ANG PAGPANAW NG ATING PINUNO, ANG PROPETA

Ang pagtatalaga kay Usâma ibn Zayd bilang kumander

Ito na ang mga huling araw ng buwan ng Safar. Ang Pinuno ng mga sanlibutan (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam) ay nais na muling anyayahan sa Islam ang mga Bisantino sa hilaga, bago maging malaking panganib ang kanilang imperyo para sa mga Muslim, at kung hindi sila tatanggap, makipaglaban sa kanila at isailalim sila sa pamamahala ng pamahalaang Islâm. Kaya iniutos niya sa kanyang magigiting na Sahâba na maghanda upang makipaglaban sa mga Bisantino (Rûm). Naghiwa-hiwalay ang mga Sahâba upang gumawa ng mga paghahanda. Ipinatawag ni Rasûl-i akram si Hadrat Usâma ibn Zayd at sinabi: “O Usâma! Pumunta ka sa ngalan at pagpapala ng Allâhu ta’âlâ sa Syria, hanggang sa hangganan ng Balqâ, hanggang sa Dârûm sa Palestina, ang lugar kung saan naging martir ang iyong ama. Ipayurak mo sa mga kabayo ang mga lupaing iyon. Itinalaga kita bilang pinakamataas na kumander ng hukbong ito. Salakayin mo nang biglaan ang mga tao ng Ubnâ at sumugod ka sa kanila na parang kidlat. Pumunta ka nang napakabilis upang hindi mauna ang balita sa lugar na pupuntahan mo. Magsama ka ng mga gabay, at paunahin mo ang mga espiya at tagamasid. Kung ipagkakaloob sa iyo ng Allâhu ta’âlâ ang tagumpay, huwag kang magtagal sa kanila.” Pagkatapos ay iniutos niyang magkampo sila sa Jurf, at itinali niya ng kanyang pinagpalang mga kamay ang watawat at iniabot ito sa kanya.4

Umakyat siya sa minbar sa masjid at sinabi: “O mga Sahâba ko! Kung paanong si Zayd, ang ama ni Usâma, ay karapat-dapat na maging kumander at ang pinakamamahal sa akin, gayon din ang kanyang anak na si Usâma, pagkatapos niya, ay karapat-dapat na maging kumander. Si Usâma ay isa sa mga pinakamamahal na tao sa akin.”

Kabilang sa mga sasama sa labanan sa ilalim ng pamumuno ni Hadrat Usâma ang mga pangunahing Sahâba gaya nina Hadrat Abû Bakr, Hadrat ’Umar, Hadrat Abû ’Ubayda ibn Jarrâh at Hadrat Sa’d ibn Abî Waqqâs.

Ngunit dahil biglang nagkasakit ang Sultan ng sansinukob kinabukasan, naantala ang pag-alis ng hukbo hanggang matapos ang paglisan ng ating Pinuno, ang Propeta, patungo sa Kabilang-buhay. Ang ating minamahal na Propeta ay tinamaan ng matinding lagnat (humma). Patuloy na tumataas ang lagnat, at lalong lumulubha ang sakit.

Isang gabi, nang humupa ang kanyang mga sakit, bumangon siya sa kanyang higaan sa hatinggabi. Nagbihis siya at naghanda upang umalis. Nang makita ito ng ating ina na si Hadrat ’Âisha, nagtanong siya: “Maialay nawa para sa inyo ang aking ama at ang aking ina at ang aking buhay, yâ Rasûlallah! Saan kayo pupunta?” Sinabi ng Dakilang Pinuno ng sanlibutan (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam): “Inutusan akong humingi ng kapatawaran (istighfâr) para sa mga nakalibing sa sementeryo ng Baqî’. Pupunta ako roon.”

Isinama niya sina Abû Muwayhib at Abû Râfi’ at umalis. Sa sementeryo, nanalangin siya nang matagal at nagsumamo sa Allâhu ta’âlâ para sa kanilang kapatawaran at habag. Sa harap ng mapilit na pagsusumamong ito ng ating Pinuno, ang Propeta, sinabi ng mga Sahâba na kasama niya: “Sana ay nakalibing din kami rito ngayon, at nagkaroon ng karangalang matanggap ang panalangin ng ating Pinunong Rasûlullah!” Humarap ang ating minamahal na Propeta kay Abû Muwayhib at sinabi: “O Abû Muwayhib! Binigyan ako ng kalayaang pumili sa pagitan ng mga kayamanan ng mundong ito at ng mga biyaya ng Kabilang-buhay. Sinabi sa akin: ’Kung nais mo, manatili ka sa mundo at pagkatapos ay pumasok sa Paraiso; kung nais mo, makamit mo ang Liqâ’ullâh (ang pakikipagkita sa Allâhu ta’âlâ) at pumasok sa Paraiso.’ Pinili ko ang Liqâ’ullâh, at pagkatapos ang Paraiso.”

“O mga mananampalataya! Alang-alang sa Allah, ang sinumang may karapatan sa akin, tumayo siya at pumunta at kunin ito rito, bago ang Araw ng Paghuhukom” Hadîth sharîf

Isang araw, umalis siya upang humingi ng kapatawaran para sa mga martir na nakahimlay sa Uhud. Nanalangin siya para sa kanila at nagsumamo sa Allâhu ta’âlâ nang matagal. Pagkatapos ay pumunta siya sa masjid at sinabi sa mga Sahâba: “Ako ang mauuna sa inyo na darating sa lawa ng Kawthar, at ako ang sasalubong sa inyo. Doon ang ating tagpuan… Hindi ako natatakot para sa inyo na pagkatapos ko ay babalik kayo sa pagsamba sa diyus-diyusan. Ngunit natatakot ako na maakit kayo ng mundo, mainggit kayo sa isa’t isa dahil dito, magpatayan kayo, at sa huli ay malipol kayo gaya ng pagkalipol ng mga nauna sa inyo…” Pagkatapos ay nagtungo siya sa kanyang pinagpalang tahanan. Lumubha ang kanyang sakit. Ipinabatid ng kanyang pinagpalang mga asawa sa ating minamahal na Propeta na nais nilang manatili siya sa bahay ng ating ina na si Hadrat ’Âisha at ipinauubaya nila sa kanya ang kanilang sariling mga karapatan. Natuwa siya sa pagsasakripisyong ito ng kanyang mga dalisay na asawa, nanalangin siya para sa kanilang lahat, at nagsimula siyang manatili sa mga sumunod na araw sa bahay ng ating ina na si Hadrat ’Âisha. Lubhang tumaas ang lagnat ni Rasûl-i akram (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam). Dahil sa tindi ng lagnat, kinailangan niyang magpabaling-baling sa kanyang higaan mula sa isang tagiliran patungo sa kabila. Habang nasa ganoong kalagayan siya, dumalaw ang mga Sahâba at lubha silang nalungkot sa matinding paghihirap na tiniis ng ating Pinuno. Isinalaysay ni Abû Sa’îd Khudrî: “Pumunta ako sa pinagpalang harapan ni Rasûlullah. May nakapatong sa kanya na isang kumot na pelus. Ang init ng lagnat ay tumatagos sa kumot, at dahil sa init ay hindi namin mahipo ng aming kamay ang kumot. Nang makita ng ating Pinunong Rasûlullah ang aming pagkamangha at kalungkutan, sinabi niya:

‘Ang pinakamabigat na pagsubok ay dumarating sa mga propeta. Gayunman, mas malaki ang kagalakan ng propeta sa mga pagsubok kaysa sa kagalakan ninyo sa mga biyayang ipinagkakaloob sa inyo.’”

