Ang Aking Minamahal na Propeta

ANG PAGSAKOP SA MECCA

Ito ang ikawalong taon ng Hijra. Isa sa mga artikulo ng kasunduang pangkapayapaan sa Hudaybiya ang: “Ang mga tribong Arabe na nasa labas ng dalawang panig ay maaaring magpasakop sa proteksiyon ng panig na naisin nila, at malaya silang makipagkaisa sa mga Muslim o sa mga mapagsamba sa diyus-diyusan.” Ayon dito, ang tribong Khuzâ’a, na kaalyado ng ating Pinuno, ang Propeta, ay pumanig sa mga Muslim, at ang tribong Banû Bakr naman ay pumanig sa mga mapagsamba sa diyus-diyusan. Magkaaway na mula pa noon ang tribong Khuzâ’a at ang Banû Bakr, at sinasalakay nila ang isa’t isa tuwing may pagkakataon. Ayon sa kapayapaan ng Hudaybiya, itinigil din nila ang kanilang mga pag-atake sa loob ng ilang panahon. Ngunit dalawang taon lamang nakasunod dito ang Banû Bakr. Isa sa mga anak ni Bakr ang bumigkas ng tulang humamak sa ating minamahal na Propeta; isang kabataan mula sa tribong Khuzâ’a, na nakarinig nito, ay hindi nakapagpigil at binasag ang kanyang ulo. Ginamit ng mga anak ni Bakr ang pagkakataong ito at sinalakay nila ang tribong Khuzâ’a, na nakadama ng kaligtasan dahil sa kasunduan. Tinulungan ng mga mapagsamba sa diyus-diyusan ng Quraysh ang pag-atakeng ito sa pamamagitan ng pagbibigay ng mga sandata at lihim na pagpapadala ng mga tao, at sa Haram ash-Sharîf ay pumatay sila ng mahigit dalawampung tao mula sa tribong Khuzâ’a. Habang nagaganap ang labanan, humingi ng tulong sa ating Pinuno, ang Propeta, ang ilang Muslim mula sa tribong Khuzâ’a. May mga nakakita na sa mga pagsalakay na ito sa gabi laban sa tribong Khuzâ’a ay may mga mapagsamba sa diyus-diyusan din ng Quraysh sa piling ng mga anak ni Bakr.

Nang gabing iyon, ang ating minamahal na Propeta, na nasa Medina sa bahay ng ating ina na si Hadrat Maymûna, ay bumangon upang magsagawa ng salât at nagsasagawa ng wudû nang, sa pahintulot ng Allâhu ta’âlâ, narinig niya bilang himala na humihingi sa kanya ng tulong ang mga Muslim sa Mecca. Bilang tugon sa kanila, sinabi niya: “Labbayk! Tinutugon ko ang inyong panawagan!” Nang makita ng ating ina na si Maymûna na ganoon ang pagsasalita ng ating Pinuno, ang Propeta, kahit walang sinuman sa kanyang tabi, nagtanong siya: “Yâ Rasûlallah! May kasama ba kayo?”

Ipinabatid sa kanya ng ating minamahal na Propeta ang pangyayaring naganap sa Mecca at na nakisali rito ang mga Quraysh.

Sa pagtulong sa Banû Bakr, sa paglusob sa tribong Khuzâ’a at pagpatay sa kanila, kumilos ang mga mapagsamba sa diyus-diyusan ng Quraysh nang salungat sa mga artikulo ng kasunduang pangkapayapaan sa Hudaybiya, at sa gayon ay nilabag nila ang kasunduan.

Nalaman ng ating minamahal na Propeta ang balitang ito sa mismong sandaling iyon. Bukod dito, tatlong araw matapos ang pangyayari, dumating kay Rasûl-i akram (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam) si ’Amr ibn Sâlim ng tribong Khuzâ’a, kasama ang apatnapung mangangabayo, at isinalaysay sa kanya ang kalagayan. Ngunit hindi alam ni Abû Sufyân, ang pinuno ng Quraysh, na noon ay pumunta sa Syria para sa kalakalan, ang pangyayaring ito. Sinabi ni Habîbullah: “Kung hindi ko tutulungan ang mga anak ni Khuzâ’a, huwag din nawa akong tulungan!” at ipinasulat niya ang isang liham. Sa liham na ito, na ipinadala sa mga mapagsamba sa diyus-diyusan ng Quraysh, sinabi ng ating minamahal na Propeta: “Alinman sa dalawa ang gawin ninyo: talikuran ninyo ang inyong alyansa sa mga anak ni Bakr at tumigil kayo, o bayaran ninyo ang bayad-dugo (diya) para sa mga napatay mula sa mga anak ni Khuzâ’a! Kung hindi ninyo tutuparin ang isa man sa mga sinabi ko, ipinababatid ko sa inyo na makikipagdigma ako sa inyo!…” Hindi naunawaan ng mga Quraysh maging ang habag na ito. Nagpadala sila ng sagot: “Hindi namin puputulin ang aming alyansa, at hindi rin namin babayaran ang bayad-dugo! Makikipagdigma lamang kami!” Ngunit sanlibong ulit silang nagsisi sa kanilang ginawa, at dahil sa takot ay nagsimula silang maghintay kay Abû Sufyân upang muling pagtibayin niya ang kasunduan.

“(O mga Muslim ng Mecca!) Labbayk! Tinutugon ko ang inyong panawagan!” Hadîth sharîf

Nang bumalik si Abû Sufyân mula sa Syria, isinalaysay nila sa kanya ang nangyari at sinabi: “Ito ay bagay na dapat ayusin sa anumang paraan. Kapag hindi ito naayos, palalayasin tayo ni Muhammad sa Mecca!” Sinabi ni Abû Sufyân: “Bagaman wala akong alam sa pangyayaring ito, kailangan kong magmadali upang muling pagtibayin at pahabain ang kapayapaan,” at agad siyang naglakbay patungong Medina.1 Bago pa makarating si Abû Sufyân sa Medina, ipinabatid ng ating minamahal na Propeta sa kanyang mga Sahâba ang kanyang pagdating at sinabi: “Nauunawaan kong darating si Abû Sufyân upang muling pagtibayin ang kapayapaan at pahabain ang tagal nito. Ngunit hindi niya makakamit ang kanyang nais at babalik siya gaya ng pagdating niya!…”

Si Abû Sufyân, na hindi pa Muslim noon, ay dumating sa Madîna al-Munawwara. Pumunta siya sa bahay ng kanyang anak na si Umm Habîba (radiy-Allâhu ’anhâ), ang pinagpalang asawa ng ating Pinuno, ang Propeta, at ina ng mga mananampalataya. Nais niyang umupo sa higaan ng ating minamahal na Propeta. Nauna sa kanya ang ating ina na si Hadrat Umm Habîba at inalis niya ang higaan bago siya makaupo. Labis na nasaktan ang kanyang ama rito at, sa pagpapahayag ng pagtataka, sinabi niya: “O anak ko! Ipinagkakait mo ba sa akin ang higaang ito?” Sumagot sa kanyang ama ang ina ng mga mananampalataya na si Hadrat Umm Habîba, na higit sa lahat ay inuuna ang pag-ibig kay Rasûlullah: “Ang higaang ito ay higaan ng Sugo ng Allâhu ta’âlâ. Hindi makauupo rito ang mga mapagsamba sa diyus-diyusan! Isa kayong mapagsamba sa diyus-diyusan at marumi (najis)! Hindi kayo kailanman nararapat umupo sa higaang ito!”

