ПАЙҒАМБАРЫМЫЗДЫҢ ШАПАҒАТЫ

Расул-и әкрам Пайғамбарымыз қиямет күні үмметіне шапағат етеді, оларды қиыншылық пен қайғыдан құтқарады. Бір хадис шәрифте ол былай деді: «Үмметімнің жартысының жәннатқа кіруі мен шапағаттың арасында маған таңдау еркі берілді. Мен шапағатты таңдадым, өйткені ол ауқымдырақ. Оны тек тақуалыққа жеткендер үшін деп ойламаңдар, ол сондай-ақ қателікке түскен күнәһарлар үшін де…»1

Хазреті Әбу Хурайра риуаят еткен хадис шәрифте Пайғамбарымыз былай деді: «Менің шапағатым – жүрегі тілін растаған күйде, ықыласпен „Лә илаһә иллаллаһ“ деп шаһадат кәлимасын айтқан адамға».2

Кейбір хадис шәрифтерде де Пайғамбарымыз былай деді:

«Үмметімнен Әһли бәйтімді сүйетіндерге шапағат етемін». «Үмметімнен үлкен күнә жасағандарға шапағат етемін». «Сахабаларыма тіл тигізгендерден басқа әркімге шапағат ете аламын». «Үмметімнен нәпсісіне зұлымдық жасағандарға, нәпсілеріне алданғандарға шапағат етемін». «Қиямет күні ең алдымен мен шапағат етемін».3

«Менің шапағатыма сенбеген адам оған қауыша алмайды».4

Қиямет күні Сұрға үрлеудің қорқынышынан тұла бой түршігеді, көздер қайда қарарын білмей абдырайды, мүминдер де, кәпірлер де махшар алаңына айдалады. Бұл – қиямет күнінің қаталдығын одан әрі арттыратын бір азап. Бұл кезде Аршты сегіз періште көтеріп әкеледі. Ол періштелердің бірі бір адымда дүниедегі жиырма мың жылдық жолды жүреді. Періштелер мен бұлттар Арш-и а’ла орныққанша ақыл жетпейтін тәсбихтермен тәсбих айтады. Осылайша Арш-и а’ла Аллаһу та’ала ол үшін жаратқан ақ жердің үстіне орнығады. Бұл кезде ешнәрсе шыдай алмайтын Аллаһу та’аланың азабынан қорқып, бастар төмен иіледі. Барлық жаратылыс өз қайғысының ішінде тұтқын әрі абдыраған күйде қалып, мейірім іздейді. Махшарда адамдардың халі қатты нашарлайды. Олардың машақаты мен азабы артады. Адамдардың әрқайсысының мойнына дүниеде қысып сақтаған малы ілінген. Түйенің зекетін бермегендердің мойнына түйе жүктеледі. Ол қатты бақырып, үлкен таудай ауырлап кетеді. Сиыр мен қойдың зекетін бермегендер де сондай күйде. Олардың аһ-зары бейне бір көктің күркірегеніндей.5 Егіннен зекетті, яғни ұшырды бермегендердің мойнына егін қаптары жүктеледі. Дүниеде егіннің қай түрінің зекетін бермеген болса, сол түрден қаптар жүктеледі: бидай болса – бидай, арпа болса – арпа. Оның ауырлығының астында олар: «Уа уайла, уа сабура!» – деп айқайлайды. («Уайл» – азап сөзі. Адам азапқа шыдай алмаған кезде осылай айқайлайды. Ал «сабур» сөзі һалак болу кезінде қолданылады.) Алтыннан, күмістен, (қағаз) ақшадан және басқа сауда малдарынан зекет бермегендерге қорқынышты бір жылан жабысады. Олар: «Бұл не?» – деп айқайлағанда, періштелер: «Бұлар – дүниеде зекетін бермеген малдарың», – деп жауап береді. Міне, бұл қорқынышты жағдай Али Имран сүресінің жүз сексенінші аятында мағынасы бойынша былай білдірілген: «Дүниеде сараңдықпен қимаған нәрселері қиямет күні олардың мойындарына оралады».

