Сүйікті Пайғамбарым

Пайғамбарымыздың балалары

Пайғамбарымыздың жеті баласы болды: үш ұл және төрт қыз. Хазреті Фатимадан басқасының бәрі Пайғамбарымыздан бұрын қайтыс болды. Сүйікті Пайғамбарымыздың ұрпағы Фатима анамыз арқылы жалғасты. Немересі хазреті Хусейннің ұрпағын сәйид, хазреті Хасанның ұрпағын шәриф деп атайды. Сәйидтер мен шәрифтерге көрсетілген құрмет – Пайғамбарымызға көрсетілген құрмет. Сәйидтер мен шәрифтерді жақсы көру соңғы демде иманмен кетуге себеп болады.

Қасым (радиаллаһу анһу): Ол – Расулуллаһтың үш ұлының біріншісі. Сондықтан Расулуллаһты «Әбул-Қасым» деп атады. Ол пайғамбарлықтан бұрын Меккеде дүниеге келді. Анасы – Хадиша Кубра. Ол он жеті айлық кезінде қайтыс болды.1

Зейнеп (радиаллаһу анһа): Ол – Расулуллаһтың төрт қызының біріншісі. Ол Пайғамбарымыз отыз жаста болғанда дүниеге келді. Пайғамбарлықтан бұрын ол анасы Хадишаның апасының ұлы Әбул-Ас бин Рәбиге тұрмысқа шықты.2 Әбул-Ас алғашында иман келтірмеді. Ол Бәдір соғысында тұтқынға түсіп, әйелін Мәдинаға жіберу шартымен босатылды. Ол оны өз бауырымен бірге жіберді, бірақ кәпірлер Зейнепті жолдан кері қайтарды. Расул алейһиссалам Зәйд бин Харисаны Меккеге жіберді, Зейнепті түнде Мәдинаға жасырын алып кетті. Әбул-Ас Худәйбийа сапарынан кейін иман келтірді. Зейнеп оған қайта берілді. Ол хижреттің сегізінші жылында, отыз бір жасында қайтыс болды. Оның екі баласы қалды. Бірі – Әли, ол балиғатқа жақын жаста қайтыс болды. Екіншісі – Умама. Зейнеп Фатимаға (радиаллаһу анһа) өсиет етіп, балаларын имам Әлиге тапсырған еді. Оның ұлы Әли Мекке алынғанда Расулуллаһтың түйесінде, оның артында мінгесіп келе жатқан еді. Умаманы хазреті Әли өзіне некелеп алды.3

Руқия (радиаллаһу анһа): Ол – Пайғамбарымыздың екінші қызы. Ол Пайғамбарымыз отыз үш жаста болғанда дүниеге келді. Анасы – Хадиша Кубра. Ол өте сұлу еді. Ол – хазреті Османның әйелі. Бұрын ол Әбу Ләһәбтің ұлы Утбәге айттырылған еді. Әбу Ләһәб пен оның әйелі Расулуллаһты ренжіту үшін ұлын бұл айттырудан бас тарттырды. «Тәббәт яда» сүресі түскенде, Утбә оны тойға дейін-ақ қайтарып жіберді. Уахи келіп, ол хазреті Османға некеленіп берілді. Олар бірге екі рет Хабашстанға, содан кейін Мәдина-и Мунаууараға хижрет етті. Бәдір соғысы алдында, жиырма екі жасында хазреті Руқия науқастанып қалды. Хазреті Османға Бәдірге бармай, әйеліне қарауға әмір етілді. Ол Бәдір жеңісінің сүйінші хабары Мәдина-и Мунаууараға жеткен күні қайтыс болды және сол күні жерленді.4

Үммү Гүлсім (радиаллаһу анһа): Ол – Расулуллаһтың үшінші қызы. Ол Әбу Ләһәбтің екінші ұлы Утәйбәге айттырылған еді. «Тәббәт яда» сүресі түскенде, Утәйбә тойлары болмай тұрып-ақ оны қайтарып жіберді және Расулуллаһқа ренжітетін сөздер айтты. Сонда Пайғамбарымыз (саллаллаһу алейһи уә сәлләм) оған: «Йа, Раббым! Оған Өз жыртқыштарыңның бірін жібер!» – деп қарғыс айтты. Шам жолында оны бір арыстан жыртып тастады. Руқия қайтыс болғаннан кейін уахи келіп, Үммү Гүлсім де хазреті Османға некеленіп берілді. Ол хижреттің тоғызыншы жылында қайтыс болды. Оның жаназа намазын Расулуллаһ оқытты, ал оны жерлегенде қабірдің қасында тұрды, мүбәрәк көздерінен жас ағып жатты.5

