ЯГО МАЛАДОСЦЬ І ЖАНІЦЬБА

Яго маладосць

Мухаммад алейхіс-салям, які ва ўсіх адносінах найвышэйшы з людзей, яшчэ ў маладыя гады сярод жыхароў Меккі цаніўся значна вышэй за сваіх равеснікаў. Яго любілі за добры нораў, нябачана добрае абыходжанне з людзьмі, спакой, лагоднасць і іншыя выдатныя якасці. Людзі захапляліся ім за гэтыя рысы. За дзіўную праўдзівасць і надзейнасць, якую яны ў ім бачылі, жыхары Меккі далі яму мянушку «аль-Амін», гэта значыць «той, каму заўсёды можна давяраць». Так ужо ў маладосці ён праславіўся пад гэтым імем.

У гады маладосці нашага Прарока арабы жылі ў эпоху глыбокага невуцтва (Джахілія). Пакланенне ідалам, п’янства, азартныя гульні, пералюб, ліхвярства і шмат іншых брыдкіх спраў былі сярод іх звычайнай з’явай. Мухаммад алейхіс-салям надзвычай ненавідзеў іх сапсаванае жыццё і заўсёды трымаўся далёка ад усіх іх дрэнных спраў. Усе жыхары Меккі ведалі гэтую яго рысу і дзівіліся. Паколькі ён моцна ненавідзеў ідалаў, ён ніколі не набліжаўся да іх. Ён ніколі не еў мяса жывёл, якіх ахвяравалі ідалам. У дзяцінстве і маладосці ён пасвіў сваіх авечак на гары Джыяд і ў яе ваколіцах і так зарабляў сабе на жыццё. Так ён трымаўся далёка ад вельмі сапсаванага грамадства. Аднойчы ён сказаў шаноўным асхабам: «Няма ніводнага прарока, які не пасвіў бы авечак». Калі яны запыталіся: «О Пасланнік Аллаха! І ты пасвіў?», ён адказаў: «Так, і я пасвіў».

Калі нашаму любімаму Прароку было каля дваццаці гадоў, у Мецы зусім не стала парадку. Прыгнёт вельмі пашырыўся, і не засталося ніякай бяспекі ні для маёмасці, ні для жыцця, ні для гонару. Карэнныя жыхары Меккі крыўдзілі і прыгняталі чужынцаў, якія прыязджалі гандляваць і наведваць Каабу. Тыя, каго пакрыўдзілі, не мелі куды звярнуцца, каб вярнуць сабе свае правы. У той час тавары аднаго купца з Емена, які прыехаў у Мекку гандляваць, сілай адабраў мясцовы жыхар па імені Ас ібн Ваіл. Пасля гэтага еменец падняўся на гару Абу Кубайс і з крыкам стаў прасіць плямёны дапамагчы яму вярнуць сваё. Пасля такіх выпадкаў, якія паказвалі, што прыгнёт дасягнуў мяжы, знатныя людзі сыноў Хашыма, сыноў Зухры і іншых плямёнаў сабраліся ў доме Абдуллаха ібн Джудана. Яны вырашылі, што нікому – ні мясцоваму, ні чужынцу – не будуць чыніць прыгнёту і несправядлівасці, што будуць перашкаджаць прыгнёту і вяртаць пакрыўджаным іх правы. Для гэтага яны стварылі саюз справядлівасці.1

Гэты саюз, у які наш любімы Прарок уступіў яшчэ маладым і на стварэнне якога ён таксама вельмі паўплываў, атрымаў назву Хілф аль-Фудул.

Раней падобны саюз стварылі двое чалавек па імені Фадл і адзін па імені Фудайл. Гэтая назва была дадзена паводле таго саюза, які яны стварылі раней.

«Мухаммада алейхіс-салям, дасканаласць якога прызнае ўвесь свет, за яго надзвычайную сумленнасць і вернасць нават яго найлютейшыя ворагі, раз’юшаныя няверуючыя, называлі Мухаммад аль-Амін (Надзейны Мухаммад)» Hüseyin Hilmi bin Sa’îd (рахматуллахі алейх)

Вядомыя кірмашы і рынкі Аравіі і ваколіц

Кожны атрымлівае, што яму наканавана,
чужынца без долі не пакідаюць.
Што рабіць душы Эюбі,
калі яе ўмілаваны не вясёлы?
Мой шах, Хабіб аль-Кібрыя,
Твой твар – лекі ад усякага болю.
Як можна застацца табе верным,
калі закаханы не аддасць душы?

