АХКАМ АЛЬ-ІСЛАМІЯ (АХКАМ АШ-ШАРЫЯ)

Каго называюць мукаллафам

Мужчын і жанчын, якія маюць розум і дасягнулі палавой сталасці (булуг), называюць «мукаллафамі». Мукаллафы адказваюць за загады і забароны Усявышняга Аллаха. У нашай рэлігіі мукаллафу загадана спачатку мець веру (іман), а потым здзяйсняць пакланенне (ібадат). Акрамя таго, яны павінны асцерагацца забароненага (харам) і непажаданых, асуджаных спраў (макрух). Розум (акль) – гэта сіла разумення. Ён створаны для таго, каб адрозніваць карыснае ад шкоднага. Булуг – гэта ўзрост палавога паспявання. Узрост палавой сталасці (булуг) у хлопчыкаў пачынаецца, калі ім споўніцца дванаццаць гадоў. Ёсць прыкметы, якія паказваюць, што хлопчык дасягнуў палавой сталасці. Калі гэтыя прыкметы не з’яўляюцца (калі ў хлопчыка не бывае семявывяржэння), то, калі яму споўніцца поўных пятнаццаць гадоў, паводле рэлігіі лічыцца, што ён дасягнуў палавой сталасці. У дзяўчынак палавая сталасць пачынаецца, калі ім споўніцца дзевяць гадоў. Калі ж у дзяўчынкі, якой ужо дзевяць гадоў, не з’яўляецца ніводная з прыкмет палавой сталасці (калі ў яе не бывае месячных – хайд), то, калі ёй споўніцца поўных пятнаццаць гадоў, лічыцца, што яна дасягнула палавой сталасці.

Афаль аль-мукаллафін

Афаль аль-мукаллафін (дзеянні мукаллафаў) – восем: фард, ваджыб, сунна, мустахаб, мубах, харам, макрух і муфсід. 1. ФАРД: Тое, што Усявышні Аллах ясна і катэгарычна загадаў у святым аяце, называецца фардам (абавязак). Пакідаць фарды – харам. Хто не верыць у іх і не надае значэння іх выкананню, становіцца няверуючым.

Фард – гэта, напрыклад, мець веру (іман), рабіць абдэст, рабіць гусль (поўнае амавенне), пяць разоў на дзень здзяйсняць намаз, трымаць пост у месяц рамадан, а калі чалавек багаты – даваць закят і ехаць у хадж.

2. ВАДЖЫБ: Так называюцца загады, выкананне якіх такое ж катэгарычнае, як і фард. Напрыклад, здзяйсняць намаз вітр і святочныя намазы, а калі чалавек багаты – ахвяраваць жывёлу (курбан) і даваць фітру (садака аль-фітр). Рашэнне (хукм) ваджыбу такое ж, як і фарду.

3. СУННА: Тое, чаго Усявышні Аллах ясна не абвясціў, але што толькі наш уладар Прарок пахваліў, або што ён сам пастаянна рабіў, або чаму ён не перашкодзіў, калі бачыў, як гэта робяць, называецца «сунна». Не ўхваляць сунну – нявер’е (куфр). Таго, хто ўхваляе яе, але не выконвае, пакаранне (азаб) не чакае. Але той, хто без паважнай прычыны пастаянна яе пакідае, заслугоўвае папроку і дакору і пазбаўлення яе ўзнагароды (саваб). Сунна – гэта, напрыклад, чытаць азан, вымаўляць ікамат, здзяйсняць намаз з джамаатам, сунны намазу і намазы-сунны, карыстацца місвакам, калі робіш абдэст, частаваць людзей ежай у ноч свайго вяселля і рабіць абразанне свайму дзіцяці. 4. МУСТАХАБ: Яго называюць таксама мандуб і адаб. Ён мае тое ж рашэнне, што і сунна гайр аль-муаккада. Гэта тое, што наш уладар Прарок любіў, ухваляў і рабіў за сваё жыццё хоць бы раз ці два. Напрыклад, даваць імя нованароджанаму дзіцяці на сёмы дзень, ахвяраваць жывёлу акіка за хлопчыка і за дзяўчынку, прыгожа апранацца, карыстацца прыемнымі пахошчамі. Таму, хто гэта робіць, даецца вялікі саваб. Таму, хто гэтага не робіць, пакарання няма.

