ЯГО ДЗЯЦІНСТВА

Яго аддаюць карміцельцы

Калі наша маці Аміна ўзяла на рукі сваё азоранае святлом дзіця, яна быццам бы забыла боль ад смерці свайго мужа хазрат Абдуллаха. Пасля таго як маці дзевяць дзён карміла нашага ўладара Прарока грудзьмі, некалькі дзён карміцелькай яго была Сувайба Хатун, нявольніца (джарыя) Абу Лахаба. Сувайба Хатун раней карміла хазрат Хамзу, а пазней – Абу Саламу. Хафіз Ібн Джазары кажа: «Абу Лахаба ўбачылі ў сне і запыталіся, як ён. Ён сказаў: „Я цярплю пакуты ў магіле. Але кожны год у дванаццатыя ночы месяца рабі аль-аўваль мае пакуты палягчаюцца. Я адчуваю палёгку, смокчучы халодную ваду, якая выцякае паміж двух маіх пальцаў. У тую ноч, калі Пасланнік Аллаха прыйшоў на свет, мая нявольніца па імені Сувайба прынесла мне гэтую радасную вестку. Ад радасці я вызваліў яе і загадаў ёй стаць яго карміцелькай. Таму ў гэтыя ночы мае пакуты палягчаюцца“». У той час у жыхароў Меккі быў звычай аддаваць сваіх дзяцей карміцелькам. Дзяцей адпраўлялі ў бліжэйшыя высакагорныя мясціны з добрым паветрам і салодкай вадой, і яны некаторы час жылі ў сваіх карміцелек. Прычынай гэтага было гарачае паветра Меккі. Кожны год з гэтай мэтай у Мекку прыязджала шмат жанчын. Кожная з іх брала па дзіцяці, каб карміць яго, і ад’язджала. Выгадаваўшы дзяцей і вярнуўшы іх, яны атрымлівалі вялікую плату і шмат падарункаў. У год, калі нарадзіўся наш уладар Прарок, у Мекку, як і кожны год, прыехала шмат жанчын з племені Бану Саад, якое жыло ў высакагорных мясцінах, каб стаць карміцелькамі. Кожная з іх ужо ўзяла па дзіцяці для кармлення. Сярод плямёнаў вакол Меккі племя Бану Саад вельмі славілася гонарам, шчодрасцю, адвагай, сціпласцю і правільнай арабскай мовай. Знатныя курайшыты часцей за ўсё хацелі аддаваць сваіх дзяцей менавіта гэтаму племені. У той год у краі племені Бану Саад панавалі моцная засуха і голад. Халіма Хатун з гэтага племені так расказвае пра тое становішча: «У той год я хадзіла па палях, збірала траву і дзякавала Усявышняму Аллаху, што знаходзіла яе. Часам праходзіла тры дні, а я нічога не брала ў рот. У такім стане ў мяне нарадзілася дзіця. З аднаго боку быў голад, а з другога – цяжкасці пасля родаў. Бывалі хвіліны, калі я ад голаду не адрознівала зямлі ад неба, а ночы ад дня. Аднойчы ноччу я заснула ў стэпе. У сне нехта апусціў мяне ў ваду, бялейшую за малако, і сказаў: „Пі гэтую ваду“. Я піла, пакуль не наталіла смагу. Потым ён зноў прымусіў мяне піць. Я піла і піла, вада была саладзейшая за мёд. „Няхай у цябе будзе шмат малака, о Халіма! Ці пазнала ты мяне?“ – запытаўся ён. Калі я сказала, што не пазнала, ён сказаў: „Я – тая хвала (хамд) і падзяка (шукр), якія ты ўздавала ў сваёй бядзе. О Халіма! Ідзі ў Мекку. Там «Святло» стане тваім спадарожнікам, і ты напоўнішся благадаццю. Нікому не расказвай пра гэты сон!“ Калі я прачнулася, я знайшла свае грудзі поўнымі малака і ўбачыла, што і цяжкасці, і голад пакінулі мяне». З-за голаду ў той год у Мекку прыехала больш карміцелек, чым у іншыя гады, – каб за плату карміць дзяцей і так перажыць цяжкі час.

«Мы не створаны для таго, каб гуляць» Святы хадзіс

Пустыня сыноў Саада

Усе яны спяшаліся ўзяць дзяцей з багатых сем’яў. Кожная з гэтых жанчын узяла па дзіцяці. Нашага ўладара Прарока яны браць не хацелі, бо ён быў сірата, і яны думалі, што не атрымаюць вялікай платы. Сярод гэтых жанчын была і Халіма Хатун, вядомая сваёй цнатлівасцю, чысцінёй, лагоднасцю, сціпласцю і добрым норавам. Жывёла, на якой яны ехалі, была слабая, таму яны прыбылі ў Мекку са спазненнем. Але гэтае спазненне дало ім больш, чым яны шукалі. Калі яны з мужам хадзілі па Мецы, яны ўбачылі, што дзяцей з багатых сем’яў ужо разабралі. Аднак вяртацца з пустымі рукамі яны не хацелі. Цяпер іх адзіным жаданнем было вярнуцца дадому з дзіцём.