Isinalaysay ni Umm Bishr bint Barâ’: “Pumunta ako upang dalawin si Rasûlullah. Ang kanyang pinagpalang katawan ay nagliliyab na parang apoy. Sinabi ko: ‘Maialay nawa para sa inyo ang aking buhay, yâ Rasûlallah! Kailanman ay hindi pa ako nakakita ng ganito katinding sakit!…’ Sinabi niya: ‘O Umm Bishr! Ang tindi ng lagnat ay upang dumami ang aking gantimpala. Ang sakit na ito ay bunga ng nilasong karne na natikman ko sa Khaybar. Lagi kong nararamdaman ang sakit ng karneng iyon. Ang lason na kinain ko noong araw na iyon ay pumuputol ngayon sa aking abhar, ibig sabihin ang aking aorta.’”5

Sinabi rin ng ating minamahal na Propeta kay Hadrat ’Abdullah ibn Mas’ûd: “Walang Muslim na tinatamaan ng sakit na hindi pinalalagas ng Allâhu ta’âlâ ang kanyang mga pagkakamali at mga kasalanan, gaya ng pagkalagas ng mga dahon ng puno!”6 Patuloy na tumindi ang sakit araw-araw. Lubhang nalungkot ang mga Sahâba sa kalagayang ito at hindi sila mapakali sa kanilang mga tahanan. Nagtipon sila sa masjid. Ipinadala nila si Hadrat ’Alî upang alamin ang kalagayan ng ating Pinuno, ang Propeta. Ang Pinuno ng mga sanlibutan ay nagtanong sa pamamagitan ng senyas: “Ano ang sinasabi ng aking mga Sahâba?” Sinabi ni ’Alî: “Lubha silang nalulungkot at nababalisa, na sinasabi: ‘Paano kung lisanin kami ni Rasûlullah?!…’” Ang ating minamahal na Propeta, na higit pa ang habag sa kanyang mga Sahâba, ay tiniis ang tindi ng kanyang sakit, bumangon, at, nakasandal kina Hadrat ’Alî at Hadrat Fadl ibn ’Abbâs, ay nagtungo sa masjid. Umakyat siya sa minbar at, matapos purihin at luwalhatiin ang Allâhu ta’âlâ, sinabi niya sa mga Sahâba:

“O mga Sahâba ko! Nabalitaan kong nababahala kayo sa pag-iisip ng aking pagpanaw. May propeta bang nanatili magpakailanman sa kanyang umma, upang manatili rin akong magpakailanman sa piling ninyo? Alamin ninyong makikipagkita ako sa aking Panginoon. Ito ang aking payo sa inyo: igalang ninyo ang mga nakatatanda sa mga Muhâjirûn! O mga Muhâjirûn! Ito rin ang iniiwan kong tagubilin sa inyo: gumawa kayo ng kabutihan sa mga Ansâr! Gumawa sila ng kabutihan sa inyo. Pinatuloy nila kayo sa kanilang mga tahanan. Bagaman sila mismo ay nasa hirap, inuna nila kayo kaysa sa kanilang sarili. Ibinahagi nila sa inyo ang kanilang mga ari-arian. Sinumang mamuno balang araw sa mga Ansâr, bantayan niya sila, at patawarin niya ang sinumang magkulang sa kanila,” sinabi niya. Pagkatapos, nagbigay siya ng napakaganda at lubhang nakaaantig na mga payo at sinabi: “Binigyan ng Allâhu ta’âlâ ang isa sa Kanyang mga alipin ng pagpipilian: ang manatili sa mundo o ang makipagkita sa kanyang Panginoon. Pinili ng aliping iyon na makipagkita sa kanyang Panginoon.” Naunawaan ni Hadrat Abû Bakr na ang ating Pinunong Rasûlullah ay tumutukoy sa kanyang pagpanaw sa pamamagitan ng mga salitang ito, at nagsimula siyang umiyak; sinabi niya: “Maialay nawa para sa inyo ang aming mga buhay, yâ Rasûlallah!” Ang karagatan ng habag, ang ating minamahal na Propeta (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam), ay nagsabi: “Huwag kang umiyak, O Abû Bakr!” at iniutos sa kanyang magtiis at magpasensiya. Tumulo ang mga luha mula sa kanyang pinagpalang mga mata. “O mga Sahâba ko! Lubos akong nasisiyahan kay Abû Bakr, na buong katapatan at pagtatalaga ng sarili na inialay ang kanyang ari-arian sa landas ng relihiyon ng Islam. Kung maaaring pumili ng kaibigan para sa landas ng Kabilang-buhay, siya ang pipiliin ko,” sinabi niya, at iniutos: “Isara ninyo ang lahat ng pintong bumubukas sa masjid, maliban sa pinto ni Abû Bakr!”

Pagkatapos, bumaba siya mula sa minbar at bumalik sa silid ng ating ina na si Hadrat ’Âisha. Nagsimulang umiyak ang mga Sahâba. Dahil dito, ang ating Pinuno, ang Propeta, ay muling pumunta sa masjid, nakaalalay sa mga braso ni Hadrat ’Alî at ni Fadl ibn ’Abbâs. Tumayo siya sa pinakamababang baitang ng minbar at sinabi sa mga Sahâba: “O mga Muhâjirûn at O mga Ansâr! Walang saysay ang magmadali upang makamit ang isang bagay na may takdang panahon. Hindi nagmamadali ang Allâhu ta’âlâ para sa sinumang alipin. Ang sinumang magtangkang baguhin ang qadâ at qadar ng Allâhu ta’âlâ at lampasan ang Kanyang kalooban, siya ay Kanyang daraigin at lilipulin.

Ang sinumang magnais manlinlang sa Allâhu ta’âlâ at dayain Siya, mapapahamak ang kanyang mga gawain, at ang sarili niya ang kanyang nilinlang. Alamin ninyong ako ay mahabagin at maawain sa inyo. Makikipagkita rin kayo sa akin. Ang lugar na pagkikitaan natin ay sa gilid ng lawa ng Kawthar. Ang sinumang nagnanais pumasok sa Paraiso at makipagkita sa akin, huwag siyang magsalita ng walang kabuluhan. O mga Muslim! Ang kawalang-pananampalataya at ang paggawa ng kasalanan ang dahilan ng pagbabago ng mga biyaya at pagbaba ng kabuhayan. Kapag sinunod ng mga tao ang mga utos ng Allâhu ta’âlâ, ang mga pinuno ng pamahalaan, ang mga kumander at ang mga gobernador ay magpapakita sa kanila ng awa at malasakit. Kapag nalulong sila sa kasamaan, kahalayan at labis na paglabag at gumawa ng mga kasalanan, hindi sila magkakaroon ng mga mahabaging pinuno. Kung paanong ang aking buhay ay naging kabutihan para sa inyo, gayundin ang aking kamatayan ay kabutihan at awa. Kung may sinuman akong hinataw nang hindi makatarungan o sinabihan ng masamang salita, tinatanggap kong gawin niya sa akin ang gayon din at kunin niya ang kanyang karapatan; kung may kinuha akong anuman mula sa sinuman sa inyo nang hindi makatarungan, tinatanggap kong bawiin niya iyon, at handa akong humingi ng kapatawaran sa kanya. Sapagkat higit na magaan ang parusa ng mundong ito kaysa sa parusa ng Kabilang-buhay. Mas madali itong pasanin.” Kung paanong ipinahayag niya noon ang kanyang kasiyahan kay Hadrat Abû Bakr, ipinahayag din niya sa khutba na ito ang kanyang kasiyahan kay Hadrat ’Umar at sinabi: “Si ’Umar ay kasama ko, at ako ay kasama niya. Pagkatapos ko, ang katotohanan ay nasa panig ni ’Umar.”

