ДҮНИЕГЕ ҚАДАМ БАСУЫ (ТУЫЛУЫ)

Үмметім, үмметім

Мәртебелердің ең ұлысына ие болған, аналардың ең бақыттысы хазреті Әмина жүктілігін былай баяндайды: «Ол сардарға жүкті болған күндерімде ешқандай ауырлық та, азап та көрмедім. Жүкті екенімді де сезбейтінмін. Тек алты ай өткен соң бір күні ұйқылы-ояу күйде біреу маған: „Сен кімге жүкті екеніңді білесің бе?“ – деді. „Білмеймін“, – деп жауап бергенімде, ол: „Біліп қой: сен пайғамбарлардың соңғысына жүктісің!“ – деп хабар берді. Босанатын уақыт жақындағанда, әлгі кісі тағы келіп, былай деді: „Ей, Әмина! Бала туылғанда, оның есімін Мұхаммед деп қой“. Басқа бір риуаятта: „Ей, Әмина! Бала туылғанда, оның есімін Ахмед деп қой!“ – деп білдірілген».

Хазреті Әмина анамыз босану сәтін де былай баяндайды: «Босанатын уақыт келгенде, айбатты бір дауыс естідім. Мені діріл басты. Сосын бір ақ құс көрдім; ол келіп, қанатымен мені сипады. Қорқыныш пен дірілден із де қалмады. Сол сәтте қатты шөлдедім, тап бір ыстықтан күйіп бара жатқандай едім. Қасымнан сүттей ақ бір кесе шербет көрдім. Оны маған ішуге берді. Іштім; ол балдан тәтті әрі салқын еді. Шөлім басылды. Сосын үлкен бір нұр көрдім; үйім соншалық нұрланды, тіпті мен сол нұрдан басқа ештеңе көрмедім.

Кім тозақ отынан құтылуды қаласа,
Ғашықтықпен, шаттықпен салауат айтсын!
Әссалату уәссаламу алейкә йа Расулаллаһ!
Әссалату уәссаламу алейкә йа Хабибаллаһ!
Әссалату уәссаламу алейкә йа Нұра Аршиллаһ.

«Мен – Аллаһу та’аланың хабибі, сүйіктісімін. Мен – пайғамбарлардың басшысымын. Мұны мақтану үшін айтпаймын» Хадис шәриф

Пайғамбарымыз туылған үй оның атасының әкесі Хашим бин Абду Манафқа тиесілі еді. Ол Қағбадан 300–400 метр солтүстік-шығыста орналасқан еді.

Пайғамбарымыз хижрет кезінде бұл мүбәрәк үйді Ақил бин Әби Тәліпке тапсырған еді. Ақилдің немерелері оны Мұхаммед бин Юсуф Сақафиге сатты.

Кейіннен бұл мүбәрәк үйді Һарун Рашидтің анасы Хайзуран ханым сатып алып, мешітке айналдырды.

Аббасилер мен мәмлүктер қорғаған бұл мешіт Осман мемлекеті дәуірінде де мұқият сақталды. Қануни Сұлтан Сүлеймен хан бұл мешітті қайта салдырды.

Бұл мешіт тарих бойы талай рет жөндеуден өтті.

Бұл мешіт 1924 жылы қиратылды. 1950 жылы Шәйх Аббас Қаттан мұнда салдырған үй 1959 жылдан бері Мекке халық кітапханасы ретінде пайдаланылып келеді.

Сол кезде айналамды қоршап, маған қызмет еткен көптеген әйелдерді көрдім. Олардың бойлары ұзын, жүздері күндей жарқырап тұрды. Олар Абду Манаф тайпасының қыздарына ұқсайтын. Олардың кенеттен пайда болғанына таң қалдым. Олардың бірі: „Мен – перғауынның әйелі Асиямын!“ – деді. Екіншісі: „Ал мен – Мәриям бинт Имранмын, ал мыналар – жәннат хорлары2“, – деді.