Нарэшце яны сустрэлі чалавека, які выклікаў пашану і меў вельмі прыемны твар. Гэта быў правадыр Меккі Абдулмутталіб. Даведаўшыся, чаго яны хочуць, ён параіў ім узяць яго ўнука і сказаў, што дзякуючы гэтаму яны дасягнуць вялікага дабрабыту і шчасця. Сардэчнасць і цеплыня Абдулмутталіба прыцягвалі іх. Яны адразу прынялі яго прапанову. Потым стары дзед павёў Халіму Хатун у дом хазрат Аміны.

Халіма Хатун расказвае: «Калі я падышла да дзіцяці, яно, спавітае, спакойна спала на пакрывале з зялёнага шоўку, а навокал разыходзіўся пах мускусу. Я была ўражана і адразу так палюбіла яго, што сэрца не дазволіла мне яго разбудзіць. Калі я паклала руку яму на грудзі, ён прачнуўся, паглядзеў на мяне і ўсміхнуўся. Ад гэтай усмешкі я зусім страціла галаву. Потым, падумаўшы, што маці не аддасць мне такое прыгожае і дабраславёнае дзіця, я накрыла яму твар і адразу ўзяла яго на рукі. Я дала яму правыя грудзі, і ён пачаў смактаць. Я дала левыя – ён не стаў смактаць. Абдулмутталіб павярнуўся да мяне і сказаў: „Радуйся! Ніводная жанчына не атрымала такога дару, як ты!“1

Аддаўшы мне сваё любімае дзіця, Аміна Хатун сказала: „О Халіма, тры дні таму я пачула голас, які сказаў, што жанчына, якая будзе карміць твайго сына, – з роду Абу Зувайба з племені Бану Саад“. Тады я адказала: „Я з племені Бану Саад, а кунья майго бацькі – Абу Зувайб“».

Халіма Хатун расказвала далей: «Аміна Хатун расказала мне яшчэ пра многія падзеі і дала наказы. А я расказала ёй пра сон, які ўбачыла, перш чым прыехаць у Мекку, і пра галасы, якія чула ў дарозе справа і злева: „Радуйся, о Халіма! Табе наканавана карміць тое святло, якое асляпляе вочы і асвятляе сусветы“».

Халіма Хатун кажа: «Я ўзяла Мухаммада алейхіс-салям і пайшла з дому хазрат Аміны. Я прыйшла да свайго мужа. Ён таксама, паглядзеўшы на твар дзіцяці ў мяне на руках, быў зачараваны і сказаў: „О Халіма! Я ніколі яшчэ не бачыў такога прыгожага твару!“ А ўбачыўшы благадаць, якую мы атрымалі, як толькі ўзялі яго, сказаў: „О Халіма! Ведай, што ты ўзяла вельмі дабраславёнае дзіця высокай годнасці“. Я адказала: „Клянуся Аллахам, я якраз гэтага і хацела, і маё жаданне спраўдзілася“».

З той хвіліны, як Халіма Хатун з мужам выехалі з Меккі з Мухаммадам алейхіс-салям, яны пачалі атрымліваць яго благадаць. Іх слабы асёл, які не мог хутка ісці, цяпер бег, як чыстакроўны арабскі конь. Хоць караван, з якім яны прыехалі, выправіўся раней і быў ужо вельмі далёка, яны дагналі яго і пакінулі ззаду. Калі яны прыбылі ў край Бану Саад, да іх прыйшлі небывалы дастатак і благадаць. Вымёны іх жывёл, якія раней давалі мала малака, цяпер былі перапоўненыя. Суседзі, бачачы гэта, дзівіліся і ясна зразумелі, што гэта дзякуючы дзіцяці, якое яны ўзялі карміць. Наш уладар Прарок смактаў толькі правыя грудзі Халімы Хатун.

«Ніхто з маіх продкаў не ўчыняў пералюбу. Усявышні Аллах вывеў мяне ад добрых, чыстых бацькоў і чыстых матак» Святы хадзіс

Левыя ён пакідаў свайму малочнаму брату. У два месяцы ён пачаў поўзаць. У тры месяцы ён стаяў на нагах, а ў чатыры месяцы хадзіў, трымаючыся за сцены. У пяць месяцаў ён пайшоў, а ў шэсць месяцаў пачаў хутка хадзіць. У сем месяцаў ён мог хадзіць паўсюль. У восем месяцаў яго мова стала зразумелай, а ў дзевяць месяцаў ён гаварыў зусім выразна. У дзесяць месяцаў ён пачаў страляць з лука.

