ANG LABANAN SA HUNAYN
Ang Hunayn ay isang lambak sa pagitan ng Mecca at Tâ’if. Tinatawag din ang digmaang ito na kampanya laban sa Hawâzin. Nang umalis ang Dakilang Pinuno ng sanlibutan (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam) sa Medina na may layuning sakupin ang Mecca, ang dalawang malaking tribo na naninirahan sa paligid ng Mecca, ang Hawâzin at Thaqîf, ay nagsimulang maghanda para sa labanan sa hinalang susugod sa kanila ang mga Muslim. Nang malaman nilang dumating ang Pinuno ng mga sanlibutan upang sakupin ang Mecca, bahagya silang napanatag, ngunit sa isip na: “Pagkatapos ng mga Quraysh, tiyak na tayo na ang susunod,” binilisan nila ang kanilang mga paghahanda. Bukod dito, sinabi nila: “Nanunumpa kami na ang mga Muslim ay hindi pa nakatagpo ng bayang mahusay makipaglaban. Lusubin natin siya bago niya tayo lusubin, at ipakita natin kung ano ang tunay na pakikipagdigma!” Sa pangunguna ni Mâlik ibn ’Awf, ang pinuno ng Hawâzin, kumilos sila sa pamamagitan ng isang napakalakas na hukbo na may dalawampung libong tao. Upang palakasin ang loob ng kanilang mga kawal at upang hindi sila tumakas kapag nahirapan, isinama rin nila ang lahat ng kanilang mahahalagang ari-arian, ang kanilang mga babae at mga anak.
Hindi nagtagal ay nabalitaan ito sa Mecca. Upang matiyak ang katotohanan ng balita, ipinadala ng Karangalan ng sansinukob si ’Abdullah ibn Abî Hadrad sa tribong Hawâzin. Nagbalatkayo si Hadrat ’Abdullah at pumasok sa kalagitnaan ng kaaway. Nalaman niya ang kanilang mga balak at paraan ng pagkilos, at agad niyang ipinabatid ang kalagayan sa ating minamahal na Propeta.
Agad na tinipon ni Rasûl-i akram ang kanyang maluwalhating mga Sahâba. Itinalaga niya si Hadrat ’Attâb ibn Asîd, na dalawampung taong gulang, bilang gobernador ng Mecca at mabilis na naglakbay. Kasama ang kanyang hukbong labindalawang libong tao, nais nilang supilin ang mga tribong Hawâzin at Thaqîf na mapagsamba sa diyus-diyusan sa kanilang mga kampo. Ang watawat ng mga mujâhid ay dala ni Hadrat ’Alî1, at ang pamumuno sa unahang hukbo ay hawak ni Hadrat Khâlid ibn Walîd.2 Isinuot ng Pinuno ng mga sanlibutan ang kanyang helmet at ang magkapatong na baluti, at sumakay sa kanyang mulang si Duldul. Sa ika-11 araw ng buwan ng Shawwâl, nakarating sila sa lambak ng Hunayn. Nang gabing iyon, sinuri ng Dakilang Pinuno ng sanlibutan ang kanyang hukbo at pinahanay ito sa hanay-pandigma. Matapos pangunahan ang salât sa madaling-araw bilang imam, kumilos siya.
Ginamit ng pinuno ng mga mapagsamba sa diyus-diyusan ang gabi upang ilagay ang kanyang hukbo sa dalawang dalisdis ng lambak ng Hunayn at maglagay ng tambangan. Si Hadrat Khâlid ibn Walîd, na nasa unahan kasama ang kanyang mga yunit, ay nagpatakbo ng kanyang kabayo patungo sa daanan nang walang kaalaman sa tambangan. Hinadlangan ng malabong liwanag ng madaling-araw ang pagkakita sa kaaway. Sa isang iglap, libu-libong palaso ang nagsimulang umulan sa mga mujâhid. Upang makaiwas sa hindi inaasahang ulang ito ng palaso, napilitang umatras ang mga mujâhid.