Nang sabihin ng kanyang ama: “O anak ko! Mula nang lisanin mo ang aking bahay, may nangyari sa iyo!”, sumagot siya: “Alhamdulillâh, ipinagkaloob sa akin ng Allâhu ta’âlâ ang Islam. Ngunit kayo ay sumasamba pa rin sa mga diyus-diyusang bato na hindi nakaririnig at hindi nakakakita! O ama! Paanong ang isang tulad ninyo, ang pinuno at pinakamatanda ng Quraysh, ay mananatiling malayo sa Islam?…” Labis na nagalit ang kanyang ama at sinabi: “Wala kang paggalang sa akin at pinararatangan mo akong mangmang! Kung gayon, iiwan ko na ba ang sinamba ng aking mga ninuno sa loob ng maraming taon at papasok sa relihiyon ni Muhammad?!” At umalis siya roon.2

Nang humarap sa ating minamahal na Propeta ang pinuno ng Quraysh, sinabi niya: “Dumating ako upang muling pagtibayin ang kasunduang pangkapayapaan sa Hudaybiya at pahabain ang tagal nito. Halika, pagtibayin nating muli sa pamamagitan ng isang sulat ang kasunduang ito sa pagitan natin!” Sinabi ni Habîb-i akram (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam): “Wala kaming gagawing salungat sa kasunduang pangkapayapaan sa Hudaybiya, at hindi namin ito babaguhin!” Kahit paulit-ulit na sinabi ng pinuno ng Quraysh: “Baguhin natin ang kasunduan! Pagtibayin natin itong muli!…”, hindi siya sinagot ng ating minamahal na Propeta ng anumang tugon. Nang makita ng pinuno ng Quraysh na walang naidulot na pakinabang ang lahat ng kanyang pagsisikap, bumalik siya sa Mecca at isinalaysay sa mga mapagsamba sa diyus-diyusan ang kalagayan. Sinisi siya ng mga mapagsamba sa diyus-diyusan: “Kung gayon, bumalik ka nang walang nagawa, hindi ba?!…” Wala nang natira para sa kanila kundi ang maghintay.

Sinumang sumilong sa Masjid al-Harâm

Nang lisanin ni Abû Sufyân ang Medina, nagpasiya ang ating minamahal na Propeta na sakupin ang Mecca, sapagkat hindi tinupad ng mga Quraysh ang kanilang pangako at sinira nila ang kasunduan. Ngunit lubos niyang inilihim ito; nais niyang tanggapin ang pagsuko ng Mecca nang hindi binibigyan ng pagkakataong maghanda ang mga mapagsamba sa diyus-diyusan at nang hindi dumadanak ang dugo sa Haram ash-Sharîf. Ito ay isang hakbang pandigma, sapagkat sino ang nakaaalam kung ilan ang pararangalan ng pagiging Muslim kapag nasakop na ang Mecca! Ipinabatid niya ito kay Hadrat Abû Bakr at sa ilan sa mga pangunahing Sahâba. Iniutos niya sa kanyang mga Sahâba na maghanda para sa isang kampanya, ngunit hindi niya sinabi kung saan sila pupunta. Nagsimulang maghanda para sa jihâd ang maluwalhating mga Sahâba. Nagpadala rin ang ating Pinuno, ang Propeta, ng mensahe sa mga tribong Muslim sa paligid – Aslam, Ashja’, Juhayna, Husayn, Ghifâr, Muzayna, Sulaym, Damra – at sa mga anak ni Khuzâ’a. Sinabi sa mensahe: “Ang mga sumasampalataya sa Allâhu ta’âlâ at sa Huling Araw ay dapat nasa Medina sa simula ng pinagpalang buwan ng Ramadân”, at inanyayahan niya silang makibahagi sa digmaan.

Bilang pag-iingat, binigyan ni Habîbullah (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam) si Hadrat ’Umar ng tungkuling harangan ang mga daan patungong Mecca at putulin ang ugnayan. Agad na naglagay si Hadrat ’Umar ng mga bantay sa mga landas ng bundok, sa mga daanan at sa iba pang sangandaan ng mga daan, at ibinigay ang utos: “Ibabalik ninyo ang sinumang nais pumunta sa Mecca!”

Upang maisagawa nang lihim ang gawaing ito, nanalangin ang ating minamahal na Propeta sa Allâhu ta’âlâ: “O aking Panginoon! Hadlangan Mo ang mga espiya at mga mensahero ng mga Quraysh hanggang sa bigla kaming makarating sa kanilang mga tahanan; gawin Mong hindi sila makakita at hindi makarinig. Hayaan Mo silang makita at marinig kami nang bigla!”

Upang palabasing susugod sila laban sa mga mapagsamba sa diyus-diyusan sa hilaga o laban sa mga Bisantino, ipinadala ng ating Pinuno, ang Propeta, si Hadrat Abû Qatâda kasama ang isang pangkat-militar patungong hilaga, sa direksiyon ng lambak ng Izâm. Samantala, ibinalita ng ating minamahal na Propeta bilang himala na may isang liham na ipinadala upang ipabatid sa mga mapagsamba sa diyus-diyusan sa Mecca ang mga paghahanda sa Medina. Ipinadala niya si Hadrat ’Alî at ipinahuli ang liham.