Халіма Хатун расказвала: «Калі ён пачаў гаварыць, першымі яго словамі былі: „Ля іляха ілляллаху валлаху акбар. Вальхамду ліллахі раббіль-аламін“. З таго дня ён ні да чаго не працягваў рукі, не памянуўшы імя Усявышняга Аллаха. Ён ніколі нічога не еў левай рукой. Калі ён пачаў хадзіць, ён трымаўся далей ад месцаў, дзе гулялі дзеці, і казаў ім: „Мы створаны не для гэтага“. Кожны дзень яго ахінала святло, падобнае да сонечнага, і потым зноў адступала. Ён размаўляў з месяцам, і калі ён паказваў на яго, месяц рухаўся».

З-за засухі яны вельмі пакутавалі і аднойчы выйшлі прасіць ва Усявышняга Аллаха дажджу. Ідучы на малітву, яны ўзялі з сабой Мухаммада алейхіс-салям і дзякуючы яму атрымалі шчодры дождж і благадаць. Халіма Хатун расказвае: «Калі Мухаммаду алейхіс-салям споўнілася два гады, я адлучыла яго ад грудзей. Потым мы з мужам паехалі ў Мекку, каб вярнуць яго маці. Але мы атрымалі дзякуючы яму столькі благадаці, што нам было вельмі цяжка з ім расстацца і не бачыць яго дабраславёнага твару. Я расказала яго маці, які ён. Аміна Хатун сказала: „У майго сына вялікая слава (шан)“. Я сказала: „Клянуся Аллахам, я не бачыла нікога больш дабраславёнага за яго“. Потым, прыдумаўшы шмат прычын, я папрасіла Аміну Хатун, каб ён яшчэ трохі пабыў у нас. Яна нам не адмовіла і дазволіла яму застацца. Мы зноў вярнуліся з ім у сваё племя. Дзякуючы гэтаму наш дом напоўніўся благадаццю, а наша маёмасць, уладанні і слава павялічыліся. Мы атрымалі незлічоныя дары».2

Воблака над яго дабраславёнай галавой

Халіма Хатун расказвала: «Аднойчы Сарвар аль-алям (правадыр сусветаў) (саллаллаху алейхі ва саллям) запытаўся: „Удзень маіх братоў і сясцёр не відаць. Чаму так?“ Я адказала: „Яны ходзяць пасвіць авечак. Дадому вяртаюцца толькі ўвечары“. Тады ён сказаў: „Пасылай і мяне разам з імі. Я таксама буду пасвіць авечак“. Я прыдумвала прычыны і шукала шмат адгаворак. Нарэшце, каб ён быў задаволены, я сказала: „Добра“.

Назаўтра я расчасала яго дабраславёныя валасы, апранула яго і адправіла разам з яго малочнымі братамі і сёстрамі.

Некалькі дзён ён хадзіў з імі. Аднойчы, калі яго малочная сястра Шайма вярнулася з пашы, я запыталася: „Дзе мой сын Мухаммад, святло маіх вачэй?“ Яна адказала: „Ён у стэпе“. Калі я запыталася: „Як жа мой родненькі вытрымлівае гэтую спёку?“, Шайма адказала: „О мамачка! Яму ніколі нічога не пашкодзіць. Бо над яго дабраславёнай галавой ёсць воблака, якое ўвесь час рухаецца разам з ім, і так ён ахоўваецца ад сонечнай спёкі“. Калі я сказала: „Што ты кажаш? Ці праўда тое, што ты расказваеш?“, яна паклялася. Толькі тады я супакоілася.

Рассячэнне яго дабраславёных грудзей (Шакк ас-садр)

Неяк апоўдні да мяне прыйшоў яго малочны брат Дамра і сказаў: „Мама! Хутчэй бяжы!… Мы з маім братам-курайшытам пасвілі авечак. Раптам прыйшлі трое ў зялёным адзенні. Яны забралі майго брата ад нас і павялі на вяршыню гары. Паклалі яго на спіну і нажом разрэзалі яму жывот. Калі я пайшоў табе сказаць, яны яшчэ былі там. Я не ведаю, ці жывы мой брат“. Далей Халіма Хатун расказвала так: Кроў мне ўдарыла ў галаву. Мы хутка пабеглі туды і ўбачылі яго. Я адразу пацалавала яго дабраславёны твар і галаву і запыталася: „О святло маіх вачэй! О сын мой, міласэрнасць для сусветаў! Што гэта? Што з табой здарылася? Хто цябе пакрыўдзіў?“