“Ang pinakamabigat na pagsubok ay sumasapit sa mga propeta. Gayunman, higit na malaki ang kagalakan ng propeta sa mga pagsubok kaysa sa inyong kagalakan sa mga biyayang ipinagkakaloob sa inyo” Hadîth sharîf

Matapos ang khutba na ito, bumaba ang ating Pinunong Rasûlullah mula sa minbar. Pagkatapos ng salât, muli siyang umakyat sa minbar, ibinigay ang kanyang huling mga tagubilin at mga payo; pagkatapos ay sinabi niya: “Ipinagkakatiwala ko kayo sa Allâhu ta’âlâ,” at nagpaalam sa mga Sahâba, saka pumunta sa kanyang silid. Isang araw na labis ang kanyang mga pananakit, ipinatawag ng Pinuno ng mga sanlibutan (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam) si Hadrat Bilâl Habashî upang makahingi ng kapatawaran mula sa mga Sahâba sa lahat ng karapatan, at upang hindi pumunta sa Kabilang-buhay na may pananagutan sa karapatan ng mga tao. Sinabi niya sa kanya: “Tawagin mo ang mga tao! Papagtipunin mo sila sa masjid. Nais kong ibigay sa kanila ang aking huling tagubilin!…”

Tinipon ni Hadrat Bilâl ang mga Sahâba sa masjid. Pumunta sa masjid ang ating minamahal na Propeta, nakaalalay kay Hadrat ’Alî at kay Fadl. Naupo siya sa minbar at, matapos magpuri at magpasalamat sa Allâhu ta’âlâ, sinabi niya: “O mga Sahâba ko! Alamin ninyong malapit na ang aking paghihiwalay sa inyo. Ang sinumang may karapatan sa akin, hingin niya iyon sa akin. Ang sinumang mahal sa akin, hingin niya ang kanyang karapatan sa akin o patawarin niya ako, upang makipagkita ako sa aking Panginoon at sa Kanyang awa na natupad ko na ang mga ito.” Pagkatapos, bumaba siya mula sa minbar at pinangunahan ang salât sa tanghali (zuhr). Pagkatapos ng salât, muli siyang umakyat sa minbar at inulit ang sinabi niya bago ang salât. Sa panahon ng kanyang karamdaman, tuwing binibigkas ang adhân, pumupunta ang ating Pinuno, ang Propeta, sa Masjid ash-Sharîf, nagiging imam ng mga Sahâba at nagsasagawa ng salât nang sama-sama.7 Tatlong araw bago pumanaw ang ating minamahal na Propeta, lumubha ang kanyang karamdaman. Hindi na siya nakapunta sa masjid upang pangunahan ang jamâ’a sa salât. Ang unang salât na hindi niya nagawa nang sama-sama ay ang salât sa gabi (’ishâ).

Dumating si Hadrat Bilâl sa pintuan sa oras na iyon gaya ng dati at sinabi: “Ang salât, yâ Rasûlallah!” Dahil sa panghihina, wala nang lakas ang ating minamahal na Propeta na pumunta sa masjid. Sinabi niya: “Sabihin ninyo kay Abû Bakr na pangunahan niya ang aking mga Sahâba sa salât.” Nagtanong ang ating ina na si Hadrat ’Âisha: “Maialay nawa para sa inyo ang aking buhay, yâ Rasûlallah! Mahina ang puso ng aking ama at madali siyang malungkot. Kapag tumayo siya sa inyong lugar at hindi kayo makita roon, hindi siya makababasa dahil sa pag-iyak. Hindi ba ninyo nais iutos na si ’Umar ang maging imam?” Muling sinabi ng ating Pinuno, ang Propeta: “Sabihin ninyo kay Abû Bakr na maging imam siya ng aking mga Sahâba at pangunahan sila sa salât.” Ipinaabot ito ni Hadrat Bilâl kay Abû Bakr as-Siddîq. Nang hindi nakita ni Hadrat Abû Bakr ang ating Pinunong Rasûlullah sa mihrâb, para siyang tinamaan sa puso; halos mawala ang kanyang bait. Umiyak siya!… Umiyak siya!… Nagsimula ring umiyak ang mga Sahâba. Nang tanungin ni Habîbullah kung ano ang panaghoy na iyon na nagmumula sa masjid, ipinaalam sa kanya ng ating ina na si Hadrat Fâtima ang kalagayan: “Maialay nawa para sa inyo ang aking buhay, yâ Rasûlallah! Umiiyak ang inyong mga Sahâba sapagkat hindi nila matiis ang paghihiwalay sa inyo!…”8 Ang karagatan ng habag, ang ating minamahal na Propeta (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam), ay labis na naantig. Upang aliwin ang kanyang mga Sahâba, bagaman napakatindi ng kanyang karamdaman, bumangon siya nang may kahirapan. Nakaalalay kay Hadrat ’Alî at kay Hadrat ’Abbâs, pumunta siya sa masjid. Pagkatapos ng salât, sinabi niya: “O mga Sahâba ko! Nasa ilalim kayo ng pangangalaga ng Allâhu ta’âlâ, at ipinagkatiwala ko kayo sa Allâhu ta’âlâ! Manatili kayo sa taqwâ. Katakutan ninyo ang Allâhu ta’âlâ. Panghawakan ninyo ang utos ng Allâhu ta’âlâ at sundin Siya. Lilisan na ako ngayon sa mundong ito.”