«Менің шапағатыма сенбеген адам оған қауыша алмайды» Хадис шәриф

Тағы бір топтың әурет жерлерінен ірің мен сары су ағады. Олардың сасық иісінен айналадағылар қатты қиналады. Бұлар – зина жасағандар мен харам істегендер. Тағы бір топ ағаш бұтақтарына асылып тұрады. Бұлар – дүниеде ер мен ер арасындағы азғындықты – ливатаны жасағандар.

Тағы бір топтың тілдері ауыздарынан шығып, кеуделеріне салбырап тұр, олар өте жиіркенішті күйде. Адамдар оларға қарағысы келмейді. Бұлар – өтірік айтқандар мен жала жапқандар.

Тағы бір топтың қарындары биік таулардай болып ісіп кеткен. Бұлар – дүниеде қажеттілік болмаса да және шариғатқа сай сауда-саттық (мұғамала) жолын қолданбай, пайызбен мал мен ақша алып-бергендер. Мұндай харам істегендердің күнәлары ең масқара түрде әшкере болады. Пайғамбарлар мен ғалымдарды қорқыныш билейді. Әулиелер мен шәһидтер шыдауы қиын Аллаһу та’аланың азабынан зар илейді. Олар осы күйде тұрғанда, оларды күн сәулесінен әлдеқайда күшті бір нұр қоршап алады. Онсыз да күннің ыстығына шыдай алмай тұрған адамдар мұны көргенде, мүлде абдырап қалады. Мың жыл осы күйде тұрады. Аллаһу та’ала оларға ештеңе айтпайды. Сонда адамдар алғашқы пайғамбар – Адам алейһиссаламға барып жалбарынады: «Ей, Адам алейһиссалам! Сіз – қадірлі әрі мәртебелі пайғамбарсыз. Аллаһу та’ала сізді жаратып, періштелерді сізге сәжде еткізді және сізге Өз рухынан үрледі. Есеп басталуы үшін бізге шапағат етіңіз, Аллаһу та’ала не қаласа, сонымен үкім етілейік және Ол қайда бұйырса, әркім сонда кетсін. Әр нәрсенің әміршісі әрі иесі болған Аллаһу та’ала жаратылыстарына қалағанын істесін».

Адам алейһиссалам былай дейді: «Мен Аллаһу та’ала тыйым салған ағаштың жемісінен жедім. Сондықтан қазір Аллаһу та’аладан ұяламын. Бірақ сендер Нұхқа барыңдар». Осыдан кейін олар мың жыл өзара кеңесіп тұрады. Сосын Нұх алейһиссаламға барып: «Біз мүлде шыдай алмайтын күйдеміз. Ісіміз тезірек қаралуы үшін шапағат етіңіз. Осы махшар жазасынан құтылайық», – деп жалбарынады. Нұх алейһиссалам оларға былай деп жауап береді: «Мен Аллаһу та’алаға дұға еттім, сол дұға себепті жер бетіндегі қанша адам болса, бәрі суға батты. Сондықтан Аллаһу та’аладан ұяламын. Бірақ сендер Халилуллаһ болған Ибраһим алейһиссаламға барыңдар. Аллаһу та’ала Хаж сүресінің соңғы аятында мағынасы бойынша былай деді: „Әкелерің Ибраһимнің (алейһиссалам) дініне ілесіңдер. Пайғамбар сендерге куә болуы үшін, ал сендер адамдарға куә болуларың үшін Аллаһу та’ала бұдан бұрынғы кітаптарда да, Құран кәрімде де сендерге мұсылман деген ат берді“. Бәлкім, ол сендерге шапағат етер».