Фатима (радиаллаһу анһа): Ол – Расулуллаһтың төртінші қызы, хазреті Әлидің әйелі және хазреті Омардың қайын енесі. Неке қиылғанда, ол он бес жаста еді.6 «Мәуахиб-и ләдуния» кітабында, Сәуиқ жорығы туралы бөлімде, оның мәһрі төрт жүз мысқал күміс болғаны жазылған. Бұл 57,14 мысқал алтынға тең. (Бүгінгі күн үшін бұл – 38 алтын лира.) Әли (радиаллаһу анһу) ол кезде жиырма бес жаста еді. Ол – Әһли бәйттен. Фатима ақ жүзді, өте сұлу еді. Ол хижреттен он үш жыл бұрын Меккеде дүниеге келді, хижреттің он бірінші жылында жиырма төрт жасында қайтыс болды. Оның Хасан, Хусейн және Мухсин атты үш ұлы және Үммү Гүлсім мен Зейнеп атты екі қызы болды.7

Расулуллаһтың ұрпағы Фатимадан жалғасты. Зейнеп Абдуллаһ бин Жафар Таййармен некелесіп, олардың Әли және Үммү Гүлсім атты балалары болды. Оларды Шәриф-и Жафари деп атайды.

«Әһли бәйтім – Нұх алейһиссаламның кемесі сияқты. Оларға ілескен адам құтылады. Қалғандары құриды» Хадис шәриф

1. Жәннатул-Бақи – Мәдина-и Мунаууара
2. Әһли бәйт
3. Бәнатун-Нәби (Пайғамбарымыздың қыздары)
4. Шуһадаул-Бақи (Жәннатул-Бақи шәһидтері)
5. Әзуажун-Нәби (Пайғамбарымыздың әйелдері)
6. Имам Малик.

Жәннатул-Бақи зиратындағы кесенелер қиратылмай тұрғанда

Абдуллаһ (радиаллаһу анһу): Ол – Расулуллаһтың Хадиша Кубрадан туған соңғы баласы. Ол пайғамбарлықтан кейін дүниеге келіп, емшектегі нәресте кезінде-ақ қайтыс болды. Оны Таййиб және Тахир деп те атайды. Абдуллаһ қайтыс болғанда, Ас бин Уаил: «Мұхаммед әбтәр болды», – деді; мұнымен ол оның ұрпағы үзілді демек болды. Аллаһу та’ала кәпір Асқа «Иннә ағтайна» сүресімен жауап берді.8

Ибраһим (радиаллаһу анһу): Ол – Расулуллаһтың ұлдарының үшіншісі және барлық балаларының ең соңғысы. Ол – Ираклийдің Мысырдағы әкімі Муқауқыс сыйлық етіп жіберген хазреті Марияның ұлы. Ол хижреттің сегізінші жылында дүниеге келіп, бір жарым жасында қайтыс болды. Ол ауырғанда, Расулуллаһ оны құшағына алатын, мүбәрәк көздерінен жас ағатын. Ибраһим қайтыс болғанда, ол: «Ей, Ибраһим! Сенің өліміңе қатты қайғырдық. Көздеріміз жылайды, жүрегіміз сыздайды. Бірақ Раббымызды ренжітетін бір ауыз сөз айтпаймыз», – деді.9 Оны Жәннатул-Бақи зиратына жерледі. Сол күні күн тұтылды. Адамдар: «Оның қайтыс болуына байланысты күн тұтылды», – деді. Пайғамбарымыз (саллаллаһу алейһи уә сәлләм) мұны естігенде: «Ай мен күн – Аллаһу та’аланың бар екенін және бір екенін көрсететін екі махлұқ. Олар ешкімнің өлуіне немесе тірі қалуына байланысты тұтылмайды. Олардың тұтылғанын көргенде, Аллаһу та’аланы еске алыңдар!» – деді.

Илаһи! Фатима ұрпағының құрметі үшін
Соңғы сөзім тәухид сөзі болсын!
Бұл дұғамды қайтарсаң да, қабыл етсең де, –
Мен Пайғамбар Әһли бәйтінің етегіне жабыстым.