Tatlong araw iyon bago pumanaw ang ating minamahal na Propeta. Dumating si Jibrîl ‘alaihis-salâm upang dalawin ang ating Pinunong Rasûlullah at sinabi: “Yâ Rasûlallah! Ipinaaabot ng Allâhu ta’âlâ ang Kanyang pagbati sa inyo. Bagaman batid Niya ang inyong kalagayan, itinatanong Niya kung kumusta kayo at ano ang inyong nararamdaman.” Sumagot ang Pinuno ng mga sanlibutan: “Nalulungkot ako!” Dumating din si Jibrîl ‘alaihis-salâm noong Linggo at sinabi ang gayon ding mga salita. Ibinigay muli ng ating Pinuno, ang Propeta, ang gayon ding sagot. Ipinabatid pa ni Jibrîl ‘alaihis-salâm na napatay na si Aswad ‘Ansî, na nag-angking propeta sa Yemen. Ipinaalam ito ni Rasûl-i akram sa kanyang mga Sahâba. Bago siya magkasakit, nakatanggap siya ng ilang gintong barya; ibinigay niya ang ilan sa mga mahihirap at ang ilan kay Hadrat ‘Âisha. Noong Linggo, lumubha ang karamdaman ni Rasûlullah. Sa kumander ng hukbo na si Hadrat Usâma, na lumapit sa kanya, wala siyang sinabi. Ngunit itinaas niya ang kanyang pinagpalang mga bisig at hinaplos siya. Naunawaang nanalangin siya para sa kanya. Ang ikalabintatlo at huling araw ng kanyang karamdaman… Ang araw na iyon, gaya ng araw na pinarangalan ng ating minamahal na Propeta ang mundo sa kanyang pagdating, ay ang ikalabindalawa ng Rabî’ al-awwal at isang Lunes. Nakadama ng bahagyang gaan sa kanyang pinagpalang katawan ang Sultan ng sansinukob… Nang malapit nang isagawa ng mga Sahâba ang salât sa madaling-araw (subh) sa likod ni Hadrat Abû Bakr as-Siddîq, dumating sa Masjid ash-Sharîf ang Pinuno ng mga sanlibutan. Nakita niya ang kanyang umma na nakahanay at sumasamba. Ngumiti siya sa tuwa. Nagalak din ang mga Sahâba nang makita nila si Rasûlullah sa masjid, sapagkat inakala nilang lumipas na ang karamdaman. Napansin ni Abû Bakr as-Siddîq (radiy-Allâhu ’anh) na dumating ang ating minamahal na Propeta at nais sana niyang umatras. Sinenyasan siya ng ating Pinuno: “Manatili ka sa iyong lugar!” Siya mismo ay sumunod kay Hadrat Abû Bakr at nagsagawa ng salât sa kanyang likuran.9 Sa gayon, sa utos ni Rasûlullah, pinangunahan ni Hadrat Abû Bakr ang mga Sahâba sa labimpitong salât. Pagkatapos ng salât, pumunta si Rasûl-i akram (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam) sa silid ni Hadrat ’Âisha at humiga. Sinabi niya: “Nais kong humarap sa Allâhu ta’âlâ nang hindi nag-iiwan ng yaman ng mundo. Ipamahagi mo rin sa mga mahihirap ang mga gintong baryang naiwan sa iyo!” Pagkatapos, tumaas ang kanyang lagnat. Makalipas ang ilang sandali, muli niyang iminulat ang kanyang mga mata at tinanong si Hadrat ’Âisha kung naipamahagi na niya ang ginto. Sinabi niyang ipamamahagi niya ang mga ito. Paulit-ulit niyang iniutos na ipamahagi agad ang mga ito. Nang maipamahagi na ito agad at maipaalam sa kanya, sinabi niya: “Ngayon ay panatag na ako.” Matapos magpahinga sa kanyang higaan nang ilang sandali, ipinatawag niya si Hadrat ’Alî. Ipinatong niya ang kanyang pinagpalang ulo sa kandungan ni ’Alî. Pinagpawisan ang kanyang pinagpalang noo at nagbago ang kanyang pinagpalang kulay. Nang makita ng ating ina na si Hadrat Fâtima ang kalagayang iyon ng kanyang pinagpalang ama, hindi niya nakayanang tumingin, kaya pumunta siya sa kanyang mga anak na sina Hadrat Hasan at Hadrat Husayn. Hinawakan niya sila sa kamay at nagsimulang umiyak: “O aking ama! Sino ang mag-aalaga sa inyong anak na babae? Kanino ninyo ipagkakatiwala sina Hasan at Husayn? Aking ama! Maialay nawa para sa inyo ang aking buhay! Ano ang magiging kalagayan ko pagkatapos ninyo? Kanino titingin ang aking mga mata pagkatapos ng inyong pinagpalang mukha?” Nang marinig ng ating Pinunong Rasûlullah ang mga salitang ito ng kanyang anak na babae na sumusunog sa puso, iminulat niya ang kanyang pinagpalang mga mata, tinawag siya sa kanyang tabi at nanalangin: “O aking Panginoon! Pagkalooban Mo siya ng pagtitiis.” Nang sabihin niya pagkatapos: “O Fâtima! O liwanag ng aking mga mata! Naghihingalo ang iyong ama!”, lalo siyang umiyak, nang may malalalim na hikbi. Nang sabihin ni Hadrat ’Alî: “O Fâtima! Tumahimik ka na, huwag mo nang lalo pang pahirapan si Rasûlullah!”, sinabi ng ating minamahal na Propeta: “Huwag mo siyang saktan, O ’Alî! Hayaan mong tumulo ang kanyang mga luha para sa kanyang ama!…” Pagkatapos, ipinikit niya ang kanyang pinagpalang mga mata at para siyang nawalan ng malay. Pagkatapos, lumapit si Hadrat Hasan sa kanyang pinagpalang lolo at sinabi habang umiiyak: “O aking pinagpalang lolo! Sino ang makatitiis sa paghihiwalay sa inyo? Kanino namin idadaing ang pighati ng aming puso? Sino ang mag-aaruga sa aking ina, sa aking ama at sa aking kapatid pagkatapos ninyo? Saan matatagpuan ng inyong mga asawa at ng inyong mga Sahâba ang inyong magandang pag-uugali?” Hindi na nakapagpigil ang mga pinagpalang asawa ng ating Pinuno, ang Propeta, at sama-sama silang tahimik na umiyak. Ang mga Sahâba, na naghihintay sa labas na lubhang nalulungkot, ay nasunog ang puso nang mabalitaan nilang naging napakalubha na ng karamdaman ng ating Pinuno, ang Propeta. Nagsimula silang umiyak. Upang makita kahit isa pang huling beses ang pinagpalang mukha ng kanilang minamahal na Propeta, nagsumamo sila sa pinto: “Buksan na ninyo ang pinto! Hayaan ninyo kaming makita pang minsan ang pinagpalang mukha ng Rasûl ’alaihis-salâm!..” Ang Habîb, ang minamahal ng Allâhu ta’âlâ, na ipinadala bilang habag para sa mga sanlibutan, nang marinig ang mga pagsusumamong ito ng kanyang mga Sahâba, ay naawa at sinabi: “Buksan ninyo ang pinto!” Pumasok ang mga pinakapangunahin sa mga Sahâba. Matapos silang payuhang magtiis, sinabi ng ating minamahal na Propeta: “O mga Sahâba ko! Kayo ang pinakadakila at pinakamarangal sa mga tao. Sinuman ang dumating pagkatapos ninyo, mauuna kayo sa kanilang lahat sa pagpasok sa Paraiso. Manindigan kayo nang matatag sa pagpapanatili ng relihiyon, at gawin ninyong imam (gabay) ang dakilang Qur’ân.

“O mga Sahâba ko! Nasa ilalim kayo ng pangangalaga ng Allâhu ta’âlâ, at ipinagkatiwala ko kayo sa Allâhu ta’âlâ! Manatili kayo sa taqwâ” Hadîth sharîf

Huwag ninyong pabayaan ang mga alituntunin ng relihiyon,” sinabi niya. Pagkatapos ay sinabi niya: “O aking Panginoon! Naipaabot ko ba ang mensahe?” at ipinikit ang kanyang pinagpalang mga mata. Pinagpawisan ang kanyang pinagpalang mukha. Sinenyasan ni Hadrat ’Alî ang mga Sahâba na lumabas. Nang makaalis na sila, lumapit sa kanya ang ating ina na si Hadrat ’Âisha at humingi ng payo. Sinabi ng ating Pinuno, ang Propeta: “O ’Âisha! Umupo ka sa isang sulok ng iyong bahay at pangalagaan mo ang iyong sarili!”, at pagkatapos ay nagsimulang tumulo ang mga luha mula sa kanyang pinagpalang mga mata. Umiyak ang Sultan ng sansinukob… Nasugatan ang mga puso ng mga naroroon, napunit ang kanilang kalooban. Nang itanong ng ating ina na si Hadrat Umm Salama: “Maialay nawa para sa inyo ang aking buhay, yâ Rasûlallah! Bakit kayo umiiyak?”, sinabi niya: “Umiiyak ako upang kahabagan ang aking umma.”

