АХЛЬ АЛЬ-БАЙТ НАШАГА ЎЛАДАРА ПРАРОКА

Прычыны жаніцьбаў нашага ўладара Прарока

Пасланнік Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям) упершыню ажаніўся ва ўзросце дваццаці пяці гадоў – з хазрат Хадыджай (радыяллаху анха). Хазрат Хадыджы было сорак гадоў, і яна была ўдавой. Але яна вельмі вылучалася багаццем, прыгажосцю, розумам, ведамі, годнасцю, паходжаннем, цнатлівасцю і выхаванасцю. Яны пражылі разам дваццаць пяць гадоў. Пакуль хазрат Хадыджа была жывая, Найшляхетнейшы Пасланнік (саллаллаху алейхі ва саллям) больш ні з кім не жаніўся.

Пасля смерці нашай маці хазрат Хадыджы (радыяллаху анха) наш уладар Пасланнік Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям) другі раз, ва ўзросце пяцідзесяці пяці гадоў, ажаніўся з дачкой хазрат Абу Бакра, нашай маці хазрат Аішай (радыяллаху анха). Ён узяў яе ў жонкі па загадзе Усявышняга Аллаха. Ён жыў з ёй восем гадоў, аж да свайго адыходу ў вечны свет. Яна была вельмі разумная, кемлівая, вучоная, адукаваная, цнатлівая і праведная. Паколькі ў яе была вельмі моцная памяць, шаноўныя асхабы шмат пра што пыталіся ў яе і вучыліся ў яе.

Усе іншыя свае шлюбы ён заключыў з рэлігійных ці палітычных прычын або з міласэрнасці і дабрыні. Усе гэтыя жанчыны былі ўдовамі, і большасць з іх былі немаладыя. Напрыклад, калі здзекі і шкода, якія прычынялі мусульманам няверуючыя ў Мецы, сталі невыноснымі, частка шаноўных асхабаў перасялілася ў Абісінію. Абісінскі ўладар негус быў хрысціянінам. Ён задаваў мусульманам розныя пытанні і, захоплены дасканалымі адказамі, прыняў веру. Ён зрабіў мусульманам шмат дабра. Убайдуллах ібн Джахш, які толькі здаваўся тым, хто прыняў веру, каб пазбавіцца беднасці, даў сябе падмануць святарам, стаў адступнікам і прамяняў сваю рэлігію на гэты свет.1 Гэты пракляты, сын цёткі нашага ўладара Пасланніка Аллаха па бацьку, прымушаў і падбухторваў сваю жонку Умм Хабіба адступіцца ад рэлігіі і разбагацець. Але калі жанчына сказала, што згодна хутчэй на беднасць і смерць, чым адступіцца ад рэлігіі Мухаммада алейхіс-салям, ён развёўся з ёй. Ён чакаў, што яна памрэ ў галечы. Але неўзабаве памёр сам. Умм Хабіба была дачкой Абу Суф’яна, тагачаснага галоўнакамандуючага курайшытаў у Мецы. У той час наш уладар Пасланнік Аллаха вёў вельмі цяжкія бітвы з курайшыцкімі войскамі, а Абу Суф’ян з апошніх сіл змагаўся, каб знішчыць іслам. Пасланнік Аллаха пачуў пра моц веры нашай маці Умм Хабіба (радыяллаху анха) і пра вельмі горкае становішча, у якое яна трапіла. Ён напісаў негусу ліст з такой просьбай: «Я ажанюся з Умм Хабіба, якая знаходзіцца ў цябе. Заключы мой ніках (шлюбны дагавор)! Потым адпраў яе сюды». Негус ужо раней стаў мусульманінам. Ён з вялікай пашанай аднёсся да ліста, запрасіў мусульман, якія там былі, у свой палац і ўладкаваў частаванне. На сёмым годзе хіджры быў заключаны ніках, і негус шчодра адарыў іх падарункамі. Так Умм Хабіба атрымала ўзнагароду за сваю веру і жыла там у багацці і спакоі. Дзякуючы ёй жылі ў спакоі і іншыя мусульмане. Паколькі ў Раі жанчыны будуць разам са сваімі мужамі, ёй была абвешчана радасная вестка пра найвышэйшую ступень Раю, а ў параўнанні з гэтай весткай усе асалоды і даброты гэтага свету вельмі нязначныя. Гэты шлюб стаў адной з прычын, якія падрыхтавалі тое, што Абу Суф’ян пазней удастоіўся гонару стаць мусульманінам. Як бачым, гэты шлюб паказвае і тое, наколькі вялікімі былі розум, кемлівасць, геніяльнасць, дабрыня і міласэрнасць Пасланніка Аллаха.2