Pagsapit ng ikalawang araw ng buwan ng Ramadân, dumating ang tulong mula sa mga tribo sa paligid, at nagtipon sila sa kampo sa tabi ng balon ng Abû ’Inaba. Umabot sa labindalawang libo ang bilang ng maluwalhating mga Sahâba. Apat na libo sa kanila ay mga Ansâr, pitong daan ay mga Muhâjirûn, at ang iba ay mula sa mga tribong Muslim sa paligid.3

Iniwan ng ating minamahal na Propeta si Hadrat ’Abdullah ibn Umm Maktûm bilang kahalili sa Medina.4 Ipinadala rin niya si Hadrat Zubayr ibn ’Awwâm sa unahan bilang pangkat-tiktik, bilang pinuno ng isang yunit ng dalawandaang mangangabayo. Noong ikawalong taon ng Hijra, sa ikasampu ng pinagpalang buwan ng Ramadân, noong isang Miyerkoles, umalis ang Pinuno ng mga sanlibutan sa Medina sa ngalan ng Allâhu ta’âlâ, bilang pinuno ng kanyang dakilang hukbo na labindalawang libong tao na ang mga puso ay puno ng pag-ibig sa Allâhu ta’âlâ at sa Kanyang Rasûl. Pupunta sila sa Mecca, ang kanilang tinubuang lupa na walong taon bago noon ay napilitan silang lisanin dahil sa pagpapahirap at pang-aapi. Pupunta sila upang linisin sa mga diyus-diyusan ang dakilang Ka’ba na ginawang templo ng mga diyus-diyusan…

Pupunta sila upang ipakita ang katotohanan, katarungan at habag sa mga mapagsamba sa diyus-diyusan na ayaw talikdan ang kanilang katigasan ng ulo… Pupunta sila upang ipalaganap ang relihiyon ng Allâhu ta’âlâ at maging sanhi ng pagkaligtas ng mga naroon sa walang hanggang parusa ng Impiyerno. O aking Panginoon! Napakadakila ng habag na ito!… Nang makarating ang hukbo ng Islam sa Dhu’l-Hulayfa, nasalubong nito si Hadrat ‘Abbâs, ang tiyo ng ating Pinuno, ang Propeta, na lumilipat mula sa Mecca kasama ang kanyang pamilya. Labis na natuwa ang ating minamahal na Propeta sa pagdating ng kanyang tiyo at pinasaya niya ang kanyang loob sa mga salitang: “O ’Abbâs! Kung paanong ako ang huli sa mga propeta, ikaw naman ang huli sa mga Muhâjirûn!” Ipinadala niya sa Medina ang mga bagahe ni Hadrat ‘Abbâs. Nanatili si Hadrat ‘Abbâs sa tabi ng ating Pinuno, ang Propeta, at nakibahagi sa Pagsakop sa Mecca.5 Nang makarating si Rasûl-i akram (sall-Allâhu ‘alaihi wa sallam) sa Qudayd, malapit sa Mecca, ipinahanay niya sa hanay-pandigma ang kanyang maluwalhating mga Sahâba. Binigyan niya ang bawat tribo ng magkakahiwalay na watawat (bandila) at ipinagkatiwala ang mga ito sa tagadala ng watawat ng bawat tribo. Ang watawat ng mga Muhâjirûn ay dala nina Hadrat ‘Alî, Zubayr ibn ‘Awwâm at Sa’d ibn Abî Waqqâs (radiy-Allâhu ‘anhum). Ang mga Ansâr ay may labindalawang tagadala ng watawat, ang mga Ashja’ at ang mga Sulaym ay tig-isa, ang mga Muzayna ay tatlo, ang mga Aslam ay dalawa, ang mga anak ni Khuzâ’a ay tatlo at ang mga Juhayna ay apat.6 Sampung araw na mula nang lisanin nila ang Medina. Pagdapit-hapon, malapit na malapit na sila sa Mecca, at sa oras ng salât sa gabi (’ishâ) ay nakarating sila sa Marr az-Zahrân. Iniutos ng ating Pinuno, ang Propeta, sa kanyang mga Sahâba na huminto roon. Bukod dito, binigyan niya si Hadrat ’Umar ng tungkuling tiyaking magsindi ng apoy ang bawat mujâhid.7 Nang sa isang iglap ay sumiklab ang mahigit sampung libong apoy, nalublob sa liwanag ang Mecca. Natigilan sa pagkabigla ang mga mapagsamba sa diyus-diyusan sa Mecca, na walang nalalaman. Upang malaman kung ano ang nangyayari, inatasan nila si Abû Sufyân. Isinama niya ang ilang tao at palihim na lumapit sa hukbo ng Islam, nagtatago habang naglalakad. Sa sandaling iyon, sinabi ng ating minamahal na Propeta sa ilan sa kanyang mga Sahâba: “Bantayan ninyo si Abû Sufyân. Tiyak na matatagpuan ninyo siya!” Habang sumusulong, lalo pang lumalaki ang pagkamangha ng mga Quraysh at nilulukuban sila ng sindak. Gaano karaming kawal ang nagtipon sa paligid ng Mecca, at gaano karaming apoy ang kanilang sinindihan!… Habang pinag-uusapan nila ang mga ito, nakarating sila sa isang lugar na tinatawag na Arâk.

“O aking Panginoon! Hadlangan Mo ang mga espiya at mga mensahero ng mga Quraysh hanggang sa bigla kaming makarating sa kanilang mga tahanan; gawin Mong hindi sila makakita at hindi makarinig. Hayaan Mo silang makita at marinig kami nang bigla!” Hadîth sharîf

Sa mismong sandaling iyon, sinabi ng ating Pinuno, ang Propeta: “Si Abû Sufyân ay nasa Arâk ngayon.” Agad ding tumungo si Hadrat ’Abbâs sa lugar ng Arâk at sinabi sa sarili: “Tiyak na may matatagpuan akong isang tao roon at ipadadala ko siya sa Mecca upang ipabatid sa kanila na ang hukbo ng Islam ay papalapit sa kanila, at upang lumapit ang mga taga-Mecca kay Rasûlullah ’alaihis-salâm at humingi ng kaligtasan (amân) bago magsimula ang labanan.” Habang naghahanap siya roon ng tao para rito, nakilala niya si Abû Sufyân sa kanyang tinig at tinawag niya: “O Abû Hanzala!” Nakilala rin siya ni Abû Sufyân at sinabi: “O Abu’l-Fadl! Ikaw pala! Maialay nawa para sa iyo ang aking ama at ang aking ina!” Pagkatapos, magkasama silang naglakbay patungo sa kampo ng Islam…