Pataas nang pataas ang araw patungo sa tugatog nito. Malapit na ang oras… Nakahilig ang pinagpalang ulo ng ating minamahal na Propeta sa dibdib ng ating ina na si Hadrat ’Âisha. Ang Pinuno ng mga sanlibutan ay nasa kanyang huling mga sandali na, at mula sa kanyang pinagpalang mga labi ay lumabas ang mga salitang ito: “Mag-ingat! Mag-ingat! Pakitunguhan ninyo nang mabuti ang mga aliping nasa inyong mga kamay. Bihisan ninyo sila at busugin ang kanilang gutom. Magsalita kayo nang malumanay sa kanila. Ang salât, ang salât – magpatuloy kayo rito. Katakutan ninyo ang Allâhu ta’âlâ hinggil sa inyong mga asawang babae at sa inyong mga alipin!.. O Allah! Patawarin Mo ako! Ipagkaloob Mo sa akin ang Iyong awa!… Isama Mo ako sa hanay ng Rafîq-i a’lâ!…” Umagos na parang ilog ang mga luha ng ating ina na si Hadrat Fâtima, at ang kanyang hinagpis ay sumusunog sa puso. Pinaupo siya ng ating minamahal na Propeta (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam) sa kanyang tabi at sinabi: “Anak ko, magtiis ka nang kaunti, huwag kang umiyak. Sapagkat umiiyak ang Hamalat al-’Arsh (ang mga anghel) dahil sa iyong pag-iyak.” Pinahid niya ang mga luha ng ating ina na si Hadrat Fâtima. Inaliw niya siya, humingi sa Allâhu ta’âlâ ng pagtitiis para sa kanya at sinabi: “O anak ko, kukunin na ang aking rûh. Sabihin mo: ‘Innâ lillâhi wa innâ ilaihi râji’ûn’. O Fâtima! Para sa bawat pagsubok na sumasapit, may kapalit na ibinibigay.” Matapos niyang ipikit nang ilang sandali ang kanyang pinagpalang mga mata, sinabi niya: “Mula ngayon, ang iyong ama ay hindi na magkakaroon ng dalamhati at pighati. Sapagkat siya ay naliligtas na mula sa lumilipas na mundo at sa lugar ng pagsubok.” Pagkatapos ay sinabi niya kay Hadrat ’Alî: “O ’Alî! May utang ako sa isang Hudyo na ganito at ganoong halaga. Hiniram ko iyon upang ihanda ang hukbo. Huwag na huwag mong kalilimutang bayaran ito. Tiyak na palalayain mo ako sa aking pananagutan, at ikaw ang una sa mga makikipagkita sa akin sa gilid ng lawa ng Kawthar. Pagkatapos ko, maraming kasamaan ang sasapit sa iyo; magtiis ka. Kapag naghangad ang mga tao ng mundo, piliin mo ang Kabilang-buhay.”

Muling dumating si Usâma. Sinabi ng ating Pinunong Rasûlullah: “Nawa’y maging katulong mo ang Allâhu ta’âlâ! Humayo ka na sa digmaan!” Lumabas siya, pumunta sa kanyang hukbo at agad na ibinigay ang utos na umalis.10

Hinihinga na ng Pinuno ng mga sanlibutan ang kanyang mga huling hininga… Napakalapit na ng oras… Ipinahayag ng Allâhu ta’âlâ kay ’Azrâ’îl ’alaihis-salâm: “Pumunta ka kay Habîb Ko sa pinakamagandang anyo! Kung pahihintulutan ka niya, kunin mo ang kanyang rûh nang napakaamo at magaan. Kung hindi ka niya pahihintulutan, bumalik ka!” Dumating si ’Azrâ’îl ’alaihis-salâm sa pinakamagandang anyo, sa anyo ng isang tao, sa pintuan ng pinagpalang bahay ng ating minamahal na Propeta at sinabi: “As-salâmu ’alaikum, O may-ari ng tahanan ng pagiging propeta! Pahihintulutan ba ninyo akong pumasok? Nawa’y kahabagan kayo ng Allâhu ta’âlâ!”

Sinabi ng ating ina na si Hadrat ’Âisha kay Hadrat Fâtima, na nakaupo sa tabi ng ating minamahal na Propeta (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam): “Ikaw ang sumagot sa dumating.” Pumunta si Fâtima sa pinto at sinabi sa napakalungkot na tinig: “O alipin ng Allâhu ta’âlâ! Abala si Rasûlullah sa kasalukuyan sa sarili niyang kalagayan.” Muling humingi ng pahintulot si ’Azrâ’îl ’alaihis-salâm. Ibinigay sa kanya ang gayon ding sagot. Nang ulitin niya sa ikatlong pagkakataon ang kanyang pagbati at sabihin sa malakas na tinig na kailangan niyang pumasok sa anumang paraan, narinig ito ng ating Pinuno, ang Propeta, at sinabi niya: “O Fâtima! Sino ang nasa pinto?”

Sinabi ni Hadrat Fâtima: “Yâ Rasûlallah! May isang taong nasa pinto na humihingi ng pahintulot na pumasok. Ilang beses ko siyang sinagot. Ngunit nang tumawag siya sa ikatlong pagkakataon, nanginig ang aking katawan.” Dahil dito, sinabi ng ating Pinunong Rasûlullah: “O Fâtima! Alam mo ba kung sino ang nasa pinto? Siya ang sumisira ng mga kasiyahan, nagpapangalat ng mga pagtitipon, nag-iiwan sa mga babae bilang mga balo at sa mga bata bilang mga ulila, sumisira sa mga tahanan at pumupuno sa mga libingan: ang anghel ng kamatayan, si ’Azrâ’îl. O ’Azrâ’îl, pumasok ka!” Noon, binalot ng hindi mailarawang hapdi ang ating ina na si Hadrat Fâtima, at mula sa kanyang pinagpalang bibig ay lumabas ang mga salitang ito: “Ay, Medina, nawasak ka!” Hinawakan ng ating Propeta ang kamay ni Hadrat Fâtima, ipinatong iyon sa kanyang pinagpalang dibdib at ipinikit ang kanyang pinagpalang mga mata. Inakala ng mga naroroon na kinuha na ang kanyang pinagpalang rûh. Hindi nakapagpigil ang ating ina na si Hadrat Fâtima, yumuko sa pinagpalang tainga ng kanyang ama at sa tinig na sumusugat sa mga puso ay sumigaw: “O aking mahal na ama!…” Nang walang dumating na sagot, sinabi niya: “Maialay nawa para sa inyo ang aking buhay, yâ Rasûlallah! Pakiusap, imulat ninyo pang minsan ang inyong pinagpalang mga mata at magsalita kayo sa akin…” Iminulat ng Pinuno ng mga sanlibutan ang kanyang pinagpalang mga mata, pinahid ang mga luha ng kanyang anak na babae at ibinulong sa kanyang tainga na siya ay pumapanaw na. Dahil dito, nagsimulang umiyak si Hadrat Fâtima. Sa pagkakataong ito, ibinulong niya sa kanyang tainga: “Sa aking Ahl al-Bayt, ikaw ang unang pupunta sa akin.” Nagalak siya sa magandang balitang ito at naaliw.

