FARILLAR HAJJI
Hajji ma, ɗaya daga cikin rukunan Musulunci biyar, an farlanta shi a shekara ta tara bayan Hijira. A cikin aya mai girma da ta sauka an ce, a ma’ana: “A cikinsa (a Ka’aba) akwai alamomi bayyanannu, Maƙamu Ibrahim. Wanda ya shiga can ya kuɓuta daga hari. Yin hajjin (da ziyarar) wannan Ɗaki, ga waɗanda suka sami ikon zuwa gare shi (masu iyawa), haƙƙi ne na Allahu Ta’ala a kan mutane, farilla ce. Wanda ya musanta wannan farilla, babu shakka, Allahu Ta’ala Mawadaci ne daga dukkan talikai (ba Ya buƙatar kome).”1 Abin Alfaharin Talikai (sallallahu alaihi wa sallam) ya sanar wa Sahabbansa wannan umarni na Allahu Ta’ala. Shi kansa ya so ya yi hajji a ƙarshen watan Zulƙa’ada. Amma da labari ya zo cewa mushrikai suna yin ɗawafi tsirara, bai ga ya dace ya kasance tare da su a wannan hali ba. Ya naɗa Sayyidina Abubakar sarkin hajji, domin ya koyar da ayyukan hajji (manasik).
Aikewar Sayyidina Abubakar da Sayyidina Aliyu zuwa hajji
A wannan shekara, Sahabbai masu girma suka tafi Makka a cikin ayari na mutum ɗari uku, ƙarƙashin shugabancin Sayyidina Abubakar. A wannan lokaci ayoyi masu girma na farko na Suratu Bara’a suka sauka. A cikinsu an sanar da wasu hukunce-hukunce game da yarjejeniyoyi. Ƙaunataccen Annabinmu ya aika Sayyidina Aliyu ma zuwa Makka domin ya sanar da waɗannan hukunce-hukunce.2
Bisa wata al’ada da take yaɗuwa a tsakanin Larabawa a lokacin, idan aka ƙulla wata yarjejeniya ko aka warware yarjejeniyar da aka ƙulla, wanda ya yi ta da kansa, ko wani danginsa da ya naɗa, shi ne yake sanarwa. Saboda wannan aiki Shugabanmu Annabi ya aika Sayyidina Aliyu zuwa Makka bayan ayarin hajji. Sayyidina Aliyu ya riski ayarin, suka shiga Makka tare.3 Sayyidina Abubakar ya yi huɗuba, ya bayyana ibadar hajji. Sahabbai masu girma (alaihimur-ridwan) suka yi hajji bisa ƙa’idojin da aka koyar musu. Yayin da ake gudanar da ibadar hajji, Sayyidina Aliyu ma ya yi huɗuba a Mina, a wurin da ake kira “Jamratul-Aƙaba”. Ya fara huɗubarsa da cewa:
“Ya ku mutane! Manzon Allah ne ya aiko ni gare ku.” Sannan ya karanta aya ta farko mai girma ta Suratu Bara’a. Bayan haka ya ce: “An ɗora mini in sanar da ku abubuwa huɗu.” Waɗannan abubuwa huɗu su ne:
1. Babu wanda zai shiga Aljanna in ban da muminai.
2. Bayan wannan shekara, babu wani mushriki da zai iya kusantar Ka’aba.
3. Babu wanda zai yi ɗawafin Ka’aba tsirara. (A lokacin mushrikai suna yin ɗawafin Ka’aba tsirara.)
4. Duk wanda yake da yarjejeniya da Manzon Allah, za ta ci gaba da aiki har wa’adinta ya ƙare. Ga waɗanda ba su da ita, an ba da wa’adin wata huɗu. Bayan haka babu alkawari ko kariya ga kowane mushriki.
“A cikinsa (a Ka’aba) akwai alamomi bayyanannu, Maƙamu Ibrahim. Wanda ya shiga can ya kuɓuta daga hari. Yin hajjin (da ziyarar) wannan Ɗaki, ga waɗanda suka sami ikon zuwa gare shi (masu iyawa), haƙƙi ne na Allahu Ta’ala a kan mutane, farilla ce” Ali Imrana: 97
Tun daga wannan rana babu wani mushriki da ya zo Ka’aba, babu kuma wanda ya yi ɗawafin Ka’aba tsirara. Bayan an sanar da waɗannan abubuwa, yawancin mushrikai suka zama Musulmi. Bayan an cika farillar hajji, Sayyidina Abubakar da Sayyidina Aliyu suka koma Madina tare da Sahabbai masu girma da suke tare da su.4
Rundunar (sariyya) Khalid ɗan Walid zuwa Yaman
A shekara ta goma bayan Hijira, a watan Rabi’ul-Awwal, ƙaunataccen Annabinmu ya aika Khalid ɗan Walid tare da mujahidai ɗari huɗu domin ya gayyaci ƴaƴan Haris ɗan Ka’ab, da suke zaune a kewayen Yaman, zuwa Musulunci. Bisa umarnin Shugabanmu Manzon Allah, Sayyidina Khalid ɗan Walid ya gayyaci wannan ƙabila zuwa Musulunci kwana uku a jere. Su kuma suka amsa gayyatar, suka zama Musulmi.