Гэты саюз спыніў прыгнёт і аднавіў у Мецы страчаны парадак. Яго ўплыў адчуваўся яшчэ доўга. Пасля таго як яму было абвешчана прароцтва, наш уладар Пасланнік Аллаха расказаў пра гэта шаноўным асхабам і сказаў: «Я таксама быў пры прысязе, якую далі ў доме Абдуллаха ібн Джудана. Тая прысяга мне даражэйшая, чым валоданне рыжымі вярблюдамі (багаццем). Калі б і цяпер мяне паклікалі на такі сход, я адгукнуўся б».2

Яго заняткі гандлем

Жыхары Меккі здаўна займаліся гандлем і такім чынам зараблялі на жыццё. Дзядзька нашага ўладара Прарока (саллаллаху алейхі ва саллям) Абу Таліб таксама займаўся гандлем. Калі нашаму любімаму Прароку было каля дваццаці пяці гадоў, жыць у Мецы стала вельмі цяжка. Таму жыхары Меккі падрыхтавалі вялікі гандлёвы караван, каб ісці ў Шам. У тыя дні Абу Таліб прыйшоў да нашага ўладара Пасланніка Аллаха і сказаў: «О мой шаноўны пляменнік! Беднасць дасягнула мяжы. Гэтыя апошнія гады, што мы правялі ў голадзе і змаганні, нічога не пакінулі ў нас у руках. Вось курайшыцкі караван гатовы і хутка рушыць у Шам. Хадыджа Хатун таксама пашле з караванам тавары. Яна напэўна шукае надзейных людзей, якія зробяць гэтую справу. Без сумнення, ёй патрэбны такі надзейны, чысты і верны чалавек, як ты. Добра было б пайсці і пагаварыць з ёю, каб ты паехаў яе даверанай асобай. Несумненна, яна аддасць перавагу табе перад іншымі. Па праўдзе кажучы, я не хачу, каб ты ехаў у Шам, бо баюся, што тамтэйшыя габрэі зробяць табе шкоду. Але іншага выйсця я не знаходжу». Наш уладар Прарок адказаў яму: «Рабі так, як ты хочаш».

Хазрат Хадыджа была спадарыняй, якая славілася ў Аравіі сваёй прыгажосцю, багаццем, розумам, цнатлівасцю, сціпласцю і выхаванасцю. Таму з усіх бакоў было шмат мужчын, якія сваталіся да яе і хацелі ўзяць яе за жонку. Але з-за сну, які яна ўбачыла, яна ні на каго не звяртала ўвагі. У сне месяц спусціўся з неба і ўвайшоў ёй за пазуху, а святло месяца выйшла ў яе з-пад пахі і асвятліла ўвесь свет. Раніцай яна расказала гэты сон свайму сваяку Вараку ібн Наўфалю. Варака сказаў: «Прарок апошніх часоў ужо з’явіўся на свет. Ён ажэніцца з табой, і ў твой час яму будзе пасылацца адкравенне (вахй)3. Святло яго рэлігіі напоўніць свет. Ты першай уверуеш у яго. Гэты прарок будзе з курайшытаў і з Бану Хашым».

Хазрат Хадыджа вельмі ўзрадавалася гэтаму адказу і пачала чакаць прыходу таго прарока.

Хазрат Хадыджа займалася гандлем і ўступала ў супольныя справы з тымі, з кім дамаўлялася. Абу Таліб расказаў нашай маці хазрат Хадыджы пра становішча. Тады хазрат Хадыджа запрасіла нашага ўладара Пасланніка Аллаха да сябе дадому, каб убачыцца і пагаварыць з ім.

Калі наш уладар прыйшоў, яна прыняла яго з вялікай пашанай і павагай. Убачыўшы далікатнасць нашага ўладара Прарока і яго шляхетны, чысты твар, яна была ўражана. Яна сказала нашаму ўладару Пасланніку Аллаха: «Я ведаю, што ты праўдзівы, надзейны, варты даверу і добранраўны. За гэтую справу я дам табе ўзнагароду ў некалькі разоў большую, чым калі-небудзь давала каму-небудзь…» Калі дамовіліся і пра памер узнагароды, наша маці хазрат Хадыджа дала Пасланніку Аллаха адзенне, якое спатрэбіцца яму ў гэтай справе, і са спакойным сэрцам правяла яго са свайго дома. Акрамя таго, яна дала Майсары іншае каштоўнае адзенне, каб Пасланнік Аллаха апранаў яго ў дарозе.