“Inshâ-Allâh, bukas sila (ang mga taga-Hawâzin at Thaqîf) ay magiging samsam para sa mga Muslim” Hadîth sharîf
Ang Labanan sa Hunayn
Sa oras na ang mga awliyâ at ang mga propeta ay nanghihilakbot,
At mula sa lahat ay pumailanlang sa sindak ang panaghoy: “Nafsî!”,
Kapag ang mga makasalanan, sa kawalang-pag-asa, ay magulo ang kalagayan,
Sa pahintulot na mamagitan, ang larangan ay muling sa inyo.
Kayo si Ahmad, Mahmûd at Muhammad, aking Pinuno,
Kayo ang sultang pinatatag ng Haqq para sa amin, aking Pinuno.
Şeyh Galib
Ang mabilis na pag-urong na ito ay nagpagulo sa hanay ng mga kawal na nasa likuran. Nang bumalik din sila upang umatras, nakita ang mga yunit ng kaaway na may dalawampung libong tao na nagsimulang dumaloy sa lambak na parang baha. Mag-isang sumulong ang ating minamahal na Propeta patungo sa mga mapagsamba sa diyus-diyusan na sumasalakay. Tanging sina Hadrat ’Abbâs, Hadrat Abû Bakr at halos isandaang magigiting na Sahâba, na handang mamatay, ang nakaabot kay Rasûl-i akram. Ginawa nilang kalasag ang kanilang mga katawan para sa ating minamahal na Propeta. Hawak ni Hadrat ’Abbâs ang renda ng mula at ni Hadrat Sufyân ibn Hârith ang estribo, at sinisikap nilang pabagalin ang takbo nito at pigilan ang ating Pinunong Rasûlullah na sumugod sa gitna ng mga yunit ng kaaway. Dahil nalungkot ang Pinuno ng mga sanlibutan sa pag-iisip na maglalaho ang relihiyon ng Allâhu ta’âlâ, sinabi niya: “O ‘Abbâs! Sigawan mo sila: ‘O mga taga-Medina! O mga Sahâba na nanumpa ng katapatan sa ilalim ng puno ng Samura!’”
Malaki ang pangangatawan ni Hadrat ’Abbâs at kahanga-hanga ang tindig. Kapag sumisigaw siya, naririnig ang kanyang tinig mula sa napakalayo. Buong lakas siyang sumigaw: “O mga taga-Medina! O mga Sahâba na nagbigay ng kanilang salita sa ating Propeta sa ilalim ng puno ng Samura, huwag kayong magkawatak-watak! Magtipon kayo rito!” Nang marinig ito ng maluwalhating mga Sahâba, nais nilang bumalik. Ngunit ang labis na pagkagulat ng kanilang mga hayop ang humahadlang sa kanilang pagbalik. Sa wakas, napilitan silang kunin ang kanilang mga baluti, espada at sibat at ihagis ang kanilang sarili mula sa kanilang mga hayop. Mabilis silang nakarating sa ating Pinunong Rasûlullah at nakipaglaban nang matindi sa kaaway. Ang mga sigaw na “Allâhu akbar! Allâhu akbar!” ay nagpapaalingawngaw sa lupa at langit at nagpapatakot at nagpapasindak sa kaaway. Ang mga Sahâba na nagpakita ng napakalaking katapangan sa Badr, sa Uhud, sa Trinsera at sa Khaybar, lalo na sina Hadrat ’Alî, Abû Dujâna at Zubayr ibn ’Awwâm, ay paulit-ulit na nakipaglaban, inalis ang kaaway sa labanan at pinaurong ito.