Олар тағы да бұрынғыдай мың жыл өзара сөйлесіп тұрады. Сосын Ибраһим алейһиссаламға келіп: «Ей, мұсылмандардың әкесі! Сіз – Аллаһу та’ала Өзіне халил еткен затсыз. Бізге шапағат етіңіз! Аллаһу та’ала жаратылыстардың арасында Өз үкімін шығарсын», – дейді. Ибраһим алейһиссалам оларға: «Мен дүниеде үш рет астарлы сөз айттым. Оларды айтып, дін жолында күрестім. Енді бұл мақамда Аллаһу та’аладан шапағатқа рұқсат сұраудан ұяламын. Сендер Мұса алейһиссаламға барыңдар, өйткені Аллаһу та’ала онымен сөйлесті және оған рухани жақындық көрсетті. Ол сендер үшін шапағат етер», – дейді. Осыдан кейін олар тағы мың жыл тұрып, бір-бірімен кеңеседі. Бірақ бұл кезде олардың халі қатты ауырлайды. Махшар алаңы қатты тарылады. Сосын олар Мұса алейһиссаламға келіп: «Ей, Имранның ұлы! Сіз – Аллаһу та’ала сізбен сөйлескен және сізге Тәуратты түсірген пайғамбарсыз. Есеп басталуы үшін бізге шапағат етіңіз! Өйткені мұнда тұрғанымыз тым ұзаққа созылды. Тығыздықтан аяқтар бірінің үстіне бірі үйілді», – дейді. Мұса алейһиссалам оларға былай дейді: «Мен Аллаһу та’алаға Перғауын әулеті жылдар бойы ұнатпайтын нәрселермен жазалансын деп дұға еттім. Сосын олар кейін келетіндерге ғибрат болсын деп өтіндім. Енді шапағат етуге ұяламын. Бірақ Хақ та’ала – рақым мен мағфират иесі. Сендер Иса алейһиссаламға барыңдар, өйткені йақин тұрғысынан ол – расулдардың ең сахихы, мағрифат пен зүһд тұрғысынан – ең абзалы, ал хикмет тұрғысынан – ең жоғарысы. Ол сендерге шапағат етер». Махшардың машақатынан құтылу үшін олар сосын Иса алейһиссаламға келіп, былай дейді: «Сіз – Аллаһу та’аланың рухы және сөзісіз. Аллаһу та’ала сіз туралы Али Имран сүресінің қырық бесінші аятында мағынасы бойынша былай деді: „Ол дүниеде де, ахиретте де уәжих, яғни өте қадірлі (мәртебелі әрі абыройлы)“. Раббыңыздың алдында бізге шапағат етіңіз!»

Иса алейһиссалам былай дейді: «Менің қауымым мені және анамды Аллаһтан басқа илаһтар етіп алды. Бұл жағдайда мен қалай шапағат етейін? Олар маған ғибадат та етті; мені ұл, Аллаһу та’аланы әке деп атады. Бірақ сендер біреуіңнің әмиянының ішінде азығы болмай, аузы мөрленбеген күйде тұрғанын көрдіңдер ме? Ол мөрді бұзбай, ол азыққа қол жеткізуге бола ма? Пайғамбарлардың ең абзалы әрі соңғысы Мұхаммедке (саллаллаһу алейһи уә сәлләм) барыңдар. Өйткені ол өзінің дұғасы мен шапағатын үмметі үшін сақтады. Оның қауымы оған көп рет азап көрсетті. Оның мүбәрәк маңдайын жаралады. Мүбәрәк тісін сындырды. Оған жынды деп жала жапты. Ал ол ұлы пайғамбар олардың арасында мақтаныш тұрғысынан ең жақсысы, мәртебе тұрғысынан ең жоғарысы еді. Олардың шыдатпас жапалары мен зұлымдықтарына қарсы ол Жүсіп алейһиссаламның бауырларына айтқан сөздері келтірілген аят кәримамен мағынасы бойынша былай деп жауап беретін: „Бүгін мен сендерден істегендерің үшін есеп сұрамаймын (қателеріңді беттеріңе баспаймын). Сендерді Әрхамур-рахимин болған Аллаһ кешіреді“».6 Иса алейһиссалам Пайғамбарымыздың (саллаллаһу алейһи уә сәлләм) фазилеттерін айтқанда, олардың бәрі оған тезірек жеткісі келеді. Олар дереу Мұхаммед алейһиссаламның мінберіне келіп: «Сіз – Хабибуллаһсыз! Ал хабиб – дәнекерлердің ең пайдалысы. Бізге шапағат етіңіз! Өйткені біз пайғамбарлардың біріншісі – Адам алейһиссаламға бардық. Ол бізді Нұх алейһиссаламға жіберді. Біз Нұх алейһиссаламға бардық. Ол бізді Ибраһим алейһиссаламға жіберді. Біз Ибраһим алейһиссаламға бардық; ол бізді Мұса алейһиссаламға жіберді. Біз Мұса алейһиссаламға бардық; ол бізді Иса алейһиссаламға жіберді. Біз Иса алейһиссаламға бардық; ол бізді сізге жіберді. Йа, Расулаллаһ (саллаллаһу алейһи уә сәлләм)! Сізден кейін баратын жер жоқ», – дейді.