«Калі мусульманін зарабляе дазволенае (халяль), ні ў кім не мае патрэбы і дапамагае суседзям і сваякам, у Дзень уваскрасення ён будзе ззяць і свяціцца, як поўня» Святы хадзіс

Наша маці хазрат Хадыджа даведалася пра прыкметы прароцтва ад сына свайго дзядзькі Варакі ібн Наўфаля, які быў вучоным хрысціянінам. Падчас гэтага візіту нашага ўладара Пасланніка Аллаха яна таксама распазнала ў ім прыкметы прароцтва. Таму яна сказала свайму рабу па імені Майсара: «Калі караван будзе выходзіць з Меккі, дай повад вярблюда ў рукі Мухаммаду алейхіс-салям, каб жыхары Меккі не пачалі пляткарыць. А калі адыдзеце ад горада і ён знікне з вачэй, апрані яго ў гэтае каштоўнае адзенне».

Потым яна прыбрала найпрыгажэйшага са сваіх вярблюдаў так, як годна султанам, і сказала Майсары: «З вялікай пашанай пасадзі яго на гэтага вярблюда, вазьмі повад у рукі і лічы сябе яго слугой! Нічога не рабі без яго дазволу і не шкадуй жыцця, каб берагчы яго і ахоўваць ад небяспекі! Не затрымлівайцеся доўга ў тых месцах, куды паедзеце, і хутка вяртайцеся, каб нам не было сорамна перад сынамі Хашыма. Калі ты выканаеш усё дакладна так, як я сказала, я вызвалю цябе і дам столькі багацця, колькі захочаш».

Караван быў гатовы. Жыхары Меккі вялікімі натоўпамі сабраліся, каб развітацца са сваімі блізкімі. Там былі і сваякі нашага любімага Прарока, яго дзядзькі і старэйшыны сыноў Хашыма. Калі цётка нашага Прарока ўбачыла Пасланніка Усявышняга Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям) у адзенні слугі і з повадам вярблюда ў руцэ, у яе падкасіліся ногі. Яна плакала і галасіла. З уздыхамі і слязьмі яна выказала свой боль: «О Абдулмутталіб! О вялікі чалавек, які выкапаў калодзеж Замзам! О Абдуллах! Устаньце з магіл, павярніце сюды галовы і паглядзіце, у якім стане гэты дабраславёны!» Абу Таліба таксама ахапілі тыя ж пачуцці. З дабраславёных вачэй нашага ўладара Пасланніка Аллаха, якія бачылі Ісціну, пакаціліся, як жамчужыны, слёзы, і ён сказаў: «Глядзіце ж, не забывайце мяне. Памятайце, што на чужыне я цярплю смутак і журбу». Усе, хто чуў гэтыя словы, заплакалі. Анёлы на небе таксама падзялялі гэты стан і сказалі: «О наш Госпадзе! Гэта Мухаммад алейхіс-салям, якога Ты зрабіў сваім хабібам і якому даў найвышэйшую ступень. У чым мудрасць (хікмат) гэтага стану?» Тады Усявышні Аллах сказаў ім: «Так, ён – Мой Хабіб. Але вы не можаце ведаць тайны любові. Вам не спасцігнуць тайнаў паміж умілаваным і тым, хто любіць. Гэтай ступені ніхто не ведае. У гэтай схаванай справе ніхто нічога не разумее».

Нарэшце караван рушыў, і калі Мекка знікла з вачэй, Майсара, як яму было загадана, апрануў нашага любімага Прарока ў каштоўнае адзенне. Ён пасадзіў яго на вярблюда, пакрытага рознымі тканінамі і вельмі прыгожа ўпрыгожанага. А повад узяў у свае рукі.

У гэтым падарожжы людзі з каравана бачылі, што над нашым любімым Прарокам, пасланым як міласэрнасць для сусветаў, было воблака, якое засланяла яго ценем, і што два анёлы ў выглядзе птушак ляцелі разам з ім, пакуль не скончылася падарожжа.4

Два вярблюды так стаміліся, што не маглі ісці, і адсталі ад каравана. Калі ён правёў па іх нагах сваёй дабраславёнай рукой, вярблюды раптам паскорылі крок. Убачыўшы гэта і шмат іншых падобных выпадкаў, яны вельмі палюбілі яго і зразумелі, што яго слава будзе вельмі высокай.