Sinusubaybayan ng Pinuno ng mga sanlibutan ang pakikipaglabang ito na ginagawa ng kanyang mga Sahâba nang buong puso at kaluluwa, at mula sa kanyang pinagpalang mga labi ay narinig ang mga panalangin: “O Allah! Ibaba Mo sa amin ang Iyong tulong. Tunay na ayaw Mong magwagi sila laban sa amin.” Sa gitna ng kanyang pagsusumamo sa Allâhu ta’âlâ, kumuha ang ating minamahal na Propeta ng isang dakot na buhangin mula sa lupa at ibinato ito sa mga mapagsamba sa diyus-diyusan habang sinasabi: “Maitim nawa ang kanilang mga mukha!” Sa pamamagitan ng isang himala ng ating minamahal na Propeta, walang natirang kawal ng kaaway na ang mga mata ay hindi napuno ng buhangin. Dumating din ang mga anghel upang tumulong. Sinabi ng ating Pinuno, ang Propeta: “Sumpa man sa Allâhu ta’âlâ, natalo na sila.” Nagsimulang magkagulo ang mga mapagsamba sa diyus-diyusan, bumalik at tumakas. Sa tuwing lilingon sila, nakikita nila sa kanilang likuran ang maluwalhating mga Sahâba, at iniwan nila ang kanilang mga asawa, mga anak at mga ari-arian na dinala nila sa larangan ng digmaan at tumakas nang pinakamabilis. Ang ilan sa mga tumakas ay sumilong sa kuta ng Tâ’if.3 Ang ilan naman ay pumunta sa Nakhla at sa Awtâs. Iniwan nila sa larangan ng digmaan ang pitumpung patay, anim na libong bihag at napakaraming ari-arian na hindi na mabilang.
Sa kampanyang ito, sa pahintulot ng Allâhu ta’âlâ at sa pamamagitan ng espirituwal na pagkalinga (himma) at pagpapala ng ating Pinunong Rasûlullah (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam), ang tagumpay ay muling napunta sa mga Muslim. Apat ang naging martir at may ilang Sahâba na nasugatan. Nang mabalitaan ng ating minamahal na Propeta na nasugatan din si Hadrat Khâlid ibn Walîd, pinuntahan niya si Khâlid at hinaplos ang sugat ng kanyang pinagpalang mga kamay, at gumaling ang sugat sa mismong sandaling iyon.
Ang sariyya (ekspedisyon) sa Awtâs
Matapos madurog ang mga mapagsamba sa diyus-diyusan ng Hawâzin sa Labanan sa Hunayn, nagtipon sila sa Awtâs. Nagpadala si Rasûlullah ng isang yunit sa Awtâs sa ilalim ng pamumuno ni Abû ’Âmir, ang tiyo ni Abû Mûsâ Ash’arî. Muling naganap ang matitinding labanan sa Awtâs. Naging martir si Abû ’Âmir. Pumalit sa kanya si Hadrat Abû Mûsâ Ash’arî at tinalo ang kaaway.4 Bumalik ang mga mujâhid na may maraming bihag at napakaraming samsam.
“O ‘Abbâs! Sigawan mo sila: ‘O mga taga-Medina! O mga Sahâba na nanumpa ng katapatan sa ilalim ng puno ng Samura!’” Hadîth sharîf
Kabilang sa mga bihag si Shaymâ, ang kapatid sa gatas ni Rasûlullah. Sinabi niya: “Ako ang kapatid sa gatas ng Propeta ninyo.” Hindi siya pinaniwalaan. Pinasakay nila siya sa isang kamelyo at dinala kay Rasûlullah. Isinalaysay ni Shaymâ nang detalyado ang maraming alaala ng kanilang pagkabata. Inilatag ng Rasûl ’alaihis-salâm ang kanyang balabal sa lupa at pinaupo roon ang kanyang kapatid sa gatas. Umupo rin siya at matagal na umiyak.5 Itinanong niya ang tungkol kay Halîma Khâtûn at sa ama ni Shaymâ. Sinabi ni Shaymâ: “Matagal na silang pumanaw.” Dahil sa karangalan at paggalang na natanggap niya, sumampalataya siya.6 Sinabi ng Rasûl ’alaihis-salâm: “Kung nais mo, manatili ka sa amin.7 Dito, lahat ng uri ng paglilingkod ay ibibigay sa iyo. Kung nais mo, ipapadala ka namin sa nais mong puntahan.” Alinsunod sa hadîth sharîf “Ang pag-ibig sa tinubuang lupa ay bahagi ng îmân,” ninais ni Shaymâ ang kanyang tinubuang lupa. Pagkatapos, ipinadala siya ni Rasûlullah (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam) sa kanyang tinubuang lupa, na may isang aliping babae, tatlong aliping lalaki at ilang kamelyo at tupa na ipinagkaloob niya bilang regalo.