Другі прыклад: дачка хазрат Умара, наша маці хазрат Хафса (радыяллаху анха), засталася ўдавой. На трэцім годзе хіджры хазрат Умар запытаўся ў хазрат Абу Бакра і хазрат Усмана: «Ці возьмеш ты маю дачку?» – і кожны з іх сказаў, што падумае. Аднойчы, калі ўсе трое і іншыя былі ў нашага ўладара Пасланніка Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям), ён запытаўся: «О Умар! Я бачу, што ты засмучаны. Што здарылася?» Як лёгка ўбачыць колер чарнілаў у шкляначцы, так і наш уладар Пасланнік Аллаха з першага погляду разумеў думкі кожнага. Калі лічыў патрэбным, ён пытаўся. Паколькі гаварыць праўду яму, і нават кожнаму, – наш абавязак (фард), хазрат Умар адказаў: «О Пасланнік Аллаха! Я прапанаваў сваю дачку Абу Бакру і Усману, але яны не ўзялі яе». Пасланнік Аллаха зусім не хацеў, каб засмучаліся гэтыя тры яго асхабы, якіх ён любіў больш за ўсіх, і, каб узрадаваць іх, адразу сказаў: «О Умар! Ці хочаш, каб я аддаў тваю дачку таму, хто лепшы за Абу Бакра і Усмана?» Хазрат Умар здзівіўся, бо ведаў, што няма нікога лепшага за хазрат Абу Бакра і хазрат Усмана. Ён сказаў: «Так, о Пасланнік Аллаха!» Пасланнік Аллаха сказаў: «О Умар, аддай сваю дачку мне!» Так хазрат Хафса стала маці хазрат Абу Бакра, хазрат Усмана і ўсіх вернікаў, а яны сталі яе слугамі, і хазрат Абу Бакр, хазрат Умар і хазрат Усман сталі яшчэ бліжэйшымі і даражэйшымі адзін аднаму.3

Трэці прыклад: на пятым ці шостым годзе хіджры сярод соцень палонных, узятых з племені Бану Мусталік, была Джувайрыя, дачка правадыра племені Харыса. Калі Пасланнік Аллаха выкупіў яе, вызваліў і ўзяў яе ў жонкі праз ніках (шлюбны дагавор), усе шаноўныя асхабы (алейхімур-рыдван) сказалі: «Нам сорамна трымаць як рабынь і слуг сваякоў сям’і нашага ўладара Пасланніка Аллаха, нашай маці». Усе яны вызвалілі сваіх палонных. Гэты ніках стаў прычынай таго, што былі вызвалены сотні палонных. Наша маці хазрат Джувайрыя (радыяллаху анха) заўсёды ўзгадвала пра гэта і ганарылася гэтым. Хазрат Аіша казала: «Я не бачыла жанчыны, якая прынесла б больш дабра і больш благадаці, чым Джувайрыя».4 У святым хадзісе сказана: «Мае шлюбы з усімі маімі жонкамі і тое, што я выдаў замуж сваіх дачок, – усё гэта адбылося з дазволу, які Джыбрыль (алейхіс-салям) прынёс ад Усявышняга Аллаха».