Ён адказаў: „Калі я выйшаў з дому, я ўбачыў двух чалавек у зялёным адзенні. У аднаго ў руцэ быў срэбны збан, а ў другога – таз з зялёнага смарагду. Таз быў поўны чымсьці бялейшым за снег. Яны павялі мяне на вяршыню гары. Адзін з іх паклаў мяне на спіну. На маіх вачах ён рассек мне грудзі да самага пупа. Я не адчуў ніякага болю. Яны ўклалі руку і вынялі ўсё, што было ўнутры. Абмылі гэта тым белым і паклалі назад. Потым адзін сказаў другому: «Устань, цяпер я выканаю сваю службу», уклаў руку і выняў маё сэрца. Ён разрэзаў яго напалам, выняў з яго нешта чорнае і выкінуў. І сказаў: «Гэта была доля шайтана ў тваім целе. Мы яе вынялі і выкінулі. О ўмілаваны Усявышняга Аллаха! Мы абаранілі цябе ад васвасы3 і ад хітрыкаў шайтана». Потым яны напоўнілі маё сэрца нечым далікатным і мяккім, што было ў іх з сабой. І запячаталі яго пячаткай са святла. Халадок той пячаткі я адчуваю ва ўсіх сваіх членах і цяпер. Калі адзін з іх паклаў руку на рассечанае месца, рана зажыла. Потым мяне ўзважылі з дзесяццю чалавекамі з маёй уммы – я аказаўся цяжэйшы. Узважылі з тысячай чалавек – я зноў аказаўся цяжэйшы. Тады адзін з іх сказаў другому: «Годзе яго ўзважваць. Клянуся Аллахам, нават калі б ты ўзважыў яго з усёй яго ўммай, ён быў бы цяжэйшы». Потым кожны з іх пацалаваў мне руку і твар, і яны пакінулі мяне тут і пайшлі“. Рассечанае месца было відаць на яго дабраславёных грудзях».4

Гэтая падзея, якая адбылася з нашым любімым Прарокам і пра якую паведамляецца ў першым аяце суры аль-Іншырах Святога Карана, называецца «Шакк ас-садр», гэта значыць рассячэнне яго грудзей.

Калі Мухаммаду алейхіс-салям было абвешчана прароцтва, некаторыя з шаноўных асхабаў сказалі: «О Пасланнік Аллаха! Ці не раскажаш ты нам пра сябе?» Ён адказаў: «Я – малітва майго продка Ібрахіма. Я – радасная вестка майго брата Ісы!

А для маёй маці я – сон. Калі яна насіла мяне, яна бачыла, як з яе выйшла святло, якое асвятліла палацы Шама… Мяне выкармілі і выгадавалі ў племені Бану Саад ібн Бакр».

Калі яму было больш за чатыры гады, Халіма Хатун прывезла яго ў Мекку і аддала маці. Яго дзед Абдулмутталіб шчодра адарыў Халіму Хатун вялікімі падарункамі. Пакінуўшы яго ў Мецы, Халіма Хатун выказала боль расстання такімі словамі: «Быццам мая душа і маё сэрца засталіся разам з ім».

«Пакуль я карміла Мухаммада (саллаллаху алейхі ва саллям), я была ім надзвычай задаволеная. Ён ніколі нічога не пэцкаў. Ён мачыўся раз удзень і раз уначы і потым да таго ж часу больш не мачыўся» Халіма Хатун

Смерць яго шаноўнай маці

Наш любімы Прарок (саллаллаху алейхі ва саллям) да шасці гадоў рос у сваёй маці. Калі яму было шэсць гадоў, ён разам з маці і нявольніцай (джарыяй) па імені Умм Айман паехаў у Медыну, каб наведаць сваякоў і магілу свайго бацькі Абдуллаха.

Там яны прабылі месяц. Наш уладар Прарок навучыўся ў Медыне плаваць у сажалцы, якая належала сынам Наджжара. У той час адзін габрэйскі вучоны заўважыў у ім прыкметы прароцтва. Ён падышоў і запытаўся, як яго завуць. Калі той адказаў: «Ахмад», вучоны ўсклікнуў: «Гэта дзіця будзе Прарокам апошніх часоў!» Некаторыя іншыя габрэйскія вучоныя, якія былі там, таксама ўбачылі ў ім прыкметы прароцтва і гаварылі між сабой, што ён стане прарокам.

Умм Айман пачула гэтыя іх словы і паведаміла пра гэта нашай маці хазрат Аміне. Яго дабраславёная маці, баючыся, каб з ім не здарылася бяды, узяла яго і рушыла ў дарогу назад у Мекку. Калі яны дабраліся да мясціны, якая называецца Абва, наша маці хазрат Аміна захварэла. Хвароба ўзмацнялася, і яна часта траціла прытомнасць.