Daga maɓuɓɓugar rana koyaushe ruwan falala tsarkakakke yake sauka,
Idan magini mai sabunta kabarinka ya buƙaci ruwa.
Tsoron Jahannama ya jefa wutar baƙin ciki a zuciyata mai ƙuna;
Fatana shi ne girgijen karamcinka ya yayyafa wa wannan wuta ruwa.
Da albarkar yabonka kalmomin Fuzûlî suka zama jauhari,
Kamar ɗigon da ya faɗo daga girgijen bazara ya zama lu’ulu’un sarki, ruwa.
A lokacin da masu barcin gafala za su farka a Ranar Tashi,
Idanu farkakku kuma za su zubar da hawayen kewa, ruwa,
Fatana shi ne kada in zama wanda aka hana a Ranar Tashi,
Maɓuɓɓugar haɗuwa da kai ta ba ni, mai ƙishirwar ganinka, ruwa.
Fuzûlî
Al’amuran da suka faru a shekara ta goma bayan Hijira
A shekara ta goma bayan Hijira Musulunci ya yaɗu a dukkan Yankin Larabawa. Kamar yadda aka yi a shekara ta tara, a wannan shekara ma mutane suna zuwa Madina daga kowane ɓangare na Ƙasar Larabawa, jama’a-jama’a; suna gasa da juna domin su sami darajar zama Musulmi, su sami rabauta ta har abada. Yanzu babu wani ƙarfi da ya rage a Ƙasar Larabawa da zai iya tsayawa gaban Musulmi; Musulunci ya mallaki kowane wuri. Wasu ƙabilun Yahudawa da Kiristoci kaɗai ne ba su zama Musulmi ba.
A wannan shekara ma Manzo Mafi Daraja (sallallahu alaihi wa sallam) ya aika wa Kiristocin Najran wasiƙa, ya gayyace su zuwa Musulunci. Su kuma suka zaɓi mutum goma sha huɗu, suka aika su Madina domin su bincika halayen Manzon Allah. Bayan wani lokaci tawagar ta ƙulla yarjejeniyar sulhu. Wasu daga cikinsu daga baya suka zama Musulmi da kansu. A wannan shekara Bazan, gwamnan Yaman, ya rasu. Da labarin rasuwarsa ya zo, Manzon Allah ya raba ƙasarsa, ya ba ɗansa Shahr wani ɓangare, Abu Musa al-Ash’ari wani ɓangare, Ya’ala ɗan Umayya wani ɓangare, Mu’az ɗan Jabal kuma wani ɓangare.
A wannan shekara Shugabanmu Annabi ya aika gwamnoni zuwa dukkan ƙasashen da Musulunci ya yaɗu. Sayyidina Aliyu ma an aika shi tare da mutum ɗari uku domin ya gayyaci ƙabilar Mudlij, da take Yaman, zuwa Musulunci. Da farko suka yi tsayayya, suka harbi sojojin Musulunci da kibiyoyi. Nan take aka mayar musu da martani. Aka kashe mutum ashirin. Yawancinsu suka watse. Sayyidina Aliyu (radiyallahu anhu) ya hana Sahabbai bin maƙiya. Ya yi musu nasiha, ya sake gayyatarsu zuwa Musulunci. Suka yarda, suka yi imani. Nan take suka koma Madina da gaggawa, suka riski Manzon Allah a Makka. A wannan shekara, kamar a shekara ta tara, jakadu suka ci gaba da zuwa. Ɗaya jakadan Ghamid ne, ɗaya kuma na Banu Hanifa. Suka zo majalisin Manzon Allah, suka zama Musulmi.
Firuz, ɗan ƴar’uwar Najashi, ya zo ya zama Musulmi. Wata tawaga daga Abdul-Ƙais ma ta zo ta zama Musulmi.
A wannan shekara Ibrahim, ɗan Manzon Allah, ya rasu yana da shekara ɗaya da rabi. Da Manzon Allah ya rasa wannan ƙwayar idonsa, idanunsa masu albarka suka cika da hawaye. An binne Sayyidina Ibrahim a maƙabartar Baƙi’, kusa da Usman ɗan Maz’un. Kabarinsa kuma shi ne na farko da aka yayyafa wa ruwa.5
Al’ummarka talakawa ce; kada ka kalli saɓonsu,
Kada ka ture su da hannu, kada ka ƙone su da kewa a Jahannama.
Ka yi tausayi, don Allah! Kada ka ƙone mu da wutar rabuwa;
A taƙaice, kada ka bar bawanka Galib, cike da laifuka.
Kai ne Ahmad, Mahmud da Muhammadu, ya shugabana,
Daga wurin Gaskiya kai ne sarki ƙarfafaffe a gare mu, ya shugabana.
Şeyh Galib
“Ku kiyayi tsinuwar wanda aka zalunta. Tsakanin addu’ar wanda aka zalunta da Allah Maɗaukaki babu shamaki” Hadisi mai daraja
Yaɗuwar Musulunci a Yankin Larabawa