«Дүниеде сараңдықпен қимаған нәрселері қиямет күні олардың мойындарына оралады» Али Имран: 180

Расулуллаһ (саллаллаһу алейһи уә сәлләм) былай дейді: «Аллаһу та’ала рұқсат беріп, разы болса, шапағат етемін».

Ол Сурадиқатул-жәлал деп аталатын жерге, яғни жәлал (ұлылық) пердесіне барып жетеді. Аллаһу та’аладан шапағат етуге рұқсат сұрайды. Оған рұқсат беріледі. Перделер көтеріледі. Ол Арш-и а’лаға кіреді. Сәждеге жығылады. Мың жыл сәждеде болады. Осыдан кейін ол Хақ та’алаға әлем жаратылғаннан бері ешкім айтпаған хамдпен хамд айтады. Кейбір арифтер: «Аллаһу та’ала әлемдерді жаратқанда, Өзін осындай хамдтармен мадақтаған», – деген. Аллаһу та’ала мағынасы бойынша былай дейді: «Ей, Мұхаммед, басыңды сәждеден көтер! Сөйле – тыңдалады. (Не айтсаң да, тыңдалады. Не сұрасаң да, беріледі.) Шапағат ет – қабыл болады». Осыдан кейін Пайғамбарымыз (саллаллаһу алейһи уә сәлләм): «Йа, Раббым! Құлдарыңның арасынан жақсыларды жамандардан айыр, өйткені олардың күтуі тым ұзаққа созылды. Олардың әрқайсысы күнәлары себепті Арасат алаңында қор әрі масқара болды», – дейді.

Хақ та’ала жәннатты әкелуді бұйырады. Жәннат әр түрлі әшекеймен безендіріліп, Арасат алаңына әкелінеді. Оның хош иісі бес жүз жылдық жолдан-ақ сезіледі. Бұдан жүректер қуанады, рухтар тіріледі. (Бірақ кәпірлер, мүртәдтер, мұсылмандарды мазақ еткендер, жастарды алдап, олардың иманын ұрлағандар және) амалдары лас, жаман болғандар жәннаттың иісін сезбейді.

Періштелер тозақты шынжырлармен байлап, махшар алаңына әкеледі. Тозақ ақырып, гүрілдейді, от шашады және бүкіл көкті қап-қара ететін қою түтін шығарады. Оның ақыруы, гүрілі және ыстығы шыдатпастай дәрежеде. Әркімнің тізесінен әл кетіп, тұрған жерлеріне отыра кетеді. Тіпті пайғамбарлар мен расулдар да өздерін ұстай алмайды. Хазреті Ибраһим, хазреті Мұса, хазреті Иса Арш-и а’лаға жабысады. Ибраһим алейһиссалам құрбан етпек болған Исмаил алейһиссаламды ұмытады. Мұса алейһиссалам бауыры Һарун алейһиссаламды, Иса алейһиссалам анасы хазреті Мәриямды ұмытады. Олардың әрқайсысы: «Йа, Раббым! Бүгін мен өзімнен басқа ештеңе сұрамаймын», – дейді.

Ал Мұхаммед алейһиссалам: «Йа, Раббым! Үмметіме амандық пен құтылу бер!» – дейді. Ол жерде бұған шыдай алатын ешкім жоқ. Өйткені Аллаһу та’ала мұны хабарлап, Жасия сүресінің жиырма сегізінші аятында мағынасы бойынша былай деді: «Сен әр үмметті Хақ та’аланың қорқынышынан тізерлеп отырған күйде көресің. Олардың әрқайсысы дүниеде жасаған амалдарының кітабына шақырылады».

Аллаһу та’ала Мүлік сүресінің сегізінші аятында мағынасы бойынша былай дейді: «Ашуы мен қаһарының күштілігінен от жарылып кететіндей болады».