Sa daan, tinanong ni Abû Sufyân si Hadrat ’Abbâs: “Ano ang balita?” Sumagot siya: “O Abû Sufyân! Sa aba mo! Ang Rasûl ’alaihis-salâm ay sumasalakay sa inyo kasama ang isang hukbong hindi ninyo kayang labanan. Nanunumpa ako, magiging napakasama ang kalagayan ng mga Quraysh. Sa aba nila sa kahihinatnan nila!” Si Abû Sufyân at ang mga kasama niya, na puno ng malaking pag-asa, ay dumaan sa pagitan ng mga mujâhid at lumapit sa pinagpalang harapan ng ating minamahal na Propeta. Magiliw silang tinanggap ng Sultan ng sansinukob. Nagtanong siya tungkol sa mga taga-Mecca. Matapos makipag-usap hanggang sa gabing-gabi, inanyayahan niya sila sa Islam. Agad na binigkas nina Hakîm ibn Hizâm at Budayl ang kalima-i shahâda at naging Muslim sila (radiy-Allâhu ’anhumâ). Ngunit nagpatuloy ang pag-aatubili ni Abû Sufyân. Nang mag-umaga, sinabi ng ating minamahal na Propeta, ang dagat ng habag: “O Abû Sufyân! Sa aba mo! Hindi pa ba sumapit ang panahon upang matutuhan mong walang diyos maliban sa Allâhu ta’âlâ?” Sumagot siya: “Maialay nawa para sa iyo ang aking ama at ang aking ina! Walang makahihigit sa iyo sa kahinahunan, sa karangalan at sa pagtupad sa karapatan ng mga kamag-anak. Matapos ang lahat ng pahirap na ginawa namin sa iyo, inaanyayahan mo pa rin kami sa landas ng tamang patnubay (hidâya). Napakadakila ng iyong kagandahang-loob. Sumampalataya akong walang diyos maliban sa Allah… Kung mayroon sana, may pakinabang sana ito sa akin. At ikaw ang Sugo ng Allah.” Sa gayon, naparangalan siyang maging isa sa maluwalhating mga Sahâba, radiy-Allâhu ’anh.8

Sinabi ni Hadrat ’Abbâs: “Yâ Rasûlallah! Ipagkakaloob ba ninyo kay Abû Sufyân ang isang bagay na magbibigay sa kanya ng dangal sa mga taga-Mecca?” Tinanggap ito ng ating Pinuno, ang Propeta, at sinabi: “Sinumang pumasok sa bahay ni Abû Sufyân at sumilong doon ay binigyan na ng kaligtasan (amân) at maliligtas sa pagkapatay.” Nang magsumamo si Hadrat Abû Sufyân: “Yâ Rasûlallah! Maaari ba ninyong palawakin pa ito nang kaunti?”, sinabi ng ating minamahal na Propeta: “Sinumang pumasok sa Masjid al-Harâm at sumilong doon ay binigyan ng kaligtasan! Sinumang magsara ng kanyang pinto at manatili sa kanyang bahay ay binigyan ng kaligtasan.” Upang makita ni Abû Sufyân ang nakasisindak na karangyaan at dami ng hukbo ng Islam at maisalaysay ito sa mga mapagsamba sa diyus-diyusan sa Mecca, sinabi ni Rasûl-i akram (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam) kay Hadrat ’Abbâs: “Dalhin mo siya sa masikip na bahagi ng bundok, kung saan sumisikip ang lambak at dumaraan nang siksikan ang mga kabayo. Hayaan mong makita niya ang karingalan ng mga Muslim, ng hukbo ng Allâhu ta’âlâ.”

Kailangang makita ito ni Abû Sufyân upang maisalaysay niya sa mga mapagsamba sa diyus-diyusan ang tagpong sinaksihan niya at upang walang tumutol… Sa gayon, hindi dadanak ang dugo sa Haram ash-Sharîf… Habang patungo sina Hadrat ’Abbâs at Abû Sufyân sa daanan sa bundok, humanay sa hanay-pandigma ang mga mujâhid. Nagsimulang dumaan sa daanan ang bawat tribo na nakabukadkad ang kanilang mga watawat. Nakabaluti at armado ang bawat isa. Bawat pangkat, habang dumaraan, ay nagbibigkas ng takbîr. Nagtatanong si Hadrat Abû Sufyân: “Sino sila?” at sumasagot si Hadrat ’Abbâs: “Sila ang mga anak ni Sulaym! Ang kanilang kumander ay si Khâlid ibn Walîd!” “Sila ang mga anak ni Ghifâr!” “Sila ang mga anak ni Ka’b!…” Pinuno ng mga sigaw na “Allâhu akbar! Allâhu akbar!” ang lupa at langit, at nakasisilaw sa mga mata ang dami ng mga mujâhid at ang kislap ng mga sandata. Ang pinakamasidhing pagkamausisa ni Hadrat Abû Sufyân ay tungkol sa Karangalan ng sanlibutan (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam). Sabik na sabik siyang makita ang pagdaan ng mga kawal sa paligid niya at inaakalang naiiba sila sa iba. Dahil dito, hindi siya makapagpigil na itanong nang paulit-ulit: “Ito na ba ang pangkat ni Rasûlullah?”… Sa wakas, lumitaw na parang araw, na nagpapakalat ng nûr, ang Sultan ng mga propeta, ang Pinuno ng mga sanlibutan, sakay ng kanyang kamelyong si Qaswâ. Nasa paligid niya ang mga Muhâjirûn at ang mga Ansâr. Ang bawat isa sa kanila ay nakabalot mula ulo hanggang paa sa mga baluti ni Dâwûd, nakabigkis ng mga espadang Indian, at sakay ng mga kabayo at kamelyong puro ang lahi.

Nang makita sila ni Hadrat Abû Sufyân, itinanong niya nang may pagkamangha: “Sino sila, O ’Abbâs?” Sumagot siya: “Ang nasa gitna ay ang Rasûl ’alaihis-salâm. At ang nasa paligid niya ay ang mga Ansâr at mga Muhâjirûn na nag-aalab sa pag-ibig na maging martir!…” Habang dumaraan sa tabi nila, sinabi ng ating minamahal na Propeta (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam) kay Hadrat Abû Sufyân: “Ngayon ay araw na itataas ng Allâhu ta’âlâ ang dangal ng Ka’ba. Ngayon ang araw na babalutan ng tela ang Baytullah! Ngayon ay araw ng habag… Ngayon ay araw na pararangalan ng Allâhu ta’âlâ ang mga Quraysh (sa pamamagitan ng Islam).”