Тағы сол кезде көктен жерге дейін созылған ақ, ұзын жібек мата көрдім. „Оны адамдардың көзінен жабыңдар“, – десті. Сол сәтте бір топ құс пайда болды. Олардың тұмсықтары зүмүрттен, қанаттары жақұттан еді. Қорыққанымнан терлеп кеттім, тамған тер тамшыларынан жұпар иісі аңқыды. Мен осы күйде тұрғанда, көзімнен пердені алды. Бүкіл жер бетін шығыстан батысқа дейін көрдім. Айналамды періштелер қоршап алған еді.

Мұхаммед алейһиссалам туыла сала мүбәрәк басын сәждеге қойып, сұқ саусағын көтерді. Сосын көктен ақ бір бұлт түсіп, оны орап алды. Бір дауыс естідім: „Оны батыстан шығысқа дейін барлық жерді аралатыңдар. Бүкіл әлем оны есімімен, денесімен және сипаттарымен көрсін деп аралатыңдар. Оның есімі Махи екенін, яғни Аллаһу та’ала ол арқылы ширктің іздерін жоқ ететінін білсін“, – деп жатыр еді.

Сосын әлгі бұлт та көзден ғайып болды, мен Мұхаммедті (саллаллаһу алейһи уә сәлләм) ақ жүн матаға оралған күйде көрдім. Сол кезде жүздері күндей жарқыраған үш кісі келді. Бірінің қолында күміс құман, екіншісінің қолында зүмүрт шылапшын, үшіншісінің қолында жібек мата бар еді. Құманнан тап бір жұпар тамып тұрғандай еді. Олар мүбәрәк ұлымды шылапшынның ішіне салды. Оның мүбәрәк басы мен аяқтарын жуып, жібекке орады. Сосын мүбәрәк басына хош иіс жағып, мүбәрәк көздеріне сүрме тартты да, көзден ғайып болды».

Көктен періштелер сап-сап түсті,
Қағбадай үйімді тауап етісті.
Хор қыздары топ-топ болып кірді,
Жүздерінің нұрынан үйім нұрға толды.
Ауада бір төсеніш төселді,
Аты – Сұндус, оны періште төседі.
Таңданғаннан тілсіз қалдым мен,
Бұл істерді анық көргенде.
Кенет қабырға жарылды да,
Жәннаттан үш хор қызы келді.
Кейбіреулер айтады: сол үш сұлудың
Бірі ай жүзді Асия еді.
Бірі, күмәнсіз, Мәриям ханым еді,
Үшіншісі – жәннат хорларынан бір сұлу.
Бұл үшеуі лұтфпен келді,
Сол сәтте маған сәлем берді.
Айналама келіп отырды,
Мұстафаны бір-біріне сүйіншіледі.

Мұхаммед алейһиссалам туылған кезде хазреті Әмина анамыздың жанында Абдуррахман бин Ауфтың анасы Шифа ханым, Осман бин Әбул-Астың анасы Фатима ханым және Пайғамбарымыздың әкесінің қарындасы Сафия ханым бар еді. Олар көрген нұр мен болған басқа оқиғалар туралы былай баяндады:

Шифа ханым былай дейді: «Мен сол түні Әминаның жанында көмекші болып тұрғанмын. Мұхаммед алейһиссаламның туыла сала дұға етіп, жалбарынғанын естідім. Ғайыптан: „Ярхамукә Раббукә“, – деген дауыс естілді. Сосын бір нұр шығып, айналаны соншалық жарық етті, тіпті шығыстан батысқа дейін барлық жер көрінді…» Бұдан басқа да көптеген оқиғаларға куә болған Шифа ханым: «Оған пайғамбарлығы білдірілгенде, мен ешбір күмәнсіз алғаш иман келтірушілердің бірі болдым», – деген.