Калі яны прыбылі ў мясціну, якая называецца Бусра, яны зноў спыніліся каля тамтэйшага манастыра. Манах Бахіра, які па многіх убачаных прыкметах зразумеў і сказаў, што ён будзе апошнім прарокам, ужо памёр, і яго месца заняў іншы, па імені Настура. Манах Настура, які назіраў за курайшыцкім караванам, што спыніўся каля манастыра, убачыў, што нехта сеў пад сухім дрэвам непадалёку і што дрэва ў тое ж імгненне зазелянела, і запытаўся ў Майсары: «Хто гэта сядзіць пад тым дрэвам?» Майсара адказаў: «Гэта адзін з людзей Харама з племені Курайш». Манах сказаў: «Да гэтага часу пад гэтым дрэвам не сядзеў ніхто, акрамя прарокаў». Потым ён запытаўся: «Ці ёсць у яго вачах крыху чырвані?» Майсара адказаў: «Так, ёсць, і яна ніколі не знікае з яго вачэй». Тады Настура сказаў: «Клянуся Усявышнім Аллахам, які паслаў Інджыль Ісе алейхіс-салям: гэты чалавек будзе апошнім прарокам. Каб жа я дажыў да таго часу, калі яму будзе даручана прароцтва!»

Калі Мухаммад алейхіс-салям прадаваў тавары Хадыджы Хатун на рынку ў Бусры, адзін габрэй, які таргаваўся з ім, бо не верыў яму, сказаў: «Пакляніся ідаламі Лат і Узза, тады я паверу». Тады Мухаммад алейхіс-салям сказаў: «Я ніколі не клянуся імем гэтых ідалаў! Калі я праходжу міма іх, я адварочваю твар у іншы бок». Габрэй, убачыўшы ў ім і іншыя прыкметы, сказаў: «Праўда за табой. Клянуся Аллахам, гэты чалавек будзе прарокам». І выказаў сваё захапленне словамі: «Нашы вучоныя знайшлі яго апісанне ў кнігах».

Майсара старанна запамінаў усё, што бачыў у нашым уладару Пасланніку Аллаха і што чуў пра яго, і яго захапленне ім усё расло. У сэрцы Майсары ўзнікла вялікая любоў да Уладара сусветаў. Цяпер ён служыў яму з радасцю і пашанай і з вялікай любоўю выконваў найменшы яго знак. Прывезеныя тавары былі прададзены, і дзякуючы благадаці нашага ўладара Прарока гандаль прынёс прыбытак у некалькі разоў большы, чым звычайна. Караван рушыў назад. Калі яны дабраліся да мясціны Марр аз-Захран, Майсара прапанаваў нашаму любімаму Прароку завезці ў Мекку радасную вестку. Наш уладар пагадзіўся, аддзяліўся ад каравана і пагнаў вярблюда ў бок Меккі.

Нафіса бінт Мунія Хатун расказвала: «Набліжаўся час вяртання каравана. Кожны дзень Хадыджа Хатун са сваімі служанкамі падымалася на дах свайго дома і глядзела на дарогу, чакаючы каравана. І вось у адзін такі дзень я была ў Хадыджы. Раптам удалечыні паказаўся чалавек, які ехаў на вярблюдзе. Над ім воблака і два анёлы ў выглядзе птушак давалі яму цень, а святло на дабраславёным ілбе нашага Прарока ззяла, як месяц. Хадыджа Хатун зразумела, хто едзе, і ў яе палегчала на сэрцы. Але яна зрабіла выгляд, што не ведае, і запыталася: „Хто б гэта мог ехаць у такі гарачы дзень?“ Служанкі сказалі: „Той, хто едзе, падобны да Мухаммада (алейхіс-салям)“, і здзівіліся таму, што ўбачылі».

Неўзабаве наш уладар Найшляхетнейшы Пасланнік (саллаллаху алейхі ва саллям) прыбыў у дом нашай маці Хадыджы і расказаў, як усё было. Радаснай вестачкай, якую ён прынёс, ён вельмі ўзрадаваў яе.

Праз некаторы час караван увайшоў у Мекку. Майсара падрабязна расказаў нашай маці хазрат Хадыджы, як падчас падарожжа нашага ўладара Прарока засланяў цень, што казаў манах Настура, як слабыя вярблюды паскорылі крок, і шмат іншых падобных незвычайных выпадкаў, якія ён бачыў. Ён хваліў нашага ўладара Прарока, колькі ставала слоў. Хазрат Хадыджа ўжо ведала пра гэта, але гэтыя словы ўмацавалі яе ўпэўненасць (якін). Яна наказала Майсары: «Нікому не расказвай пра тое, што бачыў!»5

«Я ніколі не клянуся імем гэтых ідалаў! Калі я праходжу міма іх, я адварочваю твар у іншы бок» Святы хадзіс

Наша маці Хадыджа пайшла да Варакі ібн Наўфаля, каб расказаць пра тое, што пачула. Варака з вялікім захапленнем выслухаў пра ўсё, што адбылося, і сказаў: «О Хадыджа, калі тое, што ты расказала, праўда, Мухаммад алейхіс-салям будзе прарокам гэтай уммы».