“O Allah! Patawarin Mo ako! Ipagkaloob Mo sa akin ang Iyong awa!… Isama Mo ako sa hanay ng Rafîq-i a’lâ!…” Hadîth sharîf

Nagtanong ang ating ina na si Hadrat Fâtima: “O aking mahal na ama! Ngayon ang araw ng paghihiwalay! Kailan ko kayo muling makikita?” Sinabi ng ating Pinunong Rasûlullah: “O anak ko! Sa Araw ng Paghuhukom, matatagpuan mo ako sa gilid ng lawa (hawd). Ang sinumang kabilang sa aking umma na pumunta sa lawa ay paiinumin ko ng tubig.” Nang itanong ni Hadrat Fâtima: “At kung hindi ko kayo matagpuan doon, ano ang gagawin ko?”, sinabi ng ating Pinuno, ang Propeta: “Matatagpuan mo ako sa tabi ng Timbangan (Mîzân). Doon ay mamamagitan ako para sa aking umma.”

Nang sabihin ng ating ina na si Hadrat Fâtima: “At kung hindi ko rin kayo matagpuan doon, yâ Rasûlallah?”, sinabi ng ating Pinuno, ang Propeta: “Matatagpuan mo ako sa tabi ng Sirât. Doon ay magsusumamo ako sa aking Panginoon: ‘O aking Panginoon! Ingatan Mo ang aking umma laban sa apoy!’”

Pagkatapos, nagtanong si Hadrat ’Alî sa malungkot na tinig: “Yâ Rasûlallah! Sino ang maghuhugas sa inyo matapos ninyong isuko ang inyong rûh, sa ano namin kayo babalutin, sino ang mangunguna sa salât para sa inyo at sino ang maghihimlay sa inyo sa libingan?” Sinabi ng ating Pinuno, ang Propeta:

“O ’Alî, ikaw ang maghuhugas sa akin, at ipabubuhos mo kay Fadl ibn ’Abbâs ang tubig. Si Jibrîl ang magiging ikatlo sa inyo. Kapag natapos na ninyo ang paghuhugas (ghusl), balutin ninyo ako sa kafan. Magdadala si Jibrîl ng mabangong amoy mula sa Paraiso. Pagkatapos, dalhin ninyo ako sa masjid at lumabas kayo. Sapagkat una si Jibrîl, pagkatapos si Mîkâ’îl, pagkatapos si Isrâfîl, at pagkatapos ang mga anghel, pangkat-pangkat, ang mangunguna sa salât para sa akin. Pagkatapos, pumasok kayo at tumayo sa mga hanay. Huwag tumayo ang sinuman sa unahan ko.”11 Pagkatapos, tinanong niya si ’Azrâ’îl ’alaihis-salâm, na naghihintay: “O ’Azrâ’îl! Dumating ka ba upang dumalaw o upang kunin ang aking rûh?..”, at sinabi ni ’Azrâ’îl ’alaihis-salâm: “Dumating ako bilang panauhin at bilang may tungkulin. Iniutos sa akin ng Allâhu ta’âlâ na pumasok sa inyo nang may pahintulot ninyo. Kukunin ko ang inyong pinagpalang rûh sa pahintulot lamang ninyo. Yâ Rasûlallah! Kung pahihintulutan ninyo ako, susundin ko ang inyong utos at kukunin ko ang inyong rûh. Kung hindi, babalik ako at pupunta sa aking Panginoon.” Sinabi ng ating Pinuno, ang Propeta: “O ’Azrâ’îl! Saan mo iniwan si Jibrîl?..” Sinabi ni ’Azrâ’îl: “Iniwan ko si Jibrîl sa pinakamababang langit. Nakikiramay sa kanya ang mga anghel dahil sa inyong pagpanaw.” Habang nag-uusap sila nang ganito, dumating si Jibrîl ’alaihis-salâm. Sinabi ng ating Pinunong Rasûlullah: “O kapatid kong si Jibrîl! Dumating na ngayon ang oras ng paglisan sa mundo. Ano ang inihanda para sa akin ng Allâhu ta’âlâ? Ibalita mo ito sa akin bilang magandang balita, upang buong-panatag kong maisauli ang ipinagkatiwalang kayamanan sa may-ari nito.” Sinabi ni Jibrîl ’alaihis-salâm: “O minamahal ng Allâhu ta’âlâ! Iniwan kong bukas ang pintuan ng langit. Nakahanay ang mga anghel at naghihintay nang may pag-ibig sa inyong rûh.” Sinabi ng ating Pinuno, ang Propeta: “Ang lahat ng papuri ay nauukol sa Allâhu ta’âlâ. Bigyan mo ako ng magandang balita! Ano ang inihanda para sa akin ng aking Panginoon?..” Sinabi ni Jibrîl ’alaihis-salâm: “Yâ Rasûlallah! Dahil sa inyong pagdating, nabuksan ang mga pintuan ng Paraiso, umaagos ang mga ilog ng Paraiso, nakababa ang mga sanga ng mga puno ng Paraiso, at nagsuot ng kagayakan ang mga hûrî.”

Muling sinabi ng ating Pinuno, ang Propeta: “Ang lahat ng papuri ay nauukol sa Allâhu ta’âlâ. Bigyan mo pa ako ng ibang magandang balita, O Jibrîl!..” Sinabi ni Jibrîl ’alaihis-salâm: “Yâ Rasûlallah! Kayo ang unang mamamagitan sa Araw ng Paghuhukom, at ang inyong pamamagitan ang unang tatanggapin.” Nang muling sabihin ng ating minamahal na Propeta: “Ang lahat ng papuri ay nauukol sa Allâhu ta’âlâ. O Jibrîl! Bigyan mo pa ako ng ibang magandang balita,” sinabi ni Jibrîl ’alaihis-salâm: “Yâ Rasûlallah! Ano ang itinatanong ninyo?..” Dahil dito, sinabi ng ating Pinuno, ang Propeta: “Ang lahat ng aking alalahanin, pighati at dalamhati ay ang aking umma, na iiwan ko pagkatapos ko.” Sinabi ni Hadrat Jibrîl: “O Habîb ng Allâhu ta’âlâ! Sa Araw ng Paghuhukom, patatawarin ng Allâhu ta’âlâ ang inyong umma hanggang sa kayo ay masiyahan. Una sa lahat ng propeta ay ipapasok Niya kayo, at una sa lahat ng umma ay ipapasok Niya ang inyong umma sa Paraiso.” Sinabi ng ating minamahal na Propeta kay Jibrîl ’alaihis-salâm: “Mayroon akong tatlong kahilingan sa Allâhu ta’âlâ: ang una, na gawin Niya akong tagapamagitan para sa mga makasalanan ng aking umma. Ang ikalawa, na huwag Niya silang parusahan dahil sa mga kasalanang nagawa nila sa mundo. Ang ikatlo, na tuwing Huwebes at Lunes ay iharap sa akin ang mga gawa ng aking umma. (Kung mabuti ang kanilang mga gawa, mananalangin ako at tatanggapin iyon ng Allâhu ta’âlâ. Kung masama, mamamagitan ako at hihilingin kong mabura ang mga ito sa talaan ng mga gawa.)” Dinala ni Jibrîl ’alaihis-salâm ang balita mula sa Allâhu ta’âlâ na tinanggap din ang tatlong kahilingang ito. Dahil dito, napanatag ang ating minamahal na Propeta.