Гледзячы на свайго любімага сына Мухаммада алейхіс-салям, які стаяў у яе ў галавах, яна сказала: «О сын таго, хто з ласкі і з дапамогай Усявышняга Аллаха быў выратаваны ад страшнай стралы смерці цаной ста вярблюдаў! Няхай Усявышні Аллах зробіць цябе дабраславёным. Калі спраўдзіцца тое, што я бачыла ў сне, ты будзеш пасланы Усявышнім Аллахам, уладальнікам велічы і шчодрай ласкі, да сыноў Адама, каб абвясціць ім дазволенае (халяль) і забароненае (харам). Велічны Аллах захавае і абароніць цябе ад ідалаў і ідалапаклонства, якія спрадвеку ідуць разам з народамі», і сказала такія вершы:

Новае старэе, жывое памірае,
Чаго шмат, тое канчаецца; ці ёсць хто вечна малады?
І я памру; адрозніваюся я толькі тым,
Што цябе нарадзіла я, і ў гэтым мой гонар.
Я пакідаю пасля сябе добрага сына,
Я заплюшчваю вочы са спакойнай душой.
Маё імя заўсёды будзе на вуснах,
Любоў да цябе заўсёды будзе жыць у сэрцах.

Потым яна памерла. Там яе і пахавалі. Калі наша маці Аміна памерла, ёй было дваццаць гадоў. Умм Айман узяла Уладара сусветаў і пасля падарожжа, якое доўжылася некалькі дзён, прывезла яго ў Мекку і перадала яго дзеду Абдулмутталібу.5

Яго маці і бацька былі вернікамі (мумін)

Бацька і маці нашага ўладара Хабіб аль-акрам (саллаллаху алейхі ва саллям) былі ў рэлігіі Ібрахіма алейхіс-салям.6 Гэта значыць, што яны былі вернікамі. Ісламскія вучоныя паведамілі, што яны былі ў рэлігіі Ібрахіма алейхіс-салям і што пасля таго, як Мухаммаду алейхіс-салям было абвешчана прароцтва, яны былі ажыўлены, каб належаць да яго ўммы, пачулі і вымавілі сведчанне веры (калімат аш-шахада) і такім чынам сталі таксама часткай гэтай уммы.7

У свайго дабраславёнага дзеда

Мухаммад алейхіс-салям да васьмі гадоў рос у свайго дзеда. Яго дзед Абдулмутталіб быў чалавекам, якога любілі ў Мецы і які кіраваў рознымі справамі; ён быў велічны, цярплівы, добранраўны, сумленны, мужны і шчодры. Ён карміў бедных і нават даваў корм галодным і спрагненым жывёлам.

Ён верыў ва Усявышняга Аллаха і ў вечны свет (ахірат). Ён пазбягаў зла і трымаўся далёка ад усіх брыдкіх звычаяў эпохі невуцтва (Джахілія). У Мецы ён не дапускаў прыгнёту і несправядлівасці і гасцінна прымаў гасцей. У яго быў звычай у месяцы рамадан адыходзіць ва ўсамленне на гару Хіра. Абдулмутталіб, які любіў дзяцей і быў поўны спагады, туліў да грудзей свайго любімага ўнука і ні ўдзень, ні ўначы не адпускаў яго ад сябе. Ён ставіўся да яго з вялікай любоўю і ласкай. У цені Каабы ён сядаў разам з ім на сваю асобую падушку, а тым, хто хацеў гэтаму перашкодзіць, казаў: «Пакіньце майго сына, яго слава высокая».8 Ён настойліва наказваў няньцы нашага ўладара Прарока Умм Айман добра яго даглядаць і казаў: «Добра даглядай майго сына. Людзі Пісання кажуць пра майго сына, што ён будзе прарокам гэтай уммы». Умм Айман расказвала: «У дзяцінстве я ніколі не бачыла, каб ён скардзіўся на голад ці смагу. Раніцай ён выпіваў глыток вады Замзам. Калі мы хацелі яго накарміць, ён казаў: „Не хачу, я сыты“».

Калі Абдулмутталіб спаў або быў адзін у сваім пакоі, ён нікога, акрамя яго, да сябе не пускаў. Ён з ласкай туліў яго да грудзей, гладзіў і вельмі радаваўся яго словам і ўчынкам. За сталом ён саджаў яго побач з сабой, на калені, карміў яго найлепшай і найсмачнейшай ежай і не садзіўся за стол, пакуль ён не прыйдзе. Ён бачыў пра яго шмат сноў і быў сведкам многіх падзей.

Аднойчы ў Мецы былі засуха і голад. Пасля аднаго сну, які ён убачыў, Абдулмутталіб узяў Мухаммада алейхіс-салям за руку, падняўся на гару Абу Кубайс і памаліўся: «О мой Аллах! Дзеля гэтага дзіцяці парадуй нас дабраславёным дажджом». Яго малітва была прынята, і пайшоў шчодры дождж. Тагачасныя паэты апявалі гэтую падзею ў вершах.