Адной з важных прычын таго, што наш уладар Пасланнік Аллаха ажаніўся шмат разоў, было данясенне рэлігіі іслам. Да таго як быў ніспасланы аят пра хіджаб, гэта значыць да таго як жанчынам было загадана пакрывацца, жанчыны таксама прыходзілі да Пасланніка Аллаха, пыталіся пра тое, чаго не ведалі, і вучыліся. Калі Пасланнік Аллаха прыходзіў у чый-небудзь дом, жанчыны таксама прыходзілі, сядалі, слухалі і атрымлівалі карысць. Калі ж быў ніспасланы аят пра хіджаб і жанчынам было забаронена сядзець і размаўляць з чужымі мужчынамі, ён больш не прымаў чужых жанчын. Ён загадаў ім пытацца пра тое, чаго яны не ведаюць, у яго дабраславёнай жонкі хазрат Аішы і вучыцца ў яе. Паколькі тых, хто прыходзіў і пытаўся, было вельмі шмат, хазрат Аіша не паспявала ўсім адказваць. Каб палегчыць гэтае важнае служэнне і зменшыць цяжар нашай маці Аішы, ён узяў столькі жонак, колькі было трэба. Праз сваіх дабраславёных жонак ён перадаў мусульманкам сотні тонкіх ведаў, якія тычацца жанчын. Калі б у яго была адна жонка, усім жанчынам было б цяжка і нават немагчыма пытацца ў яе. Каб цалкам данесці рэлігію Усявышняга Аллаха, ён узяў на свае плечы і цяжар шматлікіх шлюбаў.

Дабраславёныя жонкі нашага ўладара Прарока

Хадыджа аль-Кубра (радыяллаху анха): Яна паходзіла са шляхетнай і знатнай курайшыцкай сям’і. Яна – дачка Хувайліда ібн Асада ібн Абд аль-Уззы ібн Кусая. Яна – першая жонка Пасланніка Аллаха. Яе бацька – Хувайлід, маці – Фатыма. Яна выйшла замуж за Пасланніка Аллаха, калі ёй было сорак гадоў і яна была ўдавой. Пасланніку Аллаха тады было дваццаць пяць гадоў. Ад яе ў яго нарадзіліся чатыры дачкі і два сыны. Будучы ўдавой, яна займалася гандлем. У яе былі прыказчыкі, пісары і рабы. Яна была вельмі багатая, вучоная і разумная. Яна – першая свабодная жанчына, якая прыняла веру. Калі Джыбрыль алейхіс-салям упершыню з’явіўся Пасланніку Аллаха, той спалохаўся. Ён расказаў пра гэта Хадыджы. Першай прыняла веру Хадыджа (радыяллаху анха). Няверуючыя пакланяліся ідалам, не верылі ў Пасланніка Аллаха і насміхаліся з яго. Яны вельмі мучылі яго. Хадыджа (радыяллаху анха) суцяшала і падбадзёрвала Пасланніка Аллаха. Яна ахвяравала дзеля яго ўсю сваю маёмасць і багацце. Дваццаць пяць гадоў яна верна служыла Пасланніку Аллаха. Ні разу яна не пакрыўдзіла яго.

Яна памерла ў Мецы аль-Мукаррама за тры гады да хіджры, праз тры дні пасля смерці Абу Таліба, ва ўзросце шасцідзесяці пяці гадоў.

Пасланнік Аллаха да самай сваёй смерці заўсёды хваліў яе. Аднойчы, калі ён хваліў яе дома, наша маці Аіша не стрымалася і сказала: «Велічны Аллах даў вам лепшую за яе». Тады ён сказаў: «Не! Лепшай за яе мне не было дадзена. У дні, калі ўсе называлі мяне хлусам, яна паверыла мне. Калі ўсе мучылі мяне, яна была мне апорай. Яна развейвала мае смуткі».

Хазрат Хадыджа і яе дачка Фатыма аз-Захра – дзве з чатырох жанчын, пра якіх у святым хадзісе паведамляецца, што яны найвышэйшыя з усіх жанчын свету. Трэцяя – жонка фараона хазрат Асія, а чацвёртая – хазрат Мар’ям (радыяллаху таала анхунна).

«Мае шлюбы з усімі маімі жонкамі і тое, што я выдаў замуж сваіх дачок, – усё гэта адбылося з дазволу, які Джыбрыль (алейхіс-салям) прынёс ад Усявышняга Аллаха» Святы хадзіс

