YAƘIN BANU NADIR
Amr ɗan Umayya (radiyallahu anhu), wanda aka kama fursuna a Ma’una, ya kuɓuta daga ɗauri. Lokacin da yake komawa Madina, a hanya ya haɗu da mushrikai biyu daga Banu Amir. Ya kashe waɗannan kafirai biyu. Su biyun sun shiga cikin amanin Manzon Allah. Amr bai san wannan ba. Ya zo Madina. Ya gabatar da al’amarin ga Manzon Allah. Shugabanmu Annabi ya bayyana cewa Amr ya yi kuskure, ya umarce shi da ya ba magadansu diyyarsu.
Tsakanin ƙabilun Banu Amir da Banu Nadir akwai abota. Banu Nadir suna kuma kiyaye haƙƙin maƙwabtaka. Saboda haka aka buƙaci shiga tsakanin ƙabilar Banu Nadir domin wannan diyya.
Bayan Yaƙin Uhud, a shekara ta huɗu bayan Hijira, a watan Rabi’ul-Awwal, Manzon Allah ya ɗauki Sayyidina Abubakar, Umar, Aliyu, Zubair, Ɗalha, Sa’ad ɗan Mu’az da Usaid ɗan Hudair (radiyallahu anhum) daga cikin Sahabbai masu girma, suka je Banu Nadir. Suka sanar musu da al’amarin. Su ma suka bayyana cewa a shirye suke su taimaka a diyyar kafiran nan biyu, suka ce: “Ku jira kaɗan, mu shirya abinci.” A wannan lokaci Manzo alaihis-salam ya jingina bayansa ga bangon gidan da suka tsaya a wurinsa, Sahabbai kuma sun taru, sun zauna a kewayensa. A lokacin nan Huyayy ɗan Akhɗab ya ce: “Ya ku Yahudawa! Ba za a sake samun damar samun Muhammadu shi kaɗai haka ba. Ɗayanku ya hau saman wannan gida. Daga can ya jefa masa dutse a kansa, mu kuɓuta daga gare shi.” Amr ɗan Jahhash ya ce: “Ni zan yi wannan aiki.” Duk yadda Sallam ɗan Mishkam ya hana su wannan, bai amfana ba. Ya ce: “Ku bar wannan aiki. Za a sanar masa da shi. Wannan aiki zai zama sanadin warware alkawarinmu. Abubuwa masu muni ƙwarai za su iya faruwa daga wannan.” Yahudawan Banu Nadir ba su saurare shi ba. A nan take Jibrilu alaihis-salam ya zo, ya sanar wa Manzon Allah wannan hali. Shugabanmu Annabi, ba tare da ya ce wa Sahabbai kome ba, ya tashi daga wannan majalisa kamar mai zuwa wani aiki, ya tafi Madina. Maƙarƙashiyar kisan ta zama a banza.
Bisa haka Shugaban Talikai ya aiki Muhammadu ɗan Maslama zuwa wannan ƙabilar Yahudawa da ta warware alkawari, ya ce: “Je ka wurin Yahudawan Banu Nadir! Ka ce musu: ‘Manzon Allah ya aiko ni gare ku domin in sanar muku da wannan umarni: Ku fita daga ƙasata ku tafi! Kada ku zauna a nan tare da ni! Kun shirya mini maƙarƙashiyar kisa. Ina ba ku wa’adin kwana goma. Bayan wannan wa’adi, duk wanda aka gani daga cikinku a nan, za a sare wuyansa.’”
Da Sayyidina Muhammadu ɗan Maslama ya sanar musu da wannan umarni, saboda tsoro suka fara shirin tafiya. Amma shugaban munafukai Abdullahi ɗan Ubayy ya aika musu da saƙo yana cewa: “Kada ku fita daga kagararku ko kaɗan. Kada ku bar dukiyoyinku da ƙasarku ku tafi. Muna zuwa mu taimake ku da mutum dubu biyu daga cikin mutanena.”