Әһли бәйт-и Расул (Әл-и Расул – Әл-и Аба)

Аллаһу та’ала Құран кәрімде Әһли бәйтке мағынасы бойынша былай дейді: «Аллаһу та’ала сендерден рижсті, яғни әрбір кемшілік пен кірді кетіргісі және сендерді толық тазалықпен тазартқысы келеді».10

Құрметті сахабалар: «Йа, Расулаллаһ! Әһли бәйт кімдер?» – деп сұрады. Сол кезде имам Әли келді. Пайғамбарымыз оны мүбәрәк шапанының астына алды. Содан кейін кезекпен Фатиматуз-Зәһра, имам Хасан және имам Хусейн келді. Олардың әрқайсысын бір жағына алып: «Міне, мыналар – менің Әһли бәйтім», – деді. Бұл ұлы адамдарды «Әл-и Аба және Әл-и Расул» деп те атайды.11

Пайғамбарымыздың Әһли бәйтін жақсы көру ахиретке иманмен кетуге, соңғы демде құтылуға жетуге себеп болады. Әһли бәйтті жақсы көру – әрбір мүминге парыз. Әлем сардары (саллаллаһу алейһи уә сәлләм) бір хадис шәрифінде былай дейді: «Әһли бәйтім – Нұх алейһиссаламның кемесі сияқты. Оларға ілескен адам құтылады. Қалғандары құриды».12

Пайғамбарымыздың Әһли бәйтінің абзалдықтары мен кемелдіктері өте көп. Оларды санап тауысу мүмкін емес. Оларды айтып жеткізуге, мадақтауға адамның күші жетпейді. Олардың қадірі мен ұлылығы тек аят кәримамен ғана түсініледі.

Онда Әли, Хасан, Хусейн бар,
Сүйіспеншілігі – көңілде, махаббаты – жанда.
Ертең, махшар күні, ұлы диуанда
Ей, Мұхаммед, жаным сені аңсайды.
Арафат тауы – біздің тауымыз,
Онда қабыл болар біздің дұғамыз,
Мәдинада жатыр Пайғамбарымыз,
Ей, Мұхаммед, жаным сені аңсайды.

Имам Шафиғи мұны ең көркем түрде былай білдіреді: «Ей, Расулдың Әһли бәйті! Сендерді жақсы көруді Аллаһу та’ала Құран кәрімде әмір етеді. Намаздарында сендерге дұға етпейтіндердің намаздарының қабыл болмауы сендердің қадірлерің мен жоғары дәрежелеріңді көрсетеді. Абыройларыңның ұлылығы сонша – Аллаһу та’ала Құран кәрімде сендерге сәлем береді!» Хазреті Әнәс былай дейді: «Расулуллаһтан: „Әһли бәйттің ішінен кімді ең қатты жақсы көресіз?“ – деп сұрады. Ол: „Хасан мен Хусейнді“, – деді».13

Хазреті Әбу Хурайра былай дейді: «Мен Расулуллаһтың қасында едім. Хасан келді. Расулуллаһ: „Йа, Раббым! Мен оны жақсы көремін. Сен де оны жақсы көр және оны жақсы көретіндерді де жақсы көр“, – деді, ал басқа бір уақытта: „Хасан мен Хусейн – дүниедегі менің хош иісті гүлдерім“, – деді». Бұдан басқа Пайғамбарымыз былай деді: «Менен кейін сендерге екі нәрсе қалдырамын. Оларға жабыссаңдар, жолдан адаспайсыңдар. Біріншісі екіншісінен ұлырақ. Бірі – Аллаһу та’аланың кітабы Құран кәрім, ол көктен жерге дейін созылған берік арқан. Екіншісі – менің Әһли бәйтім. Бұл екеуі бір-бірінен ажырамайды. Оларға ілеспеген адам менің жолымнан айырылады».14