5. МУБАХ: Тое, што не загадана і не забаронена, называецца мубахам. Калі мубах робяць з добрым намерам, за гэта ёсць саваб, а калі са злым намерам – пакаранне. Мубах – гэта, напрыклад, спаць, есці розную ежу з дазволенага (халяль), насіць рознае адзенне, калі яно халяль. Калі гэта робяць з намерам ісці за ісламам і трымацца загадаў, за гэта даецца саваб. Так бывае, калі чалавек есць і п’е з намерам быць здаровым і здзяйсняць пакланенне.

«Набывайце веды! Набываць веды – гэта пакланенне (ібадат). Таму, хто вучыць ведам, і таму, хто іх набывае, ёсць саваб, як за джыхад» Святы хадзіс

6. ХАРАМ: Гэта тое, што Усявышні Аллах у Святым Каране ясна забараніў, сказаўшы: «Не рабіце!» Рабіць харам і карыстацца харамам катэгарычна забаронена. Хто называе харам халялем, а халяль – харамам, той губляе веру і становіцца няверуючым (кафір). Пакідаць харам і асцерагацца яго – фард. Забойства, распуста (зіна), мужалоства, азартныя гульні, піццё віна і ўсялякіх алкагольных напояў, хлусня, крадзеж, ужыванне свініны, крыві і падлы, а таксама тое, што жанчыны і дзяўчаты выходзяць на вуліцу з непакрытымі галавой, рукамі і нагамі, – усё гэта харам і вялікія грахі. Калі чалавек, учыняючы гэтыя грахі, вымаўляе басмалу, або верыць, што яны халяль, або не надае значэння таму, што Усявышні Аллах зрабіў іх харамам, ён становіцца няверуючым. Калі ж ён робіць іх, верачы, што яны харам, і баючыся, ён не становіцца няверуючым. Але ён заслугоўвае пакарання Пекла. Калі ж ён упарта працягвае і памрэ без пакаяння (таўба), гэта стане прычынай таго, што ён пойдзе з гэтага свету без веры. 7. МАКРУХ: Тое, чаго не ўхваляюць Усявышні Аллах і Мухаммад алейхіс-салям і што пазбаўляе пакланенне яго савабу, называецца макрухам. Макрух бывае двух відаў: Тахрыман макрух: гэта пакіданне ваджыбу; гэта макрухі, блізкія да хараму. Іх учыненне цягне за сабой пакаранне. Напрыклад, здзяйсняць намаз, калі сонца ўзыходзіць, калі яно стаіць у самым зеніце і калі яно заходзіць. Танзіхан макрух: гэта справы, блізкія да мубаху, гэта значыць да дазволенага (халяль), або справы, якіх лепш не рабіць, чым рабіць. Напрыклад, не выконваць сунны гайр аль-муаккада або мустахабы.

8. МУФСІД: У нашай рэлігіі муфсід – гэта тое, што псуе (робіць несапраўднай) законную справу або распачатае пакланенне: напрыклад, тое, што псуе веру і намаз, шлюб (ніках) і хадж, закят, куплю і продаж. Так, лаяць Аллаха і Кнігу – гэта нявер’е (куфр), і яно псуе веру. Смех у намазе псуе і абдэст, і намаз. Калі той, хто трымае пост, свядома есць ці п’е, пост парушаецца. Таму, хто выконвае фарды, ваджыбы і сунны і асцерагаецца хараму і макруху, даецца аджр, гэта значыць саваб. Таму, хто робіць харам і макрух і не выконвае фардаў і ваджыбаў, запісваецца грэх. Саваб за тое, што чалавек асцярогся аднаго хараму, у шмат разоў большы за саваб за выкананне аднаго фарду. Саваб за адзін фард большы, чым саваб за тое, што чалавек асцярогся аднаго макруху. А саваб за тое, што чалавек асцярогся макруху, большы, чым саваб за сунну.

Што такое пакланенне (ібадат)?

Пакланенне – гэта выконваць загады і забароны Усявышняга Аллаха, які з небыцця стварыў нас і ўсё існае, кожнае імгненне падтрымлівае нас у існаванні, ахоўвае ад бачных і нябачных няшчасцяў і бед і кожнае імгненне гадуе нас, даючы розныя дары і дабрыні. Дзякаваць Усявышняму Аллаху, які пасылае чалавеку незлічоныя дары, наколькі хапае сіл, – гэта абавязак чалавека як чалавека. Гэта абавязак і доўг, які загадвае розум. Але людзі сваім недасканалым розумам і кароткім позіркам не могуць самі знайсці тое, што было б падзякай і пашанай да Усявышняга Аллаха. Пакуль абавязкі, якімі дзякуюць і выказваюць пашану, не абвешчаны Усявышнім Аллахам, тое, што людзі лічаць хвалой, можа аказацца ганьбай.