Манах з Наджрана

Аднойчы, калі Абдулмутталіб сядзеў каля Каабы, да яго падышоў манах з Наджрана і завёў з ім размову. У нейкі момант ён сказаў: «Мы чыталі ў кнігах апісанне якасцей апошняга прарока, які прыйдзе з сыноў Ісмаіла. Тут, гэта значыць у Мецы, – месца яго нараджэння. Яго прыкметы такія і такія!» – і пачаў пералічваць іх адну за адной. У гэты час да іх падышоў наш любімы Прарок. Манах з Наджрана пачаў уважліва яго разглядаць; потым падышоў бліжэй, паглядзеў на яго вочы, спіну і ногі і ўсхвалявана сказаў:

«Велічны Аллах захавае і абароніць цябе ад ідалаў і ідалапаклонства, якія спрадвеку ідуць разам з народамі» Аміна Хатун

«Вось ён. Гэта дзіця – з тваіх нашчадкаў?» Калі Абдулмутталіб адказаў: «Гэта мой сын!», манах з Наджрана сказаў: «Паводле таго, што мы чыталі ў кнігах, яго бацька не павінен быць жывым!» Абдулмутталіб сказаў: «Ён – сын майго сына. Яго бацька памёр, калі ён яшчэ не нарадзіўся і маці насіла яго». Тады манах сказаў: «Цяпер ты сказаў праўду». Пасля гэтага Абдулмутталіб сказаў сваім сынам: «Чуеце, што кажуць пра сына вашага брата? Даглядайце яго і добра ахоўвайце».

Смерць яго дабраславёнага дзеда

Калі набліжалася смерць Абдулмутталіба, ён сабраў сваіх сыноў і сказаў: «Настаў мне час перасяліцца з гэтага свету ў вечны. Адзіны мой клопат – гэты сірата. Каб жа маё жыццё было доўгім і я мог з любоўю працягваць гэтую службу! Але што зробіш? Жыцця не хопіць. Цяпер маё сэрца і мой язык гараць агнём гэтай тугі. Я хачу даверыць гэтую жамчужыну аднаму з вас. Хто з вас належным чынам будзе берагчы яго правы і ніколі не дапусціць упушчэння ў служэнні яму?» Абу Лахаб апусціўся на калені і сказаў: «О ўладар арабаў! Калі ў цябе ёсць на думцы хтосьці, каму ты хочаш даверыць гэтую каштоўнасць, – добра; а калі не, гэтую службу вазьму на сябе я». Абдулмутталіб сказаў яму: «У цябе шмат багацця. Але ты жорсткі сэрцам, і спагады ў цябе мала. А сэрца сіраты параненае і далікатнае. Яно лёгка разбіваецца». Некаторыя іншыя яго сыны паўтарылі тую ж просьбу. Абдулмутталіб, назваўшы асаблівасці кожнага з іх, нікога не прыняў. Калі дайшла чарга да Абу Таліба, той сказаў: «Я хачу гэтага больш за ўсіх. Але не выпадала мне выходзіць наперад, калі тут старэйшыя. Багацця ў мяне мала, але вернасці ў мяне больш, чым у маіх братоў». Абдулмутталіб сказаў: «Ты кажаш праўду. Гэтай службы варты ты. Але я ва ўсіх справах раюся з ім і раблю так, як ён хоча. І кожны раз прыходжу да правільнага выніку. Параюся з ім і ў гэтай справе. Каго з вас ён выбера, таго прымаю і я».

Потым ён павярнуўся да нашага любімага Прарока і запытаўся: «О святло маіх вачэй! З тугою па табе я адыходжу ў вечны свет. Каго з гэтых сваіх дзядзькоў ты выбіраеш?»

Наш уладар Прарок адразу ўстаў, абняў Абу Таліба за шыю і сеў яму на калені. Тады Абдулмутталібу стала вельмі лёгка на душы, і ён сказаў: «Хвала Усявышняму Аллаху. Я гэтага і хацеў». Потым ён павярнуўся да Абу Таліба і сказаў: «О Абу Таліб! Гэтая жамчужына не зведала бацькоўскай і матчынай ласкі. Таму беражы яго і дрыжы над ім. Я лічу цябе вышэйшым за іншых маіх дзяцей. Я даверыў табе гэты вялікі і вельмі каштоўны скарб. Бо ты і яго бацька – ад адной маці. Беражы яго так, як беражэш сябе самога. Ці прымаеш ты гэты мой запавет?» Калі той адказаў:

«Так, прымаю», Абдулмутталіб абняў нашага любімага Прарока, пацалаваў яго дабраславёную галаву і твар і ўдыхнуў яго пах. Потым сказаў: «Будзьце ўсе сведкамі, што я ніколі не адчуваў пяшчотнейшага паху за гэты і ніколі не бачыў прыгажэйшага твару за гэты».9