Da Sarkin Halittu ya ji wannan labari, ya tafi tare da Sahabbai masu girma zuwa kagarar Banu Nadir, wadda take da nisan kilomita huɗu daga Masallacin Annabi. A Madina an bar Sayyidina Ibn Ummu Maktum a matsayin wakili. Sayyidina Aliyu ne yake ɗauke da tuta. Aka kewaye kagarar, ƙawanya ta fara. Yahudawa, waɗanda a baya suka ƙalubalanci Sahabbai masu girma, ba su sami ƙarfin halin fitowa daga kagarar ba. Taimakon munafukai ma bai iso ba.
Sahabbai masu girma sun riƙe kagarar ƙarƙashin iko, ba sa barin ko tsuntsu ya tashi. A ƙarshen ƙawanyar da ta ɗauki fiye da kwana ashirin, Yahudawa suka ɗaga tutar miƙa wuya. Suka bar dukkan makamansu, zinariyarsu da azurfarsu ga Musulmi, aka kore su, wani ɓangare zuwa Sham, wani ɓangare kuma zuwa Khaibar. Ta haka a yankin Madina daga cikin Yahudawa sai Banu Ƙuraiza kaɗai suka rage.1
“Yahudawa sun shirya kashe ni! Lokacin da Jibrilu ya sanar mini da wannan, na tashi!” Hadisi mai daraja
Muhimman al’amuran da suka faru a shekara ta huɗu bayan Hijira
A wannan shekara aya mai girma da ta haramta shan giya ta sauka.2 Nana Zainab ƴar Khuzaima, ɗaya daga cikin matan Manzo Mafi Daraja (sallallahu alaihi wa sallam) masu albarka, ta rasu tana da shekara talatin, watanni takwas bayan watan Rabi’ul-Akhir da ta sami darajar auren Manzon Allah a cikinsa.3 Har ila yau a wannan shekara aka haifi Sayyidina Husaini, ɗa na biyu na Sayyidina Aliyu da Nana Fatima.4 Mijin Nana Ummu Salama, wanda ya ji rauni a Yaƙin Uhud sannan ya rasu, ya bar ƴaƴa kaɗan a baya. Uwarmu Ummu Salama, da tsufanta, ta shiga hali mai wuya. Ƙaunataccen Annabinmu ya ji tausayinta ƙwarai, saboda jin ƙai ya ba ta darajar aure.5
Rasuwar Fatima ƴar Asad
Fatima ƴar Asad, uwar Sayyidina Aliyu, ita ma ta rasu a wannan shekara.6 Ƙaunataccen Annabinmu ya yi baƙin ciki ƙwarai da wannan, ya ce: “Yau uwata ta rasu!” Ƙaunataccen Annabinmu ya girma a wurinta bayan rasuwar kakansa Abdulmuɗɗalib. Lokacin da ya sanar da annabtarsa kuwa, nan take ta sami darajar musulunta. Saboda haka Sarkin Halittu yakan riƙe ta a matsayin uwa, yana girmama ta ƙwarai. Saboda jin ƙansa gare ta, ya tuɓe rigarsa mai albarka da take jikinsa, ya umarta a naɗe ta da ita a matsayin likkafani. Bayan ya yi limancin sallar jana’izarta, ya sanar cewa mala’iku dubu saba’in sun halarci sallar. Ya je har kabari, ya sauka ciki. Domin rayuwar kabarinta ta zama mai sauƙi da daɗi, ya yi alama kamar mai faɗaɗa kabarin zuwa kusurwoyinsa, sannan ya kwanta a cikin kabarin.