Вось жа доўг падзякі і абавязкі служэння, якія людзі павінны выконваць перад Усявышнім Аллахам сэрцам, языком і целам і ў якія павінны верыць, абвясціў Усявышні Аллах, а Яго любімы Прарок перадаў іх нам. Значыць, тыя, хто мае розум, каб дзякаваць Усявышняму Аллаху і пакланяцца Яму, павінны ісці за Мухаммадам алейхіс-салям. Той, хто ідзе за Мухаммадам алейхіс-салям, – мусульманін. Пакланенне (ібадат) – гэта дзякаваць Усявышняму Аллаху, гэта значыць ісці за Мухаммадам алейхіс-салям.

Часткі ісламу

Іслам складаецца з дзвюх частак: А. Умовы, у якія трэба верыць сэрцам. Б. Пакланенні, якія трэба выконваць целам і сэрцам.

Умовы, у якія трэба верыць сэрцам

Вера (іман) – гэта ведаць як праўду, што наш уладар Найшляхетнейшы Пасланнік (саллаллаху алейхі ва саллям) – прарок Усявышняга Аллаха і выбраны Ім набі, які прыносіць вестку; казаць гэта, верачы; коратка верыць у тое, што ён коратка паведаміў ад Усявышняга Аллаха, і падрабязна – у тое, што ён паведаміў падрабязна; і, наколькі хапае сіл, вымаўляць языком калімат аш-шахада. Моцная вера такая: як чалавек цвёрда (якін) ведае, што агонь паліць, а змяя забівае ядам, так ён павінен усім сэрцам прызнаваць веліч Усявышняга Аллаха і Яго атрыбутаў, імкнуцца да Яго задаволенасці (рыда) і хараства (джамаль), уцякаць ад Яго гневу (гадаб) і велічы (джалаль) і ўмацаваць веру ў сваім сэрцы так моцна, як надпіс, высечаны на мармуры.

Ёсць шэсць умоў веры, у якія мы абавязкова павінны верыць.

Яны такія:

1. Верыць у існаванне і адзінства Усявышняга Аллаха. 2. Верыць у Яго анёлаў.

3. Верыць у Яго кнігі. 4. Верыць у Яго прарокаў. 5. Верыць у Апошні дзень (Яўм аль-ахір). 6. Верыць у прадвызначэнне (кадар), гэта значыць у тое, што дабро і зло (хайр і шарр) – ад Усявышняга Аллаха.

Пакланенні, якія выконваюцца целам і сэрцам

Ёсць абавязкі, якія кожны мусульманін павінен абавязкова выконваць як пакланенне. Гэтыя абавязкі называюцца ўмовамі ісламу, і іх пяць: 1. Вымаўляць калімат аш-шахада.

2. Кожны дзень пяць разоў, калі надыходзіць час, здзяйсняць намаз. 3. Даваць закят са сваёй маёмасці. 4. Кожны дзень месяца рамадан трымаць пост.

5. Таму, у каго хапае сіл, адзін раз у жыцці здзейсніць хадж.

«Невялікае пакланенне, якое здзяйсняюць, ведаючы, лепшае за вялікае пакланенне, якое здзяйсняюць, не ведаючы» Святы хадзіс

Вочы закаханых у Цябе
На іншае не глядзяць,
Тыя, чыя мэта – Ты,
Не ўспамінаюць ні гэты свет, ні той.
Тыя, хто аддаў Табе сэрца,
Тыя, хто ведамі дасягнуў Цябе,
Тыя, чые вочы Цябе ўбачылі, –
Шчасце іх ніколі не згасне.
Душа закаханага не памірае,
Цела яго ніколі не тлее,
Хто ў любові знік без астатку,
Таго не кране заняпад.
Тыя, хто схіляе галаву перад Тваім загадам,
Тыя, хто дасягнуў сустрэчы з Табой,
Тыя, хто спявае, як салоўка, –
Мовы іх ніхто не зразумее.
Тыя, хто спазнаўся праз любоў да Цябе,
Тыя, хто любіць адно аднаго дзеля Цябе,
Тыя, хто дасягнуў адзіноты з Табой,
Смерці зусім не баяцца.
Калі ёсць у цябе розум, о браце мой,
Няхай справай тваёй будзе любіць Ісціну,
У таго, хто смаку любові не спазнаў,
Сэрца чыстым не будзе.