«Қиямет күні бәрі үнсіз тұрғанда, мен сөйлеймін. Ешкім қозғала алмайтын уақытта мен оларға шапағат етушімін» Хадис шәриф

Бүкіл жаратылыс шаттыққа бөленді,
Қайғы кетіп, әлем қайта жан тапты.
Дүниенің барлық зәрресі үн қатып,
Бір-бірін шақырып, мархаба десті.
Мархаба, ей, ұлы Сұлтан, мархаба,
Мархаба, ей, ирфан кені, мархаба.
Мархаба, ей, Фурқан сыры, мархаба,
Мархаба, ей, дертке дауа, мархаба.
Мархаба, ей, көркемдік бағының бұлбұлы,
Мархаба, ей, Зұлжәлалдың жақыны.
Мархаба, ей, Хақтың айы мен күні,
Мархаба, ей, Хақтан айырылмаған жан.
Мархаба, ей, күнәһар үмметтің панасы, мархаба,
Мархаба, ей, шарасыздардың панасы, мархаба.
Мархаба, ей, Халилдің көз нұры,
Мархаба, ей, Жәлилдің ерекше сүйіктісі.
Мархаба, ей, әлемдерге рақым,
Мархаба, сен – күнәһарларға шапағатшы.
Мархаба, ей, екі дүниенің падишасы,
Сен үшін жаратылды бұл ғалам.

Сафия ханым былай баяндаған: «Мұхаммед алейһиссалам туылған кезде жан-жақты нұр қаптады. Ол туыла сала сәжде етті, сосын мүбәрәк басын көтеріп, анық тілмен: „Лә илаһә иллаллаһ инни расулуллаһ“, – деді. Оны жуғым келгенде: „Біз оны жуылған күйде жібердік“, – деген дауыс естілді. Оның кіндігі кесілген әрі сүндеттелген күйде екенін көрдік. Ол туыла сала сәжде етті. Сол кезде ол ақырын дауыспен бірдеңе айтып жатты. Құлағымды оның мүбәрәк аузына жақындаттым; ол: „Үммәти, үммәти!“ (Үмметім, үмметім!) – деп жатыр еді».3

Бәйтуллаһқа қарап сол Расул
Жүзін жерге қойып, сәжде етті.
Сәждеде басы мен тілі Хақты мадақтап,
Саусағын көтеріп, тәухидті айтты.
Ол айтады: «Йа, Мәулам, жүзімді Саған бұрдым,
Йа, Илаһи, үмметімді маған бере гөр».
Бар үмітін көңілден Хаққа байлап,
Ол: «Үмметім, үмметім!» – дейтін еді.

Сүйікті Пайғамбарымыз туылған кезде атасы Абдулмутталиб мүбәрәк Қағбаның жанында Аллаһу та’алаға жалбарынып дұға етіп отырған еді. Оған бұл туылу туралы сүйінші хабар былай берілді:

Қағба кенеттен Мақам-и Ибраһимге қарай сәжде етіп, қайтадан бұрынғы қалпына келді. Абдулмутталиб Қағбаның анық тілмен: «Аллаһу әкбар! Мұхаммедтің (саллаллаһу алейһи уә сәлләм) дауысы мені пұттардан тазартады», – дегенін естіді. Сол кезде Һубал пұты етпетінен құлады. Сонда бір үн естілді: «Әминаның бір ұлы дүниеге келді. Мұхаммед (саллаллаһу алейһи уә сәлләм) халықты адасушылық қараңғылығынан хидаят нұрына жеткізеді. Хақ та’ала оны адамдар мен жындарға пайғамбар етіп жіберді. Ей, періштелер, куә болыңдар: оған барлық қазыналардың кілттері берілді. Оның туған күнін ұмытпаңдар, ол күн қиямет-қайым болғанша сендердің мерекелерің болсын». Бұл сөздерді естіген Абдулмутталибтің таңғалғаннан тілі байланып қалды. «Әлде түс көріп жатырмын ба?» – деп, ол қолын кеудесіне жүргізді. Сонда ол тағы бір үн естіді: «Ей, Құрайыштың мырзасы, сені қорқытқан не жағдай?» Оның жауап беруге шамасы жоқ еді.