Хазреті Хасан мен хазреті Хусейн (радиаллаһу анһума) ауырып қалды. Пайғамбарымыз хазреті Әли мен хазреті Фатимаға: «Мына бауыр еттерің үшін нәзір етіңдер!» – деді. Хазреті Әли, Фатима анамыз және олардың Фидда атты күңі үш күннен ораза ұстауға нәзір етті. Жәннаттың сол екі хош иісті гүлі шипа тапты. Бірақ үйлерінде жейтін ештеңе жоқ еді. Хазреті Әли бір яһудиден үш са’15 арпа қарызға алды. Үшеуі де нәзір еткен оразаларына ниет етті. Хазреті Фатима арпаның бір өлшемін тартып, бес нан пісірді. Олар бес адам еді. Ауызашар уақыты келді. Ол бес нанның бірін хазреті Әлидің алдына, бірін хазреті Хасанның алдына, бірін хазреті Хусейннің алдына, бірін күң Фидданың алдына, бірін өз алдына қойды. Олар ауыз ашқалы отыр еді. Сол кезде бір міскін келіп: «Ей, Расулуллаһтың Әһли бәйті! Мен міскін мұсылмандардың бірімін. Маған жейтін нәрсе беріңдер! Аллаһу та’ала сендерді жәннат ниғметтерімен сыйласын», – деді. Олар қолдарындағы нандарды оған садақа етіп беріп, өздері сумен ауыз ашты. Келесі күні олар тағы ораза ұстады. Қызметші тағы бір өлшем арпа тартып, тағы бес нан пісірді. Ауызашар уақытында нандарды алдарына алып, ауыз ашқалы отырғанда, бір жетім келді. Бесеуі де нандарын оған беріп, жетімді қуантты, ал өздері сумен ауыз ашып, ұйықтауға жатты. Үшінші күні тағы ораза ұстады. Қалған соңғы бір өлшем арпадан тағы бес нан пісіріп, алдарына қойды. Ауыз ашқалы отырғанда, бір тұтқын келіп: «Үш күннен бері ашпын. Мені байлап қойды, тамақ та бермеді. Аллаһу та’аланың ризалығы үшін маған рақым етіңдер!» – деді. Бесеуі де нандарын оған беріп, тағы сумен ауыз ашты. Осыдан кейін түскен аят кәримада Аллаһу та’ала мағынасы бойынша былай деді: «Олар нәзірлерін орындады. Ұзақ әрі үздіксіз қиямет күнінен қорыққандықтан, өздері қатты қалаған, көңілдері тартқан тамақты міскінге, жетімге және тұтқынға берді де: „Біз сендерді Аллаһу та’аланың ризалығы үшін тамақтандырдық. Сендерден ешқандай алғыс та, басқа нәрсе де күтпейміз, ештеңе қаламаймыз“, – деді».16 «Сондықтан Хақ та’ала оларға шараб-и таһур (тап-таза сусын) ішкізді…»17 Әбу Хурайра (радиаллаһу анһу) Пайғамбарымыздың былай дегенін баяндайды: «Сендердің қайырлыларың – менен кейін менің Әһли бәйтіме жақсылық жасайтындар».

«Сырат көпірінен аяқтары таймай өтетіндер – менің Әһли бәйтімді және сахабаларымды қатты жақсы көретіндер» Хадис шәриф

Хазреті Әли Пайғамбарымыздың былай дегенін баяндайды: «Әһли бәйтіме жақсылық жасағандарға қиямет күні шапағат етемін». «Сырат көпірінен аяқтары таймай өтетіндер – менің Әһли бәйтімді және сахабаларымды қатты жақсы көретіндер».

Хазреті имам Раббани келтірген бір хадис шәрифте: «Әлиді жақсы көрген адам, күмәнсіз, мені жақсы көрген болады. Оған дұшпандық еткен адам, күмәнсіз, маған дұшпандық еткен болады. Оны ренжіткен адам, күмәнсіз, мені ренжіткен болады. Ал мені ренжіткен адам Аллаһу та’аланы ренжіткен болады», – делінген.

Пайғамбарымыз былай деді: «Аллаһу та’ала маған төрт адамды жақсы көруді әмір етті. Ол Өзінің де оларды жақсы көретінін білдірді». Одан: «Олар кімдер? Бізге олардың есімдерін айтасыз ба?» – деп сұрады.

Ол: «Әли – солардан, Әли – солардан, Әли – солардан; және Әбу Зәрр, Миқдад және Салман», – деді.

«Отбасым үшін мені ренжіткендерге қатты азап бар».