Nakita na ni Hadrat Abû Sufyân ang dapat niyang makita at narinig ang dapat niyang marinig. Sinabi niya: “Nakita ko ang paghahari ng emperador ng Bisantiyo at ng Kisrâ. Ngunit wala pa akong nakitang ganito kadakila ang karingalan. Kailanman ay hindi pa ako nakatagpo ng ganitong hukbo at pangkat gaya ngayon. Walang sinumang makalalaban sa ganitong hukbo. Walang makakayanang humarap sa kanila.” At tinahak niya ang daan patungong Mecca…

“Sinumang pumasok sa bahay ni Abû Sufyân at sumilong doon ay binigyan na ng kaligtasan at maliligtas sa pagkapatay… Sinumang pumasok sa Masjid al-Harâm at sumilong doon ay binigyan ng kaligtasan! Sinumang magsara ng kanyang pinto at manatili sa kanyang bahay ay binigyan ng kaligtasan” Hadîth sharîf

Nang makarating si Abû Sufyân sa Mecca at ipaalam sa mga mapagsamba sa diyus-diyusan, na naghihintay sa kanya nang may pananabik, na naging Muslim na siya, sinabi niya: “O pamayanan ng Quraysh! Si Muhammad ’alaihis-salâm ay dumating na sa tabi ninyo kasama ang isang hukbong napakalaki kaya hindi ninyo ito kayang labanan. Huwag ninyong linlangin ang inyong sarili nang walang saysay. Maging Muslim kayo upang maligtas kayo. Nakita ko ang hindi ninyo nakita. Nakakita ako ng di-mabilang na mga bayani, mga kabayo at mga sandata. Walang sinumang may lakas laban sa kanila. Sinumang pumasok sa bahay ni Abû Sufyân ay binigyan ng kaligtasan at maliligtas sa pagkapatay. Sinumang sumilong sa Baytullah ay binigyan ng kaligtasan. Sinumang pumasok sa kanyang bahay at magsara ng pinto ay binigyan din ng kaligtasan.”9

Dahil dito, ang ilan sa pinakamatitigas na mga mapagsamba sa diyus-diyusan ay tumutol kay Hadrat Abû Sufyân at nilait siya. Nagsimula pa silang magmadaling maghanda upang humarap laban sa hukbo ng Islam. Ngunit napakakaunti ng kanilang bilang. Hindi sila pinansin ng iba, na tumakbo sa kani-kanilang bahay. Ang ilan naman ay sumilong sa Masjid al-Harâm.

Nagtipon sa lambak ng Dhû Tuwâ ang Dakilang Pinuno ng sanlibutan (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam) at ang maluwalhating mga Sahâba (radiy-Allâhu ’anhum). Nang ilibot ng Pinuno ng mga sanlibutan ang kanyang pinagpalang tingin sa kanyang mga Sahâba, sumagi sa kanyang isipan ang kanyang pag-alis sa Mecca walong taon bago noon, ang Hijra. Naalala niya kung paanong nang panahong iyon ay pinalibutan ng mga mapagsamba sa diyus-diyusan ang kanyang pinagpalang tahanan, kung paanong lumabas siya na bumibigkas ng mga marangal na âyat mula sa sûra Yâ-Sîn, kung paanong pumasok sila ni Hadrat Abû Bakr sa yungib ng Thawr nang walang nakakakita, at kung paanong, bago lisanin ang mga hangganan ng Mecca, tumingin siya rito sa huling pagkakataon at sinabi:

“(O Mecca!) Sumpa man sa Allah, alam kong ikaw ang pinakamabuti sa mga lugar na nilikha ng Allâhu ta’âlâ. Sa piling ng aking Panginoon at sa akin, ikaw ang pinakamamahal. Kung hindi ako sapilitang pinalayas mula sa iyo, hindi sana ako umalis at humiwalay sa iyo.” Naalala rin niya kung paanong bumigkas si Jibrîl ’alaihis-salâm, nang malungkot siya roon, ng ika-85 na marangal na âyat ng sûra al-Qasas, inaliw ang kanyang pinagpalang puso at ibinalita sa kanya na babalik siya sa Makka al-Mukarrama; at kung paanong sa Badr, sa Uhud, sa Trinsera, sa Khaybar at sa Mûta ay nagtagumpay siya laban sa mga kaaway kasama ang isang dakot na Sahâba. Ngayon, ang labindalawang libong Sahâba ay nasa paligid niya na parang mga gamugamo sa paligid ng ilawan, at hinihintay ang isang utos niya upang pumasok sa Mecca. Puspos ng pinakamalalim na damdamin ng utang-na-loob at pasasalamat, pinuri ng Dakilang Pinuno ng sanlibutan ang Allâhu ta’âlâ, na nagkaloob ng lahat ng ito. Buong kababaang-loob niyang ibinaba ang kanyang pinagpalang ulo. Hinati ng Karangalan ng sansinukob ang kanyang magigiting na Sahâba sa apat na pangkat. Itinalaga niya si Hadrat Khâlid ibn Walîd bilang kumander ng kanang pakpak, si Hadrat Zubayr ibn ’Awwâm bilang kumander ng kaliwang pakpak, si Hadrat Abû ’Ubayda ibn Jarrâh bilang pinuno ng mga kawal na naglalakad, at si Hadrat Sa’d ibn ’Ubâda bilang pinuno ng isa pang pangkat. Papasok si Hadrat Khâlid mula sa timog ng Mecca, ipapataw ang kaparusahan sa sinumang mapagsamba sa diyus-diyusan na tutol, at sasama sa Karangalan ng sansinukob sa burol ng Safâ. Papasok si Hadrat Zubayr mula sa hilaga ng Mecca, itatanim ang kanyang watawat sa lugar na tinatawag na Hajûn, at maghihintay sa Dakilang Pinuno ng sanlibutan. Mula sa kanluran ay susulong si Hadrat Sa’d ibn ’Ubâda.10

“Ngayon ay araw na itataas ng Allâhu ta’âlâ ang dangal ng Ka’ba. Ngayon ang araw na babalutan ng tela ang Baytullah! Ngayon ay araw ng habag… Ngayon ay araw na pararangalan ng Allâhu ta’âlâ ang mga Quraysh (sa pamamagitan ng Islam)” Hadîth sharîf

Sinabi ni Rasûl-i akram sa kanyang mga kumander: “Hangga’t hindi kayo inaatake, hindi kayo sasabak sa labanan sa sinuman. Hindi kayo papatay ng sinuman.” Ngunit ang sinumang may pangalang binanggit, kapag nahuli, ay pupugutan ng ulo, kahit magtago pa siya sa ilalim ng tela ng Ka’ba.11