Әминаның үйіне жақындағанда, ол үйдің төбесінде бір құс көрді. Ол қанаттарын үйдің үстіне жайып, оны жауып тұрған еді. Мекке таулары оның нұрынан жарқырап тұрды. Бір ақ бұлт үйге көлеңке түсіріп тұрды. Есік алдында тұрған екі періште оны ішке кіргізбеді. «Бұл не жағдай? Әлде түс көріп жүрмін бе?» – деп ойлап тұрғанда, іштен шыққан жұпар иісі оның танауына келіп жетті.

Мұхаммед алейһиссалам туылған күні көптеген оқиғаларды көрген Абдулмутталиб бұл сүйінші хабарға қатты қуанып: «Бұл ұлымның мәртебесі мен абыройы өте жоғары болады», – деді.4

Осындай үлкен бақытты атап өту үшін Абдулмутталиб туылудың жетінші күнінен бастап меккеліктерге үш күн бойы зияпат берді. Сондай-ақ ол қаланың әр махалласында түйелер сойып, етін адамдардың да, жануарлардың да пайдалануына қалдырды.5 Зияпат кезінде балаға қандай есім қойдың деп сұрағандарға ол: «Мен оған МҰХАММЕД (саллаллаһу алейһи уә сәлләм) деп есім қойдым», – деді. Неге аталарыңның бірінің есімін қоймадың деп сұрағандарға: «Аллаһу та’ала да, адамдар да оны мадақтасын, мақтасын деп қалағандықтан», – деп жауап берді.6 Басқа бір риуаятта «Мұхаммед» есімін Әмина ханым қойғаны білдірілген.

Ей, жүзі толған айдай нұрлы жан,
Ей, бар құлағандарға сүйеніш – сен.
Ей, көңілдер дертінің дауасы – сен,
Ей, бар жаратылыстың сұлтаны – сен.
Сен – барлық пайғамбарлардың сұлтаны,
Әулиелер мен асфияның көз нұры.
Ей, рисалат тағының соңғысы – сен,
Ей, пайғамбарлық мөрін басушы – сен.

«Қиямет күні мен – пайғамбарлардың имамы, хатибі және олардың бәріне шапағат етушімін. Мұны мақтану үшін айтпаймын» Хадис шәриф

Сенің нұрың бүкіл әлемді нұрландырғанда,
Гүл жүзің әлемді гүлбаққа айналдырды.
Надандық пен адасушылық қараңғылығы тарады,
Мағрифат бағы кемелдікке жетті.
Йа, Хабибаллаһ, бізге медет бер,
Соңғы демде жүзіңді көрсетіп, қуант.

Расулуллаһ туылған түні болған маңызды оқиғалар

Расул-и әкрам (саллаллаһу алейһи уә сәлләм) туылмас бұрын және туылған кезде оның дүниеге келуінің белгісі ретінде көптеген оқиғалар болды. Сол заманның атақты адамдары Пайғамбарымыз туылмай тұрып-ақ түстер көрген еді. Түстерін көріпкелдерге және заманның атақты ғалымдарына жорытқанда, олар бұл түстер Мұхаммед алейһиссаламның келетінін көрсетеді деп айтты.

Сүйікті Пайғамбарымыздың атасы Абдулмутталиб былай деп баяндаған: «Бір жолы ұйқыға кеткен едім. Көрген түсімнен қатты шошып ояндым. Дереу бір көріпкелге барып, түсімді жорытқым келді. Оның жанына барғанымда, ол бетіме қарады да: „Ей, Құрайыштың басшысы! Саған не болды? Жүзіңнен мүлде басқа бір күй байқалады. Әлде сені бұл күйге түсірген маңызды бір оқиға болды ма?“ – деді. Мен: „Иә, әлі ешкімге айтпаған қорқынышты бір түс көрдім“, – дедім де, оның қасына отырып, айта бастадым:

„Бүгін түнде түсімде өте үлкен бір ағаш бар еді. Оның бір ұшы көкке көтерілген, бұтақтары шығыс пен батысқа тараған еді. Ол ағаштан сондай нұр шашырап тұрды, тіпті күн оның қасында өте күңгірт болып қалатын еді.