Бір хадис шәрифте ол сондай-ақ: «Фатима – менің бір бөлшегім (яғни менен бір бөлік). Оны ренжіткен адам мені ренжітеді», – деді. Хазреті Әбу Хурайра былай дейді: «Пайғамбарымыз хазреті Әлиге: „Фатима маған сенен де сүйкімдірек. Ал сен маған одан да азизсің (яғни қадірлісің)!“ – деді».18

Тағы ол былай деді: «Сендерге ислам дінін әкелгенім үшін ешқандай ақы сұрамаймын. Тек маған жақын болған Әһли бәйтімді жақсы көрулеріңді қалаймын».

Ислам ғалымдары Әһли бәйтті жақсы көруді соңғы демде иманмен кетудің шарты деп санады. Оларда Расулуллаһтың зәрре бөлшектері бар. Әһли бәйтті қадірлеу, оларға құрмет көрсету – әрбір мұсылманның міндеті. Ұлы ислам ғалымы имам Раббани (рахматуллаһи алейһ) былай деді: «Әкем заһири және батини, яғни жүрек ілімдерінде өте ғалым еді. Ол әрдайым Әһли бәйтті жақсы көруге кеңес беріп, шақыратын. Бұл махаббат адамға соңғы демде иманмен кетуге көп көмектеседі, дейтін. Ол қайтыс болғанда, мен оның бас жағында едім. Соңғы сәттерінде есі кіресілі-шығасылы болғанда, мен оған осы насихаттарды еске салып, сол махаббаттың қалай әсер еткенін сұрадым. Ол сондай халде де: „Әһли бәйт махаббатының теңізінде жүзіп жүрмін“, – деді. Мен сол сәтте Аллаһу та’алаға хамд пен мадақ айттым. Әһли бәйт махаббаты – Әһли сүннеттің қазынасы (сермаясы). Ахирет пайдаларының бәрін осы қазына әкеледі».

Хазреті Фатима және оның қияметке дейін болатын балалары – Әһли бәйт. Олар күнәкар болса да, оларды жақсы көру керек. Оларды жақсы көру, оларға жүрекпен, тәнмен және малмен көмектесу, құрмет көрсету және оларға қамқор болу иманмен өлуге себеп болады. (Сирияның Хама қаласында сәйидтерге арналған сот бар еді. Осы мүбәрәк әулеттен туған балалар екі куәмен төрешінің алдында тіркелетін. Бұл сотты ағылшындардың адал досы Мұстафа Рашид паша жойды.) Әһли сүннет имамдары иман және фиқһ ілімдерінің, тасаууф мағрифаттарының, тіпті тәфсир және хадис ілімдерінің көбін Әһли бәйт имамдарынан үйренді. Олар солардың тәрбиесімен өсті. Солардың назарымен жоғары көтерілді. Солардан сүйінші хабарлар алды. Мұсылмандар Расулуллаһтың Әһли бәйтін (радиаллаһу та’ала анһум әжмаин) барлық адамнан артық жақсы көреді және Әһли бәйтті жақсы көретіндерді де жақсы көреді. Әһли бәйтті жақсы көретіндерді, Әһли бәйттің жолымен жүретін дұрыс мұсылмандарды (Әһли сүннет) деп атайды. Әһли сүннеттің барлығы әрбір намазында Әһли бәйтке қайырлы дұға етеді.

Расулды көрген мүминге «сахаби» деген ат берілді.
Олардың бәрін білдіру үшін «құрметті сахабалар» делінді.
Пайғамбарды сүйген әр жүрек бір сәтте нұрға толды,
Оның сахабасы болғандар Құранда мадақталды.
Бәрі Расулуллаһ үшін малын да, жанын да берді.
Бейбітте ілім таратты, соғыста арыстандай ақырды.
Хадис шәрифте сахабалар жұлдыздарға теңелді:
Қайсысына ілессең де, нұрлы жолға жетерсің.
Сахабалар бір-бірін қатты сүйіп, бір-бірін мақтайтын;
Кейін келген мұсылмандардың бәрі де солай айтатын.
Құран мен хадистерді бізге солар жеткізді.
Жүректерінің тазалығы ақылдарға сенім берді.
Олардың бірін сөксе, ислам діні жараланады.
Сахабаны жамандаған Құран кәрімді жоққа шығарады.
Шынайы мұсылман болсаң, әрқайсысына құрмет көрсет,
Әуелі Расулдың Әһли бәйтіне салауат пен сәлем айт!