Калі нашаму ўладару Прароку было 12 гадоў, ён з дзядзькам Абу Талібам па гандлёвых справах ездзіў да Бусры, у 17 гадоў – з дзядзькам Зубайрам у Емен, у 20 гадоў – з хазрат Абу Бакрам у Шам, а ў 25 гадоў зноў ездзіў у Шам, каб прадаць тавары нашай маці хазрат Хадыджы.6 Такім чынам, усяго ён падарожнічаў чатыры разы. Акрамя гэтых падарожжаў, ён нікуды больш не ездзіў.

Яго жаніцьба з нашай маці хазрат Хадыджай

Наша маці хазрат Хадыджа, пачуўшы радасную вестку Варакі ібн Наўфаля і ўбачыўшы выдатныя якасці нашага любімага Прарока, захацела стаць яго жонкай і ўдастоіцца гонару служыць яму. Нафіса бінт Мунія, адчуўшы гэта, узялася быць пасрэдніцай. З гэтай мэтай яна прыйшла да Найшляхетнейшага Пасланніка і запыталася: «О Мухаммад! Што перашкаджае табе ажаніцца?» Наш Прарок адказаў: «У мяне няма дастаткова грошай, каб ажаніцца». Нафіса Хатун сказала: «О Мухаммад! Калі ты хочаш ажаніцца з цнатлівай і шаноўнай жанчынай, у якой ёсць і багацце, і прыгажосць, я гатова табе паслужыць». Наш любімы Прарок запытаўся: «Хто яна?» Яна адказала: «Гэта Хадыджа бінт Хувайлід». Калі наш уладар Пасланнік Аллаха запытаўся: «Хто будзе пасрэднікам у гэтай справе?», яна сказала: «Гэта зраблю я» – і пайшла ад яго. Яна прыйшла да хазрат Хадыджы і перадала ёй радасную вестку. Хазрат Хадыджа паклікала сваіх сваякоў Амра ібн Асада і Вараку ібн Наўфаля і расказала ім пра ўсё. Яна таксама паслала вестку нашаму ўладару Пасланніку Аллаха і запрасіла яго прыйсці ў пэўны час. Абу Таліб і яго браты падрыхтаваліся і пайшлі разам з нашым уладаром Прарокам.

Наша маці хазрат Хадыджа прыбрала і ўпрыгожыла свой дом. У падзяку за гэты дзень яна падаравала ўсе свае ўпрыгажэнні служанкам. Потым дала ім волю. Наш уладар Пасланнік Аллаха разам з дзядзькамі ўшанаваў сваім прыходам дом нашай маці Хадыджы. Абу Таліб сказаў: «Хвала нашаму Стваральніку, які зрабіў нас нашчадкамі Ібрахіма алейхіс-салям і з роду Ісмаіла алейхіс-салям. Ён зрабіў нас ахоўнікамі Байтуллаха. Ён адарыў нас тым дабраславёным Домам, які служыць кіблай для людзей і вакол якога сусветы робяць таваф, і Харам аш-Шарыф, які Ён ахоўвае ад усякага зла. Сын майго брата Абдуллаха Мухаммад – такі чалавек, што, з кім бы з курайшытаў яго ні параўналі, ён вышэйшы. Праўда, багацця ў яго мала, але на багацце не зважаюць. Бо багацце – як цень: яно пераходзіць з рук у рукі і сыходзіць. Гонар і вартасці майго пляменніка вам усім вядомыя. Цяпер ён просіць рукі Хадыджы бінт Хувайлід. Колькі махру7 з маёй маёмасці вы хочаце? Клянуся, што ступень Мухаммада будзе высокай». Варака ібн Наўфаль пацвердзіў гэтыя словы.

Дзядзька нашай маці Хадыджы Амр ібн Асад сказаў: «Будзьце сведкамі, што я аддаў Хадыджу бінт Хувайлід за жонку Мухаммаду алейхіс-салям». Так быў заключаны шлюб (ніках). Паводле аднаго падання, махр складаў 400 міскалаў золата, паводле другога – пяцьсот дырхамаў, а паводле трэцяга – 20 вярблюдаў.8

На вяселле Абу Таліб закалоў вярблюда і наладзіў такі пачастунак, якога да таго дня ніхто не бачыў. Шлюб адбыўся. Наша маці хазрат Хадыджа падаравала ўсё сваё багацце нашаму ўладару Прароку і сказала: «Усё гэтае багацце належыць тваёй шляхетнай асобе. А я маю патрэбу ў табе і ўдзячная табе».