Ол бірде көрініп, бірде көзден ғайып болатын. Адамдар соған бет бұрған еді. Оның нұры сәт сайын арта түсті. Құрайыш тайпасынан кейбіреулері ол ағаштың бұтақтарына жармасып жатса, енді біразы ағашты кесуге тырысып жатты. Бір жас жігіт оны кескісі келгендерге жол бермеді. Оның өте көркем жүзі бар еді; мен осы уақытқа дейін ондай жүз көрмедім. Сондай-ақ оның денесінен айналаға хош иіс тарап тұрды. Ағаштың бір бұтағын ұстайын деп қолымды создым, бірақ бойым жетпеді“.

Түсімді айтып болғанымда, көріпкелдің өңі өзгерді.

Оның жүзі сарғайып кетті. Сосын ол: „Сенің одан несібең жоқ!“ – деді. Мен: „Кімнің несібесі бар?“ – деп сұрадым. Ол: „Сол ағаштың бұтағына жармасқандардың“, – деді де, сөзін жалғастырып: „Сенің ұрпағыңнан бір пайғамбар келеді, ол барлық жерге иелік етеді, адамдар оның дініне кіреді“, – деді. Сосын қасымда тұрған ұлым Әбу Тәліпке бұрылып: „Бұл, сірә, оның көкесі болар“, – деді». Әбу Тәліп бұл оқиғаны Пайғамбарымызға пайғамбарлығы білдірілгенде айтып берген және: «Міне, сол ағаш – Әбул-Қасым, әл-Әмин Мұхаммед алейһиссалам», – деген.

Сүйікті Пайғамбарымыз Мұхаммед алейһиссалам дүниеге келген түні бір жұлдыз туды. Оны көрген яһуди ғалымдары Мұхаммед алейһиссаламның туылғанын түсінді.

Құрметті сахабалардан Хассан бин Сабит былай дейді: «Мен сегіз жаста едім. Бір күні таңертең бір яһуди: „Ей, яһудилер!“ – деп айқайлап жүгіріп жүрді. Яһудилер: „Не болды, неге айқайлайсың?“ – деп, оның қасына жиналғанда, ол: „Біліп қойыңдар: бүгін түнде Ахмедтің жұлдызы туды! Ахмед бүгін түнде дүниеге келді…“ – деп жауап берді».

Расул-и әкрам туылған түні Қағбадағы пұттардың бәрі етпетінен жерге құлады.

Урва ибн Зубәйр былай риуаят етеді: «Құрайыштан бір топтың бір пұты бар еді. Олар жылына бір рет оны тауап етіп, түйелер сойып, шарап ішетін. Тағы сондай бір күні пұттың жанына барғанда, оны етпетінен жерге құлап жатқан күйде тапты. Оны тұрғызып еді, тағы құлады. Бұл жағдай үш рет қайталанды. Содан кейін оны жан-жағынан жақсылап тіреп, тұрғызып жатқанда, мынадай бір дауыс естілді: „Бір адам дүниеге келді, жер бетіндегі барлық нәрсе қозғалысқа келді. Қанша пұт бар болса, бәрі құлады. Патшалардың жүректері қорқыныштан дірілдеді!“» Бұл оқиға дәл Мұхаммед алейһиссалам туылған түнге сәйкес келді.

Мәдаин қаласында Иран патшасының (кисраның) сарайындағы он төрт мұнара құлады. Сол түні гүрілден және үрейден оянған патша мен оның адамдары өздерінің кейбір игі жақсылары көрген қорқынышты түстерді жорытқанда, мұның үлкен бір нәрсенің белгісі екенін түсінді.

Ең атақты көріпкелдер бұл түстерді былай жорыды: «Олар Шамның, Тигрдің, Ефраттың, Ирактың және Иранның ислам иелігіне өтетінін хабарлайды».