Ipinahayag ng Allâhu ta’âlâ: “O Habîb Ko! Sino ang naglagay sa iyong pinagpalang puso ng ganito katinding pag-ibig at habag para sa iyong umma?..” Sumagot ang ating Pinuno, ang Propeta: “Ang aking Kataas-taasang Panginoon, na lumikha at nag-alaga sa akin.” At sinabi ng Haqq ta’âlâ: “Ang Aking awa at Aking habag para sa iyong umma ay isanlibong ulit na higit kaysa sa iyo. Ipaubaya mo sila sa Akin.” Pagkatapos ay sinabi ng ating minamahal na Propeta: “Ngayon ay panatag na ako. O ’Azrâ’îl! Gampanan mo ang tungkuling iniutos sa iyo!” Upang tuparin ang kanyang tungkulin, lumapit si ’Azrâ’îl ’alaihis-salâm sa harapan ng Sultan ng sansinukob, na alang-alang sa kanya ay nilikha siya mismo. Inilubog ng ating minamahal na Propeta ang kanyang dalawang pinagpalang kamay sa sisidlan ng tubig sa tabi niya, pinahid ang kanyang basang mga kamay sa kanyang pinagpalang mukha at sinabi: “Lâ ilâha illallâh! O Allah! Ang Rafîq-i a’lâ!…” Sinimulan ni ’Azrâ’îl ’alaihis-salâm na kunin ang pinagpalang rûh ng Pinuno ng mga sanlibutan. Ang pinagpalang mukha ng ating Pinunong Rasûlullah ay minsang namumula, minsang namumutla. Nang sabihin niya kay ’Azrâ’îl ’alaihis-salâm: “Ganito rin ba katindi at kahirap mong kukunin ang buhay ng aking umma?..”, sumagot siya: “Yâ Rasûlallah! Wala akong kinuhang buhay nang ganito kadali tulad ng sa inyo.” Ang ating minamahal na Propeta, na hindi nakalimot sa kanyang umma kahit sa kanyang huling sandali, ay nagsabi: “O ’Azrâ’îl! Ang kabagsikang gagawin mo sa aking umma, gawin mo iyon sa akin! Sapagkat mahihina sila, hindi nila matitiis…” Pagkatapos ay sinabi niya: “Lâ ilâha illallâh! Ang Rafîq-i a’lâ!..”, at kinuha ang kanyang pinagpalang rûh at dinala sa pinakamataas na ’Illiyyîn…

Shafâ’a, yâ Rasûlallah!
Dakhîlak, yâ Rasûlallah!
As-salâtu was-salâmu ’alaika yâ Rasûlallah!
As-salâtu was-salâmu ’alaika yâ Habîballah!
As-salâtu was-salâmu ’alaika yâ Sayyidal-awwalîna wal-âkhirîn!

Nagpaalam si Jibrîl ’alaihis-salâm sa ating Pinuno, ang Propeta, sa mga salitang: “As-salâmu ’alaikum, O Sugo ng Allâhu ta’âlâ! Kayo ang aking layunin at ang aking hangarin. Mula ngayon ay hindi na ako muling bababa sa lupa!..”

Nang ang pinagpalang rûh ni Rasûl-i akram ay napunta na sa mataas na daigdig, ang ating ina na si Hadrat Fâtima at ang mga azwâj-i tâhirât, ang kanyang mga pinagpalang asawa (radiy-Allâhu ’anhunna), ay nagsimulang tahimik na umiyak.12 Sa sandaling iyon, isang tinig na hindi nakikita ang may-ari ay bumati

“O Fâtima! Alam mo ba kung sino ang nasa pinto? Siya ang sumisira ng mga kasiyahan, nagpapangalat ng mga pagtitipon, nag-iiwan sa mga babae bilang mga balo at sa mga bata bilang mga ulila, sumisira sa mga tahanan at pumupuno sa mga libingan: ang anghel ng kamatayan, si ’Azrâ’îl” Hadîth sharîf

sa mga salitang: “As-salâmu ’alaikum, O Ahl al-Bayt! Wa rahmatullâhi wa barakâtuh,” at binigkas ang ika-185 na marangal na âyat ng sûra Âl ’Imrân, na may kahulugang: “Alamin ninyo na ang bawat kaluluwa ay titikim ng kamatayan. At sa Araw ng Paghuhukom, lubos na ibibigay sa inyo ang inyong gantimpala.” Pagkatapos, inaliw niya sila at nakiramay sa mga salitang ito: “Magtiwala kayo sa mga biyaya at kabutihang-loob ng Allâhu ta’âlâ. Kumapit kayo sa Kanya at umasa kayo sa Kanya. Huwag kayong managhoy! Ang tunay na nasalanta ng sakuna ay ang pinagkaitan ng gantimpala!”

Narinig ng lahat ng naroroon ang mga salitang ito at sinagot ang kanyang pagbati. Ang nagsabi nito ay si Khidr ’alaihis-salâm.13 Nang lumitaw kay Rasûl-i akram ang mga palatandaan ng kamatayan (mawt), nagpadala ng balita si Umm Ayman sa kanyang anak na si Usâma. Nang matanggap nina Usâma, Hadrat ’Umar at Abû ’Ubayda ang mapait na balitang ito, iniwan nila ang hukbo at pumunta sa Masjid an-Nabawî. Nang umiyak si ’Âisha as-Siddîqa at ang iba pang mga babae, nabigla ang mga Sahâba sa Masjid ash-Sharîf. Hindi nila maunawaan kung ano ang nangyayari. Para silang pinukpok sa ulo. Si Hadrat ’Alî ay nanatiling di-gumagalaw, tulad ng patay. Si Hadrat ’Uthmân ay hindi na nakapagsalita. Si Hadrat Abû Bakr ay nasa kanyang bahay noon. Tumakbo siya at agad na pumasok sa Hujra-i Sa’âdat. Inalis niya ang takip sa mukha ng Karangalan ng sanlibutan at nakitang pumanaw na siya. Ang kanyang pinagpalang mukha at ang buo niyang katawan ay kumikinang na malambot at dalisay na parang nûr. “Kay ganda ng inyong kamatayan, tulad ng inyong buhay, yâ Rasûlallah!” sinabi niya at hinalikan siya. Labis siyang umiyak. Tinakpan niya ang pinagpalang mukha. Inaliw niya ang mga nasa bahay. Pagkatapos, pumunta siya sa Masjid ash-Sharîf. Umakyat siya sa minbar at nagbigay ng khutba sa mga Sahâba. Pinuri at pinasalamatan niya ang Allâhu ta’âlâ, at matapos bigkasin ang salawât kay Rasûl-i akram (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam), sinabi niya: “Ang sinumang sumampalataya kay Muhammad ’alaihis-salâm, alamin niyang pumanaw na si Muhammad ’alaihis-salâm. Ang sinumang sumasamba sa Allâhu ta’âlâ, alamin niya: Siya ay Hayy (buhay) at Bâqî (Hindi Siya namamatay, Siya ay walang hanggan).” Pagkatapos, binigkas niya ang ika-144 na marangal na âyat ng sûra Âl ’Imrân, na may kahulugang: “Si Muhammad (’alaihis-salâm) ay isang rasûl. Bago siya ay dumating din ang mga rasûl. Mamamatay rin siya. Kung siya ay pumanaw o mapatay, tatalikuran ba ninyo ang inyong relihiyon? Ang sinumang tumalikod sa kanyang relihiyon ay hindi nakapipinsala sa Allâhu ta’âlâ. Ang sarili lamang niya ang kanyang pinipinsala. Sa mga hindi tumalikod sa kanilang relihiyon, nagbibigay ang Allâhu ta’âlâ ng mga gantimpala.” Pinaalalahanan niya ang mga Sahâba at ibinalik ang kaayusan.14 Sa gayon, naniwala ang lahat na pumanaw na si Rasûlullah. Ang dalamhati at kalungkutan ay bumaon sa puso ng mga Sahâba na parang punyal na may lason. Umiyak ang mga mata, umagos ang mga luha, at ang apoy ng pangungulila ay sumunog sa kalooban ng bawat isa. Bilang unang gawa, pinili ng mga Sahâba (’alaihimur-ridwân) si Hadrat Abû Bakr bilang khalîfa upang pamahalaan ang lahat ng bagay. Nanumpa sila ng katapatan sa kanya (bay’a), sumunod sa kanya at nagsimulang isagawa ang mga gawain ayon sa kanyang utos.15 Si Rasûl-i akram ay lumipat sa Kabilang-buhay noong ikalabing-isang taon ng Hijra (632 M.), noong ika-12 ng buwan ng Rabî’ al-awwal, isang Lunes, bago magtanghali. Siya noon ay 63 taong gulang ayon sa kalendaryong lunar (61 ayon sa kalendaryong solar).16