Цягам усяго шлюбнага жыцця наша маці хазрат Хадыджа заўсёды служыла нашаму Прароку Мухаммаду алейхіс-салям і была яго памочніцай. Гэты шлюб нашага ўладара Прарока працягваўся дваццаць пяць гадоў, да смерці нашай маці Хадыджы. Пятнаццаць з гэтых гадоў былі да бісату, а дзесяць – пасля бісату (абвяшчэння прароцтва). Пакуль была жывая яго першая жонка хазрат Хадыджа, наш Прарок Мухаммад алейхіс-салям ні з кім больш не жаніўся. У іх было шасцёра дзяцей – двое хлопчыкаў і чатыры дзяўчынкі. Іх звалі Касім, Зайнаб, Рукая, Умм Кульсум, Фатыма і Абдуллах (Тайіб або Тахір). Ад хазрат Марыі, з якой ён ажаніўся ў час свайго прароцтва, у яго таксама быў сын па імені Ібрахім. Ад іншых жонак дзяцей у яго не было. Зайнаб была старэйшай з яго дачок. Малодшую дачку Фатыму бацька любіў найбольш. Яна нарадзілася за трынаццаць гадоў да хіджры. Яго сыны памерлі ў маленстве, а ўсе дочкі, акрамя хазрат Фатымы, памерлі раней за яго. Наша маці Фатыма памерла праз шэсць месяцаў пасля нашага ўладара Прарока. Род нашага любімага Прарока Мухаммада алейхіс-салям працягнуўся праз дзяцей хазрат Фатымы.9

Наш уладар Найшляхетнейшы Пасланнік (саллаллаху алейхі ва саллям) і пасля жаніцьбы з нашай маці Хадыджай займаўся гандлем. Са сваіх заробкаў яны прымалі гасцей і дапамагалі сіротам і бедным.

Зайд ібн Харыса

Калі Зайд ібн Харыса быў яшчэ дзіцём, ён разам з маці Суадай паехаў наведаць сваякоў. У гэты час на іх напала іншае племя. Зайда ўзялі ў палон. Яго прывезлі ў Мекку на кірмаш, які называўся Сук Указ, і выставілі на продаж. Пляменнік хазрат Хадыджы Хакім ібн Хізам купіў Зайда за 400 дырхамаў. Хакім ібн Хізам падараваў Зайда ібн Харысу сваёй цётцы хазрат Хадыджы, а яна – нашаму ўладару Прароку. Наш уладар Прарок адразу вызваліў яго і пакінуў пры сабе. Бо вызвалены Зайд ібн Харыса не меў куды ісці, і не было нікога, хто даглядаў бы яго лепш за Пасланніка Аллаха. І ён з радасцю застаўся ў Пасланніка Аллаха.

Наш уладар Прарок і да таго, як яму было абвешчана прароцтва, быў створаны, каб давесці да дасканаласці ўсе віды добрага нораву – бачныя і нябачныя, вядомыя і невядомыя: справядлівасць, сумленнасць, міласэрнасць, любоў да людзей, прыветлівасць, шляхетнасць, шчодрасць, вернасць слову, беражлівае стаўленне да даверанага, гатоўнасць дапамагчы, ахвярнасць, надзейнасць, абарону пакрыўджаных, слабых і бедных, любоў і пяшчоту да дзяцей, прамадушнасць, праўдзівасць, ветлівасць, сціпласць, памяркоўнасць, добрае кіраванне людзьмі, мужнасць і адвагу. Ён ва ўсіх адносінах найвышэйшы з усіх стварэнняў, якія прыйшлі і прыйдуць у свет, заслужыў давер усіх і атрымаў мянушку «аль-Амін». За добрае абыходжанне, якое Зайд ібн Харыса бачыў ад яго, ён любіў нашага ўладара Прарока больш, чым бацьку і маці, і ніколі не хацеў ад яго адыходзіць.