Ang Pagkubkob sa Tâ’if
Nais ding sumugod ng Sultan ng sansinukob (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam) laban sa kaaway na tumakas mula sa Hunayn patungong Tâ’if at makamit ang tiyak na kalutasan. Si Mâlik ibn ’Awf, ang kanilang kumander, ay kabilang sa mga sumilong sa Tâ’if. Ang kutang ito, na malapit sa Mecca, ay isa sa huli ngunit pinakamatibay na kuta ng kawalang-pananampalataya (kufr). Bago ang Hijra, pumunta ang ating Pinuno, ang Propeta, sa Tâ’if at pinayuhan sila sa loob ng isang buwan. Ngunit ginawan ng mga taga-Tâ’if ng hindi pa nakikitang pagpapahirap at karahasan ang Pinuno ng mga sanlibutan. Iniwan pa nilang duguan ang kanyang pinagpalang mga paa. Dito, kasama si Hadrat Zayd ibn Hâritha, naranasan ng ating Pinuno ang pinakamalungkot at pinakamasakit na mga araw ng kanyang buhay.
Noong ikawalong taon ng Hijra, sa buwan ng Shawwâl, matapos ang Labanan sa Hunayn, iniwan ng ating minamahal na Propeta ang nakuhang samsam sa Ji’râna at naglakbay patungong Tâ’if. Ipinadala niya sa unahan si Hadrat Khâlid ibn Walîd.8 Siya mismo ay sumunod kasama ang kanyang maluwalhating mga Sahâba at nakarating sa harap ng Tâ’if. Nakapag-imbak na noon ang tribong Thaqîf ng saganang pagkain sa kanilang matitibay na kuta. Nang makita nilang dumarating ang mga Sahâba, isinara nila ang mga pinto at nagsimulang magtanggol. Sa mga mujâhid na nakalapit sa kuta, tumutugon sila sa pamamagitan ng pagpana. At ganito nagpatuloy ang labanan. Hindi nangahas ang mga taga-Tâ’if na lumabas sa kuta at makipaglaban nang harapan sa bukas na larangan.
Ilan sa mga Sahâba ang nagmungkahing magpukol ng mga bato sa loob ng kuta gamit ang mga katapulta. Nakitang angkop ito ng ating Pinuno, ang Propeta, at ipinagawa niya ang mga katapultang tinatawag na dabbâba. Gamit ang mga ito, ipinabato niya ang mga bato sa mga mapagsamba sa diyus-diyusan at ipinagpatuloy ang pagkubkob. Buong puso at kaluluwang nagsikap ang maluwalhating mga Sahâba na masakop ang kuta sa lalong madaling panahon. Ngunit ang lubos na tibay ng kuta ang humadlang sa pagsakop. Samantala, labindalawang Sahâba ang nakatamo ng antas ng pagiging martir. Nawalan ng isang mata si Abû Sufyân ibn Harb habang buong tapang na nakikipaglaban.9
Sinabi ni Rasûlullah (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam): “O Abû Sufyân! Alin ang mas nais mo? Kung nais mo, mananalangin ako at babalik sa kinalalagyan nito ang iyong mata. Kung nais mo, pagkalooban ka nawa ng Allâhu ta’âlâ ng mata sa Paraiso.” Sinabi ni Abû Sufyân: “Yâ Rasûlallah! Nais kong magkaroon ng mata sa Paraiso,” at inihagis niya sa lupa ang matang nasa palad niya.10 Isang gabi, sa humigit-kumulang ikadalawampung araw ng pagkubkob, nakita ni Rasûl-i akram (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam) sa isang panaginip na ang isang mangkok na puno ng mantikilya na ibinigay sa kanya bilang regalo ay tinuka ng isang tandang at natapon sa lupa. Binigyang-kahulugan niya ito bilang palatandaang hindi masasakop ang Tâ’if sa taong ito, at itinigil niya ang pagkubkob.