Пад апекай Абу Таліба

Пасля смерці дзеда Уладар Сусвету (саллаллаху алейхі ва саллям) з васьмі гадоў пачаў жыць у свайго дзядзькі Абу Таліба і рос пад яго апекай. Абу Таліб у той час, як і яго бацька Абдулмутталіб, быў адным са знатных курайшытаў Меккі – чалавекам, якога любілі, паважалі і да чыйго слова прыслухоўваліся. Ён таксама ставіўся да нашага ўладара Прарока з вялікай любоўю і ласкай. Ён любіў яго больш, чым уласных дзяцей, не клаўся спаць і нікуды не хадзіў без яго і казаў: «Ты прыносіш вялікае дабро і вельмі дабраславёны!» Абу Таліб не пачынаў есці, пакуль ён не працягне рукі; ён хацеў, каб той пачынаў першым. Часам ён загадваў накрыць для яго асобны стол. Калі раніцай ён прачынаўся, усе бачылі, што яго твар ззяе, як месяц, а валасы расчасаныя. Абу Таліб не меў шмат багацця, а сям’я ў яго была вялікая. Узяўшы нашага ўладара Найшляхетнейшага Пасланніка (саллаллаху алейхі ва саллям) пад сваю апеку, ён дасягнуў дастатку і благадаці. Калі людзі цярпелі ад засухі, што здарылася ў Мецы, Абу Таліб прывёў яго да Каабы і памаліўся. Дзякуючы яго благадаці пайшоў шчодры дождж. Яны выратаваліся ад засухі і голаду.10

З роду Галіба выйдзе прарок,
Паміж Замзамам і Хаджарам ён стане.
Усім горадам дапамажыце яму,
О сыны Аміра, шчасце – у дапамозе яму.

«Настаў мне час перасяліцца з гэтага свету ў вечны. Адзіны мой клопат – гэты сірата. Каб жа маё жыццё было доўгім і я мог з любоўю працягваць гэтую службу! Але што зробіш? Жыцця не хопіць. Цяпер маё сэрца і мой язык гараць агнём гэтай тугі» Абдулмутталіб

Падарожжа з Меккі ў Бусру

Манах Бахіра

Калі нашаму любімаму Прароку было каля дванаццаці гадоў, ён аднойчы ўбачыў, што Абу Таліб рыхтуецца ў гандлёвае падарожжа. Зразумеўшы, што Абу Таліб не хоча браць яго з сабой, ён засмуціўся і сказаў Абу Талібу: «На каго ты пакідаеш мяне ў гэтым горадзе? У мяне няма ні бацькі, ні каго-небудзь, хто б мяне пашкадаваў!…» Гэтыя словы моцна кранулі Абу Таліба, і ён вырашыў узяць яго з сабой. Пасля доўгага падарожжа гандлёвы караван спыніўся каля хрысціянскага манастыра ў Бусры.11

У гэтым манастыры жыў манах па імені Бахіра. У гэтага вучонага манаха, які раней быў габрэйскім вучоным, а потым стаў хрысціянінам, была кніга, якая перадавалася з рук у рукі і захоўвалася ў тайне, і паводле яе ён адказваў на пытанні. Хоць курайшыцкі караван у ранейшыя гады шмат разоў праходзіў тут, ён ніколі ім не цікавіўся. Кожную раніцу ён падымаўся на дах манастыра, глядзеў у той бок, адкуль прыходзілі караваны, і быццам з цікаўнасцю нечага чакаў. Але на гэты раз з манахам Бахірам нешта адбылося: ён моцна ўзрушыўся і ўскочыў з месца. Бо, убачыўшы здалёк курайшыцкі караван, ён заўважыў, што над караванам разам з ім плыве воблака. Гэтае воблака засланяла ценем нашага ўладара Прарока. Калі караван спыніўся на адпачынак, Бахіра ўбачыў яшчэ, што галіны дрэва, пад якім сеў наш уладар Хабіб аль-акрам, схіліліся над ім, і ўсхваляваўся яшчэ больш. Ён адразу загадаў накрываць сталы. Потым паслаў чалавека і запрасіў на пачастунак усіх, хто быў у курайшыцкім караване. Людзі з каравана пакінулі нашага любімага Прарока пры сваіх таварах, а самі пайшлі да манаха. Бахіра ўважліва паглядзеў на тых, хто прыйшоў, і запытаўся: «О курайшыты, ці ёсць сярод вас хто-небудзь, хто не прыйшоў на пачастунак?» Яны адказалі: «Так, ёсць адзін». Бо хоць курайшыты прыйшлі, воблака ўсё яшчэ было там. Убачыўшы гэта, ён зразумеў, што нехта застаўся пры караване. Манах Бахіра настойліва папрасіў, каб прыйшоў і ён. Як толькі той прыйшоў, Бахіра пачаў уважліва яго разглядаць і вывучаць. Ён запытаўся ў Абу Таліба: «Гэта дзіця – з тваіх нашчадкаў?» Абу Таліб адказаў: «Гэта мой сын». Бахіра сказаў: «У кнігах напісана, што бацька гэтага дзіцяці не будзе жывы; ён не твой сын». Тады Абу Таліб адказаў: «Ён – сын майго брата». На пытанне Бахіры: «А што здарылася з яго бацькам?» – ён адказаў: «Яго бацька памёр незадоўга да яго нараджэння». Бахіра сказаў: «Ты сказаў праўду. А што здарылася з яго маці?» Абу Таліб адказаў: «Яна таксама памерла». Сказаўшы на гэта: «Ты сказаў праўду», Бахіра павярнуўся да нашага ўладара Прарока і папрасіў яго пакляцца імем ідалаў. Але наш любімы Прарок сказаў Бахіры: «Не прасі мяне клясціся імем ідалаў. На гэтым свеце ў мяне няма большага ворага, чым яны. Я іх ненавіджу».