Аіша (радыяллаху анха): Яна – другая чыстая жонка Пасланніка Аллаха. Яна – дачка Абу Бакра ас-Сіддыка. Яе маці – Умм Руман. Яна нарадзілася за восем гадоў да хіджры. Дзяцей у яе не было. Ніках з ёй быў заключаны праз год пасля смерці Хадыджы аль-Кубра і за два гады да хіджры. Праз тры гады, у Медыне, яна ўдастоілася гонару ўвайсці ў дабраславёны пакой Прарока (Худжра ас-саадат). Яе розум, кемлівасць, цнатлівасць і багабаязнасць (таква) былі дзіўна вялікія. Пасланнік Аллаха вельмі любіў яе і шмат хваліў. Ніках з ёй быў заключаны па загадзе Усявышняга Аллаха. Яна праслаўлена ў святым аяце. Шаноўныя асхабы звярталіся да яе, каб вырашыць свае цяжкія пытанні. Калі Пасланнік Аллаха (саллаллаху таала алейхі ва саллям) пакінуў гэты свет, ёй было васемнаццаць гадоў. Паколькі яе іджтыхад (вывядзенне рашэння) не супаў з іджтыхадам хазрат Алі, у Бітве вярблюда яна была разам з тымі шаноўнымі асхабамі, якія ваявалі супраць хазрат Алі. Калі хазрат Алі стаў шахідам, яна вельмі засмуцілася. Хуруфіты ўзводзяць на яе шмат паклёпаў. Яны кажуць, што яна не любіла хазрат Алі. Але ж святы хадзіс «Любіць Алі – частка веры» перадала менавіта хазрат Аіша. Так яна паведаміла, што любіць яго і што ўсе павінны любіць яго. Яна памерла ў Медыне на пяцьдзесят сёмым годзе хіджры ва ўзросце шасцідзесяці пяці гадоў. Яе магіла – на могілках Бакі.

Саўда бінт Зама (радыяллаху анха): Яна – трэцяя жонка Пасланніка Аллаха. Разам з мужам яна прыняла веру, і яны перасяліліся ў Абісінію. Калі яны вярнуліся ў Мекку, яе муж памёр. Пасланнік Аллаха спачатку заключыў ніках з хазрат Аішай, а потым – з Саўдай. Саўду ён прывёў у свой дом у Мецы, а хазрат Аішу – у Медыне. Яна была вельмі міласэрнай і цнатлівай жанчынай. Яна памерла ў часы хазрат Умара.5

Хафса (радыяллаху анха): Яна – дачка хазрат Умара (радыяллаху анху). Яе першым мужам быў Хунайс. Разам яны перасяліліся ў Абісінію і ў Медыну. Калі яна ў маладым узросце засталася ўдавой, бацька прапанаваў яе хазрат Абу Бакру, а потым Усману. Абодва папрасілі прабачэння. Хазрат Умар засмуціўся. На трэцім годзе хіджры яна ўдастоілася гонару стаць жонкай Пасланніка Аллаха. Праз некаторы час Пасланнік Аллаха развёўся з Хафсай. Потым па знаку Джыбрыля алейхіс-салям ён зноў узяў яе ў жонкі. Яна шмат трымала пост і здзяйсняла шмат намазаў. Яна памерла на 41-м годзе хіджры ва ўзросце шасцідзесяці гадоў.

Зайнаб бінт Хузайма (радыяллаху анха): Яна шмат пакланялася Аллаху і давала шмат садакі. Раней яна была жонкай Абдуллаха ібн Джахша. Абдуллах быў сынам Умаймы, цёткі Пасланніка Аллаха па бацьку. Ён стаў шахідам у бітве пры Ухудзе. Зайнаб удастоілася гонару стаць жонкай Пасланніка Аллаха, але праз восем месяцаў памерла.6

Умм Салама (радыяллаху анха): Яе імя было Хінд. Разам з мужам Абу Саламам яна была сярод першых, хто перасяліўся ў Абісінію. Абу Салама быў братам Убайдуллаха ібн Джахша, сына Барры, цёткі Пасланніка Аллаха па бацьку; ён памёр у Медыне на чацвёртым годзе хіджры ад раны, атрыманай у бітве пры Ухудзе. Яна адхіліла сватанне Абу Бакра і Умара. Яна ўдастоілася гонару стаць жонкай Пасланніка Аллаха. Яна памерла ў Медыне на пяцьдзесят дзявятым годзе хіджры ва ўзросце васьмідзесяці чатырох гадоў. З жонак Прарока яна памерла апошняй.7

«Не! Лепшай за яе (Хадыджу) мне не было дадзена. У дні, калі ўсе называлі мяне хлусам, яна паверыла мне. Калі ўсе мучылі мяне, яна была мне апорай. Яна развейвала мае смуткі» Святы хадзіс

