti aara galfachaa ture. Mataa isaa eebbifamaa jilba Aliyyi (radiyallaahu anhu) irra kaa’ee ture. Yeroo sanatti wahyiin dhufuu jalqabe. Aduun sarara samii irra ture. Aliyyi (radiyallaahu anhu) salaata Asrii ammallee hin salaatin ture. Wahyiin yommuu xumuramu, aduun lixxe. Ergamaan Rabbii (sallallaahu alayhi wa sallam) du’aa kana godhe: “Yaa Rabbii koo! Yoo Aliyyi (radiyallaahu anhu) cinaa Kee fi cinaa Rasuula Kee dhaabate, aduu deebisi.” Aliyyi salaata erga salaatee booda, aduun deebitee lixxe. Asmaa’ bint Umays akkana jetti: “Ani aduun, kan duraan lixxe, deebitee baatee lafa akka ibsite arge.”
Lola Waadil-Quraa
Duulli kun ji’a Jumaadal-Aakhiraa, Waadil-Quraa keessatti ta’e. Yahuudonni naannoo sanaa Ergamaan Rabbii loltoota Islaamaa wajjin Waadil-Quraatti akka dhufe yommuu dhaga’an, gargaarsa garee mushrikoota Arabaa tokkootiin lolaaf of qopheessan. Iddoo jireenya isaanii irraa ba’anii sararaan dhaabatan. Nabiyyiin alayhis-salaam illee loltoota isaa sararaan dhaabsisee, alaabaa Sahaabota keessaa tokkotti kenne. Kaafirootas Islaamummaatti affeeree: “Yoo amantan, lubbuu keessan fi qabeenya keessan baraartu” jedhe. Gorsa sana hin fudhanne. Mushrikoota keessaa tokko dirree lolaatti ba’ee nama isa wajjin wal lolu gaafate. Zubayr bin Awwaam (radiyallaahu anhu) isa ajjeese. Kan biraa immoo Aliyyi duratti ba’e. Imaamni kaafira sana battaluma ibidda Jahannamitti erge. Kan biraa dhufe, isas ajjeese. Abuu Dujaanaan (radiyallaahu anhu) Yahuudota lama ajjeese. Guyyaa sana kaafiroonni kudha shan ajjeefaman. Galgalli yommuu ga’u, tokkoon tokkoon isaanii qubannaa isaaniitti deeman. Ganama gareen lamaanuu deebi’anii goraadee isaanii baasanii lolaaf of qopheessan. Aduun dheerina eeboo tokko ol yommuu ka’u, sodaan onnee kaafirootaa seene; baqatan. Mujaahidoonni qabeenya fi boojuu baay’ee fudhatan. Yahuudonni Taymaa’ illee waan Yahuudota Waadil-Quraa irra ga’eetiin sodaatan. Qabeenya isaanii eeguuf, jizyaa kaffaluuf waliigalan; nagaanis uumame.
“Ani balbala da’annoo Khaybar humna qaamaatiin utuu hin taane, humna hafuuraatiin ol kaase” Aliyyi (radiyallaahu anhu)
Lola Waadil-Quraa