Walong taon bago noon, nang pahirapan siya ng mga taga-Tâ’if at sabihin ng isang anghel tungkol sa kanila: “Kung papayagan ninyo, ibabagsak ko ang mga bundok na ito sa kanilang mga ulo,” sumagot ang ating minamahal na Propeta, ang dagat ng habag: “Ipinadala ako bilang awa para sa mga sanlibutan. Ang tanging nais ko ay magpalitaw ang Allâhu ta’âlâ, mula sa lahi ng mga mapagsamba sa diyus-diyusang ito, ng isang salinlahing sasamba sa Haqq ta’âlâ nang hindi nagtatambal ng anumang katuwang sa Kanya.” Sa pagkakataong ito naman, muli siyang nagpakita ng habag at nanalangin: “O aking Panginoon! Ituro Mo sa Thaqîf ang tamang landas! Dalhin Mo sila sa amin.”
Lumisan si Habîb-i akram kasama ang kanyang mga Sahâba sa Tâ’if at, sa unang linggo ng buwan ng Dhu’l-qa’da, nakarating sa Ji’râna, kung saan tinipon ang mga bihag at samsam na nakuha sa Hunayn. Bukod sa anim na libong bihag, nakuha bilang samsam ang mahigit dalawampung libong malalaking hayop at mahigit apatnapung libong maliliit na hayop, at di-mabilang na mga alahas. Ipinamahagi niya ang mga ito sa mga mujâhid na may karapatan. Sa panahong iyon, nalaman na ang isang delegasyon mula sa tribong Hawâzin ay humihiling na tanggapin sa kanyang harapan. Tinanggap sila ng ating minamahal na Propeta. Nang ipabatid ng delegasyon na ang buong tribong Hawâzin ay naging Muslim na, lubhang nagalak ang Pinuno ng mga sanlibutan. Dahil dito, agad niyang pinalaya at ibinalik ang mga bihag na napunta sa kanya. Gayundin ang ginawa ng maluwalhating mga Sahâba, na sumunod sa ating minamahal na Propeta. Ang isang gawa ng habag ng ating Pinunong Rasûlullah ay naging sanhi upang sa isang iglap ay makamit ng anim na libong bihag ang kanilang kalayaan. Nang makarating ang balitang ito kay Mâlik ibn ’Awf, ang pinuno ng tribong Hawâzin na sumilong sa Tâ’if, dumating din siya at naging Muslim, at pinuspos siya ng ating Pinuno, ang Propeta, ng mga kaloob.11 Wala nang dapat gawin doon. Matapos manatili roon nang labintatlong araw, nagsuot ng ihrâm ang ating Pinunong Rasûlullah, sa gabi ng Martes papasok ng Miyerkoles, na may layuning magsagawa ng ’umra. Dumating ang Sultan ng sansinukob sa Mecca kasama ang kanyang mga Sahâba, matagumpay gaya ng dati. Nagsagawa siya ng tawâf sa palibot ng Ka’ba al-Mu’azzama at tinapos ang kanyang ’umra. Itinalaga niya si ’Attâb ibn Asîd bilang gobernador ng Mecca at ipinagkatiwala rin sa kanya ang pamumuno sa hajj.12
“Ang pag-ibig sa tinubuang lupa ay bahagi ng îmân” Hadîth sharîf