Джувайрыя (радыяллаху анха): Яна была дачкой Харыса, правадыра племені Бану Мусталік. Яна трапіла ў палон у паходзе Мурайсі на пятым годзе хіджры. Яе муж, сын яе дзядзькі, быў забіты ў бітве. Ёй было дваццаць гадоў, і яна была вельмі прыгожая. Паводле аднаго паведамлення, калі Джувайрыю выставілі на продаж, яе бацька, каб выкупіць яе, прыгнаў у Медыну статак вярблюдаў. Двух лепшых вярблюдаў ён пашкадаваў аддаваць і схаваў за горадам. Пасланнік алейхіс-салям сказаў: «Прывядзі і тых двух вярблюдаў, якіх ты схаваў у такім-та месцы». Харыс здзівіўся і разам з двума сынамі і многімі іншымі прыняў веру. Пасланнік алейхіс-салям узяў вярблюдаў і вярнуў яму дачку. Дачка таксама прыняла веру. Пасланнік Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям) папрасіў у бацькі Джувайрыю ў жонкі і заключыў з ёй ніках. Яна памерла на пяцьдзесят шостым годзе хіджры.

Зайнаб бінт Джахш (радыяллаху анха): Яна была дачкой Умаймы, цёткі Пасланніка Аллаха па бацьку, і сястрой Абдуллаха ібн Джахша. Яе бацьку звалі Бурра. Паколькі ён не прыняў веры, яго называлі Джахш. Зайнаб была адной з першых, хто прыняў веру.

Наш уладар Пасланнік Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям) спачатку выдаў яе замуж за свайго прыёмнага сына Зайда ібн Харысу. Паколькі Зайд не мог шанаваць яе правы, на трэцім годзе хіджры яны разышліся. Пасланнік алейхіс-салям захацеў узяць яе ў жонкі. Калі Зайнаб пачула пра гэта, яна ад радасці здзейсніла намаз у два ракаты і памалілася: «О мой Госпадзе! Твой Пасланнік хоча ўзяць мяне ў жонкі. Калі Ты прадвызначыў мне ўдастоіцца гонару быць яго жонкай, то аддай мяне яму». Яе малітва была прынята, і быў ніспасланы трыццаць сёмы аят суры аль-Ахзаб, сэнс якога: «Пасля таго як Зайд выканаў адносна яе тое, што хацеў (гэта значыць развёўся з Зайнаб), Мы аддалі яе табе ў жонкі». Паколькі ніках Зайнаб заключыў Усявышні Аллах, наш уладар Пасланнік Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям) асобнага нікаху не заключаў. Зайнаб (радыяллаху анха) заўсёды ганарылася гэтым і казала: «Кожную жанчыну выдае замуж яе бацька. А мой ніках заключыў Усявышні Аллах». Тады ёй было трыццаць восем гадоў. Яна памерла на дваццатым годзе хіджры ва ўзросце пяцідзесяці трох гадоў.8 Яна рабіла шмат дабра і вельмі любіла даваць садаку. Яна таксама была майстрыхай у рукадзеллі. Тое, што яна рабіла сваімі рукамі, і ўсё, што трапляла ёй у рукі, яна аддавала сваякам і бедным. Халіф Умар даваў кожнай з чыстых жонак Прарока па дванаццаць тысяч дырхамаў. Зайнаб бінт Джахш, як толькі атрымлівала, раздавала ўсё як садаку. Хазрат Аіша вельмі хваліла яе за гэта. Святы хадзіс «Сярод маіх жонак першай далучыцца да мяне тая, у якой шчодрая рука»9 паведаміў, што яна памрэ першай, бо яна давала садаку больш за ўсіх.

Бессаромны паэт-паклёпнік француз Вальтэр, складаючы вершы, напісаў п’есу пра тое, як Пасланнік Аллаха ўзяў у жонкі хазрат Зайнаб, з подлымі паклёпамі і выдумкамі, якія цалкам супярэчаць гісторыі, падзеям і паведамленням. Гэты брыдкі і агідны твор, які не да твару літаратару і мысляру, спадабаўся яго вялікаму ворагу папе, які некалі адлучыў яго ад царквы, і папа напісаў яму ліслівы ліст. Калі халіф мусульман султан Абдулхамід Хан II пачуў, што гэтую п’есу будуць ставіць на сцэне, ён адразу перашкодзіў гэтаму, паставіўшы ўльтыматум урадам Францыі і Англіі, і выратаваў усё чалавецтва ад ганебнай нізасці.