Тады Бахіра папрасіў яго пакляцца імем Усявышняга Аллаха і запытаўся: «Ці спіш ты?» Ён адказаў: «Мае вочы спяць, але маё сэрца не спіць».

Бахіра задаў яшчэ шмат пытанняў і на ўсе атрымаў адказы. Адказы, якія ён атрымаў, дакладна супадалі з кнігамі, якія ён чытаў раней. Потым ён паглядзеў на дабраславёныя вочы нашага любімага Прарока і запытаўся ў Абу Таліба:

«Сведчу, што ты – пасланнік Усявышняга Аллаха!.. Вось Уладар сусветаў… Вось Пасланнік Госпада сусветаў… Вось вялікі Прарок, якога Усявышні Аллах паслаў як міласэрнасць для сусветаў!» Манах Бахіра

– «Гэтая чырвань заўсёды застаецца ў яго дабраславёных вачах?»

– «Так, – адказаў той, – мы ніколі не бачылі, каб яна знікала».

Убачыўшы, што і гэтая прыкмета супадае, Бахіра захацеў убачыць пячатку прароцтва (мухр ан-нубуўва), каб у яго сэрцы ўзнікла поўная ўпэўненасць (якін). Але наш уладар Прарок (саллаллаху алейхі ва саллям) праз сваю сарамлівасць не хацеў адкрываць сваю дабраславёную спіну.

Тады яго дзядзька сказаў: «О святло маіх вачэй! Выканай і гэтае яго жаданне!» І тады наш уладар Прарок адкрыў сваю дабраславёную спіну, і Бахіра доўга і з захапленнем глядзеў на пячатку прароцтва ва ўсёй яе прыгажосці і не мог наглядзецца. Усхваляваны, ён цалаваў яе, а з яго вачэй ліліся слёзы. Потым ён сказаў:

– «Сведчу, што ты – пасланнік Усявышняга Аллаха!» І яшчэ гучней сказаў: «Вось Уладар сусветаў… Вось Пасланнік Госпада сусветаў… Вось вялікі Прарок, якога Усявышні Аллах паслаў як міласэрнасць для сусветаў…»

Курайшыты, якія былі там, здзівіліся і сказалі: «Як высока, аказваецца, гэты манах цэніць Мухаммада!»

Тады Бахіра павярнуўся да Абу Таліба і сказаў:

– «Гэта апошні і найшляхетнейшы з усіх прарокаў. Яго рэлігія пашырыцца па ўсёй зямлі і адменіць усе ранейшыя рэлігіі. Не вязі гэтае дзіця ў Шам. Бо сыны Ізраіля – яго ворагі. Я баюся, што яны нашкодзяць яго дабраславёнаму целу. Пра яго заключана шмат дагавораў і дадзена шмат запаветаў».

Абу Таліб запытаўся:

– «Што гэта за дагаворы і запаветы?» Бахіра адказаў:

– «Усявышні Аллах узяў з усіх прарокаў, а апошнім – з Ісы алейхіс-салям, слова, што яны абвесцяць сваім уммам пра прыход Прарока апошніх часоў».

Пачуўшы гэтыя словы Бахіры, Абу Таліб адмовіўся ехаць у Шам. Ён прадаў свае тавары ў Бусры і вярнуўся ў Мекку.12 Тое, што ён пачуў ад Бахіры, усё жыццё звінела ў вушах Абу Таліба. Ён палюбіў нашага ўладара Прарока яшчэ больш. Ён ахоўваў яго да самай смерці і дапамагаў яму ва ўсіх яго справах.

Яго паездка ў Емен з дзядзькам Зубайрам

Наш любімы Прарок, незвычайны чалавек, якому ва ўсім былі ўласцівыя вартасці і хараство, вырас, і яму споўнілася семнаццаць гадоў. У гэты час яго дзядзька Зубайр, які ехаў па гандлёвых справах у Емен, узяў яго з сабой, каб яго гандаль быў дабраславёным. І ў гэтым падарожжы з ім адбылося шмат дзіўных падзей. Калі яны вярнуліся ў Мекку, пра гэтыя падзеі расказалі, і ў племені Курайш пачалі казаць: «Слава гэтага чалавека будзе вельмі высокай».13