«Усё гэтае багацце належыць тваёй шляхетнай асобе. А я маю патрэбу ў табе і ўдзячная табе» Хадыджа аль-Кубра (радыяллаху анха)

Маці і бацька не ведалі, куды павезлі іх сына і што з ім зрабілі. Яго бацька Харыса гарэў тугою па сыне і хадзіў з краю ў край, шукаючы яго. Ён настойліва прасіў сваякоў і знаёмых, якія ездзілі з Емена ў розныя краіны, прынесці яму хоць нейкую вестку пра сына Зайда, складаў вершы і праліваў слёзы:

Я плакаў па сваім Зайдзе; не ведаю, што з ім сталася.
Ці жывы ён, ці напаткала яго смерць?
Не пытайся пра яго марна, о сэрца маё!
Не дазнацца табе, ці магіла яго ў даліне, ці на стромкай гары.
Яшчэ адзін верш, у якім ён выказаў сваю тугу па сыне, гучыць так:
Зайд мой, дзіця маё! Ах, каб я ведаў, што той, хто пайшоў, вернецца!
Клянуся Аллахам, не хачу, каб вярнуўся хто-небудзь, акрамя цябе.
Я ўспамінаю яго, калі дзьме вецер, калі толькі ўбачу дзіця,
а сонца, узыходзячы кожную раніцу, нагадвае мне цябе.
Галашу, тысячу разоў галашу па кветачцы маёй,
едучы верхам, шукаю яго, хоць і ледзь жывы.
Ні я, ні мой вярблюд не ведаем ні нуды, ні стомы,
пакуль ёсць надзея, што сын мой знойдзецца і стане перада мной.
Колькі б надзея ні ашуквала чалавека, урэшце яна мінае.
Сыны мае! Кайс, Амр, Язід, Джабал! Даручаю вам свайго Зайда.

Нарэшце, яшчэ да з’яўлення ісламу, некалькі чалавек з племені Бану Калб, якія прыехалі наведаць Каабу, убачылі і пазналі хазрат Зайда. Хазрат Зайд сказаў ім: «Я ведаю, што мая сям’я плача і галосіць па мне; перадайце ім гэтыя вершы», і прачытаў такі верш:

Сэрца маё гарыць; я далёка ад свайго дома,
але я – сусед Каабы, хоць і далёка ад маці і бацькі.
Няхай смутак не паліць вашых сэрцаў,
няхай ваш плач па мне не ўзнімаецца да самага Арша.
Хвала Маўлю, я ў такім доме,
што за гонар і дабро, якія бачу, заўсёды малюся.

Харыса, пачуўшы гэтую вестку, вельмі ўзрадаваўся. Ён адразу ўзяў з сабой шмат грошай і разам з братам Каабам прыехаў у Мекку. Прыехаўшы ў Мекку, ён даведаўся, дзе дом нашага Прарока, прыйшоў да яго і сказаў: «О ўладар курайшыцкага народа, о ўнук Абдулмутталіба, о сын роду Бану Хашым! Ты – сусед Харам аш-Шарыф. Ты гасцінна прымаеш гасцей, робіш дабро палонным і вызваляеш іх з палону. Мы дадзім табе столькі грошай, колькі захочаш, каб вызваліць нашага сына, які ў цябе ў рабстве; адпусці яго на волю і, калі ласка, не адмаўляй у нашай просьбе!» Наш Прарок (саллаллаху алейхі ва саллям) сказаў: «Паклічам Зайда і раскажам яму пра ўсё. Дадзім яму волю. Калі ён выбера вас, можаце забраць яго, нічога не плацячы. А калі ён выбера мяне і захоча застацца са мной, клянуся Аллахам, таго, хто выбраў мяне, я нікому не аддам; ён застанецца са мной».

Харыса і яго брат вельмі ўзрадаваліся гэтаму адказу нашага ўладара Прарока і сказалі: «Ты абышоўся з намі вельмі справядліва і сумленна».

Тады наш уладар Прарок паклікаў Зайда і запытаўся ў яго: «Ты ведаеш іх?» Той адказаў: «Так, адзін – мой бацька, а другі – мой дзядзька». Тады ён сказаў: «О Зайд! Ты ведаеш, хто я; ты бачыў маю спагаду і міласэрнасць да цябе і тое, як я з табой абыходжуся. Яны прыйшлі па цябе. Дык выбірай: або выберы мяне і застанься са мной, або выберы іх і ідзі».

Бацька і дзядзька чакалі, што цяпер ён выбера іх і яны забяруць Зайда. Зайд сказаў: «Я нікога не стаўлю вышэй за цябе. Ты для мяне – і як дзядзька, і як бацька. Я хачу застацца з табой».