Хазрат Сафія (радыяллаху анха): Яна была дачкой Хуяя ібн Ахтаба, правадыра хайбарскіх габрэяў. Яна была заручана з адным габрэем з Хайбара. Потым яна выйшла замуж за вельмі багатага Кінану ібн Хакіка. Калі на сёмым годзе хіджры Хайбар быў заваяваны, Сафія таксама трапіла ў палон. Яна дасталася Пасланніку Аллаха. Пасланнік Аллаха вызваліў яе. Яна прыняла веру і ўдастоілася гонару стаць жонкай Пасланніка Аллаха. Яна памерла ў Медыне на пяцідзесятым годзе хіджры.10

Умм Хабіба (радыяллаху анха): Яна была дачкой Абу Суф’яна ібн Харба ібн Умайі і сястрой хазрат Муавіі. Яе маці звалі Хінд. Разам з мужам Убайдуллахам ібн Джахшам яна стала мусульманкай, і яны перасяліліся ў Абісінію. Паколькі яе дачка Хабіба нарадзілася ў Абісініі, яна сама стала вядомая пад куньяй Умм Хабіба (маці Хабібы). Там яе муж даў сябе падмануць святарам, стаў адступнікам і памёр. Яна засталася адна, на чужыне, у беднасці. Яна сказала: «Я не адступлюся ад рэлігіі Пасланніка Аллаха». Каб узрадаваць яе, Пасланнік Аллаха (саллаллаху алейхі ва саллям) захацеў узяць яе ў жонкі. На сёмым годзе хіджры ён напісаў ліст негусу. Выконваючы гэты загад Прарока, негус заключыў яе ніках з Найшляхетнейшым Пасланнікам і адправіў яе ў Медыну. Яна памерла ў Медыне на сорак чацвёртым годзе хіджры.

Хазрат Маймуна (радыяллаху анха): Яе звалі Барра, але Пасланнік Аллаха змяніў яе імя на Маймуна. Муж Маймуны памёр. Калі пасля заваявання Хайбара адправіліся ў Мекку на ўмру, на зваротным шляху ў Медыну яна ўдастоілася гонару стаць жонкай Пасланніка Аллаха. На пяцьдзесят трэцім годзе хіджры яна захварэла ў Мецы. Яна сказала: «Вынесіце мяне з Меккі! Бо Пасланнік Аллаха паведаміў, што я памру за межамі Меккі». Калі яе вынеслі, яна памерла ў тым месцы (якое называецца Сарыф), дзе быў заключаны яе ніках з Пасланнікам Аллаха.11

Хазрат Марыя (радыяллаху анха): Яна прыняла веру, калі была служанкай нашага ўладара Прарока, і ўдастоілася гонару стаць яго жонкай. Паколькі Марыю прыслаў у падарунак Мукаўкас, уладар Егіпта і Александрыі, яе паходжанне (радавод) і дата нараджэння дакладна не вядомыя. У Найшляхетнейшага Пасланніка, нашага ўладара, ад нашай маці хазрат Марыі нарадзіўся сын. Яго звалі Ібрахім. Хазрат Марыя была вельмі спакойная, ціхая і стрыманая. Яна памерла ў апошнія гады халіфата хазрат Умара, у 637 годзе н. э. (у 16 годзе хіджры). Яна пахавана на могілках Бакі.12

Хазрат Райхана (радыяллаху анха): Яна стала мусульманкай, калі была служанкай нашага ўладара Прарока. Яна паходзіла з габрэйскага племені Бану Курайза, якое жыло ў Медыне. Яе радавод – Райхана бінт Шамун ібн Язід або Райхана бінт Зайд ібн Амр ібн Ханафа ібн Шамун ібн Язід. Дата яе нараджэння дакладна не вядомая. Яна памерла ў Медыне ў 631 годзе н. э. (у 10 годзе хіджры), раней за нашага ўладара Прарока. Яна пахавана на могілках Бакі.13

«Любоў да сайідаў і шарыфаў вядзе да таго, што чалавек у апошні подых сыходзіць з гэтага свету з верай» Абу Муджахід Энвер ібн Назіф (рахматуллахі алейх)