Dumating ang katotohanan, naglaho ang kabulaanan

Nang mabalitaan nina ’Ikrima ibn Abî Jahl, Safwân ibn Umayya at Suhayl ibn ’Amr, kasama ang ilang tao mula sa Banû Bakr at Banû Hârith, na paparating si Khâlid ibn Walîd, binantayan nila ang bukana ng daan at nagsimulang maghintay roon. Ang unang kumilos sa mga mujâhid ay si Hadrat Khâlid ibn Walîd. Nang makarating sila sa timog ng Mecca, sa paanan ng bundok ng Khandama, nakita niyang pinaulanan sila ng mga palaso ng mga matitigas na mapagsamba sa diyus-diyusan ng Quraysh. Dalawang mujâhid ang naging martir: ang isa ay si Kurz ibn Jâbir, at ang isa naman ay si Habash ibn Ash’ar. Iniutos ni Hadrat Khâlid sa kanyang mga kawal na nasa hanay-pandigma: “Tanging ang mga natalo at tumakas lamang ang hindi papatayin,” at sumulong sila. Sa isang iglap, itinaboy nila pabalik ang mga mapagsamba sa diyus-diyusan at sumulong hanggang sa Masjid al-Harâm. Sa labanan, pitumpung mapagsamba sa diyus-diyusan ang napatay.12 Ang ilan sa mga mapagsamba sa diyus-diyusan ay tumakas patungo sa mga tuktok ng bundok, ang iba naman sa kanilang mga bahay.

Ang Pagsakop sa Makka al-Mukarrama

Ang maluwalhating mga Sahâba na pumasok sa banal na Mecca mula sa iba pang direksiyon ay hindi nakatagpo ng anumang pagtutol. Lima sa mga iniutos na patayin ang nahuli at agad na naipataw ang kanilang parusa. Tumakas ang iba mula sa Mecca. Noong ikadalawampu ng Ramadân, isang Huwebes, pumasok sa Mecca ang mga mujâhid nang may malaking pananabik, alon-alon, sa gitna ng mga takbîr na “Allâhu akbar! Allâhu akbar!” Ang Dakilang Pinuno ng sanlibutan (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam), sakay ng kanyang kamelyong si Qaswâ at kaangkas si Usâma ibn Zayd, ay pumasok nang may malaking kababaang-loob sa banal na Mecca, ang bayang kanyang sinilangan. Pinuri niya ang Allâhu ta’âlâ, na nagpakita sa kanya ng mga araw na ito, at binigkas ang sûra al-Fath, na nagbalita ng Pagsakop sa Mecca.

Ang Karangalan ng sansinukob, sa gitna ng malaking kagalakan at ng kanyang mga matagumpay na Sahâba, ay tumungo sa Ka’ba al-Mu’azzama. Sa kanan niya ay si Hadrat Abû Bakr at sa kaliwa si Hadrat Usayd ibn Hudayr, at nilapitan nila ang Ka’ba al-Mu’azzama. Matapos bisitahin ang Hajar al-Aswad, binigkas niya ang talbiya at ang takbîr. Sumunod sa kanya ang mga Sahâba, at nagsimulang umalingawngaw ang mga langit ng Makka al-Mukarrama sa mga tinig na “Allâhu akbar! Allâhu akbar!” Sa harap ng dakilang tagpong ito, nagpatak ng luha ng kagalakan ang mga Muslim, habang ang mga mapagsamba sa diyus-diyusan na sumilong sa Haram ash-Sharîf o nagkulong sa kanilang mga bahay ay naghihintay nang may takot.

Pagkatapos, sinimulan ng Pinuno ng mga sanlibutan at ng kanyang maluwalhating mga Sahâba ang tawâf. Matapos makumpleto maging ang ikapitong ikot, bumaba ang ating minamahal na Propeta mula sa kanyang kamelyo at nagsagawa sa Maqâm Ibrâhîm ng salât na may dalawang rak’a. Pagkatapos, uminom siya ng Zamzam na iniahon ni Hadrat ’Abbâs mula sa balon. Nais niyang magsagawa ng wudû gamit ang Zamzam. Habang nagsasagawa ng wudû ang Karangalan ng sansinukob, nagsimulang pag-agawan ng maluwalhating mga Sahâba sa hangin ang tubig ng wudû na dumampi sa pinagpalang katawan ng ating minamahal na Propeta, nang hindi ito hinahayaang mahulog sa lupa. Nang makita ito ng mga mapagsamba sa diyus-diyusan, namangha sila at sinabi: “Sa buong buhay namin, hindi pa kami nakakita o nakarinig ng ganitong hari.” Nais ng Dakilang Pinuno ng sanlibutan (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam) na ibagsak ang lahat ng diyus-diyusang gawa sa bato at kahoy sa paligid ng Ka’ba. Habang binibigkas ang marangal na âyat na may kahulugang “Kapag dumating ang katotohanan, naglalaho ang kabulaanan; ang kabulaanan ay laging nakatakdang maglaho”13, iniunat niya ang tungkod na hawak ng kanyang pinagpalang kamay sa mga diyus-diyusan. Ang bawat diyus-diyusang natamaan ng tungkod ay isa-isang bumagsak nang nakasubsob. Tatlong daan at animnapung diyus-diyusan ang winasak.14 Nang sumapit ang oras ng salât sa tanghali (zuhr), iniutos ni Rasûl-i akram kay Hadrat Bilâl na bigkasin ang Adhân-i Muhammadî sa Ka’ba. Agad niyang ginampanan ang banal na tungkuling ito. Habang binibigkas ang adhân, may malawak na kagalakang nagmumula sa mga puso ng mga mananampalataya, samantalang ang mga mapagsamba sa diyus-diyusan ay nilamon ng matinding pagdadalamhati at lungkot.15

Hiningi ng ating minamahal na Propeta ang susi ng Ka’ba. Dinala nila ito. Matapos niyang ipalinis ang mga larawan sa loob at ang lahat ng mga diyus-diyusang ibinagsak, pumasok siya sa Ka’ba.

Kasama niya sina Hadrat Usâma ibn Zayd, Hadrat Bilâl at Hadrat ’Uthmân ibn Talha. Sa loob, nagsagawa ang ating Pinuno, ang Propeta, nang nakatalikod sa pinto, ng salât na may dalawang rak’a. Sa bawat sulok ay binigkas niya ang takbîr at nanalangin. Nakatayo si Hadrat Khâlid ibn Walîd sa harap ng pinto at sinisikap pigilan ang pagdagsa ng mga tao roon.