Бацька і дзядзька аслупянелі ад здзіўлення. Бацька раззлаваўся і сказаў Зайду: «Гора табе! Выходзіць, ты рабства ставіш вышэй за волю, за маці, бацьку і дзядзьку!» Зайд адказаў бацьку: «Татачка, я ўбачыў ад гэтага чалавека такую спагаду і такое абыходжанне, што не магу паставіць нікога вышэй за яго».

Наш уладар Прарок вельмі любіў Зайда. Убачыўшы гэтую яго адданасць і любоў, ён прывёў яго ў Хіджр каля Каабы аль-Муаззама і, звяртаючыся да тых, хто там быў, сказаў: «Будзьце сведкамі: Зайд – мой сын. Ён – мой спадкаемца, а я – яго спадкаемца». Убачыўшы гэта, бацька і дзядзька Зайда перасталі злавацца. Радасныя, яны вярнуліся на радзіму. Пасля гэтага шаноўныя асхабы пачалі называць Зайда Зайд ібн Мухаммад (Зайд, сын Мухаммада). Пазней Усявышні Аллах адмяніў усынаўленне загадамі ў пятым аяце суры аль-Ахзаб: «Называйце сваіх дзяцей па імені іх бацькоў – так справядлівей перад Аллахам» і ў саракавым аяце: «Мухаммад (алейхіс-салям) не бацька нікому з вашых мужчын (як Зайд)». Тады хазрат Зайда пачалі зваць па імені бацькі, гэта значыць «Зайд, сын Харысы» (Зайд ібн Харыса).10

Суддзя ў справе Каабы

Калі нашаму ўладару Пасланніку Аллаха было каля трыццаці пяці гадоў, ён стаў суддзёй у справе Каабы. У той час дажджы і паводкі моцна размылі сцены Каабы. Акрамя таго, Каабу пашкодзіў пажар.11 Будынак трэба было адбудоўваць. Таму племя Курайш разабрала Каабу да падмурка, закладзенага Ібрахімам алейхіс-салям, і пачало будаваць яе нанава. Яны ўзводзілі сцены, даўшы кожнаму племені па адной частцы. Плямёны, ведаючы, што гэта вялікі гонар, не маглі дамовіцца, хто пакладзе на месца камень Хаджар аль-Асвад. Паколькі кожнае племя хацела ўдастоіцца гэтага гонару, паміж імі ўзнікла вялікая спрэчка. Сыны Абд ад-Дара пакляліся: «Калі гэтую справу зробіць хто-небудзь, акрамя нас, мы пральём кроў». Праз гэтую спрэчку, якая цягнулася чатыры-пяць дзён, ледзь не дайшло да кровапраліцця.

«Я нікога не стаўлю вышэй за цябе. Ты для мяне – і як дзядзька, і як бацька. Я хачу застацца з табой» Зайд ібн Харыса (радыяллаху анху)

Быў панядзелак. Дзядзька Абдулмутталіба па маці, сталы і шаноўны чалавек Хузайфа ібн Мугіра, паказаў на браму Бану Шайба, што адчынялася да Каабы, і сказаў: «О курайшыты! Таго, хто першым увойдзе праз гэтую браму, зрабіце суддзёй паміж сабой, каб ён вынес рашэнне ў справе, у якой вы не можаце дамовіцца». Прысутныя прынялі гэтую прапанову і, гледзячы на браму Бану Шайба, пачалі чакаць таго, хто ўвойдзе першым і ў найвастрэйшы момант вырашыць справу. Нарэшце яны ўбачылі, што праз браму ідзе Мухаммад алейхіс-салям – той, чыю праўдзівасць і высокі нораў яны надзвычай цанілі і каго заўсёды называлі аль-Амін, гэта значыць той, каму заўсёды можна давяраць. Яны сказалі: «Вось аль-Амін. Мы згодныя з яго рашэннем».

Калі нашаму любімаму Прароку Мухаммаду алейхіс-салям расказалі пра справу, ён зняў свой плашч (хырка) і разаслаў яго на зямлі. Ён паклаў Хаджар аль-Асвад на свой дабраславёны плашч і сказаў: «Няхай па адным чалавеку ад кожнага племені возьмецца за край». Так ён загадаў ім падняць камень да месца, дзе яго трэба было пакласці.

Потым ён сам абхапіў камень і сваімі шляхетнымі рукамі паклаў яго на месца. Плямёны, убачыўшы, што так удалося пазбегнуць вялікай сутычкі, якая вось-вось магла ўспыхнуць, засталіся задаволеныя гэтым учынкам. Яны працягнулі будаўніцтва з таго месца, дзе спыніліся, і дабудавалі сцены.12