«Мен әр ғасырда, әр заманда өмір сүрген адамдардың ең жақсыларынан, таңдаулыларынан дүниеге келтірілдім» Хадис шәриф

Мекке-и Мукаррама және оның маңы

Сол түні мәжусилердің, яғни отқа табынушылардың, мың жылдан бері жанып тұрған алып оттары да кенеттен сөнді. Олар оттың сөнген күнін жазып қойды; бұл патша сарайында мұнаралар құлаған түн еді.

Ол заманда қасиетті саналған Сава көлінің суы да сол түні бір сәтте тартылып, көл кеуіп қалды.

Шам жақта мың жылдан бері суы ақпаған әрі кеуіп қалған Сәмауа өзенінің аңғары сол түні толып, тасып аға бастады.

Мұхаммед алейһиссалам туылған түннен бастап шайтандар мен жындар Құрайыш көріпкелдеріне оқиғалар туралы хабар бере алмайтын болды. Көріпкелдік тоқтады…

Хабиб-и әкрам туылған түні және одан кейін сол уақытқа дейін болмаған осы оқиғалардан басқа да көптеген оқиғалар болды. Мұның бәрі соңғы Пайғамбар Мұхаммед алейһиссаламның дүниеге келгеніне ишара еді.7

Мәуліт түні

Пайғамбарымыз (саллаллаһу алейһи уә сәлләм) туылған түн «Мәуліт түні» деп аталады. Мәуліт – «туылған уақыт» деген сөз.

Бұл – Қадір түнінен кейінгі ең қадірлі түн, әрі бұл түні сүйікті Пайғамбарымыздың туылғанына қуанғандардың күнәлары кешіріледі.

Бұл түні Пайғамбарымыз туылған кезде көрінген жағдайларды, мұғжизаларды оқу, тыңдау, үйрену – өте үлкен сауап. Сүйікті Пайғамбарымыздың өзі де бұларды айтып беретін.

Құрметті сахабалар да бұл түні бір жерге жиналып, сол күнді еске алатын, оқитын және айтып беретін.

Дүниенің түкпір-түкпіріндегі мұсылмандар жыл сайын Рабиул-әууәл айының 12-түнін Мәуліт түні ретінде атап өтеді. Барлық жерде мәуліт қасидалары оқылып, Ғаламның Сұлтаны еске алынады.

Әрбір пайғамбардың үмметі өз пайғамбарының туған күнін мереке еткен. Бұл күн де – мұсылмандардың мерекесі, көңіл көтеріңкі шаттық пен қуаныш күні.

«Мені мадақтау (мәуліт, илаһи жырлар оқу) – ғибадат. Даф (саз аспабы) ұрып, ойын-сауық арасында ғибадат етуге болмайды» Хадис шәриф

Әмина ханым еді оның анасы,
Сол седептен туды оның інжу-дәнесі.
Рабиул-әууәл айының
Он екінші түні, дүйсенбі түні,
Адамзаттың ең қайырлысы туған сол түні
Анасы не көрмеді, не көрмеді!
Сол Хабибтің анасы айтты: көрдім
Ғажап бір нұр – күн оның көбелегі.
Кенет найзағайдай үйімнен шықты,
Көктерге дейін әлем нұрға толды.
Көктер ашылып, жоғалды қараңғылық,
Қолдарында үш шырағы бар үш періште көрдім.
Бірі – шығыста, бірі – батыста,
Үшіншісі Қағбаның төбесіне тұрды.
Кенет Қағба үн қатты сол сәтте,
Айтты: бүгін туды дүниенің күні.
Йа, Илаһи, сол Мұхаммедтің хақы үшін,
Шапағат кені Ахмедтің хақы үшін,
Үмметінен разы болсын ол Медетші,
Рахматуллаһи алейһим әжмаин.
Әссалату уәссаламу алейкә йа Расулаллаһ!
Әссалату уәссаламу алейкә йа Хабибаллаһ!
Әссалату уәссаламу алейкә йа Нұра Аршиллаһ!
Süleyman Çelebi