Lokacin da ya fito daga kabarin, idanunsa masu albarka sun cika da hawaye, hawayensa masu albarka kuma sun zuba a kan kabarin. Ya Ubangijina! Wace irin rahama ce wannan?… Kuma wace irin mace mai sa’a ce wannan?… Har Sayyidina Umar bai iya jurewa ba, ya tambaya: “Raina ya zama fansarka, ya Manzon Allah! Ka yi wa wannan mata abin da ba ka yi wa kowa ba!”, sai ƙaunataccen Annabinmu, mafi cika alkawari a cikin masu cika alkawari, ya ce: “Bayan Abu Ɗalib, babu wani da ya yi mini alheri gwargwadon wannan mata mai kirki. Ita uwata ce. Alhali ƴaƴanta na kanta suna zaune da yunwa, ni take fara ƙosarwa. Alhali ƴaƴanta na kanta suna zaune da tufafi cike da ƙura da turɓaya, ita ni take fara tace gashina, ta shafa masa man furen wardi. Ita uwata ce! Na sanya mata rigata a matsayin likkafani domin a sanya mata tufafin Aljanna. Na kwanta kusa da ita a kabari domin rayuwar kabari ta zama mata mai sauƙi da sassauƙa. Jibrilu ya sanar mini daga wurin Allahu Ta’ala cewa: ‘Wannan mata ƴar Aljanna ce.’” Bayan haka ya yi wannan addu’a ga uwarmu Fatima ƴar Asad: “Allahu Ta’ala Ya gafarta miki, Ya yafe miki, Ya saka miki. Ya uwata! Allahu Ta’ala Ya yi miki rahama. Alhali ke kina da yunwa, kin ƙosar da ni. Ba kya sanyawa, kina sanya mini; ba kya ci, kina ciyar da ni. Mai rayarwa da Mai kashewa Allahu Ta’ala ne. Shi Rayayye ne har abada. Shi ba Ya mutuwa. Ya Allah! Ka yafe wa uwata Fatima ƴar Asad, Ka gafarta mata! Ka sanar da ita hujjarta. Ka faɗaɗa kabarinta. Ya Allah, Mafi jin ƙai a cikin masu jin ƙai! Saboda haƙƙina, ni AnnabinKa, da haƙƙin annabawan da suka wuce, Ka karɓi wannan addu’a tawa.”
Sauran muhimman al’amuran da suka faru a shekara ta huɗu bayan Hijira
Abdullahi, ɗan Sayyidina Usman mai shekara shida, wanda ya haifa da Nana Ruƙayya, ya rasu. Shugaban Talikai ya yi limancin sallar jana’izar jikansa, ya sanya shi a kabari da kansa. Ya yi baƙin ciki ƙwarai; hawayensa masu albarka suka zuba a kan kabarin. Ya kafa dutsen kabarin da hannuwansa masu albarka, ya ce: “Allahu Ta’ala Yana yin rahama ga bayinSa masu jin ƙai da masu laushin zuciya.”7
Kai ne sarkin manzanni, sarki mai ɗaukaka, shugabana.
Ga marasa mafita kai ne rabon dawwama, shugabana.
A majalisar Allah kai ne na farko, shugabana.
Da umarnin “La’amruka” an tabbatar da kai, shugabana.
Kai ne Ahmad, Mahmud da Muhammadu, shugabana,
sarki tabbatacce daga Gaskiya zuwa gare mu, shugabana.
Jauharinka yana ba da haske ga rayuka tsarkaka.
Ƙurar ƙofarka wurin shafa fuskar mala’iku ne.
Kallonka madubin ganin bayyanar Allah ne;
Abubakar, Umar, Usman da Aliyu abokanka ne.
Kai ne Ahmad, Mahmud da Muhammadu, shugabana,
sarki tabbatacce daga Gaskiya zuwa gare mu, shugabana.
Ana karanta huɗubarka a mimbarin ƙasar dawwama.
Ana zartar da hukuncinka a kotun Ranar Sakamako.
Ana ɗaga sautin busharar zuwanka a Al’arshin Allah.
Ana ambaton sunayenka masu daraja a ƙasa da sama.
Kai ne Ahmad, Mahmud da Muhammadu, shugabana,
sarki tabbatacce daga Gaskiya zuwa gare mu, shugabana.
Şeyh Galib
“Bayan Abu Ɗalib, babu wani da ya yi mini alheri gwargwadon wannan mata mai kirki (Fatima ƴar Asad). Ita uwata ce” Hadisi mai daraja
Yaƙin Ƙaramar Badar