Hinugasan ang ating Pinuno, ang Propeta, nina Hadrat ’Alî, Hadrat ’Abbâs, Hadrat Fadl ibn ’Abbâs at Hadrat Usâma ibn Zayd.17

“Magtiwala kayo sa mga biyaya at kabutihang-loob ng Allâhu ta’âlâ. Kumapit kayo sa Kanya at umasa kayo sa Kanya. Huwag kayong managhoy! Ang tunay na nasalanta ng sakuna ay ang pinagkaitan ng gantimpala!” Khidr ’alaihis-salâm

Ang bahagi ng Masjid ash-Sharîf ng ating Pinuno, ang Propeta (’alaihis-salâtu was-salâm), na tinatawag na “Rawda-i Mutahhara / Hardin ng Paraiso”. Makikita ang mihrâb kung saan pinangunahan ng ating minamahal na Propeta (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam) bilang imam ang salât. Bagaman hindi ito makikita sa larawang ito, nasa kaliwang bahagi ang kanyang pinagpalang libingan (ang Hujra-i Sa’âdat).

Makikita ang minbar na pinagbigkasan ng ating minamahal na Propeta (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam) ng khutba tuwing Biyernes. Ang minbar sharîf noong panahong iyon ay may tatlong baitang at isang metro ang taas. Sa sunog noong taong 654 (1256 M.), tuluyan itong natupok. Sa iba’t ibang taon ay gumawa ng iba’t ibang minbar; ang kasalukuyang marmol na minbar, na may labindalawang baitang at pitong metro ang taas, ay ipinadala mula sa Istanbul ni Sultan Murâd Khan III noong taong 998 ng Hijra (1590 M.).

Sa panahon ng paghuhugas, kumalat mula sa kanyang pinagpalang katawan ang gayong halimuyak ng almiskle na wala pang sinumang nakaamoy kailanman. Pagkatapos, habang suot pa ang kanyang pinagpalang kamisa, hinugasan siya nang tatlong beses at binalot sa tatlong patong ng bagong puting kafan. Dinala siya sa masjid sa isang higaang pang-libing. Gaya ng ipinabatid noon ng ating minamahal na Propeta, lumabas ang lahat sa masjid. Dumating ang mga anghel, pangkat-pangkat, at nagsagawa ng salât para sa kanya. Nang matapos ang mga anghel, isang tinig na hindi nakikita ang may-ari ay nagsabi: “Pumasok kayo! Magsagawa kayo ng salât para sa inyong Propeta!” Dahil dito, pumasok ang mga Sahâba. Dumating din sila nang pangkat-pangkat at nagsagawa ng salât para sa patay (janâza) ng ating minamahal na Propeta nang walang imam. Sa pagdapit-hapon na lamang ng Miyerkoles nila ito natapos. Sa paghuhukay ng pinagpalang libingan ng ating minamahal na Propeta, sinunod ng mga Sahâba ang hadîth sharîf na ito na ipinaalala sa kanila ni Hadrat Abû Bakr: “Ang mga propeta ay inililibing sa lugar kung saan nila isinuko ang kanilang rûh.” Inilibing siya, malapit sa hatinggabi ng gabing nag-uugnay sa Martes at Miyerkoles (ang gabi ng Miyerkoles), sa pinagpalang libingang hinukay ni Hadrat Abû Talha Ansârî sa hugis ng lahd. Si Qutham, ang anak ni Hadrat ’Abbâs, ang huling lumabas matapos ang kanyang paglilingkod sa libingan. Sinabi niya: “Ako ang huling nakakita sa pinagpalang mukha ni Rasûlullah. Gumagalaw ang kanyang pinagpalang mga labi. Yumuko ako sa kanya at nakinig. Nagsusumamo siya: ‘O aking Panginoon! Ang aking umma!… O aking Panginoon! Ang aking umma!..’”18 Sa araw na lumipat sa Kabilang-buhay ang ating minamahal na Propeta, nanalangin si Hadrat ’Abdullah ibn Zayd: “O aking Panginoon! Ninais ko ang mga matang ito upang tumingin sa pinagpalang, nagniningning na mukha ng Iyong Habîb. Ngayong hindi na siya nakikita, ano pa ang silbi ng mga ito sa akin! O aking Panginoon, kunin Mo ang aking mga mata!”, at nabulag siya…

Sa pagpanaw ng ating Pinunong Rasûlullah, binigkas ng kanyang iginagalang na tiya na si Safiyya bint ’Abdulmuttalib (radiy-Allâhu ’anhâ) ang panambitang ito:

Yâ Rasûlallah! Kayo ang aming pag-asa,
Kayo ang laging gumawa sa amin ng kabutihan.
Kailanman ay hindi kayo kabilang sa mga nang-aapi,
Kayo ay kabilang sa mga mahabagin, na nagtuturo ng landas,
At karagatan din ng karunungang hindi mailarawan.
Ang tumatangis ngayon ay tumatangis para sa inyo.
Maialay nawa para sa inyong landas ang lahat kong mga ninuno!
Maialay nawa ang aking yaman, ang aking buhay, ang buo kong pag-iral!
Ay! Kung nabubuhay pa sana kayo sa piling namin,
Gaano sana kami kasaya, kung nanatili lamang kayo!
Ito ang hatol ng Haqq ta’âlâ; “Pagtitiis!” ang sabi namin,
Hindi namin alam ang gagawin, tumatangis na lamang kami.
Sumainyo ang pagbati ng Allah, yâ Rasûlallah!
Nawa’y pumasok kayo sa Paraiso ng ’Adn at manatili roon, yâ Rasûlallah!