“Kapag dumating ang katotohanan, naglalaho ang kabulaanan; ang kabulaanan ay laging nakatakdang maglaho” Isrâ: 81

Hawak ng Sultan ng sansinukob ng kanyang dalawang pinagpalang kamay ang dalawang pakpak ng pinto ng Ka’ba. Napuno ng lahat ng Quraysh ang Masjid al-Harâm, at tumitingin sila sa ating minamahal na Propeta nang may pag-asang may halong takot. Sapagkat hinamak nila ang ating Pinuno, ang Propeta, tinangkang bugbugin siya at nagplano laban sa kanyang buhay! Ginawan nila ng iba’t ibang pagpapahirap ang kanyang mga Sahâba. Tinalian nila ng lubid ang kanilang mga leeg at kinaladkad sila. Inihagis nila sila sa apoy at tinangkang sunugin. Naglagay sila ng nagbabagang mga bato sa kanilang dibdib at pinahirapan sila hanggang mawalan ng malay. Isinaksak nila sa kanilang mga katawan ang mga tuhog na pinaningas sa apoy. Sa loob ng tatlong taon, ikinulong nila sila nang gutom at uhaw sa isang pook at pinagkaitan ng lahat. Tinalian nila ang kanilang mga paa sa mga kamelyo at pinagputul-putol sila sa pamamagitan ng paghila sa magkakaibang direksiyon. Higit sa lahat, pinalayas nila sila sa kanilang tinubuang lupa. At parang hindi pa ito sapat, ilang ulit silang nakipagdigma upang lubusan silang lipulin! Ngunit sa kabila ng lahat ng ito, may pag-asa pa rin sila. Sapagkat sa harap nila ay ang dagat ng habag, na ipinadala bilang awa sa mga sanlibutan. Matapos silang tingnan ng ating minamahal na Propeta nang ilang sandali, sinabi niya: “O pamayanan ng Quraysh! Ano sa palagay ninyo ang gagawin ko ngayon sa inyo?” Sumagot sila: “Umaasa kami ng kabutihan mula sa iyo, umaasa kami ng mabuti. Sapagkat ikaw ay isang marangal na kapatid. Ikaw ay anak ng isang kapatid naming maawain at puno ng kabutihan. Nagtagumpay ka laban sa amin. Umaasa kami ng kabutihan mula sa iyo.” Ngumiti sa kanila si Rasûl-i akram (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam) at sinabi: “Ang kalagayan ko at ang kalagayan ninyo ay magiging tulad ng sinabi ni Yûsuf (’alaihis-salâm) sa kanyang mga kapatid. Tulad niya, sinasabi ko rin: ’Ngayon, hindi na ako hihingi sa inyo ng pananagutan sa inyong mga ginawa (hindi ko ipupukol sa inyong mukha ang inyong mga pagkakamali). Patawarin nawa kayo ng Allâhu ta’âlâ.’16 Humayo kayo. Malaya kayo; maaari kayong yumaon.”

Pinalambot ng dakilang habag na ito ang matitigas na puso at ginawang pag-ibig ang poot. Nang anyayahan sila ng Pinuno ng mga sanlibutan sa Islam, nagtipon sila upang maging Muslim.

Umakyat ang ating minamahal na Propeta sa burol ng Safâ, kung saan niya inihayag sa mga Quraysh ang kanyang pagiging propeta at unang inanyayahan sila sa Islam. Doon din niya tinanggap ang bay’a ng lahat ng taga-Mecca, malaki at maliit, babae at lalaki. Sa gayon, naparangalan ang mga Quraysh na maging Muslim at maging kabilang sa maluwalhating mga Sahâba. Matapos makipagkasundo sa mga lalaki, kumuha rin siya ng pangako mula sa mga babae hinggil sa ilang bagay.17 Kabilang dito ang hindi pagtatambal ng katuwang sa Allâhu ta’âlâ, ang hindi pagsuway sa ating Pinuno, ang Propeta, ang hindi pagnanakaw, ang pag-iingat ng kalinisang-puri at dangal, ang hindi pagkakalat ng paninirang-puri (buhtân), at ang hindi pagpatay sa mga batang babae. Tinanggap ng mga babaeng naroon sa harap ng ating Pinuno, ang Propeta (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam), ang lahat ng ito at nangako sila sa salita lamang. Nanalangin si Rasûlullah (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam) ng kabutihan para sa kanila at hiniling ang kanilang kapatawaran.

Si Hind (radiy-Allâhu ’anhâ), ang asawa ni Abû Sufyân at ina ni Mu’âwiya (radiy-Allâhu ’anhumâ), ay kabilang sa kanila, at siya pa nga ang kanilang pinuno. Sa bay’at an-nisâ na ito, siya ang nagsalita sa ngalan ng mga babae. (Dahil sa pangakong ito niya at sa pagtamo niya ng panalangin ng istighfâr na ito, malaki ang pag-asang siya ay nailigtas. Ang sinumang babaeng Muslim, kung tatanggapin niya ang mga kundisyong ito at susunod sa mga ito, ay ibibilang sa kasunduang ito at makikinabang sa panalanging ito.) Winasak ng lahat ng naging Muslim ang lahat ng diyus-diyusan sa kanilang mga tahanan. Sa mga tribo sa paligid ay ipinadala ang mga yunit-militar, at ang mga diyus-diyusan doon ay winasak din. Sa gayon, sa pagdating ng katotohanan, ang kabulaanan ay nabunot hanggang sa ugat.

Ang mga hinatulan

Mayroong mga hinatulan ng kamatayan dahil sa iba’t ibang krimen mula sa mga unang araw ng Islam hanggang sa ikawalong taon ng Hijra. Binanggit ni Rasûlullah (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam) ang kanilang mga pangalan (labing-isa sa mga lalaki at anim sa mga babae) at iniutos: “Saan man ninyo makita ang mga taong ito, patayin ninyo sila roon.” Ang mga lalaking hinatulan ay sina: ’Ikrima ibn Abî Jahl, Wahshî ibn Harb Habashî, ’Abdullah ibn Abî Sarh, Habbâr ibn Aswad, Safwân ibn Umayya, Ka’b ibn Zuhayr, ’Abdullah ibn Ziba’râ, ’Abdul’uzzâ ibn Khatal, Huwayrith ibn Mu’âdh, Miqyas ibn Subâba at Hârith ibn Tulâ. Ang mga babae naman ay sina: Hind bint ’Utba, Qarîta, Qarîte, isa pang aliping babae ni Ibn Hanzala, si Sâra, aliping babae ng Banû ’Abdulmuttalib, at si Umm Sa’d.