Осыдан кейін Пайғамбарымыз (саллаллаһу алейһи уә сәлләм) алға шығып, тозақты тоқтатады. Ол былай дейді: «Қор әрі төмен күйде кері қайт! Саған өз иелерің топ-топ болып келгенше күт». Тозақ та: «Ей, Мұхаммед! Маған жол бер! Өйткені сен маған харамсың», – дейді. Арштан дауыс келеді: «Ей, тозақ! Мұхаммед алейһиссаламның сөзін тыңда және оған бағын!» Сосын Расулуллаһ тозақты тартып алып кетіп, Арш-и а’ланың сол жағындағы бір жерге орналастырады. Махшардағылар Пайғамбарымыздың бұл мейірімді мәмілесі мен шапағатын бір-біріне сүйінші етіп хабарлайды. Олардың қорқынышы біраз басылады. Әнбия сүресінің жүз жетінші аятының «Біз сені әлемдерге рақым етіп жібердік» деген мағынасы айқын көрінеді.7

Қысқасы, Расулуллаһ бес жерде шапағат етеді.8

Біріншісі – Мақам-и Махмуд деп аталатын шапағатымен ол барлық адамдарды махшарда күту азабынан құтқарады.9

Екіншісі – шапағатымен өте көп адамды есепсіз жәннатқа кіргізеді. Үшіншісі – күнәлары көп мүминдерді тозақтан шығарады. Төртіншісі – сауабы мен күнәсі тең болып, «Ағраф» деп аталатын жерде күтіп тұрғандардың жәннатқа кіруі үшін шапағат етеді. Бесіншісі – жәннаттағылардың дәрежелері көтерілуі үшін шапағат етеді.

Шапағатымен есептен құтқарған жетпіс мың адамның әрқайсысының шапағатымен тағы да жетпіс мыңнан адам есепсіз жәннатқа кіреді.

ШАПАҒАТ ЕТ, ЙА, РАСУЛАЛЛАҺ!
Мұқтажбын, саған келдім,
шапағат ет, йа, Расулаллаһ!
Кінәм не екенін білдім,
шапағат ет, йа, Расулаллаһ!
Күнәһармын, жүзім қара,
түсермін бәлкім отқа да,
сенен ғана табылар шара,
шапағат ет, йа, Расулаллаһ!
Махаббатың бәрінен абзал,
ілімің әркімнен жоғары,
сені мадақтаушы – Мәулә Өзі,
шапағат ет, йа, Расулаллаһ!
Сені адам қалай мақтасын?
Сенен ғана болар ихсан,
бізге жәрдем қыл, қорғай гөр,
шапағат ет, йа, Расулаллаһ!
Сенсіз маған дүние – зындан,
ісім бұзық, халім жаман,
сенен ғана болар дәрмен,
шапағат ет, йа, Расулаллаһ!
Нұр шаштың сен бұл жиһанға,
салауат, сәлем болсын саған,
өлі-тірі мұсылманға –
шапағат ет, йа, Расулаллаһ!
Әрине, күнәм көп менің,
әрі дәрменсіз, әрі кемшілігім бар,
бірақ иманым дұрыс менің,
шапағат ет, йа, Расулаллаһ!
Тозақ қайнап тасыса,
басқа не келері белгісіз болса,
жиһад еткен жолдасқа –
шапағат ет, йа, Расулаллаһ!
Көзімнен перде көтерілсін,
сен – әр дертке дауасың,
мүмин болған әр пендеге –
шапағат ет, йа, Расулаллаһ!
Шәніңе «Ләуләкә» делінді,
тағы да «Ағтайнәкә» делінді,
«Арсалнәкә» шаһы – сенсің,
шапағат ет, йа, Расулаллаһ!
Дінімізді таратқандарға,
сүннетіңе ілескендерге,
жолыңа бас тіккендерге –
шапағат ет, йа, Расулаллаһ!
Үмметіңнің ең төменіне,
шүкір етушісіне, зікір етушісіне,
байына да, кедейіне –
шапағат ет, йа, Расулаллаһ!
Muhammed Hâdimî (рахматуллаһи алейһ)

«Сен әр үмметті Хақ та’аланың қорқынышынан тізерлеп отырған күйде көресің. Олардың әрқайсысы дүниеде жасаған амалдарының кітабына шақырылады» Жасия: 28