Ang mga tumanggap ng habag

Hind bint ’Utba: kabilang sa mga babaeng naging Muslim si Hind, ang asawa ni Hadrat Abû Sufyân; ang kanyang pangalan ay nasa talaan ng mga dapat patayin. Ngunit pinatawad din siya ng ating minamahal na Propeta, na awa para sa mga sanlibutan. Dati niyang pinipinsala at pinahihirapan ang mga Muslim. Ang mga pinsalang ginawa kay Hadrat Hamza at sa iba pang mga martir ng Uhud ay naganap sa kanyang udyok. Sa araw ng Mecca, umakyat sa burol ng Safâ ang Karangalan ng sanlibutan (sall-Allâhu ’alaihi wa sallam) at umupo. Umupo naman sa mas mababang bahagi si Hadrat ’Umar al-Fârûq. Una ang mga lalaki, pagkatapos ang mga babae ay dumating at isa-isang naging Muslim. Kabilang sa mga babae ang kapatid na babae ni Hadrat ’Alî na si Umm Hânî at si Hind, ang ina ni Hadrat Mu’âwiya. Nagsagawa siya ng bay’a kay Rasûlullah. Sa ngalan ng mga babae, nakipagkasundo siya kay Rasûlullah. Natamo niya ang isang pinagpalang panalangin.

’Ikrima ibn Abî Jahl: anak ni Abû Jahl. Kabilang din siya sa mga lalaking tumanggap ng habag. Sa araw ng Pagsakop, pumatay siya ng isa sa mga Sahâba, na sa gayon ay naging martir, at tumakas patungong Yemen. Nang makarating ang balitang ito kay Rasûlullah, ngumiti siya. Nang itanong ng mga Sahâba ang dahilan, sinabi niya: “Si ’Ikrima at ang pinatay niyang naging martir ay maglalakad nang magkahawak-kamay sa Paraiso.” Ang kanyang asawang si Umm Hakîm bint Hârith ibn Hishâm ay naging Muslim sa bay’at an-nisâ at humiling kay Rasûlullah ng kaligtasan (amân) para kay ’Ikrima. Bumalik si ’Ikrima sa Mecca kasama si Umm Hakîm, humarap kay Rasûlullah at humingi ng kapatawaran. Itinaas din ni Rasûlullah ang kanyang mga kamay at humingi ng kapatawaran para sa kanya. Matapos yumakap sa pananampalataya si ’Ikrima (radiy-Allâhu ’anh), nagsumikap siya nang lubos. Naging isa siya sa mga bayani ng maluwalhating mga Sahâba. Nakipaglaban siya sa jihâd sa Oman at sa Yemen at naging martir sa Labanan sa Yarmûk.

Wahshî ibn Harb Habashî: sa Labanan sa Uhud, ginawa niyang martir si Hadrat Hamza (radiy-Allâhu ’anh). Sabik na sabik ang mga Muslim na patayin siya. Sa Uhud, bumigkas si Rasûlullah ng sumpa laban sa ilang di-mananampalataya. Nang itanong nila: “Bakit hindi ninyo isinusumpa si Wahshî?”, sinabi niya: “Sa gabi ng Mi’râj, nakita kong magkaakbay na pumapasok sa Paraiso nang magkasama sina Hamza at Wahshî.” Sa araw ng Pagsakop sa Mecca, tumakas si Wahshî. Nagsisi siya, at kasama ng mga taga-Tâ’if ay pumunta sa masjid sa Medina at nagbigay ng pagbati. Tinanggap ni Rasûlullah ang kanyang pagbati. Sumampalataya siya at nakatamo ng kapatawaran. Ngunit iniutos sa kanyang pumunta sa panig ng Yamâma. Labis siyang nahiya kay Rasûlullah at namuhay nang nakayuko ang ulo. Hindi na siya muling pumunta sa Medina. Nang sumampalataya siya, naging ganap siyang dalisay. Higit siyang naging mataas kaysa sa lahat ng awliyâ.

“Ang kalagayan ko at ang kalagayan ninyo ay magiging tulad ng sinabi ni Yûsuf (‘alaihis-salâm) sa kanyang mga kapatid. Tulad niya, sinasabi ko rin: ‘Ngayon, hindi na ako hihingi sa inyo ng pananagutan sa inyong mga ginawa (hindi ko ipupukol sa inyong mukha ang inyong mga pagkakamali). Patawarin nawa kayo ng Allâhu ta’âlâ’ (sûra Yûsuf: 92). Humayo kayo. Malaya kayo; maaari kayong yumaon” Hadîth sharîf

Noong ikalabing-isang taon ng Hijra, naganap sa Yamâma ang napakatinding digmaan laban sa mga tumalikod sa relihiyon (murtadd). Dalawampung libo mula sa hukbo ni Musaylima at dalawang libo mula sa mga kawal ni Khâlid ibn Walîd ang namatay. Sa simula, nagkagulo ang hanay ng mga Muslim. Pagkatapos, buong tapang na sumalakay si Hadrat Wahshî at pinatay si Musaylima al-Kadhdhâb sa pamamagitan ng sibat ding iyon na ginamit niya upang gawing martir si Hadrat Hamza.18 Nang makita ito ng mga Muslim, sumalakay sila at nakamit ang tagumpay. Sa gayon, lumitaw na isang dakilang himala ang pagpapadala noon ni Rasûlullah kay Wahshî sa panig ng Yamâma. Naroon din siya sa Labanan sa Yarmûk, na naganap noong ikalabindalawang taon ng Hijra, at nakita ang kanyang malaking katapangan laban sa mga Bisantino. Nanirahan siya sa Homs. Pumanaw siya roon sa panahon ni Hadrat ’Uthmân.

Tinatanggap niya ang paumanhin ng may sala, nang may patawad at kabutihan,
Taglay ang dakilang pag-uugali (khuluq ’azîm), magiliw at maawain, ang minahan ng kagandahang-loob.
Hindi niya hinahangad ang yaman; mahal niya ang karukhaan at ipinagmamalaki ito,
Ang mga dukha ay ginawa niyang mga kapatid, ang minahan ng kagandahang-loob.
Tinatahian niya ng mga tagpi ang kanyang kasuotan at nagsusuot ng payak na sandalyas,
Pumupunta siya sa bawat maysakit at nagdadala ng lunas, ang minahan ng kagandahang-loob.
Ang mga gawain para sa kanyang mag-anak ay siya mismo ang gumagawa, nang may galak,
Pinagagaan niya ang bawat kahirapan, ang minahan ng kagandahang-loob.
Kahit tinapay lamang ng sebada at sopas ng lentehas ang ihahain,
Kapag inanyayahan, panauhin siya, ang minahan ng kagandahang-loob.
Minsan ay sumasakay sa kamelyo, minsan sa kabayo, sa mula o sa asno,
Minsan ay naglalakad nang walang sapin, ang sultan na iyon, ang minahan ng kagandahang-loob.